Năm học 2016 – 2017 tôi đã viết sáng kiến kinh nghiệm về “Biện pháp giúp hs bán trú có kĩ năng sống ở trường TH&THCS lương mông” đã được áp dụng tương đối thành công, nhưng với thực tế v
Trang 1BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HỌC SINH BÁN TRÚ, HƯỚNG DẪN HỌC SINH CÓ KĨ NĂNG SỐNG, KĨ NĂNG
TỰ PHỤC VỤ BẢN THÂN TẠI TRƯỜNG TH&THCS LƯƠNG MÔNG.
I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài.
Cùng với xu thế, thế giới đang có sự thay đổi sâu sắc về mọi mặt, khoahọc kĩ thuật, công nghệ thông tin phát triển như vũ bão, tác động đến nhiều lĩnhvực của đời sống xã hội Một số các chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử, quytắc sống cũng bị ảnh hưởng Đặc biệt là thế hệ trẻ, lứa tuổi học sinh đang trongquad trình học hỏi, bắt trước để hình thành nhân cách có nhiều yếu tố có thểảnh hưởng xấu đến quá trình này, các em dễ dàng học theo, bắt chước một sốthói hư, tật xấu du nhập từ thế bên ngoài, thế giới trên mạng internet Chính vìvậy mà các cấp quản lí đã yêu cầu đưa kỹ năng sống (KNS) thành môn họchoặc tích hợp trong các môn học, trong các hoạt động giáo dục, hoạt độngngoại khóa của các nhà trường trong năm học
HS sống trong xã hội phát triển cần phải được trang bị những kỹ năngthích hợp để hòa nhập với cộng đồng, với xu thế toàn cầu hóa Đối với học sinh(HS), đặc biệt là HS dân tộc, HS bán trú (HSBT) trong các nhà trường cần phảiđược trang bị KNS và kĩ năng tự phục vụ bản thân Giáo dục giá trị sống, rènluyện KNS, kĩ năng tự phục vụ bản thân càng trở nên cấp thiết đối với thế hệtrẻ, bởi vì các em là những chủ nhân tương lai của đất nước Lứa tuổi HS là lứatuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thíchtìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinhnghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động, …Vì vậy, việc giáo dục, rèn luyện KNS,
kĩ năng tự phục vụ bản thân cho thế hệ trẻ là rất cần thiết, nhất là đối vớiHSBT
Đặc biệt với HS bán trú là người dân tộc thiểu số ở các trường, các xãvùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, việc trang bị cho các em có được những
kĩ năng sống đó càng là vấn đề cấp thiết đặt ra cho các nhà trường có HS bántrú Để các em tránh được những lôi kéo, cám dỗ của các tệ nạn xã hội, củanhững kẻ xấu đòi hỏi các em phải có một KNS, kĩ năng tự phục vụ bản thân
Việc giáo dục kỹ năng sống góp phần giải quyết tình trạng trẻ thụ động,không biết ứng phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, không biết cách tự bảo vệbản thân trước nguy hiểm, thậm chí không biết cách tìm kiếm sự giúp đỡ Bêncạnh đó, các bài học về kỹ năng sống sẽ giúp trẻ hình thành những kĩ năng tâm
Năm học 2017 - 2018 1 Trường TH&THCS Lương Mông
Trang 2lý - xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống Đó lànhững kỹ năng chúng ta phải biết để có được sự điều chỉnh, ứng xử phù hợpvới những thay đổi diễn ra hằng ngày, hàng giờ Qua học tập và rèn luyện các
kỹ năng sống các em sẽ cảm nhận, thấu hiểu và trân trọng những giá trị căn bảncủa cuộc sống
Hiện nay, trên địa bàn huyện Ba Chẽ các trường phổ thông cơ bản có họcsinh bán trú (HSBT) ở tại trường từ thứ 2 đến thứ 7 để theo học chương trìnhphổ thông (từ Tiểu học đến Trung học phổ thông) Các em đã được nhà nước
hỗ trợ tiền, gạo để ăn đảm bảo dinh dưỡng cho sự phát triển thể chất, cho họctập và sinh hoạt Tuy nhiên, nhiều nhiều học sinh vẫn có các nhu cầu khác như
ăn quà vặt, mua sắm các tư trang cá nhân, chơi điện từ,… nên một số em vẫn tự
ý rời khỏi khu kí túc xá của nhà trường để thỏa mãn các nhu cầu cá nhân đóhoặc đi kiếm tiền (đi kiếm các củ cây, lấy bông ỏng , … ở trên rừng bán) đểthỏa mãn các nhu cầu trên
Năm học 2016 – 2017 tôi đã viết sáng kiến kinh nghiệm về “Biện pháp
giúp hs bán trú có kĩ năng sống ở trường TH&THCS lương mông” đã được
áp dụng tương đối thành công, nhưng với thực tế về công tác bán trú tôi thấycần phải tiếp tục thực hiện sáng kiến đó và bổ sung thêm những biện pháp đểlàm tốt công tác bán trú nói riêng, công tác giáo dục nói chung nên tôi chọn đề
tài “Biện pháp quản lí học sinh bán trú, hướng dẫn học sinh có kĩ năng
sống, kĩ năng tự phục vụ bản thân tại trường TH&THCS lương mông”
2 Mục đích nghiên cứu
- Tìm hiểu cơ sở lí luận và pháp lý của đề tài: phân tích, đối chiếu vớithực trạng của nhà trường trong thời điểm hiện tại để qua đó tìm ra các biệnpháp, giải pháp mới hiệu quả hơn cho các hoạt động về công tác quản lí HSBT,
GD KNS, Kĩ năng tự phục vụ bản thân
- Xác định hoạt động quản lí, giáo dục rèn luyện KNS, kĩ năng tự chămsóc bản thân cho HSBT vừa mang tính chiến lược, vừa mang tính cấp bách, làđộng cơ và cũng là nhiệm vụ của nhà trường, cơ quan ban ngành đoàn thể xã,của cha mẹ HS thường xuyên và lâu dài
- Xây dựng mô hình để giáo dục rèn luyện KNS, kĩ năng tự chăm sóc bảnthân giúp cho HSBT có tinh thần và thái độ học tập tự giác, tích cực, sống có lýtưởng và hoài bão, ứng xử, hành động mang tính nhân văn Nó còn giúp cho
HS có ý thức bảo vệ và rèn luyện cơ thể, không vi phạm tệ nạn xã hội
- Góp phần nâng cao hiệu quả trong hoạt động giảng dạy và giáo dục củanhà trường
Trang 3- Đạt được các mục tiêu của giáo dục, đã được định hướng theo bốn trụcột: Học để biết; Học để làm; Học để chung sống cùng nhau và học để làmngười
