Bài giảng Trồng một số loài hoa (Nghề: Khuyến nông lâm) - Trường Cao Đẳng Lào Cai

(NB) Bài giảng Trồng một số loài hoa trang bị thêm cho học viên chuyên ngành Khuyến nông lâm có những kiến thức bổ ích về những vấn đề liên quan đến sử dụng chất kích thích sinh trưởng, thiết kế quy hoạch vườn ươm cây hoa và chăm sóc hoa cây cảnh…, giúp các em ra trường có thể tham gia công tác ở các lĩnh vực Khuyến nông lâm, Bảo vệ thực vật, trồng trọt, chỉ đạo, quản lý sản xuất ở gia đình và địa phương.

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ LÀO CAI

KHOA NÔNG LÂM NGHIỆP

BÀI GIẢNG Trồng một số loài hoa

NGHỀ KHUYẾN NÔNG LÂM

TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP NGHỀ

Tác giả: Vũ Thị Hồng Yến

Lào Cai, năm 2015

LỜI NÓI ĐẦU

Mô đun “Trồng một số loài hoa” là một trong số những mô đun tự chọn trong chương trình đào tạo hệ trung cấp nghề Khuyến nông lâm Mô đun này trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về kỹ thuật sử dụng một số chất điều tiết sinh trưởng trong nhân giống một số loài hoa bằng phương pháp vô tính, những biện pháp kỹ thuật, kỹ năng nghề quan trọng để người học có thể tự nhân giống cây hoa trồng phục

vụ cho gia đình và địa phương, nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế- xã hội

Mô đun còn trang bị thêm cho học sinh chuyên ngành Khuyến nông lâm có những kiến thức bổ ích về những vấn đề liên quan đến sử dụng chất kích thích sinh trưởng, thiết kế quy hoạch vườn ươm cây hoa và chăm sóc hoa cây cảnh…, giúp các

em ra trường có thể tham gia công tác ở các lĩnh vực Khuyến nông lâm, Bảo vệ thực vật, trồng trọt, chỉ đạo, quản lý sản xuất ở gia đình và địa phương.

Bố cục của giáo trình gồm có 3 bài, bao gồm những kiến thức về lý thuyết và thực hành Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo nhiều giáo trình, sách tham khảo của các trường đại học và của các tác giả có chuyên môn sâu về những lĩnh vực có liên quan Tuy có nhiều cố gắng nhưng không tránh khỏi những thiếu xót, chúng tôi rất mong muốn nhận được những ý kiến tham gia, đóng góp của các chuyên gia và đông đảo bạn đọc.

Xin chân thành cảm ơn.

Tác giả

HƯỚNG DẪN NGHIÊN CỨU GIÁO TRÌNH

Trồng một số loài hoa là mô đun tự chọn trong chương trình đào tạo hệ trung cấpnghề Khuyến nông lâm, nhằm trang bị cho người học những kiến thức cần thiết về trồng

và chăm sóc một số loài hoa, các phương pháp nhân giống vô tính cây hoa và những kỹnăng nghề cần thiết để cây trồng cho năng suất cao, chất lượng sản phẩm tốt, đem lại hiệuquả kinh tế - xã hội và môi trường cho người sản xuất, vùng sản xuất

Trong quá trình học, mô đun có liên quan với các môn: Đất và phân bón, Nông lâmkết hợp, Nhân giống cây trồng Mô đun này được bố trí học sau các môn học bắt buộc,giúp cho người học vận dụng kiến thức, kỹ năng trong việc tổ chức sản xuất, sử dụng đấtđai có hiệu quả, sản phẩm sản xuất ra đáp ứng được nhu cầu thị trường

Giáo trình có 3 bài, giảng dạy 24 giờ lý thuyết, 33 giờ thực hành và 3 bài kiểm tra.Mỗi một bài học đều có bài thực hành Người học được kiểm tra đánh giá 3 lần theo 2nội dung chính: Đánh giá kiến thức và kỹ năng Nội dung tập trung trong các bài 2 vàbài 3

Phương pháp giảng dạy: Sử dụng phương pháp dạy học lấy người học làmtrung tâm Giảng giải kết hợp làm mẫu và có ví dụ minh họa bằng hình ảnh thực tế,

mô hình và rèn luyện kỹ năng thực hành tại vườn ươm, trang trại, vườn hộ gia đình

để củng cố kiến thức, nâng cao kỹ năng nghề cho học sinh

MỤC LỤC

1.3.2.1 Thực trạng sản xuất và tiêu thụ hoa ở Lào Cai 13

1.4.4 Yêu cầu về đất và dinh dưỡng cho cây hoa 17

1.4.4.2 Yêu cầu về dinh dưỡng cho cây hoa 17

Bài 2: Một số biện pháp kỹ thuật trong sản xuất hoa 19

2.1 Ứng dụng chất điều tiết sinh trưởng trong sản xuất hoa 19

2.1.1 Nguyên tắc sử dụng chất điều tiết sinh trưởng trong sản

xuất hoa

20

2.1.2 Xúc tiến sự nảy mầm của hạt giống và củ 20

2.1.3 Xúc tiến hình thành rễ bất định của cành chiết, cành giâm

trong nhân giống vô tính

21

2.2 Thu hoạch, bảo quản, phân loại và đóng gói hoa 23

2.2.1 Thu hoạch hoa 23

2.2.1.1 Xác định thời điểm thu hoạch hoa 23

2.2.2 Chăm sóc, bảo quản hoa sau thu hoạch 24

3.1.4.4 Kỹ thuật làm vườn ươm cây con 39

3.1.4.6 Kỹ thuật chăm sóc cây hoa Cúc 42

3.1.5.1 Nhân giống bằng phương pháp tỉa chồi 443.1.5.2 Nhân giống bằng phương pháp giâm cành (giâm

ngọn)

453.1.6 Sâu bệnh hại hoa Cúc và biện pháp phòng trừ 47

3.1.6.1 Bệnh hại hoa Cúc và biện pháp phòng trừ 473.1.6.2 Một số côn trùng, sâu hại hoa Cúc và biện pháp

3.3.1 Nguồn gốc 76

BÀI 1: TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ HOA

Thời gian: 2 giờ lý thuyết

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Trình bày được tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa trên thế giới và ở Việt Nam

- Trình bày được yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa

- Mạnh dạn áp dụng khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất

II NỘI DUNG CHÍNH

1.1 Sản xuất và tiêu thụ hoa trên thế giới

1.1.1 Thị trường Eu

Hiện nay, Eu là thị trường tiêu thụ trên 50% lượng hoa của thế giới Nhiều quốcgia thuộc Eu có mức tiêu thụ hoa cắt cành bình quân đầu người tương đối cao Theothống kê, Đức là nước có mức tiêu thụ hoa lớn nhất Eu, kế đến là Anh, Pháp, Ý

Cho đến nay Hà Lan vẫn là nước sản xuất hoa chính của Eu, kế đến là Italia.Trồng hoa tại các quốc gia khác ở vùng tây bắc Eu như Pháp, Anh, Đức và phần HàLan đang giảm Số lượng hộ nông dân trồng hoa ở Hà Lan, Italia, Tây Ban Nha, Bỉ,Thụy Điển và Đan Mạch cũng giảm mạnh Tuy nhiên, sản lượng trung bình/công tylại tăng góp phần làm tổng sản lượng hoa giữ ở mức ổn định.

Ngoài ra, sản lượng hoa cắt cành tại Ireland và các quốc gia đông âu khác như

Ba Lan, Bungari cũng đang trên đà phục hồi và thậm chí còn tăng Xét toàn diện thìtổng sản lượng hoa của Eu dự báo vẫn ổn định trong những năm tới Tuy nhiên Eu vẫnphải nhập hoa tươi từ các khu vực khác như: Kenya, Colombia, Ecuador, Israel

Hiện nay có khoảng 50-60% người tiêu dùng mua hoa chủ yếu phục vụ nhu cầuquà tặng, 15% mua hoa để phục vụ các đám tang và khoảng 20% mục đích tiêu dùng

cá nhân Nhìn chung, mức tiêu thụ hoa nhằm mục đích tiêu dùng cá nhân ở nhữngnước có thu nhập cao thuộc Eu thường cao hơn so với các nước khác có mức thu nhậpthấp hơn Trong những kỳ nghỉ, lễ lớn là những khoảng thời gian nhu cầu về trang trí,quà tặng tăng cao nên đã góp phần quan trọng thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ hoa cắt và sảnphẩm trang trí Vào những ngày đặc biệt như giáng sinh, Valentine, ngày củamẹ doanh số kinh doanh hoa thường tăng mạnh Bên cạnh những ngày nghỉ lễ quốc

tế nổi tiếng, hầu hết các quốc gia còn có những ngày lễ kỷ niệm riêng của mình

1.1.2 Thị trường Châu Mỹ

Ecuador là một trong những nước xuất khẩu hoa hồng lớn trong khu vực và trênthế giới Trong vòng chưa đầy 20 năm, với đà phát triển mạnh mẽ, ngành công nghiệphoa Ecuador đã đóng góp tới 5% kim ngạch xuất khẩu và trở thành một trong nhữngkhu vực kinh tế năng động nhất, tạo việc làm cho hàng nghìn người trong bối cảnh lúc

đó Ecuador có tỷ lệ thất nghiệp lên tới 10% Về địa lý, Ecuador nằm giữa đường xíchđạo phân chia bắc bán cầu với nam bán cầu, quanh năm tràn nắng ấm, rất thuận lợicho công việc trồng hoa Một trong những công ty trồng hoa hàng đầu của Ecuador,Rosadex, mỗi năm xuất khẩu 15 triệu cành hồng thuộc hơn 20 loài, trong đó 60% vàothị trường Mỹ, phần còn lại được xuất sang liên minh Châu Âu (Eu) và Nga

