Có nhận định cho rằng: “ Bầu cử là trái tim của nền dân chủ hiện đại”. Thông qua các kiến thức về bầu cử trong môn học Luật Hiến Pháp, em hãy cho biết quan điểm của mình về nhận định trên Ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển văn minh, khi nhận thức con người ngày càng phát triển và tiến bộ thì vấn đề dân chủ và nền dân chủ càng được xem trọng. Các cơ quan, tổ chức, bộ máy nhà nước vẫn đang ra sức nghiên cứu, tìm hiểu để thực hiện tốt, triệt để tính dân chủ trong hầu hết các lĩnh vực (chính trị, kinh tế, văn hóa,…) cũng như hướng tới nền dân chủ hiện đại. Có thể thấy, một trong những tiêu chí nền tảng để đánh giá mức độ của một nền dân chủ chính là “Bầu cử”. Đã có nhận định cho rằng “Bầu cử là trái tim của nền dân chủ hiện đại.” Theo tôi, nhận định này có ý nghĩa vô cùng to lớn trong việc giúp các nhà chức trách, cán bộ trong bộ máy nhà nước xác định chiều hướng, mục tiêu, chiến lược rõ ràng trong việc xây dựng và thực hiện nền dân chủ hiện đại. Tôi ủng hộ nhận định này với những lí do sau đây.
Trang 1Đề 02
Có nhận định cho rằng: “ Bầu cử là trái tim của nền dân chủ hiện đại”.
Thông qua các kiến thức về bầu cử trong môn học Luật Hiến Pháp, em hãy cho biết quan điểm của mình về nhận định trên.
MỞ ĐẦU
Ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển văn minh, khi nhận thức con người ngày càng phát triển và tiến bộ thì vấn đề dân chủ và nền dân chủ càng được xem trọng Các cơ quan, tổ chức, bộ máy nhà nước vẫn đang ra sức nghiên cứu, tìm hiểu để thực hiện tốt, triệt để tính dân chủ trong hầu hết các lĩnh vực (chính trị, kinh tế, văn hóa,…) cũng như hướng tới nền dân chủ hiện đại Có thể thấy, một trong những tiêu chí nền tảng để đánh giá mức độ của một nền dân chủ chính là “Bầu cử” Đã có nhận định cho
rằng “Bầu cử là trái tim của nền dân chủ hiện đại.” Theo tôi, nhận định này có ý
nghĩa vô cùng to lớn trong việc giúp các nhà chức trách, cán bộ trong bộ máy nhà nước xác định chiều hướng, mục tiêu, chiến lược rõ ràng trong việc xây dựng và thực hiện nền dân chủ hiện đại Tôi ủng hộ nhận định này với những lí do sau đây
NỘI DUNG
I Bầu cử và nền dân chủ:
Trước hết, để hiểu rõ nhận định tôi xin nêu lên khái niệm về bầu cử và nền dân chủ
“Bầu cử là việc lựa chọn người nắm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước được thực hiện bởi người dân thông qua con đường bỏ phiếu tập thể” 1 Như vậy, đại diện được
người dân lựa chọn sẽ là người nắm giữ và thực thi quyền lực nhà nước Chủ thể thực hiện việc bầu cử là người dân, có thể là cả những người không nắm giữ chức vụ trong
bộ máy nhà nước Họ là thành viên trong cộng đồng tiến hành bầu cử để lựa chọn người cai trị mình Hiến Pháp Việt Nam năm 2013 quy định chủ thể thực hiện việc
bầu cử là người dân Việt Nam với điều kiện: "Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có
quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân.”2 Ngoài cách hiểu như một phương thức lựa chọn người thực thi
quyền lực nhà nước, thuật ngữ “bầu cử” cũng được dùng để chỉ quyền của người dân trong lĩnh vực chính trị - “Quyền bầu cử” Chữ “quyền” ở đây có thể được hiểu ở hai góc độ Thứ nhất, quyền có nghĩa là sự đúng đắn, sự chính đáng, có nghĩa là việc
1 Đại học Luật Hà Nội (2019), Giáo trình Luật Hiến Pháp Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