3 Đối tương, Thời gian, địa điểm nghiên cứu
- Đội tượng nghiên cứu: HS bán trú trường TH&THCS Lương Mông
- Thời gian: thực hiện từ tháng 8/2017 đến tháng 5/2018
- Địa điểm: Trường TH&THCS Lương Mông
+ Ngoài nhà trường như: Công an, Xã Đoàn, Xã Đội, Cán bộ phụ tráchVăn hóa - Xã hội, Hội nông dân, Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh, Hội cựu giáochức, Hội cựu HS và đặc biệt là Hội Cha mẹ HS
+ Phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường này nhằm nâng cao
về mặt nhận thức và tổ chức các hoạt động giáo dục rèn luyện cụ thể
- Vai trò giáo dục, rèn luyện KNS trong các hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp được nâng lên chiếm một vị trí quan trọng trong công tác giáo dục củanhà trường
- Vai trò của cha mẹ HS, các tổ chức xã hội, chính quyền đoàn thể, thểhiện đậm nét, có tác động mạnh mẽ đến hiệu quả của các hoạt động giáo dục,rèn luyện KNS cho HS
- Từng bước làm thay đổi quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dụcrèn luyện của HS
- Tận dụng các thành tựu mới nhất của khoa học giáo dục và kinhnghiệm tiên tiến trong hoạt động này
- Góp phần xây dựng tập thể GV đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm,nhiệt tình, có kỹ năng phối hợp công tác tốt, yêu mến trẻ, cùng nhau hổ trợtrong hoạt động giáo dục
Năm học 2017 - 2018 3 Trường TH&THCS Lương Mông
Trang 4- Dần hình thành lực lượng nòng cốt có năng lực trong HS của trườnglàm nhiệm vụ tư vấn rèn luyện KNS cho các HS khác
II PHẦN NỘI DUNG
1 Chương 1: Tổng quan
1.1 Cơ sở lí luận
- Một số văn bản chỉ đạo về công tác bán trú
+ Chỉ thị 40-CT/Tw cuả Ban Bí thư nêu rõ: “Phát triển giáo dục là quốcsách hàng đầu… là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo vàcán bộ quản lý giáo dục là lực lượng nòng cốt, có vai trò quan trọng …”
+ Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT ngày 28/2/2014 của Bộ Giáo dục vàĐào tạo về việc Ban hành Quy định Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống
và hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa
+ Công căn số: 1636/SGDĐT-GDTX ngày 14/07/2014 của Sở GD&ĐTtỉnh Quảng Ninh về việc triển khai thực hiện Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐTngày 28/2/2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo
- Một số khái niệm:
+ Biện pháp: là cách làm, giải quyết một vấn đề cụ thể ( Từ điển Tiếng
Việt, NXB Đà Nẵng, 1998)
+ Quản lý: là sự tác động có ý thức để chỉ huy điều khiển các quá trình
xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt đến mục tiêu đúng, ý chícủa chủ thể quản lý và phù hợp với quy luật khách quan
+ Nội dung quản lý: Về nội dung chỉ đạo quản lý HSBT đề tài đề cập
đến một số nội dung sau:
Người GV chủ nhiệm đối với quản lý HSBT.
Người cán bộ Tổng phụ trách trong việc quản lý HSBT trường THCS Ban quản lý nội trú trong việc quản lý HSBT trường THCS.
Cán bộ quản lí với vai trò là người phối kết hợp điều hành quản lý
HSBT một cách có hiệu quả nhất
+ Một số quan niệm về KNS: Hiện nay chưa có một khái niệm nào thốngnhất trên toàn thế giới về KNS KNS được tiếp cận theo nhiều quan điểm khácnhau, và điều này cũng ảnh hưởng đến cách phân loại các KNS
Trang 5Kỹ năng sống là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng vàtham gia vào cuộc sống hàng ngày (Tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục củaLiên hiệp quốc viết tắt là UNESCO)
Kỹ năng sống là những kĩ năng mang tính tâm lí xã hội và kĩ năng vềgiao tiếp được vận dụng trong những tình huống hằng ngày để tương tác mộtcách hiệu quả với người khác và giải quyết có hiệu quả những vấn đề, nhữngtình huống của cuộc sống hàng ngày (Tổ chức y tế thế giới viết tắt là WHO)
- Phân loại KNS: KNS được chia thành 2 loại: Kỹ năng cơ bản và kỹnăng nâng cao
+ Kỹ năng cơ bản gồm: Kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, múa, hát, đi, đứng,chạy, nhảy v.v…
+ Kỹ năng nâng cao là sự kế thừa và phát triển các kỹ năng cơ bản dướimột dạng thức mới hơn Nó bao gồm: Các kỹ năng tư duy logic, sáng tạo, suynghĩ nhiều chiều, phân tích, tổng hợp, so sánh, nêu khái niệm, đặt câu hỏi v.v…
Như vậy, kỹ năng sống bao gồm một loạt các kỹ năng cụ thể, cần thiếtcho cuộc sống hàng ngày của con người Bản chất của kỹ năng sống là kỹ năng
tự quản lý bản thân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộcsống, học tập và làm việc hiệu quả Nói cách khác, kỹ năng sống là khả nănglàm chủ bản thân của mỗi con người, khả năng ứng xử phù hợp với nhữngngười khác và với xã hội, khả năng ứng phó trước các tình huống của cuộcsống
Đối với HS nói chung và HS bán trú nói riêng (đặc biệt là HS dân tộcthiểu số) nếu chỉ dạy kỹ năng sống thông qua các môn học, qua lý thuyết suôngthì chưa đủ Phải gắn các em vào những hoạt động bổ ích, những việc làm cụthể phù hợp với những hình thức linh hoạt, sáng tạo để thu hút trẻ, có thể cần cảhình thức cầm tay chỉ việc Thế nên hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽ làđiều kiện là cơ hội tốt cho trẻ tự thể hiện bản thân, được trải nghiệm cuộc sốngbằng những việc làm của mình
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGD NGLL) là gì?