Hiện Ecuador có 14.000 ha đất trồng hoa hồng trên cả nước, chủ yếu ở vùngnúi Các hộ gia đình trồng hoa có thu nhập khoảng 4.000 USD/người/năm, trong khimức thu nhập bình quân cả nước chỉ đạt hơn 1.000 USD Hoa hồng chính là loại câyxóa đói giảm nghèo ở Ecuador, và những ngày nghỉ lễ tết chính là dịp tăng thu nhậpcủa người trồng hoa

Bảng 1: Các nước xuất và nhập khẩu hoa trên thế giới

1 Đức 36.0 Hà Lan 64.8

Nguồn: Giáo trình trồng hoa cây cảnh - Nguyễn Xuân Linh

1.2 Sản xuất và tiêu thụ hoa ở Châu Á

Châu Á có 134.000 ha trồng hoa chiếm 60% diện tích trồng hoa thế giới nhưngdiện tích trồng hoa thương mại nhỏ Tỷ lệ thị trường hoa chiếm 20% thị trường hoathế giới Nguyên nhân là do các nước Châu Á có phần lớn diện tích hoa trồng trongđiều kiện tự nhiên Hoa phục vụ cho nhu cầu nội địa

Nghề trồng hoa ở Châu Á có từ lâu đời nhưng trồng hoa thương mại phát triểnmạnh từ những năm 80 của thế kỷ XX Khi các nước Châu Á mở cửa tăng cường đầu

tư, đời sống của nhân dân được nâng cao, yêu cầu hoa cho khách sạn, du lịch lớn nêncác thị trường hoa phát triển

Các loài hoa được trồng ở Châu Á chủ yếu 2 nhóm giống hoa có nguồn gốcnhiệt đới và ôn đới Nhóm giống hoa có nguồn gốc nhiệt đới gồm các loài hoa lan(Orchidace), hoa đồng tiền (Gerbera) Nhóm có nguồn gốc từ ôn đới như hoa Hồng(Rosa sp), Cúc (Chrysanthemum sp.), Lay ơn (Gladiolus), Huệ đặc biệt hoa lan làsản phẩm hoa nhiệt đới, đặc sản hoa châu á được thị trường Châu Âu và Châu Mỹ ưachuộng

1.3 Sản xuất và tiêu thụ hoa ở Việt Nam

1.3.1 Diện tích trồng hoa ở Việt Nam

Hoa cắt cành các loại là một trong những điểm mạnh của nhà xuất khẩu hoaViệt Nam trong những năm gần đây đã thu được một lượng ngoại tệ đáng kể cho quốcgia Mở rộng diện tích sản xuất trồng hoa của cả nước đạt 8.000 ha với sản lượng 4,5

tỷ cành trong đó mục tiêu xuất khẩu một tỷ cành hoa, trị giá trên 60 triệu USD, tươngđương với Hà Lan Trong đó Đà Lạt là nơi sản xuất hoa lớn nhất cả nước

Hiện nay, cả nước có khoảng 4.000 ha diện tích sản xuất hoa cắt cành với sảnlượng khoảng 3 tỷ cành hoa Quy mô về diện tích này tương đương Tây Ban Nha,nước đứng thứ 5 Châu Âu về sản xuất hoa Sản xuất hoa cắt cành ở nước ta hiện naytập trung xung quanh một số đô thị lớn Ở Hà Nội và vùng lân cận có trên 1.000 hatrong đó vùng hoa Tây Tựu - Từ Liêm - Hà nội với diện tích trồng hoa đạt 330 ha chủ

yếu là hoa hồng, cúc, đào, lay ơn, cẩm chướng Ở Hải Phòng có 300 ha Vùng trồnghoa hàng hóa Trung du miền núi phía bắc với diện tích gần 136 ha gồm: vùng trồnghoa Lào Cai, vùng trồng hoa Hoành Bồ - Quảng Ninh

Khu vực duyên hải miền trung mới bắt đầu sản xuất hoa cắt cành, chủ yếu phục

vụ thị trường tại chỗ Vùng trồng hoa tập trung ở Thành Phố Hồ Chí Minh với diệntích 700 ha, các tỉnh nam bộ là nơi sản xuất hoa và cây cảnh đáng kể nhưng chủ yếu

là các loại hoa nhiệt đới Riêng tỉnh Lâm Đồng có diện tích hoa cắt cành trên 1.100 havới sản lượng không dưới 800 triệu cành mỗi năm Với khả năng sản xuất quanh năm,Lâm Đồng có thể được coi là trung tâm sản xuất hoa cắt cành lớn nhất cả nước tuynhiê, ngoài một số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, có ứng dụng các yếu tốcông nghệ tiên tiến và quan trọng hơn cả là có đầu ra, xuất khẩu (số này không nhiều),hoa Lâm Đồng nói riêng và cả nước nói chung hầu hết là để phục vụ thị trường trongnước, lượng xuất khẩu tiểu nghạch cho các nước láng giềng như Trung Quốc,Campuchia hầu như không đáng kể

Tại các vùng trồng hoa tập trung này, hoa hồng và hoa cúc vẫn là hai loại hoacắt cành chủ đạo, với đa dạng chủng loại và phẩm cấp, từ hoa phục vụ trang trí hàngngày, tặng trong dịp lễ tết, hoa cúng, hoa khuôn viên cho đến các loại hoa xuất khẩucao cấp

Tại vùng trồng hoa Tây Tựu – Từ Liêm – Hà Nội, hoa hồng và hoa cúc là hailoại hoa có diện tích trồng và sản lượng cao nhất Hoa hồng cho thu hoạch quanh nămvầtọ thu nhập thường xuyên Hoa cúc đứng hàng thứ hai với chu kỳ 3 tháng một lầncho thu hoạch Hoa cúc của vùng không chỉ được tiêu thụ tại các thị trường phía Bắc

mà đang được đưa dần vào thị trường phía Nam và xuất khẩu sang Nhật Bản, ĐàiLoan

Vùng trồng hoa công nghệ cao Đà Lạt được mệnh danh là thiên đường hoa củaViệt Nam, hoa hồng và hoa cúc cũng là hai loại hoa chủ đạo Hoa cúc có tới 40 loạikhác nhau, chia thành 3 nhóm lớn và cúc đại đóa màu vàng anh, tím, cúc giống nhỏ vàcúc có nhóm tia có muỗng Hoa hồng cũng có tới 15 loại với chất lượng nổi trội Hoahồng Đà Lạt không chỉ được đánh giá cao bởi người tiêu dùng Việt Nam mà còn bởi

cả các bạn hàng thế giới với ưu điểm hoa to, cành thẳng, bền, thơm, sinh trưởng vàphát triển tốt, khả năng kháng bệnh cao

Trong diện tích gần 136 ha trồng hoa của vùng Trung du và miền núi phía bắc,

có diện tích trồng hoa hồng đã chiếm tới trên 55,27% với sản lượng 26,53 triệubông/năm Diện tích trồng hoa cúc lớn thứ hai với 14,5 ha, sản lượng 5 triệucành/năm

Với tỷ lệ hoa hồng và hoa cúc khá cao, cơ cấu ngành hoa Việt Nam tương đốiphù hợp với thị hiếu của các thị trường cao cấp trên thế giới như Nhật Bản, Trung

Quốc và Tây Âu Tuy nhiên, đây đều là những thị trường khó tính với những yêu cầu

về chất lượng, mẫu mã và an toàn thực phẩm rất cao Các tiêu chuẩn về hàm lượngthuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ, bảo quản thực vật được đặt lên hàng đầu Bên cạnh đó, để

có thể thâm nhập các thị trường này, hoaViệt Nam còn phải cạnh tranh về hình thức,giá cả và độ tươi lâu

Bảng 2: Diện tích trồng hoa ở các địa phương

1.3.2 Kỹ thuật sản xuất hoa ở Việt Nam

Kỹ thuật sản xuất hoa ở Việt Nam chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống:

áp dụng kỹ thuật nhân giống cổ truyền, trồng trong điều kiện tự nhiên ngoài đồngruộng

Các biện pháp nhân giống cổ truyền dễ làm, quen với tập quán kinh nghiệm củanông dân, giá thành thấp nên phổ biến trong sản xuất hoa Nhược điểm của biện phápnhân giống cổ truyền là chất lượng hoa không cao Cây hoa trồng lâu ngày bị thoáihóa, bệnh virut có nhiều khả năng lây truyền và phát triển làm giảm chất lượng hoa

Phương pháp nhân giống hoa bằng in vitro hiện nay đã được đưa ra sản xuấtnhưng diện tích nhỏ Các loại hoa được nhân giống bằng in vitro như: hoa lan, cúc,hồng, cẩm chướng Ưu điểm của phương pháp này là cây khỏe, sạch bệnh, hệ sốnhân giống cao, làm tăng chất lượng hoa Nhưng nhân giống bằng in vitro đòi hỏi cóthiết bị, giá thành cây giống cao Hiện nay thị trường hoa nước ta chưa phát triển nênnhân giống bằng in vitro chưa được ứng dụng rộng rãi trong khi đó các nước tiên tiến

