Tiểu luận Vai trò của doanh nghiệp tư nhân đối với sự phát triển kinh tế Việt Nam từ năm 2006 đến nay

Trong những năm gần đây, các doanh nghiệp tư nhân ở nước ta đang trên đà phát triển vô cùng nhanh chóng và mạnh mẽ. Loại hình doanh nghiệp này đang dần khẳng định vị trí của mình trong nền kinh tế, trở thành động lực quan trọng trong phát triển kinh tế nước Việt Nam. Nền kinh tế nước ta đang trên đà đổi mới mạnh mẽ để vươn tới nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong sự đổi mới đó, Nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo điều tiết nền kinh tế, với mục tiêu dài hạn là xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đóng góp cho quá trình đó là sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp tư nhân. Doanh nghiệp tư nhân hoạt động với nhiều loại hình và hình thức rất đa dạng, linh hoạt, góp phần giải quyết các vấn đề còn tồn đọng trong thực tiễn. Doanh nghiệp tư nhân đang dần phát triển với phạm vi ngày càng rộng lớn trong mọi lĩnh vực như nông nghiệp, công nghiệp, thương mại,…. Loại hình doanh nghiệp tư nhân dần khẳng định vai trò của mình trong nền kinh tế. Với sự giúp đỡ, tạo điều kiện với chính sách của Nhà nước, thành phần kinh tế này đã tạo ra những tác động vô cùng rõ rang, dứt khoát, thúc đẩy nền kinh tế ngày càng phát triển. Chính vì vậy, em lựa chọn đề tài “Vai trò của doanh nghiệp tư nhân đối với sự phát triển kinh tế Việt Nam từ năm 2006 đến nay” để chỉ ra những tác động của doanh nghiệp tư nhân đến nền kinh tế Việt Nam qua các năm, qua đó đưa ra các biện pháp góp phần giúp các doanh nghiệp phát triển hơn trong tương lai.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Đề tài: Vai trò của doanh nghiệp tư nhân đối với sự phát triển kinh tế Việt Nam từ năm 2006 đến nay

Họ và tên: Vương Thủy Quỳnh

Lớp: Anh 13 – K59 Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán Giảng viên hướng dẫn: ThS Hoàng Văn Vinh

QUẢNG NINH – THÁNG 6 NĂM 2021

MỤC LỤC

2.3 Doanh nghiệp tư nhân chỉ duy nhất một cá nhân làm chủ………3 2.4 Chủ doanh nghiệp được bán và cho thuê doanh nghiệp tư nhân………3 2.5 Doanh nghiệp tư nhân được chuyển thành công ty cổ phần và công ty TNHH….4

3 Ưu và nhược điểm của doanh nghiệp tư nhân………5

3.1 Ưu điểm………5

3.2 Nhược điểm……….5

Chương II: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN TỪ NĂM 2006 ĐẾN NAY

2 Sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân từ năm 2006 đến nay……… 7

nay……… 9

Chương III: VAI TRÒ CỦA DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VIỆT NAM TỪ NĂM 2006 ĐẾN NAY………11

Chương IV: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN………13

1 Đối với Nhà nước………13

LỜI NÓI ĐẦU

Trong những năm gần đây, các doanh nghiệp tư nhân ở nước ta đang trên đà phát triển vô cùng nhanh chóng và mạnh mẽ Loại hình doanh nghiệp này đang dần khẳng định vị trí của mình trong nền kinh tế, trở thành động lực quan trọng trong phát triển kinh tế nước Việt Nam

Nền kinh tế nước ta đang trên đà đổi mới mạnh mẽ để vươn tới nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Trong sự đổi mới đó, Nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo điều tiết nền kinh tế, với mục tiêu dài hạn là xây dựng chủ nghĩa xã hội Đóng góp cho quá trình đó là sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp tư nhân Doanh nghiệp tư nhân hoạt động với nhiều loại hình và hình thức rất đa dạng, linh hoạt, góp phần giải quyết các vấn đề còn tồn đọng trong thực tiễn Doanh nghiệp tư nhân đang dần phát triển với phạm vi ngày càng rộng lớn trong mọi lĩnh vực như nông nghiệp, công nghiệp, thương mại,… Loại hình doanh nghiệp tư nhân dần khẳng định vai trò của mình trong nền kinh tế Với sự giúp đỡ, tạo điều kiện với chính sách của Nhà nước, thành phần kinh tế này đã tạo ra những tác động