HĐGD NGLL là một hoạt động giáo dục được thực hiện một cách cómục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm góp phần thực thi quá trình đào tạo
HS, đáp ứng nhu cầu đa dạng của đời sống xã hội Hoạt động này do nhàtrường quản lý, tiến hành ngoài giờ dạy học trên lớp (theo chương trình, kếhoạch dạy học) Nó được tiến hành xen kẽ hoặc nối tiếp chương trình dạy họctrong phạm vi nhà trường hoặc trong đời sống xã hội, được diễn ra trong suốt
Năm học 2017 - 2018 5 Trường TH&THCS Lương Mông
Trang 6năm học và cả thời gian nghỉ hè khép kín quá trình giáo dục, làm cho quá trình
đó có thể được thực hiện mọi nơi, mọi lúc
HĐGD NGLL chủ yếu thể hiện thông qua 3 hình thức cơ bản như: Tiếtchào cờ đầu tuần, sinh hoạt 15 phút đầu giờ, sinh hoạt tập thể; dạy tích hợptrong các môn học; hoạt động giáo dục theo chủ điểm, tham quan, du lịch…
Thực tế của xã Lương mông nói riêng và huyện Ba Chẽ nói chung đa số
HS sống trong gia đình với nhiều lo toan cho cuộc mưu sinh, phụ huynh bỏmặc con cái, một số ít các em được sự quan tâm chăm sóc quá sức chu đáo củaphụ huynh vì sống trong gia đình ít con, hoàn cảnh kinh tế ổn định Hai môitrường hoàn cảnh khác nhau ấy lại thường cùng mang đến cho các em mộtthiếu sót lớn trong từng bước trưởng thành, đó là KNS, kĩ năng tự phục vụ bảnthân
Như chúng ta đã biết, mục tiêu giáo dục KNS ở cấp THCS là:
- Trang bị cho HS những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp.Trên cơ sở đó hình thành cho HS hững hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực;loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống
và hoạt động hàng ngày
- Tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình vàphát triển hài hòa về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức KNS cơ bản của HSbao gồm kỹ năng ứng xử hợp lí với các tình huống trong cuộc sống, thói quen
và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm; kỹ năng rèn luyện sức khỏe và ýthức bảo vệ sức khỏe; kỹ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước vàcác tai nạn thương tích khác; kỹ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình,phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội; suy nghĩ và hành động tích cực; họctập tích cực…
Trang 7Từ đó giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúngđắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, gópphần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa Đặc biệt lànhững HS dân tộc thiểu số, HS bán trú phải tự chăm sóc mình khi phải sống xagia đình.
Yêu cầu về nội dung giáo dục KNS, kĩ năng tự phục vụ bản thân phảiđảm bảo cho HS có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và conngười; có kỹ năng cơ bản về nghe, đọc, nói, viết và tính toán; có thói quen rènluyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu về nghệ thuật Từ đó có ýthức đối với bản thân, với mọi người xung quanh và quan trọng hơn là biết cách
tự phục vụ mọi nhu cầu cảu bản thân (kĩ năng phục vụ bản thân)
Hiện nay, việc giáo dục kỹ năng sống đã được trú trọng, cấp Tiểu học đãđưa thành môn học, cấp THCS đã có sự chỉ đạo quyết liệt từ các cấp và đượccác nhà trường lồng ghép vào các môn học, các hoạt động GD NGLL nhưngđối với học sinh bán trú, các em sống xa gia đình, với môi trường mới, cáchsống mới, nền nếp mới … thì việc quản lí các em, hướng dẫn các em các kĩnăng phục vụ cho mọi hoạt động của bản thân là rất cần thiết, phải thực hiệnđồng bộ, có kế hoạch, chương trình cụ thể và cần có cả tấm lòng của các thầy
cô, các đồng chí làm các hoạt động liên quan đến công tác bán trú để đạt đượchiệu quả