đã áp dụng vào sản xuất từ lâu

Điều kiện bảo vệ cây hoa: phần lớn hoa ở Việt Nam được trồng trong điều kiện

tự nhiên ngoài đồng ruộng, không có điều kiện che chắn bảo vệ hoa Chỉ có một diện

tích nhỏ làm vườn ươm, thí nghiệm được che nilon, lưới, nứa, tre để bảo vệ khỏi nắng,mưa, gió, sương muối Trồng hoa trong điều kiện tự nhiên ngoài đồng ruộng có lợi

là giá thành thấp nhưng người trồng không chủ động, phẩm chất hoa bị giảm

Hiệu quả sản xuất hoa cây cảnh nói chung và hoa nói riêng qua điều tra chothấy tất cả các vùng trồng hoa có hiệu quả kinh tế cao hơn hẳn so với các cây trồngkhác So với lúa hiệu quả trồng hoa cao hơn hẳn 5-20 lần, sản xuất hoa đã làm giầucho các vùng trồng hoa Vì vậy diện tích trồng hoa tăng lên nhanh chóng Diện tíchtrồng hoa của Hà Nội năm 1995 so với năm 1990 tăng 12,8 lần, năm 1996 so với năm

1996 tăng 30,6% Các vùng trồng hoa ở TP Hồ Chí Minh, Đà Lạt, Hải Phòng, QuảngNinh cũng đem lại hiệu quả kinh tế cao, diện tích trồng hoa ngày càng mở rộng

1.3.2.1 Thực trạng sản xuất và tiêu thụ hoa ở Lào Cai

Tỉnh Lào Cai có điều kiện khí hậu, đất đai phù hợp với việc trồng và phát triểnnhiều loại hoa Đặc biệt các huyện vùng cao như Sa Pa, Bắc Hà khí hậu mùa hè mát

mẻ, có thể trồng được các loại hoa chất lượng cao mà địa phương khác không trồngđược Từ năm 2001 đến nay, nghề trồng hoa ở Lào Cai đã được hình thành và pháttriển, hoa đang trở thành sản phẩm hàng hóa mang lại thu nhập kinh tế cao cho nhiềudoanh nghiệp và hộ gia đình Các loài hoa chất lượng cao như: Hoa Ly, Hồng, và cácloài hoa Lan bản địa đã dần dần có tên tuổi, gắn liền với vùng di lịch Sa Pa nổi tiếng.Trong những năm qua nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước đã đến nghiên cứu,khảo sát tìm cơ hội đầu tư Một số dự án đã được UBND tỉnh cấp giấy phép đầu tư.Tuy nhiên sản xuất hoa ở Lào Cai mới chỉ là bước đầu, quy mô sản xuất còn nhỏ bé,phân tán, chủng loại hoa còn nghèo nàn, số lượng và chất lượng chưa đáp ứng đượcthị trường ngày càng khó tính kể cả trong nước và xuất khẩu Công tác tổ chức quản

lý, sản xuất, bảo quản, tiêu thụ sản phẩm chưa đáp ứng được yêu cầu

- Hoa cao cấp (hoa Ly, Tuy líp, Cẩm Chướng, Phăng ): Sa Pa 6,5ha, sản lượng

5 triệu bông, Bắc Hà 0,13ha, sản lượng 0,55 triệu bông

- Các loại hoa khác: thành phố Lào Cai 8,5ha, sản lượng 2,55 triệu bông

- Hoa chậu, giò (họ Lan) chủ yếu tập chung tại Sa Pa

1.3.2.3 Tiêu thụ hoa

Hoa của Lào Cai sản xuất hàng năm chủ yếu là tiêu thụ nội tỉnh và cung cấpmột phần cho thị trường Hà Nội Hiện tại, Lào Cai chưa khai thác được tiềm năng tiêuthụ thông qua xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc Trong khi đó mỗi năm các tỉnhVĩnh Phúc, Hà Nội xuất khẩu khoảng 15 triệu bông qua cửa khẩu quốc tế Lào Cai.

1.3.2.4 Khó khăn, tồn tại

- Chưa có quy hoạch phát triển ngành hoa Vì vậy, việc bố trí quy hoạch sửdụng đất đai, sử dụng cơ sở hạ tầng, xác định vùng sản xuất, cơ cấu giống, hệ thống tổchức quản lý sản xuất, bảo quản, thị trường tiêu thụ, các giải pháp và cơ chế chínhsách chưa được hình thành và xác lập

- Việc ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế, chưa

có các mô hình sản xuất hoa theo hướng công nghiệp Vì vậy, năng suất, chất lượngchưa cao, còn phụ thuộc nhiều vào ngoại cảnh, dẫn đến rủi ro lớn

- Thiếu cán bộ quản lý và chuyên gia giỏi cả trong lĩnh vực nghiên cứu, tổ chứcsản xuất và kinh doanh

- Chưa có cơ sở sản xuất và cung ứng giống cho vùng, vì vậy sản xuất hàngnăm thường bị động

1.4 Yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa

Mỗi loại cây trồng đều có yêu cầu về điều kiện ngoại cảnh thích hợp để sinhtrưởng, phát triển Cây hoa bao gồm rất nhiều loài, họ khác nhau nên yêu cầu điềukiện ngoại cảnh rất khác nhau tùy theo từng loại hoa

1.4.1 Yêu cầu nhiệt độ của cây hoa

Nhiệt độ là một yếu tố quan trọng quyết định sự phân bố cây hoa Các loài hoa

có nguồn gốc khác nhau thì yêu cầu về nhiệt độ cũng khác nhau Dựa theo yêu cầu vềnhiệt độ có thể chia cây hoa thành 2 nhóm chính:

- Nhóm có nguồn gốc nhiệt đới: hoa lan (orchidaceae), hoa trà mi (camelia),hoa hồng môn, hoa đồng tiền…

- Nhóm có nguồn gốc ôn đới: hoa hồng, hoa cúc, hoa cẩm chướng, hoa huệNhiệt độ là một yếu tố quyết định đến sự sinh trưởng phát triển của cây hoa từ

sự nảy mầm của hạt, sự lớn lên, ra hoa, kết quả và chất lượng các loài hoa Đặc biệt sự

nở hoa, ra hoa chịu ảnh hưởng rất nhiều của nhiệt độ Có những cây hoa yêu cầu nhiệt

độ thấp mới ra hoa Ví dụ như cây hoa lan Dendrobium crumentura cần nhiệt độ giảm5-60C trong 1 thời gian cây mới ra hoa, còn ở nhiệt độ cao cây chỉ sinh trưởng màkhông ra hoa Có những cây hoa yêu cầu nhiệt độ cao cây mới ra hoa như cây hoa lay

ơn khi gặp trời rét nhiệt độ thấp < 130C thì cây ngừng sinh trưởng, hoa không trỗ khỏibao lá, chất lượng hoa kém Có những loại cây ra hoa quanh năm vì chúng ít phản ứngvới nhiệt độ như hoa hồng, hoa cúc…

* Yêu cầu nhiệt độ của 1 số loại hoa

- Hoa hồng yêu cầu nhiệt độ thích hợp là 18-240c

Ở Việt Nam các giống hoa hồng sinh trưởng và phát triển hầu như quanh nămchỉ trừ những vùng quá nóng, mưa quá nhiều

- Hoa cúc yêu cầu nhiệt độ thích hợp từ 20-250c Ở Việt Nam các giống hoa cúcsinh trưởng và phát triển hầu như quanh năm chỉ trừ những vùng quá nóng, mưa quánhiều

- Hoa cẩm chướng: thích nhiệt độ mát mẻ ôn hòa Nhiệt độ thích hợp nhất đốivới hoa cẩm chướng là 17-250c ở miền Bắc hoa cẩm chướng thích hợp từ tháng 9 đếntháng 5 năm sau Mùa hè nóng ẩm cây hoa cẩm chướng khó phát triển

1.4.2 Yêu cầu ẩm độ của cây hoa

Ẩm độ không khí và ẩm độ đất ảnh hưởng nhiều đến sự sinh trưởng, phát triểncủa cây hoa ẩm độ thích hợp thì cây hoa sinh trưởng phát triển tốt ít sâu bệnh, ra hoađẹp chất lượng hoa cao

Nước giữ vai trò quan trọng trong phân chia tế bào, trong việc duy trì và pháttriển của tế bào Khi có đầy đủ nước và môi trường thích hợp tế bào phân chia mạnhcây sinh trưởng nhanh Khi thiếu nước các quá trình sinh lý, sinh hóa trong cây giảm,các hợp chất hữu cơ được tạo thành ít, cây còi cọc chậm phát triển Nếu quá trìnhthiếu nước kéo dài cây hoa có thể khô, héo, chết Khi quá nhiều nước cây bị úng ngập,

sự phát triển sinh trưởng của cây hoa cũng bị đình trệ Quá ẩm ướt sâu bệnh phát triểnmạnh, hoa cho năng suất thấp, chất lượng kém Mỗi loại hoa yêu cầu ẩm độ thích hợpkhác nhau Các loại hoa ôn đới như hoa hồng, hoa cúc, cẩm chướng yêu cầu ẩm độ đất70-80%

1.4.3 Yêu cầu ánh sáng của cây hoa

Ánh sáng là yếu tố cần thiết cho sự sinh trưởng và phát triển của cây hoa ánhsáng cung cấp năng lượng cho phản ứng quang hợp tạo ra chất hữu cơ cho cây Thiếuánh sáng cây hoa không thể quang hợp được

Căn cứ vào thời gian chiếu sáng các cây hoa được chia thành nhóm cây dàingày và nhóm cây ngắn ngày

- Cây dài ngày: Yêu cầu thời gian chiếu sáng dài, thời gian tối từ 8-10 giờ/ngày

Ví dụ hoa Tuylip (Curcuma alismatifolia)

- Cây ngắn ngày: Yêu cầu thời gian chiếu sáng ngắn, thời gian tối từ10-14giờ/ngày.Ví dụ hoa cúc (Chrysanthemum sp.)