2 Hiến Pháp nước CHXHCN Việt Nam, NXB Tư Pháp.
Trang 2người dân bầu chọn người cai trị mình là một điều đúng đắn, một quyền tự nhiên phải
có nếu một xã hội được coi là dân chủ Thứ hai, quyền bầu cử là một quyền cơ bản
của người dân lựa chọn người cầm quyền, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, thay mặt nhân dân thực hiện những công việc quan trọng Quyền bầu cử thường được ghi nhận trong hiến pháp của các quốc gia cũng như các điều ước quốc tế quan trọng về quyền con người, ví dụ, Điều 25 Công ước quốc tế và các quyền dân sự và
chính trị (ICCPR) năm 1966 “ Nền dân chủ” là một chế độ chính trị trong đó quyền
lực nhà nước thuộc về người dân, ý chí của người dân là ý chí quyết định trong việc giành, giao và thực hiện quyền lực nhà nước
II Bầu cử là trái tim của nền dân chủ hiện đại:
Như vậy, nói “ Bầu cử là trái tim của nền dân chủ hiện đại” là bởi lẽ bầu cử cho phép
người dân lựa chọn, trao quyền lực nhà nước cho những đại diện thay mặt mình quản
lý xã hội Thông qua bầu cử, người dân chọn ra người có năng lực, có phẩm chất đạo đức tốt, “vừa hồng vừa chuyên” đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình, thay mặt nhân dân nắm giữ và thực thi quyền lực nhà nước, thay mặt nhân dân thực hiện những công việc quan trọng của đất nước Do vậy, mọi ý kiến, mọi nguyện vọng của người dân đều được lắng nghe, tôn trọng và hiện thực hóa Qua đó giúp nhân dân thực hiện
quyền làm chủ của mình đối với đất nước – Dân chủ
Bên cạnh đó, thông qua bầu cử, nhân dân còn kiểm soát hoạt động của những đại diện dân cử Tính chất định kỳ, phổ thông, công khai, bình đẳng, tự do tranh cử và bỏ phiếu kín của bầu cử cho phép công chúng đánh giá, phế truất, bãi nhiệm những đại diện cũ tha hóa, biến chất, không còn xứng đáng, chọn lựa những người mới có năng lực, phẩm chất tốt hơn, đủ tài đủ đức, vừa có tâm lại có tầm Thêm vào đó, nguy cơ không tái trúng cử và phải rời khỏi chức vụ trong lần bầu cử sau, và thậm chí bị bãi nhiệm ngay trong nhiệm kỳ, luôn nhắc nhở những đại diện dân cử phải chứng tỏ năng lực và phẩm chất đạo đức của mình với công chúng ở mọi thời điểm, trong mọi hoàn cảnh Ngoài ra, các đại diện dân cử cũng cần thực hiến đúng đắn, nghiêm túc, đầy đủ những chức năng, quyền hạn của mình Có thể nói đây là một hình thức kiểm tra, giám sát chính quyền của người dân
Thứ hai, bầu cử là cơ sở hình thành chính quyền đại diện, bộ máy nhà nước của nhân
dân, do nhân dân, vì nhân dân Bộ máy nhà nước được coi là của dân là bởi bộ máy nhà nước đó do nhân dân làm chủ Các đại diện dân cử được nhân dân trao quyền lực
và thay mặt nhân dân nắm giữ quyền lực nhà nước Bộ máy nhà nước do dân là bởi
bộ máy đó do nhân dân bầu ra, thành lập nên thông qua con đường “bầu cử” và thậm
2
Trang 3chí là nhân dân trực tiếp nắm giữ quyền lực thông qua ứng cử vào bộ máy nhà nước
Bộ máy nhà nước vì dân là bởi mọi đường lối, chủ trương, chính sách đều vì lợi ích của nhân dân Thông qua bầu cử, nhân dân bầu ra những đại diện cho mình thể hiện ý chí, nguyện vọng của mình phục vụ lợi ích của mình, phục vụ lợi ích của toàn xã hội
III Phương thức đảm bảo thực hiện triệt để nền dân chủ hiện đại:
Vậy để đảm bảo thực hiện triệt để nền dân chủ hiện đại thì việc bầu cử cần phải tuân theo những quy định và nguyên tắc và chế độ nhất định
Hiện nay, ở Việt Nam đang áp dụng bốn nguyên tắc bầu cử phổ biến trên thế giới :
“nguyên tắc phổ thông – cuộc bầu cử phải có phạm vi đông đảo nhất người dân tham
gia và nhà nước có trách nhiệm bảo đảm điều đó, nguyên tắc bình đẳng – sự bình đẳng giữa các cử tri và sự bình đẳng giữa các ứng cử viên trong một cuộc bầu cử,
nguyên tắc trực tiếp – cử tri chọn ai thì bỏ phiếu thẳng cho người đó, nguyên tắc bỏ phiếu kín – không ai được biết nội dung phiếu bầu của cử tri” 3 Ngoài ra, cần có một
chế độ bầu cử với những nguyên tắc, quy trình, thủ tục công bằng, dân chủ, tạo lập được mối quan hệ chặt chẽ giữa người dân và các chức danh được bầu cử
IV Yêu cầu, đòi hỏi đối với nhà nước và nhân dân:
Từ đó, có những yêu cầu được đặt ra đối với nhà nước và nhân dân Thứ nhất, nhà
nước cần ra sức tổ chức và thực hiện chặt chẽ, triệt để, công bằng, dân chủ đối với việc bầu cử bằng cách tạo niềm tin của người dân đối với nhà nước và chế độ Cho dù nhà cầm quyền có tuyên truyền như thế nào thì giá trị của một cuộc bầu cử vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào cảm nhận của người dân khi đi bầu cử và tham gia ứng cử Nhà nước đảm bảo phạm vi đông đảo nhất người dân tham gia vào các cuộc bầu cử bằng cách vận động tuyên truyền để người dân được biết và tham gia đầy đủ giúp kết quả của cuộc bầu cử được chính xác và thể hiện được ý chí, nguyện vọng của đại đa số người dân, lựa chọn được đại biểu có đủ đức đủ tài Nhà nước thực hiện hiệu quả việc sàng lọc ứng cử viên, đưa đến nhân dân những thông tin về ứng viên một cách chân thực, minh bạch, chính xác nhất Thứ hai, đối với nhân dân, nhân dân cần có ý thức tham gia, thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình đối với việc bầu cử Có sự tìm hiểu về các ứng viên giúp nhà nước chọn ra được những ứng viên có đủ tài đủ đức, có năng lực và phẩm chất đạo đức tốt Đưa ra lựa chọn chính xác, trung thực, khách quan nhất Nhân dân hoàn toàn độc lập, tự quyết, có trách nhiệm đối với lá phiếu của mình Ngoài ra, nhân dân cần tham gia đầy đủ, tích cực trong hội nghị tiếp xúc cử tri cũng
3 https://moha.gov.vn/baucu/van-ban-huong-dan/cac-nguyen-tac-co-ban-cua-bau-cu-o-nuoc-ta-hien-nay-25681.html
Trang 4như các cuộc bầu cử, vững vàng ý chí không vì lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm dễ dàng
bị mua chuộc, dụ dỗ,
Trên đây là những quan điểm, ý kiến của cá nhân em Em rất mong được thầy cô chỉnh sửa, góp ý, hướng dẫn để em có thể có cái nhìn, nhận thức về vấn đề một cách tốt hơn, toàn diện hơn Em xin chân thành cảm ơn thầy cô
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đại học Luật Hà Nội (2019), Giáo trình Luật Hiến Pháp Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội
2 Hiến Pháp nước CHXHCN Việt Nam, NXB Tư Pháp
3 https://tcnn.vn/news/detail/42848/Mot-so-van-de-ly-luan-ve-dan-chu-co-so-va-vai-tro-cua-dan-chu-co-so.html
4 https://moha.gov.vn/baucu/van-ban-huong-dan/cac-nguyen-tac-co-ban-cua-bau-cu-o-nuoc-ta-hien-nay-25681.html
4