2 Chương 2: Nội dung vấn đề nghiên cứu
2.1 Thực trạng.
2.1.1 Khảo sát, thống kê (tại trường TH&THCS Lương Mông).
- Trường TH&THCS Lương Mông là một trường vùng sâu, kinh tế hộ
gia đình đa số là thuần nông (nông-lâm nghiệp), một số hộ kinh tế phụ thuộcvào con cái đi làm thuê, làm nghề tự do, khai thác tài nguyên rừng có thu nhậpkhông ổn định nên ít quan tâm đến việc học tập của con em mình
- Qui mô Trường TH&THCS Lương Mông (02 cấp học) trong năm học
2017-2018 có 13 lớp 205 HS; có 31 HS bán trú tuần (gồm cả HS lớp 2 đến lớp9); 52 HS bán trú ngày (HS tiểu học); Tổng số cán bộ GV nhân viên trường là
32, trong đó 23 GV trực tiếp giảng dạy
- Vì là một trường vùng sâu nên điều kiện tiếp cận của HS với sách báo,
các kênh truyền thông, mạng internet còn hạn chế (do điều kiện nhà trườngchưa có cơ sở vật chất và không được cấp kinh phí mua trang thiết bị cho HSbán trú)
Năm học 2017 - 2018 7 Trường TH&THCS Lương Mông
Trang 8- Nhận thức của một bộ phận không nhỏ cha mẹ HS, ban ngành đoàn thể
xã chưa đúng mức về vị trí vai trò, tầm quan trọng của việc giáo dục rèn luyệnKNS, kĩ năng tự chăm sóc bản thân cho HS trong khi đất nước ta đang hội nhậpvới các nước trong khu vực và thế giới
- Thống kê khảo sát nhận thức về các giá trị sống và KNS của HS bán trú
gồm 51 học sinh bán trú ngày và 31 học sinh bán trú tuần (có biểu 01 kèm
có nhiều học sinh bán trú bỏ trường, bỏ kí túc
Việc giáo dục KNS, kĩ năng tự bảo vệ minh đang được thực hiện ở các
bộ phận như sau:
Đối với GV bộ môn: GV bộ môn Giáo dục công dân, HĐNGLL, Ngữ
văn, Lịch sử, Địa lý đã được tập huấn các địa chỉ, các bài phải tích hợp rènluyện KNS cho HS, tuy nhiên qua kiểm tra giáo án của các GV này thì có một
số giáo án đề cập việc rèn luyện KNS trong phần mục tiêu bài còn chungchung, chưa cụ thể, rõ nét
Trong các tiết sinh hoạt lớp, HĐNGLL, sinh hoạt dưới cờ: Qua
nghiên cứu phân tích, đánh giá thì việc lồng ghép giáo dục rèn luyện KNS cho
HS có thực hiện tuy nhiên chưa đúng mức, chưa được xem trọng và hiệu quảđem lại chưa được như mong muốn
Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa, hoạt động văn nghệ, thể dục
thể thao, các cuộc thi: Nhà trường có chỉ đạo các bộ phận phối hợp với Đội
Thiếu niên Tiền Phong tổ chức các hoạt động ngoại khóa theo kế hoạch củangành và Hội đồng đội huyện, tuy nhiên việc tổ chức các hoạt động này còn íttrong đó việc xác định mục tiêu rèn luyện KNS cho HS chưa được chú trọngđúng mức và đầy đủ
Đối với cán bộ, giáo viên làm công tác quản trú: Chưa thật tâm huyết,
trách nhiệm đối với học sinh và với việc quản lí, rèn KNS, kĩ năng tự phục bụbản thân cho các em HSBT
Nhận xét đánh giá thực trạng:
Trang 9- HSBT trong trường về tinh thần và thái độ học tập chưa cao, còn có HS
lười học, trốn học bỏ tiết đi chơi game online, đi nhặt sắt vụn, đi lấy bông ỏng,
củ cay bán lấy tiền phục vụ nhu cầu bản thân, các em tìm các lí do (đau, ốm,
…) để không phải lên lớp, không tham gia các hoạt động
- HS bán trú gồm chủ yếu là dân tộc Dao (Thanh Phán) và dân tộc Tàyphong tục tập quán, cách sinh hoạt hàng ngày có sự khác nhau, một số em cònnhút nhát, ngại giao tiếp, chưa có kĩ năng chăm sóc bản thân, ý thức tự lập chưacao
- Đa số HS chưa có nhận thức đúng về ý thức tự giác, tích cực trong họctập, chưa có ước mơ hoài bảo, định hướng nghề nghiệp trong tương lai còn rất
mơ hồ, kỹ năng diển đạt trình bầy trước đám đông còn rất kém, số đông HSứng xử với nhau chưa thật sự có văn hóa…
Nói chung KNS, kĩ năng tự phục vụ bản thân của HS trong trường làchưa tốt, chưa đạt được những kỹ năng cơ bản nhất mà một trong lứa tuổi cầnphải có
2.2 Các biện pháp, giải pháp
2.2.1 Các biện pháp quản lí HSBT
Trước những khó khăn đó, nhà trường đã xác định: Quản lí học sinh bántrú là quá trình quản lí hoạt động giáo dục trong nhà trường, là nhiệm vụ trọngtâm, có ý nghĩa quyết định đến vấn đề nâng cao chất lượng dạy học trongtrường, hạn chế tình trạng học sinh bỏ học và thực hiện được chỉ tiêu của Kếhoạch năm học
Với trách nhiệm được phân công chỉ đạo hoạt động bán trú tôi đã thammưu cho BGH thực hiện một số biệp pháp sau để quản lí tốt HSBT như sau:
Biện pháp 1: Xây dựng một chương trình hoạt động phù hợp đặc
điểm tình hình của nhà trường, của địa phương, phù hợp với nhiệm vụ năm học.
Ban giám hiệu đã bám sát nhiệm vụ năm học, tình hình thực tế củaHSBT để xây dựng kế hoạch nội dung chương trình hoạt động quản lý thật cụthể từng năm, từng tháng, từng chủ đề của nhà trường phát động cho phù hợpvới tình hình của nhà trường, của địa phương, phù hợp với nhiệm vụ năm học
Biện pháp 2: Tổ chức, điều hành, kiểm tra giám sát, đánh giá kết quả
hoạt động quản lý HSBT dân nuôi.
* Đối với việc tổ chức chỉ đạo, kiểm tra thực hiện hoạt động quản lý:
Năm học 2017 - 2018 9 Trường TH&THCS Lương Mông
Trang 10Ban quản lí khu bán trú được phân công phụ trách hoạt động quản lý cótrách nhiệm tổ chức chỉ đạo các hoạt động quản lý mô hình bán trú Kiểm tra,giám sát mọi hoạt động Cụ thể là Phó hiệu trưởng chỉ đạo, kiểm tra giám sáthoạt động của cán bộ quản lý nội trú, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên Tổng phụtrách Đội thực thi kế hoạch hoạt động quản lý, đánh giá kết quả thực hiện từngtháng.