- Cây trung tính: Cây không phản ứng chặt chẽ với ánh sáng như cây cúc vạnthọ (Tagestes)

- Nếu cây dài ngày được trồng trong điều kiện ngày ngắn thì sự tích lũyCacbuahydrat giảm, Protein trong giai đoạn sinh thực giảm do đó cây không ra hoa.Trong trường hợp cây ngày ngắn trồng trong điều kiện ngày dài, lượng Hydrat cacbuatăng nhanh dẫn đến sinh trưởng mạnh, cây cũng không ra hoa.

- Ở vùng nhiệt đới ánh sáng hàng ngày thường có từ 7 giờ đến 17 giờ Cường

độ ánh sáng tăng dần và đạt cực điểm lúc 12-14 giờ sau đó giảm dần Các loại hoanhư hoa hồng, hoa cúc, lay ơn, hoa cẩm chướng thích hợp với ánh sáng trực xạ Một

số loại hoa như hoa lan, hoa trà mi, anthurium… lại không ưa ánh sáng trực tiếp Đặcbiệt vào lúc giữa trưa nắng gắt

- Trong một họ, các loài cũng yêu cầu ánh sáng không giống nhau như họ lanOrchidacea Sullen Costiptin dựa theo yêu cầu ánh sáng đã chia thành các nhóm:

+ Nhóm ưa ánh sáng: Nhóm này có thể phát triển tốt với ánh sáng tự nhiên nhưcác loài Agannisia, Aprophyllum, Cattleya Citrina, Oncidium…

+ Nhóm trung gian: Nhóm yêu cầu ánh sáng trung bình như các loài Acineta,Dendrobium, Vanda…

+ Nhóm ưa bóng: Nhóm này không thích hợp với ánh sáng mạnh như loài LanPhalaenopsis, Rhynchotylis, Paphiopelium, Doristis

- Nếu thiếu ánh sáng thì cây chậm lớn, lá xanh thẫm, mềm yếu Nếu cây thừaánh sáng, lá chuyển sang màu vàng, cây kém phát triển

- Theo Nishico J.(1987), ngày dài có ảnh hưởng đến sự ra hoa của cây hoa cúc.Thời gian chiếu sáng thời kỳ ra búp tốt nhất là 10 giờ, với nhiệt độ thích hợp 180C.Thời gian chiếu sáng kéo dài, sinh trưởng của cúc kéo dài hơn, thân cây cao, lá to, hoa

ra muộn, chất lượng hoa tăng Thời gian chiếu sáng 11 giờ chất lượng hoa tốt nhất

1.4.4 Yêu cầu về đất và dinh dưỡng cho cây hoa

1.4.4.1 Yêu cầu về đất

Đất thích hợp cho trồng hoa là đất nhẹ, giàu mùn, hàm lượng dinh dưỡng caothoát nước Đất bằng phẳng, có tầng canh tác đồng đều, đất đủ ẩm, để thoát nước khimưa nắng, mực nước ngầm sâu khoảng 0,6m Đất nặng, úng nước cây sinh trưởngphát triển khó khăn có thể dẫn đến úa vàng và chết

- Chọn đất ở nơi có đủ ánh sáng không bị cớm, đất có thể thích hợp cho cảtrồng cây bằng củ, bằng hạt, cành để có thể thực hiện được chế độ luân canh Thựchiện được chế độ luân canh sẽ tránh được sự suy thoái đất, tránh được sự chết hàngloạt do nấm, vi khuẩn, tuyến trùng gây ra

- Đối với cây hoa lan giá thể hết sức quan trọng, giá thể có thể là cành cây, thâncủi, gỗ, gạch, xơ dừa, vỏ cây Giá thể này có thể giúp cho cây đứng vững là nơi giữ,cung cấp dinh dưỡng, nước cho hoa lan trong quá trình tưới, bón phân cho hoa lan

1.4.4.2 Yêu cầu về dinh dưỡng cho cây hoa

Các yếu tố N,P, K, vi lượng, vitamin có ý nghĩa quan trọng đối với sự sinhtrưởng, phát triển, năng suất phẩm chất của các loài hoa

- Đạm( N): Có tác dụng thúc đẩy quá trình tăng trưởng của cây hoa.Thiếu N

cây yếu ớt, lá vàng, sinh trưởng còi cọc, hoa bé, xấu Thừa N cây phát triển mạnh, câyyếu, vống, mềm dễ bị đổ Thừa N sâu bệnh phát triển phá hoại hoa nặng, hoa chấtlượng kém

- Lân ( P): Có tác dụng làm bộ rễ cây hoa phát triển P các tác dụng trong việc

tạo thành và vận chuyển hợp chất hữu cơ trong cây hoa Thiếu P cây hoa sinh trưởngchậm, cây yếu, ra hoa muộn Có đủ P cây hoa ra búp, ra hoa sớm hơn

- Kali( K): Có tác dụng trong việc vận chuyển và tích lũy chất hữu cơ trong cây

hoa Kali có tác dụng làm tăng tính chống chịu của cây hoa, biểu hiện của cây hoathiếu K là lá bị xoăn, đốm nâu phát triển cây phát triển chậm

Bón N, P, K đầy đủ với tỷ lệ thích hợp có tác dụng tốt cho cây hoa sinh trưởngphát triển cân đối để đạt năng suất cao, phẩm chất hoa tốt:

+ Bón N, P, K ảnh hưởng đến phát triển chiều cao của cây, đường kính hoa,khối lượng hoa của cây hoa cúc

+ Đối với hoa hồng bón N, P, K có tác dụng tốt hơn so với bón N; N+P; P+K.Bón đầy đủ N, P, K làm tăng năng suất chất lượng của hoa hồng

+ Đối với hoa lay ơn bón P và K không làm thay đổi phẩm chất cây hoa, tỷ lệbón có ảnh hưởng lớn đến củ giống của hoa lay ơn Tỷ lệ phân bón thích hợp là 200

kg P2O5/ha, 100 kg K2O/ ha

- Bo: Có tác dụng đến sinh trưởng của cây hoa Khi thiếu Bo, lá non bị xoăn

những lá khác bị vàng hoặc nâu bên mép lá

- Canxi( Ca): Tham gia vào quá trình trao đổi chất trong cây hoa Ca có tác

dụng ảnh hưởng đến sự phát triển của bộ rễ Thiếu Ca cây hoa bị vàng lá có nhiều vếtthối Thiếu Ca ảnh hưởng đến quá trình thiếu nước của cây, hoa còi cọc, năng suất hoa

bị giảm Ca làm tăng sự nở hoa, tăng sự bền của hoa

- Đồng( Cu): Thiếu Cu lá hoa dài, vàng, mềm, cây sinh trưởng chậm.

- Magiê( Mg): Lá già bị đốm vàng lan rộng ra toàn bộ diện tích với các đốm

đen mép lá Thiếu Mg cây nhỏ, giòn, dẽ gãy Theo Lyakh V.M( 1986) Bón phân Mglàm tăng năng suất, tănng số nhánh hoa, tăng tính chống chịu ở hoa cẩm chướng

- Mangan( Mn): Thiếu Mn lá cây nhỏ, đỉnh sinh trưởng bị vàng Cây yếu, sinh

trưởng giảm, năng suất hoa bị giảm

- Coban( Co): Có tác dụng làm tăng tính giữ nước trong hoa, làm cho hoa bền

lâu hơn

- Vitamin: Vitamin cũng cần thiết cho cây hoa, đặc biệt là hoa lan cần vitamin

B1, B6 trong suốt quá trình sinh trưởng của cây

CÂU HỎI ÔN TẬP

Câu 1: Trình bày tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa trên thế giới

Câu 2: Trình bày tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa ở Việt Nam

Câu 3: Thực trạng sản xuất và tiêu thụ hoa ở Lào Cai

Câu 4: Trình bày yêu cầu ngoại cảnh đối với cây hoa

Câu 5: Trình bày yêu cầu về đất và dinh dưỡng cho cây hoa

BÀI 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRONG SẢN XUẤT HOA

Thời gian: 20 giờ (trong đó LT: 4 giờ, TH: 15 giờ, kiểm tra: 1 giờ)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Biết cách sử dụng một số chất điều tiết sinh trưởng trong sản xuất hoa

- Thu hoạch, bảo quản và đóng gói hoa đúng kỹ thuật

- Cẩn thận, chu đáo, đảm bảo vệ sinh và an toàn lao động

II NỘI DUNG CHÍNH

2.1 Ứng dụng chất điều tiết sinh trưởng trong sản xuất hoa

Trong hoạt động sống của thực vật rất cần đến các chất điều hòa sinh trưởng vì

nó có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh quá trình sinh trưởng, phát triển rễ vàcác hoạt động sinh lý Chất điều hòa sinh trưởng thực vật được phân thành hai nhóm:chất kích thích sinh trưởng và ức chế sinh trưởng Hai nhóm này có tác dụng đốikháng nhau về mặt sinh lý Chất kích thích sinh trưởng gồm các nhóm chất Auxin,Gibberellin và Cytokinin Các chất ức chế sinh trưởng bao gồm axit Abscisic, Ethylen

và Phenol

Chất điều hòa sinh trưởng thực vật được ứng dụng trong sản xuất nông nghiệpnói chung và nghề trồng hoa nói riêng Với nghề trồng hoa, sử dụng chất điều hoà sinhtrưởng có nhiều thuận lợi hơn vì hoa không phải là thực phẩm cho người và vật nuôi,

do đó các ảnh hưởng độc hại (nếu có) của chất điều hoà sinh trưởng ít ảnh hưởng đếnsức khoẻ con người Tác dụng của chúng nhanh và rõ rệt, có thể làm thay đổi một sốđặc điểm thực vật học của cây hoa như: chiều cao cây, màu sắc, thời gian sinh trưởng,

sự ra hoa, chất lượng và tuổi thọ của hoa,… Nông dân trồng hoa thường sử dụng chấtđiều hòa sinh trưởng để kích thích sự nảy mầm của hạt giống và củ giống hoa Có rấtnhiều loại hoa được nhân giống theo con đường vô tính như Cúc, Thược dược, Cẩmchướng, Hồng, Đào, Hàm lượng auxin trong cành chiết, cành giâm khá thấp không