vô cùng rõ rang, dứt khoát, thúc đẩy nền kinh tế ngày càng phát triển

Chính vì vậy, em lựa chọn đề tài “Vai trò của doanh nghiệp tư nhân đối với sự phát triển kinh tế Việt Nam từ năm 2006 đến nay” để chỉ ra những tác động của doanh nghiệp tư nhân đến nền kinh tế Việt Nam qua các năm, qua đó đưa ra các biện pháp góp phần giúp các doanh nghiệp phát triển hơn trong tương lai

I TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN

1 Khái niệm

1.1 Khái niệm doanh nghiệp:

Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế có tài sản và tên riêng, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh

Ở Việt Nam hiên nay có rất nhiều loại hình doanh nghiệp với hình thức kinh doanh khác nhau và doanh nghiệp tư nhân là một trong số đó

1.2 Khái niệm doanh nghiệp tư nhân

Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân đứng ra làm chủ, quảng lý, chịu trách nhiệm toàn bộ tài sản và giám sát, điều hành mọi hoạt động của doanh nghiệp Đây là hình thức kinh doanh phổ biến, được phát triển mạnh mẽ trong những năm vừa qua với quy mô, mức độ khác nhau

2 Đặc điểm của doanh nghiệp tư nhân

2.1 Doanh nghiệp tư nhân có chế độ trách nhiệm vô hạn:

Chủ doanh nghiệp tư nhân phải chịu trách nhiệm vô hạn trước mọi khoản nợ và nghĩa vụ tài chính khác của doanh nghiệp

Doanh nghiệp tư nhân không chỉ phải chịu trách nhiệm về hoạt động kinh doanh trong phạm vi vốn đầu tư đã đăng ký mà phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản trong trường hợp vốn đã đăng ký không đủ

2.2 Doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân

Theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 74 Bộ Luật Dân sự 2015, một

tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình

Loại hình doanh nghiệp này có đặc điểm là tài sản cá nhân không tách biệt với tài sản của doanh nghiệp Vì vậy, doanh nghiệp tư nhân không đáp ứng đủ điều kiện để được coi là pháp nhân

2.3 Doanh nghiệp tư nhân chỉ duy nhất một cá nhân làm chủ

Theo khoản 1 Điều 188 Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp tư nhân chỉ có duy nhất một cá nhân làm chủ

Khoản 3 Điều 188 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định, chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh, thành viên hợp danh của công ty hợp danh

Ngoài ra, chủ doanh nghiệp tư nhân không được quyên góp vốn thành lập hay mua cổ phần, phần góp vốn trong công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần

Đối với việc điều hành và quản lý công ty, chủ doanh nghiệp tư nhân

có thể trực tiếp hoặc thuê người khác quản lý hoạt động công ty

2.4 Chủ doanh nghiệp được bán và cho thuê doanh nghiệp tư nhân

Theo Điều 191, 192 Luật Doanh nghiệp 2020, khi có nhu cầu, chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền bán và cho thuê doanh nghiệp tư nhân

Để việc bán và cho thuê doanh nghiệp diễn ra thuận lợi, chủ doanh nghiệp cần lưu ý:

- Bán doanh nghiệp:

+ Hai bên phải lập hợp đồng mua bán (không bắt buộc công chứng); + Sau khi bán doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm

về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp tư nhân phát sinh trong thời gian trước ngày chuyển giao doanh nghiệp

- Cho thuê doanh nghiệp:

+ Phải lập hợp đồng cho thuê (không bắt buộc phải công chứng Tuy nhiên khi nộp hồ sơ đăng ký với cơ quan đăng ký kinh doanh, doanh nghiệp phải nộp bản sao hợp đồng có công chứng, chứng thực)

+ Chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật với tư cách là chủ sở hữu doanh nghiệp tư nhân