* Đối với việc đánh giá kết quả hoạt động.
- Ban giám hiệu phải đánh giá một cách trung thực, khách quan, côngbằng không mang tính cá nhân
- Đánh giá ưu, khuyết điểm trong quá trình thực hiện kế hoạch quản lýnội trú cũng như các phong trào trong nội trú trường học
- Đánh giá kết quả hoạt động của từng khối lớp ở nội trú, đánh giá kếtquả của từng học sinh ở nội trú
Biện pháp 3: Đổi mới và đa dạng hoá các hình thức hoạt động quản
lý phù hợp nhu cầu và hứng thú của học sinh ở lứa tuổi thiếu niên, phù hợp với điều kiện cụ thể nhà trường.
Để đổi mới được những nội dung, hình thức hoạt động, đa dạng hoá cácloại hình hoạt động quản lý, Ban giám hiệu phải biết phát huy những năng lực,sáng tạo của Ban quản lý nội trú, giáo viên chủ nhiệm Biết mở rộng, phát huytính dân chủ, khuyến khích học sinh tham gia bàn bạc, trao đổi, sáng tạo để tìm
ra những hình thức hoạt động quản lý mới, bổ sung hoặc điều chỉnh nội dunghoạt động quản lý cho phù hợp với điều kiện và khả năng thực hiện của từnghọc sinh trong khu nội trú nhà trường
Phát huy vai trò tự quản và quyền tham gia hoạt động của HSBT là cơ sởquan trọng đối với việc phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo củacác em trong học tập và rèn luyện
Biện pháp 4: Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức hoạt động quản lý HSBT
cho giáo viên và học sinh.
- Bồi dưỡng năng lực của ban quản lý nội trú: Tạo điều kiện cho Banquản ý khu bán trú tham quan học tập kinh nghiệm và tổ chức các buổi thảoluận về cách quản lý có hiệu quả
- Bồi dưỡng năng lực tổ chức cho giáo viên chủ nhiệm: Hàng năm Bangiám hiệu tổ chức tập huấn cho giáo viên chủ nhiệm về công tác quản lý HSBTcùng với ban quản lý HSBT đồng thời từng bước tiến hành và xây dựng đưa racác nội quy, quy chế thật chặt chẽ, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của từngkhối lớp học sinh trong khu vực bán trú nhà trường
Trang 11- Kiện toàn, bồi dưỡng cho đội xung kích cờ đỏ bán trú vào đầu năm học:Hướng dẫn các em phong cách, ngôn ngữ, phương pháp điều khiển Đội ngũnày sẽ đóng góp vai trò tích cực cho hoạt dộng tự quản của học sinh trong khuvực bán trú nhà trường Tuy nhiên cũng phải dự kiến các tình huống xảy ratrong quá trình tự quản của các em việc tiến hành hoạt động tự quản, cách ứng
xử, giải quyết
Biện pháp 5: Phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục ngoài nhà
trường để năng cao chất lượng tổ chức hoạt động quản lý HSBT.
- Đảng uỷ, chính quyền địa phương tận dụng tối đa sự phối hợp của cáccấp lãnh đạo xã, các ban ngành đoàn thể, đặc biệt là công tác an ninh trật tự
- Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các tổ chức và các thành viên trong banchỉ đạo chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được phân công
- Kiểm tra, đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm để các kế hoạch quản lýhọc sinh bán trú trong các năm học tiếp theo được tốt hơn Biểu dương nhữngthành tích đạt được của cá nhân, tập thể Phát huy sức mạnh đoàn kết tập thể vàhiệu quả của các đoàn thể tham gia
Biện pháp 6: Tiếp tục bổ sung, xây dựng cơ sở vật chất, chính sách
hỗ trợ cho khu bán trú nhằm bảo đảm những yêu cầu về trang thiết bị và chế độ cho hoạt động quản lý HSBT.
- Tham mưu với các cấp chính quyền tiếp tục đầu tư xây dựng khu bántrú dân nuôi như: đường nước sinh hoạt, bếp ăn, chỗ phơi áo quần, công trình
vệ sinh , hỗ trợ thêm lương thực, thực phẩm cho các em
- Tạo mọi điều kiện về kinh phí cho hoạt động quản lý, tạo điều kiện tốt
về thời gian, chế độ, cơ chế đánh giá để giáo viên quản lý tốt bán trú trườnghọc
Biện pháp 7: Phân công bố trí giáo viên tiến hành phụ đạo, hướng
dẫn, giúp đỡ các em trong học tập.