đủ để gây ra sự phân hóa rễ bất định Do đó, người ta phải xử lý auxin ngoại sinh chocành chiết, cành giâm để kích thích ra rễ Các auxin như IAA, IBA, NAA, Sogan đều có thể được sử dụng để kích thích ra rễ

Ngoài ra, người ta còn sử dụng chất điều hòa sinh trưởng để điều khiển sự rahoa như GA3 được sử dụng rộng rãi để kích thích sự ra hoa hoặc dùng chất CCC(Chlorcholin chlorid) tạo dáng cho cây cảnh, làm cho cây chậm phát triển, hình dángcây gọn lại, tạo dáng cho cây, ứng dụng nhiều trên kiểng Bonsai Cây Cúc ra hoa vàomùa hè nhưng có thể ra hoa trong vụ đông khi được xử lý GA3 ở nồng độ 20-25ppm(Cúc trắng Nhật, Cúc tím lá nhọn, Cúc phấn hồng hè) Để làm hoa nở lúc cần thiếtngười ta sử dụng GA3 và BA (một loại Cytokinin) Hoa cắt tàn nhanh do nhiều yếu tố,trong đó có vai trò gây già hoá nhanh của Ethylen Do đó, loại bỏ tác động xấu củaEthylen trong bảo quản hoa cắt là một vấn đề quan tâm, có thể sử dụng một số chấtkháng Ethylen như: Nitrat Bạc (AgNO3); Thiosunphat Bạc (STS), Auxin, Cytokinin

2.1.1 Nguyên tắc sử dụng chất điều tiết sinh trưởng trong sản xuất hoa

Các chất điều hoà sinh trưởng thực vật đã và đang được ứng dụng rộng rãi nhưmột phương tiện hóa học quan trọng đối với sự sinh trưởng và phát triển cây trồng.Tuy nhiên, nông dân khi sử dụng chất điều hòa sinh trưởng trong sản xuất hoa cũngcần thiết tuân theo các nguyên tắc sau:

- Nồng độ các chất điều hòa sinh trưởng phải tuyệt đối tuân theo khuyến cáo vì

có một số chất khi ở nồng độ thấp thì chúng có tác dụng kích thích nảy mầm, tăngchiều cao, tăng sinh khối nhưng khi ở nồng độ cao thì chúng có thể ức chế sinh trưởnghoặc gây rụng lá thậm chí làm chết cây

- Cần chú ý chất điều hòa sinh trưởng không phải là chất dinh dưỡng mà chúngchỉ có tác dụng kích thích quá trình trao đổi chất nên không thể thay thế cho phân bón

Vì vậy, muốn đạt hiệu quả cao khi sử dụng các chất này phải phối hợp một cách hợp

lý với phân bón, đặc biệt trong các trường hợp muốn tăng chiều cao và sinh khối củacây hoa

- Mặc dù việc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng với nghề trồng hoa có nhiềuthuận lợi nhưng ảnh hưởng tiêu cực của chúng đối với đất đai, nước và sức khoẻ conngười, nhất là trong trường hợp lạm dụng chúng Do đó, phải sử dụng đúng nồng độ,đúng thời điểm và phương pháp.

Càng ngày người ta càng phát hiện ra nhiều tác dụng của chất điều hòa sinhtrưởng thực vật đối với nghề trồng hoa Với tình hình biến đổi khí hậu ngày càng diễnbiến phức tạp thì việc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng đối với cây hoa càng trở nêncần thiết để đem lại hiệu quả tốt cho người trồng hoa

2.1.2 Xúc tiến sự nảy mầm của hạt giống và củ giống

Sự ngủ nghỉ của củ giống và hạt

giống được quyết định bởi sự cân bằng

ABA/ GA3 do đó có thể thay đổi cân

bằng cho sự nảy mầm bằng cách giảm

ABA hoặc tăng GA3 Đối với nhiều hạt

giống và củ giống việc sử lý GA3

2.1.4 Điều khiển sự ra hoa

Điều khiển ra hoa cho các loại

hoa cần thiết cho người trồng hoa, chủ

yếu tập trung vào 3 giải pháp là khống

chế ánh sáng, nhiệt độ, dùng chất kích

thích và một số phương pháp khác được

giới thiệu cụ thể như sau:

- Khống chế ánh sáng: Những loài

cây chiếu sáng ngắn trong mùa chiếu

sáng dài cần xử lý che tối để rút ngắn

Hình 1: Củ giống nảy mầm

20

thời gian chiếu sáng Xử lý che tối bằng các tấm nhựa đen Quá trình chiếu sáng phảikín và liên tục Tốt nhất là bỏ trong buồng tối Ví dụ mùa hoa cúc nở vào cuối tháng 8,nếu che tối sẽ nở vào đầu tháng 7, mỗi ngày chỉ cho ánh sáng trong 10 tiếng là có thể

ra hoa sớm hơn một tháng; cây trạng nguyên chiếu sáng 10 tiếng mỗi ngày 2 tháng sau

có thể ra hoa; ta còn áp dụng cho cây hoa lan càng cua, hoa tam giác

Những loài cây hoa cần chiếu sáng dài, vào mùa đông điều kiện chiếu sángngắn, phải kéo dài thời gian chiếu sáng làm cho hoa ra sớm như hoa cúc lá dưa, lay

ơn, hoa huệ, mùa đông chuyển hoa vào trong nhà và thời gian chiếu sáng kéo dài thêmđến 14 giờ mỗi ngày, giữ nhiệt độ thích hợp có thể làm cho hoa ra sớm hơn Như hoalay ơn mỗi ngày thời gian chiếu sáng kéo dài trên 16 giờ có thể làm cho chúng nở hoavào mùa đông và mùa xuân Nếu muốn kéo dài thời kỳ ra hoa với những cây chiếusáng ngắn, kéo dài thời gian chiếu sáng có thể làm cho hoa ra muộn Với hoa cúc rahoa vào cuối tháng 8, áp dụng chiếu sáng dài hoặc ban đêm bật đèn

- Khống chế nhiệt độ: Các loại cây hoa thuộc cây cỏ hoặc rễ chùm trồng ngoàitrời như cẩm chướng, dâm bụt 3 màu, hướng dương… giảm nhiệt độ sẽ kéo dài thời kì

ra hoa và ngược lại Những loài cây hoa ngủ nghỉ qua đông hoặc loại cây củ trước khinhiệt độ tăng lên vào mùa xuân thì chuyển vào nhà lạnh cho tiếp tục ngủ nghỉ để kéodài thời kì ra hoa

Nhiều loài hoa chiếu sáng dài (rễ

củ) cần có sự kích thích nhiệt độ thấp

mới có thể ra hoa, như hoa lay ơn phải

qua lạnh mùa đông đến mùa xuân nhiệt

độ lên cao mới có thể ra hoa Cho nên

vào mùa hè phải xử lý củ giống trong

nhiệt độ thấp, phá vỡ ngủ nghỉ mới làm

cho cây ra hoa Hoa sống 2 năm và rễ

chùm phải qua thời kỳ xuân hoa nhiệt

độ thấp mới có thể ra hoa, như quất, cúc

mắt trâu Một số loài cây hoa rễ củ mùa

thu cần phải nuôi trong nhiệt độ thấp

6-9oC một thời gian mới làm cho cuống

hoa kéo dài như thuỷ tiên, lan quân tử

Một số cây hoa mọc nơi mát mẻ mùa hè

phải cưỡng bức sau khi ngủ nghỉ mới ra

hoa như hoa tai thỏ Hoa hướng dương, hải đường chuông, mùa hè để ở nhiệt độ 28oCmới sinh trưởng tốt và ra hoa

- Xử lý chất kích thích: Chất kích thích có tác dụng kích thích và ức chế sinhtrưởng, kích thích ra hoa Hoa cúc khi bắt đầu phân hoá chồi hoa, phun khí ga có thể

Hình 3: Khống chế nhiệt độ cho hoa

xúc tiến ra hoa Hoa trà tháng 6 bắt đầu phân hoá chồi hoa, dùng ga chấm lên nụ hoa,mỗi tuần chấm 2 lần với nồng độ (50x106-100x106) Sau 2 tháng nụ hoa sinh trưởngnhanh hơn, sau đó chấm mỗi ngày 1 lần có thể làm cho hoa nở sớm vào tháng 10-11.Nhiều loài cây thân cỏ, khi nụ hoa mới phình lên phun 100-106-200x106 axitnapthalen, axit indolic đều có thể tăng hiệu quả nở hoa, hoa nở nhanh rõ rệt còn làmcho hoa đậu quả, quả chín.