2.5 Doanh nghiệp tư nhân được chuyển thành công ty cổ phần và công ty

TNHH

Theo Điều 199 Luật Doanh nghiệp 2014, chỉ cho phép chuyển đổi doanh nghiệp tư nhân trực tiếp chuyển đổi thành công ty TNHH Nếu doanh nghiệp tư nhân muốn chuyển thành công ty cổ phần thì phải chuyển thành công ty TNHH trước, sau đó chuyển đổi loại hình thành công ty cổ phần

Tuy nhiên, khoản 1 Điều 205 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định:

- Doanh nghiệp tư nhân có thể chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần hoặc công ty hợp danh theo quyết định của chủ doanh nghiệp tư nhân nếu đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:

- Doanh nghiệp được chuyển đổi phải có đủ các điều kiện theo quy định tại khoản 1 Điều 27 của Luật này;

- Chủ doanh nghiệp tư nhân cam kết bằng văn bản chịu trách nhiệm cá nhân bằng toàn bộ tài sản của mình đối với tất cả khoản nợ chưa thanh toán

và cam kết thanh toán đủ số nợ khi đến hạn;

- Chủ doanh nghiệp tư nhân có thỏa thuận bằng văn bản với các bên của

hợp đồng chưa thanh lý về việc công ty được chuyển đổi tiếp nhận và tiếp tục thực hiện các hợp đồng đó;

- Chủ doanh nghiệp tư nhân cam kết bằng văn bản hoặc có thỏa thuận

bằng văn bản với các thành viên góp vốn khác về việc tiếp nhận và sử dụng lao động hiện có của doanh nghiệp tư nhân

Như vậy, từ 01/01/2021, doanh nghiệp tư nhân có thể chuyển đổi loại hình trực tiếp lên thành công ty TNHH, công ty cổ phần, công ty hợp danh

3 Ưu và nhược điểm của doanh nghiệp tư nhân

3.1 Ưu điểm

- Do chỉ có một chủ sở hữu, chủ sở hữu doanh nghiệp tư nhân hoàn toàn chủ động trong việc quyết định tất cả các vấn đề liên quan đến doanh nghiệp;

- Chủ doanh nghiệp là đại diện theo pháp luật cho doanh nghiệp;

- Chủ sở hữu doanh nghiệp có quyền bán doanh nghiệp của mình cho người khác;

- Do chế độ trách nhiệm vô hạn, việc thành lập doanh nghiệp tư nhân

ít bị ràng buộc hơn;

- Cơ cấu tổ chức đơn giản;

- Chế độ trách nhiệm vô hạn được pháp luật quy định giúp doanh nghiệp tư nhân dễ dàng tạo được sự tin tưởng từ đối tác, dễ dàng huy động vốn và hợp tác kinh doanh

3.2 Nhược điểm

- Đây là loại hình doanh nghiệp không có tư cách pháp nhân;

- Chủ sở hữu doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình;

- Quy mô thường nhỏ do hạn chế vốn;

- Việc quản trị, điều hành dễ mắc sai lầm do chỉ có một người ra quyết định;

- Các doanh nghiệp tư nhân chưa thật sự quan tâm đến môi trường;

- Nhiều doanh nghiệp vẫn còn thiếu trách nhiệm với Nhà nước và người lao động;

NHÂN TỪ NĂM 2006 ĐẾN NAY

1 Thực trạng

Trong nền kinh tế những năm gần đây, doanh nghiệp tư nhân đã trở thành một bộ phận có đóng quan trọng trong việc mở rộng nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần tăng ngân sách nhà nước và cải thiện đời sống xã hội Nhiều doanh nghiệp tư nhân đã có đóng góp vô cùng lớn lao, tham gia vào đầu

tư, xây dựng các công trình lớn, tạo điều kiện thay đổi đáng kể diện mạo nước nhà

Tuy nhiên, có một thực tế là, dù số lượng doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam ngày càng nhiều nhưng đóng góp chủ yếu vẫn đến từ số ít các doanh nghiệp tư nhân lớn mà chưa phải đến từ sự phát triển, đóng góp đồng đều của cả nhóm doanh nghiệp tư nhân Lí do là bởi đa phần các doanh nghiệp tư nhân này vẫn là các doanh nghiệp nhỏ, chưa đủ nguồn vốn đầu tư cũng như năng lực để

mở rộng quy mô hoạt động

Việc doanh nghiệp tư nhân chưa thể phát triển lớn mạnh cũng là do tư duy kinh doanh của bản thân doanh nghiệp đó Họ chưa chú trọng đổi mới sáng tạo, chưa đầu tư vào công nghệ hiện đại và không thật sự chú trọng vào chất lượng nguồn nhân lực Môi trường kinh doanh thiếu thuận lợi cũng là một trở ngại, ảnh hưởng đến sự phát triển của các doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam

Trong giai đoạn từ năm 2006 đến nay, dù trải qua rất nhiều thăng trầm, doanh nghiệp tư nhân đã để lại rất nhiều thành tựu cho nền kinh tế Việt Nam

2 Sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân từ năm 2006 đến nay

2.1 Giai đoạn 2006 – 2010

Với sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng, quy mô hoạt động, các doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa đã có đóng góp to lớn trong việc tăng trưởng, thay đổi cơ cấu kinh tế nói chung và phát triển khu vực kinh tế tư nhân nói riêng

Cụ thể, trong khoảng từ 2005 – 2007, tỷ trọng doanh thu của các doanh nghiệp tư nhân có chiều hướng tăng, từ 11% năm 2005 lên 13% năm

2007

Năm 2007, Công ty Việt Nam Report đã bình chọn ra Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam Trong 500 doanh nghiệp đó có sự xuất hiện của

103 doanh nghiệp tư nhân, chiếm 21% tổng số các doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam Các doanh nghiệp tư nhân này hoạt động kinh doanh, sản xuất với các ngành nghề đa dạng Cũng trong năm này, các doanh nghiệp tư nhân trong danh sách này đã đóng góp trực tiếp cho ngân hàng trên 10.000 tỷ đồng, thu hút được hơn 100.000 lao động

Năm 2008, doanh nghiệp tư nhân cùng với Công ty TNHH đã chiếm khoảng 80% tổng số doanh nghiệp trong cả nước

Sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân đã có tác động vô cùng mạnh

mẽ, tích cực đến khu vực kinh tế tư nhân GDP của khu vực kinh tế tư nhân trong đó chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ từ 45,6% tổng GDP năm 2006

đã tăng lên khoảng 48% trong năm 2010 Khu vực kinh tế tư nhân cũng tạo

ra 50,2% việc làm của cả nước Tốc độ tăng trưởng bình quân của khu vực này đạt trên 10%, cao hơn của cả nền kinh tế ở giai đoạn 2006 – 2010

Các doanh nghiệp tư nhân có vai trò quan trọng trong phát triển kinh

tế và giải quyết lao động xã hội, đóng góp 48% vào GDP năm 2010

Mặc dù doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển nhanh với hơn 500.000 đơn vị được thành lập trong giai đoạn 2006 – 2010, những nhà đầu tư của các doanh nghiệp này mới chỉ tập trung ở việc xây dựng chính sách Các doanh nghiệp tư nhân cần sự trợ giúp thiết thực và hiệu quả hơn để có thể phát triển ngày càng lớn mạnh

2.2 Giai đoạn 2010 – 2018

Từ năm 2010 – 2018, tỷ trọng giá trị trong GDP của khối doanh nghiệp tư nhân tuy có tăng nhưng vẫn không vượt quá 10% GDP của thời kì trước mà dừng ở mức GDP 9,1%

Xu hướng đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân trong GDP thời gian này có chiều hướng giảm nhẹ, từ 45% giai đoạn 2010-2012 giảm xuống còn trung bình 42% giai đoạn 2012-2018

Năm 2001, số doanh nghiệp tư nhân quy mô vừa và lớn (sử dụng từ

100 lao động trở lên) chiếm 6% nhưng đến năm 2013 chỉ còn 3% Năng suất lao động của các doanh nghiệp tư nhân thuộc nhóm vừa và lớn thậm chí còn thấp hơn so với các doanh nghiệp tư nhân quy mô nhỏ

Tỷ trọng khu vực doanh nghiệp tư nhân trong GDP chỉ tăng 2,2 điểm phần trăm trong giai đoạn 2010 – 2018 Điều này một phần là do trong số doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động, chưa tới 80% có kết quả sản xuất kinh doanh (năm 2017 là 77%, năm 2018 là 78%)