Ở bán trú thầy cô giáo có thể kiểm tra việc học của các em thường xuyênhơn, nắm được sức học của từng em và có điều kiện giúp đỡ các em, qua đó bùđắp những lỗ hỏng kiến thức cho các em, giúp các em có ý chí phấn đấu vươn
Trang 12- Phối hợp với Công an, Quân sự xã lên phương án chuẩn bị đối phó với
sự cố bất thường xảy ra như: hỏa hoạn, thanh niên bên ngoài vào gây rối đểđảm bảo an ninh trật tự cho khu bán trú, gúp các em an tâm học tập
Biện pháp 9: Tuyên truyền, vận động, phối kết hợp giữa gia đình với
nhà trường và chính quyền địa phương:
Phải thực hiện tốt công tác tuyên truyền vận động một cách sâu rộng đếntoàn thể nhân dân, gia đình học sinh, chính quyền địa phương hiểu rõ mục đích,tính thiết thực, hiệu quả của mô hình học sinh bán trú dân nuôi này
Biện pháp 10: Gần gũi, động viên các em ổn định tư tưởng, an tâm
học tập ở khu bán trú dân nuôi:
Đối với học sinh khu bán trú dân nuôi thì giáo viên vừa là người thầy,người cha, người anh, người bạn của các em Bởi lẽ các em xa gia đình, bố mẹ,hàng ngày được tiếp xúc nhiều với thầy cô Cho nên giáo viên luôn gần gũi,thường xuyên tâm sự với các em để nắm bắt tâm tư nguyện vọng để chia sẽcùng các em, cũng như chăm sóc các em lúc ốm đau, lúc trái gió trở trời để từ
đó các em an tâm hơn
2.2.2 Biện pháp giáo dục KNS, kĩ năng tự phục vụ bản thân cho HSBT
Biện pháp 1: Bồi dưỡng nâng cao nhận thức
- Thu thập và sưu tầm tài liệu tập huấn giáo dục giá trị sống và rèn luyệnKNS cho trẻ em gồm:
+ Sổ tay THTT, HSTC – Bộ GD&ĐT, NXB Giáo dục Việt Nam, 2010
+ Tài liệu của Dự án Phòng chống buôn bán và bảo vệ trẻ em của Tổ
chức cứu trợ trẻ em Anh
+ Đổ Quốc Anh (chủ biên), Góp phần xây dựng trường học thân thiện,
HS tích cực, NXB Giáo dục Việt Nam 2010
+ Nguyễn Công Khanh, Giao tiếp ứng xử tâm lý tuổi học đường, Nhà
xuất bản Thanh niên, 2007
+ Lưu Thu Thủy (chủ biên), Giáo dục KNS cho trẻ em có hoàn cảnh khó
Trang 13- Tổ chức tập huấn cho cán bộ GV và HS trong nhà trường (trong đóquan tâm đến đối tượng HS bán trú) về những kiến thức cần thiết, hoạt độnggiáo dục giá trị sống và KNS, kĩ năng tự bảo vệ mình cho GV.
+ Tổ chức thực hiện qua các hoạt động cụ thể: HĐNGLL, ngoại khóa
+ Lồng ghép tổ chức rèn luyện KNS, giáo dục giá trị sống mỗi tháng mộtlần trong tiết sinh hoạt dưới cờ
+ Tổ chức tập huấn, hướng dẫn cho GV, HS nòng cốt của trường (bancán sự các lớp); đội tự quản của khu bán trú (là các trưởng, phó các phòng ở) vềviệc thực hiện nội quy khu bán trú, hướng dẫn HS việc vệ sinh cá nhân đúngcách, đặc biệt là HS nữ về: vai trò, tầm quan trọng của việc rèn KNS cho HS;các KNS cần thiết đối với HS THCS; phương pháp rèn kỹ năng sống Đặc biệtlồng ghép với các bộ môn: Giáo dục công dân, HĐNGLL, Ngữ văn, Lịch sử,Địa lý; Các bài tập tình huống về KNS và cách giải quyết; kỹ năng tổ chức cáctrò chơi, tổ chức câu lạc bộ… ; tổ chức rèn luyện KNS, kĩ năng tự phục vụ bảnthân, giáo dục giá trị sống mẫu trong tháng 9/2017 và sau đó mỗi tháng thựchiện một lần
+ Tổ chức tổng kết rút kinh nghiệm tìm ra những tác dụng thực tiễn
- Tổ chức qua các hoạt động cụ thể: (HĐNGLL-Hoạt động ngoại khóa) + Tổ chức truyền thông cho HS nhà trường: Vào các buổi chào cờ đầutuần, hoặc các buổi sinh hoạt lớp; tiếp tục lồng ghép vào các ngày lễ lớn, cáccuộc thi
+ Người thực hiện: Chủ yếu là PHT, TPT và HS cốt cán đã được tậphuấn
+ Nội dung truyền thông: Các KNS theo từng chủ đề
+ Thời điểm tiến hành được gắn vào việc kỷ niệm các ngày lễ lớn trongnăm học: (tết trung thu, 20/11, 22/12, tết dương lịch, tết nguyên đán… )
- Xây dựng kế hoạch triển khai mô hình: Nội dung “Kế hoạch tổ chứcgiáo dục và rèn luyện KNS cho HS” Phân công và giao nhiệm vụ cụ thể:
+ Trường có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch xây dựng mô hình và tổ chứcthực hiện
+ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chịu trách nhiệm xây dựng các trò chơi dângian và triển khai đến HS
Năm học 2017 - 2018 13 Trường TH&THCS Lương Mông
Trang 14+ Đội TNTP Hồ Chí Minh-TPT- GVCN-GVBM -Phó Hiệu Trưởng chịutrách nhiệm về xây dựng các câu lạc bộ năng khiếu và câu lạc bộ rèn luyện kỹnăng sống, hướng dẫn các câu lạc bộ này xây dựng kế hoạch hoạt động
+ Trường phối hợp với Đoàn - Đội - Xã Đoàn tổ chức tham quan vềnguồn tìm hiểu và chăm sóc các khu di tích văn hóa lịch sử (Khu di tích KheLao), Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ của xã
Bện pháp 2: Rèn kĩ năng thực hành
- Tiến hành tập huấn KNS, kĩ năng tự phục vụ bản thân, kỹ năng truyềnthông cho HS cốt cán, đội tự quản bán trú Thực hiện hướng dẫn các em về cácvấn đề tự phục vụ bản thân tư những việc nhỏ nhất như: cách vệ sinh cá nhân,cách ăn, cách dọn dẹp sau ăn, dọn phòng ở,…
Tổ chức tập huấn, phát hành tài liệu, xem phim về các mô hình giáo dụcrèn luyện kỹ năng sống