- Phương pháp khống chế khác như:

+ Xử lý khô: Tạo nên môi trường khô để điều chỉnh sinh trưởng một số loài câycảnh làm cho sự phân hoá chồi hoa sớm hơn Hoa cúc trước khi phân hoá chồi hoa cóthể làm cho cây khô để xúc tiến sự phân hóa nụ hoa, đồng thời bón thêm phân P vàtưới axít boric làm cho chồi hoa phân hoá nhanh hơn, sau đó tiến hành tưới nước bìnhthường sẽ khôi phục sự hút nước và cho mấy ngày sau là hoa nở

+ Xử lý bằng tỉa cành và hái ngọn: Hoa hồng sau khi cắt hoa phải tiến hành tỉacành để cành mới mọc và để cây có thể liên tục ra hoa Trong mùa sinh trưởng tỉacành sớm, cây mọc nhiều cành mới sẽ ra hoa sớm, tỉa cành muộn sẽ cho hoa muộn

Căn cứ vào quy luật sinh trưởng sớm sẽ ra hoa sớm, sinh trưởng muộn ra hoamuộn mà khống chế thời kỳ gieo hạt, trồng cây, lên chậu Ví dụ hoa cẩm chướngtháng 3 trồng cây tháng 6 nở hoa, tháng 7 trồng tháng 10 nở hoa Hải đường tứ quýsau 4-5 tháng là nở hoa Cúc vạn thọ sau khi giâm cành 3-4 tháng là nở hoa Cúc ládưa đầu tháng 4 gieo hạt cuối tháng 11 đến tháng 2 năm sau là nở hoa, tháng 6 gieohạt tháng 2-4 năm sau nở hoa, tháng 10 gieo hạt đến đầu tháng 5 là nở hoa

+ Gây tổn thương cơ giới làm cho hoa nở sớm: Các loại cây cảnh thuộc cây bụisau khi ra nụ nếu gây vết thương đều có thể làm cho cây ra hoa sớm hơn bằng cáchngăn chặn dinh dưỡng quá nhiều trên lá vận chuyển đến bộ rễ

2.2 Thu hoạch, bảo quản, phân loại và đóng gói hoa

2.2.1 Thu hoạch hoa

2.2.1.1 Xác định thời điểm thu hoạch hoa

Hoa là một sản phẩm đặc biệt mà giá trị của hoa phụ thuộc nhiều vào thời kỳthu hoạch hoa để bán Hoa lúc bán yêu cầu tươi, đẹp đáp ứng yêu cầu của người mua

Do đó quyết định thời kỳ thu hoa để bán có ý nghĩa quan trọng góp phần nâng cao giátrị của hoa… Thời điểm thu hoạch hoa thích hợp tùy theo từng loại hoa, giống hoa

- Hoa thu hoạch tốt nhất vào buổi sáng sớm khi cành hoa còn sung nhựa, nhiềunước hay vào lúc chiều râm mát để tránh sự bốc hơi nước của hoa Tuyệt đối khôngnên thu hoạch vào giữa trưa vì lúc này nhiệt độ cao, ánh sáng mạnh sẽ làm cho cànhhoa héo tàn nhanh

2.2.1.2 Cách thức thu hái

Ở mỗi loài hoa khác nhau thì cách thu hái khác nhau

- Hoa lan : Thu hoạch khi hoa đã nở hết từ dưới gần lên phía ngọn.

- Đồng tiền: Thu hoạch khi hàng bên ngoài hoa xuất hiện màu

- Hoa cúc: Đối với hoa cúc chỉ nên cắt khi hoa đã nở khoảng 2/3 số cành hoặckhi hoa đã nở gần hoàn toàn cánh hoa vòng ngoài ở trên cây, nếu cắt sớm hơn khoảng1/3 số cành nở, hoa nở mặt không đồng đều, hoa không xòe hết các cánh còn lại

- Hoa hồng: Hoa hồng được thu hoạch khi hoa vừa hé nở, nghĩa là cắt lúc hoacòn búp vì hoa sau khi thu hoạch tiếp tục nở Trước khi cắt hoa hồng nên tưới nhiềunước để hoa hút nước dự trữ nước, vì hoa hồng sau khi cắt sẽ bốc hơi mất rất nhiềunước dễ làm cho hoa hồng bị héo Để giữ nhựa còn dư trong cành hoa hồng không bịchảy mất ta nên cắm vào nước sạch, vết cắt phải xiên chéo để tăng diện tích bề mặthút nước của hoa

- Hoa lay-ơn: Thu hoạch tốt nhất khi có 1-5 gié ló ra khỏi bao hoa, không nêncắt non quá sẽ làm chất lượng hoa giảm, số gié hoa trên 1 cành nở không hết

- Hoa Cẩm chướng: Thu hoạch tốt khi cánh hoa đẩy gần hoàn toàn ra khỏi đàihoa (1/2 hoa nở), hoa sau khi cắm nở xòe tròn, mặt hoa lớn

- Lily: Thu hoạch khi búp phồng lớn ra, màu sắc đặc trưng của hoa có thể nhậnbiết Đây là thời điểm thu hoạch thích hợp nhất

2.2.2 Chăm sóc, bảo quản hoa sau thu hoạch

Sau khi cắt khỏi gốc hay rời khỏi cây mẹ, sự sống của cành hoa bắt đầu giảmdần vì khả năng hút chất dinh dưỡng, hút nước không còn nữa Nó chỉ sống được nhờvào chất dinh dưỡng dự trữ còn lại trong cây, dần dần sẽ héo tàn do sự bốc hơi nước,hay do nấm hoặc vi khuẩn xâm nhập vào các tế bào mô dẫn, làm thối rữa các mạchdẫn truyền Ngoài ra hoa cắt cành tàn nhanh trong đó có vai trò gây già hoa nhanh củaEtylen, Etylen thường sản sinh ra nhiều ở hoa đã thụ phấn, thụ tinh ở lá hoặc hoa già

và bị bệnh

* Các biện pháp khác áp dụng bảo quản hoa sau thu hoạch ở hộ gia đình hoặc bán lẻ.

- Cắt hoa lại 1 lần (1-1,5cm)

- Ngâm trong nước ấm 38-440c

- Sử dụng hợp chất Chrysal (chất dinh dưỡng cung cấp cho hoa) thành phầnbao gồm đường Glucose, Antibaceria Hypochoridcana trong điều kiện hoa tàn úanhanh thay thế hợp chất trên bằng 28,35g nước chanh và 1 muỗng cà phê đườngkhông được sử dụng Aspirin

* Chú ý: Bình hoặc dụng cụ

ngâm hoa phải rửa sạch thay nước mỗi

ngày 2 lần

Hiện nay, tại Đà Lạt chất bảo

quản hoa đồng tiền, hoa hồng, hoa bibi

là Florissan nước, sản xuất tại Hà Lan

do công ty Hasfarm nhập về Phương

pháp sử dụng: 1 gói pha trong 1 lít

nước ngâm hoa từ 35-40 phút, trước

khi ngâm hoa cũng phải thực hiện theo

các bước trên Ngoài ra có thể tẩm

bông gòn trong dung dịch, bọc vào gốc

bên ngoài có bịch nilon giữ độ ẩm và

cung cấp chất dinh dưỡng cho hoa

trong quá trình vận chuyển và bán ngoài thị trường

* Phương pháp giúp hoa nở

Dung dịch để giúp hoa nở: 1,5-2% đường Saccaro, 200ppm Biocide, 75-100ppm Acidifier được sử dụng ở nhiệt độ bình thường trong nhà, độ ẩm cao Việc xử lýnày thường được người trồng, bán sỉ, lẻ thực hiện Sau khi hoa nở nên để vào kho.Ngoài ra có thể sử dụng xà phòng bột ngâm hoa và thúc đẩy hoa nở đều trước khi bán

2.2.3 Phân loại hoa

- Số lượng hoa trên thân: Hoa bông tiêu chuẩn chỉ có 1 hoa trên 1 thân Hoacành phải có số hoa và búp tối thiểu trên thân

- Độ dài trên thân: Hoa ở thân chính thường dài, khỏe và có chất lượng cao hơn

- Hình dạng chung: Cành hoa phải có hình dáng đẹp Có sự cân đối giữa hoa, lá,thân Hoa có dạng khỏe khoắn đẹp

- Không có sâu bệnh

- Khối lượng: Khối lượng thể hiện phẩm chất của hoa Có một số hoa bán theokhối lượng như hoa lay ơn, hồng Mỗi loại hoa, mỗi dạng hoa được xác định bằngkhối lượng khác nhau với các loại hoa, dạng hoa khác

2.2.4 Đóng gói hoa

Nếu đưa hoa đi bán ở xa, hoa cần được đóng gói cẩn thận đảm bảo không héo,dập nát trong qúa trình vận chuyển Mỗi loại hoa khác nhau đóng gói theo phươngpháp khác nhau Hoa có thể đóng gói trong các bao tíu nilon hoặc hộp carton

Hình 4: Bảo quản hoa sau khi thu hoạch

Ví dụ: Hoa cúc, đồng tiền được

bao gói bởi túi nilon từng bông hoặc

10- 15 cành trong một túi Hộp carton

bên ngoài có thể dài 1,0 – 1,2m chiều

rộng từ 40- 50cm và chiều cao

10-19cm

CÂU HỎI ÔN TẬP

Câu 1: Trình bày ứng dụng chất điều tiết sinh trưởng trong sản xuất hoa

Câu 2: Trình bày nguyên tắc sử dụng chất điều tiết sinh trưởng trong sản xuấthoa

Câu 3: Muốn hoa nở theo ý muốn thì ta phải làm như thế nào

Câu 4: Trình bày kỹ thuật thu hoạch hoa

Câu 5: Trình bày kỹ thuật chăm sóc, bảo quản hoa sau thu hoạch

Câu 6: Trình bày kỹ thuật phân loại và đóng gói hoa

Hình 5: Đóng gói hoa

TRÌNH TỰ THỰC HIỆN VÀ QUY TRÌNH KỸ THUẬT

PHÂN BIỆT MỘT SỐ GIỐNG HOA HỒNG

TT Nội dung công

việc

Dụng cụ vật tư

Quan sát bằng mắtthường để nhận biếttên các loại hoahồng

- Căn cứ vào hìnhthái phiến lá, màu sắccủa hoa, cấu tạo hoa,mùi vị để nhận biếttừng loại hoa hồng.2

- Phân biệt các kiểu

lá hoa

- Phân biệt rễ cây

- Phân biệt thân cây

- Phân biệt quả

- Phân biệthoa

- Quan sát đặc điểmcủa từng loại hoahồng

Xác định được điềukiện ngoại cảnh củatừng giống hoahồng

Xác định điều kiệnánh sáng, nhiệt độ,

ẩm độ, dinh dưỡngđối với từng giốnghoa hồng

5 Tổ chức thực hiện

- Giáo viên hướng dẫn ban đầu cả lớp 1/2 giờ, sau đó phân nhóm 5 - 7 học sinh

thực hành, giáo viên quan sát uốn nắn.