Doanh nghiệp tư nhân vẫn là khu vực dễ gặp nhiều thiệt hại hơn so với các loại hình doanh nghiệp khác Số doanh nghiệp giải thể trong giai đoạn này khá lớn Bình quân 60 – 80 nghìn doanh nghiệp giải thể mỗi năm; năm 2018, số lượng doanh nghiệp tư nhân giải thể là hơn 90 nghìn

Doanh nghiệp tư nhân vẫn chưa có sự chuyển mình mạnh mẽ và chưa

có tác động mạnh mẽ vào khu vực kinh tế tư nhân và nền kinh tế nói chung của Việt Nam trong giai đoạn này

2.3 Giai đoạn 2018 đến nay

Cuối năm 2018, Bảng xếp hạng TOP 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam được nghiên cứu và công bố Bảng xếp hạng ghi nhận tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam tăng đáng kể theo thời gian, trong đó năm ngành đứng đầu đóng góp về doanh thu trong năm

2018 là Tài chính, thực phẩm, đồ uống, thuốc lá; Xây dựng, vật liệu xây dựng, bất động sản; Thép và Viễn thông, tin học, công nghệ thông tin Riêng năm ngành này đã chiếm 64,4% doanh thu và 75,5% lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp tư nhân Các nhóm ngành nghề cũng có những biểu hiện chuyển dịch tích cực Tỷ lệ doanh nghiệp lớn trong bảng xếp hạng nhóm ngành Dịch vụ và Công nghiệp tăng đáng kể, hai nhóm ngành này chiếm 98,4% doanh thu năm 2018

Đến năm 2019, theo Sách trắng Việt Nam, doanh nghiệp tư nhân trong nước tạo ra khoảng 42% GDP, đóng góp khoảng 30% thu ngân sách Nhà nước Đây là nỗ lực rất lớn của các doanh nghiệp tư nhân trong tìm kiếm thị trường, tạo thời cơ cho doanh nghiệp phát triển, tạo ra diện mạo mới cho nền kinh tế đất nước

Tuy nhiên, cuối năm 2019, đại dịch COVID-19 bùng phát, bắt nguồn

từ Vũ Hán, Trung Quốc và lan nhanh ra phạm vi toàn cầu từ đầu năm 2020 Việt Nam có trường hợp mắc bệnh đầu tiên vào tháng 1 năm 2020 Kể từ đó đến nay, trải qua bốn lần bùng phát nghiêm trọng, Nhà nước Việt Nam đã cơ bản kiểm soát được dịch COVID-19 nhưng tác động của nó đến nền kinh tế, nhất là đối với doanh nghiệp tư nhân còn khá nặng nề Đại dịch làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới một số ngành nghề (du lịch, may mặc, hàng không,

…); làm các doanh nghiệp gặp khó khăn trong tiếp cận khách hàng, làm gián đoạn việc xuất – nhập khẩu của doanh nghiệp; các doanh nghiệp phải cắt giảm lao động, nhân công; cộng thêm nhiều chi phí nảy sinh làm cho năng suất lao động, sản xuất suy giảm đáng kể Thậm chí làm cho nhiều doanh nghiệp tư nhân phải dừng hoạt động, đứng trước bờ vực phá sản bởi thị trường cầu giảm đột ngột Một số doanh nghiệp phải trì hoãn tiến độ đầu tư hay hủy bỏ các dự án dự định thực hiện

COVID-19 đã gây ra những gián đoạn và thách thức chưa từng có với doanh nghiệp tư nhân và nền kinh tế Khả năng khôi phục và vươn lên sau đại dịch là yếu tố quyết định ảnh hưởng đến tương lai không chỉ bản thân doanh nghiệp mà còn những người đang trông cậy vào doanh nghiệp Đại dịch COVID đã gây ra những tổn thất nặng nề, nhưng đây cũng chính là thời điểm các doanh nghiệp tư nhân cần đoàn kết, hợp sức cùng cố gắng vượt qua

Sau quãng thời gian điêu đứng, nền kinh tế Việt Nam đang trên đà hồi phục, doanh nghiệp tư nhân nên tận dụng tốt những bài học đã rút ra từ khủng hoảng để trở thành đòn bẩy giúp doanh nghiệp tư nhân tăng lợi thế cạnh tranh, phát triển trong tương lai