Bằng phương pháp thảo luận những tình huống thực tiễn, kết hợp vớiphương pháp vấn đáp, hình ảnh trực quan và một số nội dung liên quan đến vệ
sinh cá nhân, thân thể áp dụng biện pháp bắt tay chỉ việc để trang bị kiến thức
kỹ năng cho đội tự quản khu bán trú
Đây là những hạt nhân nòng cốt của phong trào để “Trẻ em truyền thôngcho trẻ em” sẽ mang lại hiệu quả cao hơn, thiết thực hơn
- Nội dung truyền thông: Các KNS theo từng chủ đề:
+ Giáo dục đạo đức và giá trị đạo đức trong cuộc sống qua các câu cadao, thành ngữ, tục ngữ
+ Phòng chống nghiện Game online, ma túy, HIV/AIDS và tệ nạn xã hội.+ Cuộc sống và những mong muốn của chúng ta
+ Các vấn đề của cuộc sống và cách giải quyết vấn đề
+ Kỹ năng giao tiếp để an toàn, kỹ năng ứng xử văn hoá
+ Tuổi dậy thì: Nam và Nữ
+ Kỹ năng nhận biết và sống với chính mình, sống với mọi người
+ Các hình thức xâm hại trẻ em
+ Phòng tránh đuối nước
+ Kỹ năng hợp tác và làm việc theo nhóm
+ Kỹ năng đánh giá và tự đánh giá
Trang 15Hình thức truyền thông: xem vi deo và diễn thuyết, thi tìm hiểu, sân khấuhoá, tiểu phẩm, thông qua trò chơi
- Tổ chức thông qua hoạt động ngoại khóa, văn nghệ, thể dục thể thao, giao lưu, về nguồn và qua các cuộc thi:
+ Tổ chức tết trung thu cho HS toàn trường, lồng ghép các kỹ năng sống,thi nét đẹp đội viên, thi viết văn theo chủ đề, thi các trò chơi dân gian
+ Chỉ đạo bộ phận Đoàn – Đội tổ chức ngày hội tiến bước lên đoàn vớinhiệu nội dung như hùng biện, rung chuông vàng, trò chơi dân gian, trò chơitiếp sức (vào 26/3) Từ đó đã tạo một sân chơi lành mạnh giúp các em có điềukiện bộc lộ năng lực, kỹ năng sống, sự hiểu biết, khả năng ứng xử tình huống,
kỹ năng nhận xét đánh giá, nhận thức đúng sai, kỹ năng tự bảo vệ rèn luyện bảnthân, kỹ năng làm việc hợp tác, ứng xử nhanh nhẹn linh hoạt văn minh lịch sự,rèn luyện nhân cách, giáo dục đạo đức lối sống, hòa nhập tập thể… Tăng cường
sự gắn bó đoàn kết trong lớp, trong trường
- Đối với HS bán trú: Ngoài việc được GD KNS như học sinh đại trà, các
em còn được tham gia thêm về các hoạt động như:
+ Đầu mỗi năm học, phân công GV quản trú và một số thầy cô đã thamgia quân ngũ để hướng dẫn, chỉ bảo cho các em cách gấp chăn màn theo nhưquân đội, cách dùng nhà vệ sinh tự hoại, …
+ Bố trí thời gian biểu từ 16h đến 17h30 hàng ngày giao cho GV quảntrú, GV ở bán trú hướng dẫn HS tăng gia sản xuất (trồng rau, nuôi gà, nuôilợn), tổ chức các trò chơi để HS có đời sống vật chất và tinh thần cao hơn, có
kỹ năng trong giao tiếp, gắn bó, thân thiện, hòa đồng hơn (do các em có thóiquen chỉ chơi, nói chuyện với các em cùng dân tộc) Đặc biệt là hướng dẫn đội
tự quản để các em đôn đốc, tổ chức cho các bạn thực hiện
+ Tổ chức cho các em HS xem ti vi vào các khoản thời gian: từ 18h-19h
và 21h-22h mỗi ngày để các em nắm bắt thông tin, xem phim từ đó vận dụngvào thực tế bản thân
Biện pháp 3: Tăng cường cơ sở vật chất
Để có thể thực hiện tốt được việc giáo dục KNS cho HS nói chung, HSbán trú nói riêng thì việc trang bị một số cơ sở vật chất cần được trú trọng
Thứ nhất, GD KNS cho HS là một nội dung trong việc “xây dựng trườnghọc thân thiện – HS tích cực” nên việc đầu tư, cải tạo cơ sở vật chất, cảnhquang trường học cần được trú trọng Trong năm học 2016 – 2017 chúng tôi đãtham mưu và được Phòng GD&ĐT, sở GD&ĐT quan tâm đầu tư sửa chữa lại
Năm học 2017 - 2018 15 Trường TH&THCS Lương Mông
Trang 16khu vực nhà ở của HS bán trú và một số hạng mục khác giúp cải thiện đáng kểcảnh quan nhà trường.
Thứ hai, Trong thời đại hội nhập và sự phát triển mạnh mẽ của Côngnghệ thông tin đặc biệt là dịch vụ Internet, cần trang bị máy tính và hệ thốngmáy tính, máy chiếu và hệ thống âm thanh đảm bảo để có thể thu hút được HStham gia vào các hoạt động do nhà trường tổ chức Vì lẽ đó, chúng tôi đã trang
bị cho bộ phận Đoàn – Đội, Chuyên môn hệ thống máy để giúp GV có thể xâydựng được nội dung các chương trình ngoại khóa, các buổi tuyên truyền, giáodục có chất lượng
Biện pháp 4: Thực hiện tốt công tác kiểm tra đánh giá.
Bất cứ một hoạt động, một công việc nào muốn đạt hiệu quả và mục tiêu
đề ra đều phải làm tốt công tác kiểm tra và đánh giá Vậy đối với việc giáo dụcKNS thì việc đánh giá như thế nào?
Để đánh giá được HS có KNS hay không có thể thực hiện một số biệnpháp như sau:
- Qua quan sát thái độ, hành vi của HS trong giao tiếp, ứng sử hàng ngàyvới bạn bè, thầy cô,
- Qua việc đặt HS vào những tình huống thực tế, tình huống có vấn đềđòi hỏi các em phải giải quyết
- Qua việc hỏi thăm, lấy ý kiến của gia đình về biểu hiện của các em ởnhà
- Qua việc nhận xét, đánh giá của GV, GV chủ nhiệm về mặt hạnh kiểmcủa HS đó
Với các cách đánh giá đó, tôi đã đánh giá HS sau khi áp dụng các biệnpháp giáo dục KNS cho các em
Biện pháp 5: Phê phán, rút kinh nghiệm.