BÀI 2: SỬ DỤNG CHẤT ĐIỀU TIẾT SINH TRƯỞNG

TRONG NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH

1 Địa điểm thực hành

- Vườn hộ

2 Thời gian thực hiện: 6 giờ

3 Điều kiện thực hành

- Các loại hoa chặt cành: Hoa hồng, hoa cúc, hoa đồng tiền, hoa lay-ơn

- Các loại thuốc kích thích sinh trưởng: NAA, IBA

4 Trình tự thực hiện

TRÌNH TỰ THỰC HIỆN VÀ QUY TRÌNH KỸ THUẬT SỬ DỤNG

CHẤT ĐIỀU TIẾT SINH TRƯỞNG TRONG NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH

TT Nội dung công

việc

Dụng cụ vật tư

Phương pháp thao tác Yêu cầu kỹ thuật

Sự ngủ nghỉ của Củ giống và hạt

giống được quyếtđịnh bởi sự cânbằng ABA/ GA3 do

đó có thể thay đổicân bằng cho sựnảy mầm bằngcách giảm ABAhoặc tăng GA3

- Xử lý auxin ngoạisinh cho cànhchiết, cành giâm đểlàm nhanh sự ra rễ

- Trước khi chiếthoặc giâm cànhnên nhúng cànhgiâm vào thuốckích thích sinhtrưởng để rút ngắnthời gian ra rễ củacây

- Pha thuốc đúngnồng độ quy định

- Thời gian nhúngthuốc đúng theohướng dẫn

- Khống chế ánhsáng: Xử lý che tốibằng các tấm nhựađen Quá trìnhchiếu sáng phải kín

và liên tục Tốtnhất là bỏ trongbuồng tối

- Khống chế nhiệtđộ: Các loại câyhoa thuộc cây cỏhoặc rễ chùm trồng

- Thực hiện đúngcách

- Dùng thuốc phảipha đúng nồng độquy định theo hướngdẫn

ngoài trời, giảmnhiệt độ sẽ kéo dàithời kì ra hoa vàngược lại Nhữngloài cây hoa ngủnghỉ qua đông hoặcloại cây củ trướckhi nhiệt độ tănglên vào mùa xuânthì chuyển vào nhàlạnh cho tiếp tụcngủ nghỉ để kéo dàithời kì ra hoa.

- Xử lý chất kíchthích: Chất kíchthích có tác dụngkích thích và ứcchế sinh trưởng,kích thích ra hoatheo ý muốn

5 Tổ chức thực hiện

- Giáo viên hướng dẫn ban đầu cả lớp 1/2 giờ, sau đó phân nhóm 5 - 7 học sinh

thực hành, giáo viên quan sát uốn nắn.

BÀI 3: CÁCH THU HOẠCH, BẢO QUẢN, ĐÓNG GÓI MỘT SỐ LOẠI HOA

1 Địa điểm thực hành

- Vườn hộ

2 Thời gian thực hiện: 6 giờ

3 Điều kiện thực hành

- Các loại hoa chặt cành: Hoa hồng, hoa cúc, hoa lay-ơn

- Bìa cát tông, túi nilon, giấy báo, dây buộc

- Dao, kéo, xô đựng nước

4 Trình tự thực hiện

TRÌNH TỰ THỰC HIỆN VÀ QUY TRÌNH KỸ THUẬT

CÁCH THU HOẠCH, BẢO QUẢN, ĐÓNG GÓI MỘT SỐ LOẠI HOA

TT Nội dung công

Phương pháp thao tác Yêu cầu kỹ thuật

(hoa hồng, hoacúc, lay ơn)

- Thu hái vào lúcsáng sớm hoặcchiều tối

Xác định đúng cácloại hoa và giốnghoa để thu hái đúnglúc

2 Bước 2: Cách

thức thu hái

Dao sắc, kéo - Hoa cúc: cắt khi

hoa đã nở 2/3 sốcành

- Hoa hồng: thuhoạch khi hoa vừa

- Sau khi thuhoạch cần cắtthêm thân hoa 1lần nữa ngâmtrong nước ấm 38-

440c thời gian 20phút

- Chuyển hoa rangâm trong dungdịch có chứa 1%

đường, 1 chấtbiocide, 1 chấtaxít hóa

- Thực hiện bảoquản đúng cách

- Pha dung dịchđúng tỷ lệ hướngdẫn

4 Bước 4: Đóng

gói hoa

Hoa cành đãcắt, hộp cáttông, túi nilon,dây buộc

Dùng hộp cát tônghoặc túi nilon đểđóng gói hoa, mỗiloại hoa đóng góitheo cách khácnhau

Đảm bảo hoakhông bị dập nát,gãy ngọn, cànhtrong quá trình vậnchuyển

5 Tổ chức thực hiện

- Giáo viên hướng dẫn ban đầu cả lớp 1/2 giờ, sau đó phân nhóm 5 - 7 học sinh

thực hành, giáo viên quan sát uốn nắn.

BÀI 3: KỸ THUẬT TRỒNG MỘT SỐ HOA CHÍNH

Thời gian: 38 giờ (Trong đó LT: 18 giờ , TH: 18 giờ, KT: 2 giờ)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Trình bày được kỹ thuật trồng và chăm sóc một số loài hoa

- Thực hiện được các khâu kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh hạicho một số loài hoa

- Tiết kiệm vật tư, cây gióng đảm bảo an toàn lao động

II NỘI DUNG BÀI HỌC

- Hoa đơn: Màu vàng, trắng, đỏ,

Trung Quốc Đây là cây sống hàng năm,

mọc thành bụi, có chiều cao trung bình

từ 1,2m đến 1,3m Cây phân nhiều cành

nhánh, mang nhiều lá mọc cách Lá có

màu xanh đậm, mặt trên nhám, mặt dưới

nhạt màu hơn và có lớp lông trắng Lá

cúc đại đóa to hơn các loại cúc khác,

mép lá xẻ thùy nhiều, nhọn ở đầu

- Hoa cúc đại đóa to, mọc trên

đỉnh, hoa có nhiều cánh mọc thành nhiều lớp xếp vòng, cánh hoa nở xòe phần cuốnghoa và ôm lại phần ngọn cánh hoa che nhụy

- Với công nghệ trồng trọt phát triển và kinh nghiệm lâu năm canh tác của bàcon nông dân, hoa cúc đại đóa ngày nay có dáng cây cao vút, bụi hoa xòe lớn… chậucây cao có khi quá đầu người, hoa chi chít

trắng, cam, cam đậm, nâu nhạt Hoa 1-2

lớp cánh Nhụy dạng hoa marguerite

- Cúc Tiger: Màu vàng-đỏ, Tím-trắng Hoa 1lớp cánh, dạng muỗng Hoa 2-2,5

Hoa cúc thuộc loại thân thảo (hay

còn gọi là thân cỏ) có khả năng phân

nhánh mạnh, có nhiều đốt giòn, dễ gãy

càng lớn càng cứng Cây cao hay thấp

còn tùy thuộc vào giống ở Việt Nam cây

có thể cao 30- 80cm, ở điều kiện ngày

dài cây cúc có thể cao 1,5- 2,0 m

3.1.2.2 Lá

Thường là lá đơn, mọc so le nhau

có xẻ thùy và răng cưa sâu Mặt dưới lá

bao phủ một lớp lông tơ, mặt trên nhẵn,

gân hình mạng lưới Từ mỗi nách lá

thường phát sinh một mầm nhánh Phiến

lá có thể to hay nhỏ, dài hay mỏng, màu

xanh đậm, xanh nhạt hay xanh vàng là

phụ thuộc vào từng giống

3.1.2.3 Rễ

Rễ cây hoa cúc là rễ phụ phát

triển nhiều như rễ chùm, rễ cây ít ăn

sâu mà phát triển theo chiều ngang Rễ

có nhiều lông hút nên khả năng hút

nước và dinh dưỡng mạnh Những rễ này không phát sinh từ mầm rễ của hạt mà từnhững rễ mọc ở mấu của thân cây gọi là mắt ở những phần sát trên mặt đất

3.1.2.4 Hoa

Hoa Cúc chủ yếu có 2 dạng :

- Dạng lưỡng tính: Trong hoa có cả nhị đực và nhụy cái

Hình 8: Nhóm cúc tia (Tia có muỗng)

Hình 9: Đặc điểm lá hoa cúc

- Dạng đơn tính : Trong hoa chỉ có nhị đực hoặc nhụy cái, đôi khi có loại vôtính (không có cả nhụy, nhị, hoa này thường ở phía ngoài đầu) Mỗi hoa gồm rất nhiềuhoa nhỏ gộp lại trên một cuống hoa, hình thành hoa tự đầu trạng mà mỗi đầu trạng làmột bông hoa Trong thực tế tuỳ theo mục đích sử dụng mà người ta để một bông trênmột cành hay nhiều bông trên một cành.