- Thông qua các cuộc kiểm tra, Ban giám hiệu, các đồng chí được phâncông kiểm tra trao đổi, rút kinh nghiệm cho viên chức, GV, HS nhằm:
+ Chỉ ra những mặt mạnh, những điểm tích cực của viên chức, GV, HStrong việc xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện GD KNS cho HS để họ tiếptục phát huy và có năng xuất lao động ngày càng cao
+ Nêu lên những tồn tại, hạn chế và những vấn đề cần khắc phục giúpviên chức nhận thức rõ từ đó có những thay đổi, điều chỉnh trong công việc
Trang 17- Việc rút kinh nghiệm cần mang tính xây dựng, thẳng thắn Không đượcmang tính chất trì triết, miệt thị và làm mất danh dự của viên chức, GV.
- Sau khi đã rút kinh nghiệm cho họ cần có hướng giải quyết, cách làmhay hoặc định hướng để họ có được định hướng để tiếp tục nhiệm vụ
Biệp pháp 6: Biểu dương, tuyên truyền.
Đây là một trong những công việc quan trọng cần thiết để khích lệ, nângcao tinh thần trách nhiệm và sự nhiệt tình tham gia các hoạt động cho cả ngườithực hiện GD và người được GD KNS Công việc cần tiến hành thường xuyên,liên tục Với nội dung này chúng tôi đã thực hiện:
+ Thông qua các buổi chào cờ đầu tuần, các buổi hoạt động tập thể toàntrường nêu gương những em có năng lực tâm huyết với công việc, có ý tưởng
và cách làm hay để động viên và để các em khác có ý tưởng mới, có thái độnghiêm túc, hăng hái trong mọi công việc
+ Trong các dịp sơ kết tổng kết, những em có thành tích, có sự tiến bộđều được nêu tên và vinh danh để toàn thể cán bộ GV, các bạn HS trong toàntrường ghi nhận kết quả đã đạt được Đặc biệt là được các quý vị đại biểu cấptrên như xã, huyện hay Phòng GD&ĐT huyện biết và ghi nhận
Thực hiện các nội dung đó sẽ giúp cho các em HS có được tâm lí vữngvàng, được ghi nhận và được biểu dương sẽ là tấm gương để các bạn học tập,làm theo, hiệu quả giáo dục sẽ cao hơn rất nhiều
Bệp pháp 7: Khuyến khích bằng vật chất.
Đối với các em HS cốt cán, các em HS thuộc đội quản trú, nhà trườngluôn dành một phần kinh phí chi thường xuyên trong mỗi hoạt động để hỗ trợ,bồi dưỡng
Ngoài ra, cuối mỗi năm học các em HS cốt cán, đội quản trú đặc biệt làcác em HS bán trú có học lực từ khá trở lên, hạnh kiểm tốt được nhà trường kếthợp với hội phụ huynh thưởng cho một chuyến đi tham quan, học tập một sốdanh lam thắng cảnh, di tích lịch sử trong tỉnh
Như vậy, cũng khích lệ được các em trong việc tham gia các hoạt độngnhiệt tình hơn, các em có thêm KNS để tiếp tục thực hiện tốt hơn nhiệm vụ củamình trong đó có nhiệm vụ tham gia giáo dục KNS mà các thầy cô giao cho
2.3 Kết quả.
Năm học 2017 - 2018 17 Trường TH&THCS Lương Mông
Trang 18- Đặt trong một tình huống cụ thể, trong các hoạt động phong trào haytrong việc giao tiếp, các em có dám đưa ra quyết định, có tự tin thể hiện, có ứng
sử hợp lí hay không?
- So sánh nhận thức về KNS, kĩ năng tự phục vụ bản thân của sau thời
gian tổ chức thực hiện sáng kiến (biểu 02 – Kết quả một số nội dung về KNS,
kĩ năng tự phục vụ bản thân của học sinh bán trú)
Thông qua so sánh 02 bản thống kê trước và sau khi thực hiện đề tài
(bảng 01 và bảng 02) nhận thấy HS đã đổi mới về nhận thức, đổi mới về hành
vi, có chuyển biến rất nhiều về những KNS, kĩ năng tự phục vụ bản thân củaHSBT so với khi chưa tổ chức thực hiện đề tài
2.3.2 Kết quả đạt được
- Trong năm học vừa qua, với việc đẩy mạnh và trú trọng giáo dục KNScho HS nói chung, GD KNS, kĩ năng tự phục vụ bản thân cho HS bán trú nóiriêng đã mang lại hiệu quả tốt trong hoạt động dạy học và giáo dục của nhàtrường, nhất là hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc HS bán trú Kết quả thể hiệntrong biểu 02 (kèm kèm)
- Trong năm học nhà trường không có tình trạng HS vi phạm pháp luật,không có HS tham gia vào các tệ nạn xã hội
- Học sinh thực hiện nền nếp tốt hơn, thực hiện chuyên cần đầy đủ hơn,không có tình trạng học sinh bán trú trốn đi khỏi khu kí túc, không có học sinh
bị tai nạn thương tích và cách ảnh hưởng khác đế bản thân Các em đã chủđộng hơn trong các hoạt động về vệ sinh cá nhân, vệ sinh chung
- Tinh thần và thái độ học tập có nâng lên, qua các tiết học lý thuyết,
luyện tập, thí nghiệm thực hành HS tự tin hơn, năng động hơn, mạnh dạn phátbiểu ý kiến hơn Thể hiện qua việc đánh giá và hội ý rút kinh nghiệm sau cáctiết dạy của GV bộ môn và điểm thi đua hàng tuần của các lớp được nâng lêntừng bước một cách rõ rệt