Màu sắc của hoa Cúc rất khác nhau, hầu như có tất cả các màu tự nhiên: Trắng,vàng, đỏ, tím, hồng, nâu, xanh Trong đó, trên mỗi bông hoa có thể có một màu duynhất, có thể có vài màu riêng biệt hoặc có rất nhiều màu pha trộn, tạo nên một thế giớimàu sắc vô cùng phong phú và đa dạng

Tuỳ theo cách sắp xếp của cánh hoa mà người ta phân ra thành nhóm hoa kép(có nhiều vòng hoa sắp xếp trên bông) và nhóm hoa đơn (chỉ có một vòng hoa trênbông) Những cánh hoa nằm ở phía ngoài có màu sắc đậm hơn, xếp nhiều tầng, sítnhau, chặt hay lỏng tuỳ từng giống, cánh hoa có nhiều hình dáng khác nhau: conghoặc thẳng, có loại cánh ngắn, có loại cánh dài, cuốn ra ngoài hoặc cuốn vào trong

Đường kính của bông hoa phụ thuộc vào giống, giống hoa to có đường kính 12cm, loại trung bình 5-7cm và loại nhỏ 1-2cm

10-Hoa có 4-5 nhị đực dính vào nhau làm thành 1 ống bao xung quanh vòi nhụy,bao phấn nở phía trong theo khe nứt dọc, khi phấn nhị đực chín, bao phấn nở tung hạtphấn ra ngoài nhưng lúc này nhụy chưa đến tuổi trưởng thành, chưa có khả năng tiếpnhận hạt phấn vì vậy sự thụ phấn, thụ tinh không thành, dẫn đến quả không hạt, muốn

có hạt giống phải thụ phấn nhờ sâu bọ hoặc thụ phấn nhân tạo cho hoa

3.1.2.5 Quả: Là một quả bế khô chỉ chứa một hạt Hạt có phôi thẳng và không

- Ở thời kỳ cây con cúc cần nhiệt độ cao hơn hẳn thời kỳ khác Đặc biệt thời kỳ

ra hoa nếu đảm bảo yêu cầu nhiệt độ cần thiết của cúc thì hoa sẽ to và đẹp Ban ngàycây cần nhiệt độ cao hơn để quang hợp, còn ban đêm nhiệt độ cao sẽ thúc đẩy quátrình hô hấp làm tiêu hao các chất dự trữ trong cây

+ Thời kỳ chuẩn bị phân cành: Cây cần nhiều ánh sáng để quang hợp tạo cácchất hữu cơ cần thiết cho hoạt động sống của cây.

+ Thời gian chiếu sáng: Rất quan trọng với cây hoa cúc ảnh hưởng đến năngsuất chất lượng hoa Thời gian chiếu sáng kéo dài thì cây sinh trưởng mạnh, kéo dàilàm cho thân cây cao, lá to hoa nở muộn nhưng chất lượng hoa tăng Hỗu hết cácgiống cúc trong thời kỳ sinh trưởng cần ánh sáng ngày dài trên 13 giờ nhưng ở giaiđoạn trổ hoa cây chỉ cần ánh sáng ngày ngắn 10-11 giờ nhiệt độ không khí dưới 200c

Với yêu cầu ánh sáng như vậy thì cúc thích hợp với thời tiết thu đông và đôngxuân ở nước ta Hiện nay một số giống cúc mới nhập nội nước ta có thể ra hoa trongđiều kiện ánh sáng ngày dài điển hình như CN93, CN 98, tím hè, cúc vàng Đà Lạt…rất thích hợp với vụ xuân hè và hè thu Điều này cho phép ta sản xuất cúc quanh nămthay vì trước đây chỉ có hoa cúc nở vào mùa thu

3.1.3.3 Ẩm độ: Thích hợp nhất cho cây sinh trưởng phát triển là ẩm độ đất

60-70%, độ ẩm không khí 55-65% Nếu độ ẩm trên dưới 80% cây sinh trưởng mạnh,nhưng dễ phát sinh sâu bệnh làm ảnh hưởng tới năng suất chất lượng hoa

- Lân( P): Có tác dụng làm cho bộ rễ phát triển mạnh thân cứng, hoa bền, màusắc đẹp, chóng ra hoa, giúp cây hút đạm nhiều và tăng khả năng chống rét cho cây.Thiếu lân, bộ rễ kém phát triển cành nhánh ít, hoa chóng tàn, màu nhợt nhạt, hoa ramuộn Cúc yêu cầu lân đặc biệt mạnh vào thời kỳ phân hóa mầm hoa Lượng Pnguyên chất cần bón cho 1ha là 120-140 kg

- Kali( K): Giúp cho cây tổng hợp, vận chuyển các chất đường bột trong cây,giúp cây chịu hạn, chịu rét, chống sâu bệnh Thiếu K màu sắc hoa không tươI tắn, mautàn Cúc cần K thời kỳ phân hóa mầm hoa Lượng K nguyên chất cho 1 ha là 100-120kg

- Các nguyên tố vi lượng: Cây cần ít nhưng không thể thiếu và không thể thaythế được như: Ca, Mg, Bo, Mn…

3.1.4 Kỹ thuật gieo trồng cúc

3.1.4.1 Thời vụ gieo trồng: Chia thành 4 vụ:

- Vụ xuân hè: Giâm ngọn tháng 2-3 trồng tháng 3,4,5 có hoa vào tháng 6,7,8như các giống CN93, CN98, tím hè, vàng hè…

- Vụ hè thu: Giâm ngọn vào tháng 4,5 trồng tháng 5,6 thu hoạch vào tháng 10,

11 Gồm các giống CN 93, CN 97, CN 98, vàng Đài Loan, đại đóa, họa mi

- Vụ thu đông giâm tháng 7,8 trồng tháng 8,9 cho hoa vào tháng 1,2 như cácgiống cúc CN 97, vàng Đài Loan, đỏ ấn độ, mâm xôi, tím xoáy, móng rồng, vàngtàu… Đây là vụ chính trong năm, thích hợp cho sự sinh trưởng phát triển của nhiềugiống hoa cúc khác nhau

- Vụ đông xuân: Giâm ngọn vào tháng 8,9 trồng vào tháng 9,10 cho hoa vàotháng 2,3,4 như các loại hoa cúc chỉ, tím xoáy, tím sen

- Lên luống cao hay thấp tùy theo thời vụ: 20-30cm Vụ thu đông thời tiết hanhkhô làm luống thấp, vụ xuân hè độ ẩm cao, mưa nhiều lên luống cao để dễ thoát nước

- Bón phân lót trước khi trồng từ 10-12 ngày gồm các phân chuồng hoai mục vàmột phần phân hóa học N, P, K

3.1.4.3 Bón phân

Cúc là loại cây phàm ăn nên bón phân cho cúc làm tăng năng suất, chất lượnghoa Dựa trên nhu cầu dinh dưỡng và khả năng hấp thụ của cây, tác dụng của các loạiphân bón đến chất lượng hoa, tính chất đất để ta có lượng phân bón, thời kỳ bón, cáchbón thích hợp

- Nguyên tắc bón phân: Đúng lúc, đúng cách, đúng liều lượng

a Bón phân theo phương thức canh tác thông thường

Nhu cầu phân bón cho cây hoa cúc trong 1vụ/1000m2 như sau:

- Phân hữu cơ: 200-300kg

- Trichoderma: 1kg

- Magie Sulphate: 5kg

- Vôi: 70-100 kg, tùy theo độ pH của đất

- Phân hóa học (theo lượng nguyên chất): 250kg N-160kg P2O5-200kg K2O

Có thể sử dụng phân đơn (Ure, Suppe lân, Kali) hoặc phân hỗn hợp (các loạiNPK, DAP, …) quy đổi theo liều lượng nguyên chất như trên.

+ Bón lót: Toàn bộ phân chuồng, vôi, lân vi sinh, Magie Sulphat, 1/2 P2O5

Lưu ý: không bón vôi chung với các loại phân bón như trên)

Lưu ý: Không bón phân lúc sáng sớm vì cây còn ướt dễ gây cháy lá, không bón

vào buổi trưa nắng Nên bón vào lúc 7 giờ đến 9 giờ sáng, những ngày đầy đủ ánhsáng Sau khi bón song cần tưới nước đẫm để cây có thể hấp thu phân bón Rải phânbón bằng tay nhưng không để phân rơi trên lá, trên ngọn vì phân sẽ làm cây bị cháy lá

và cháy ngọn, nếu tưới nước không kịp thời sẽ bị cháy lá

Có thể bổ sung một số phân vi lượng, bón phân vi lượng tùy thuộc vào tínhchất, thành phần của đất và các biểu hiện thiếu vi lượng của cây trồng như sau:

Ngoài ra trong quá trình canh tác có thể bổ sung thêm một số loại phân bón qua

lá, tùy thuộc vào tình hình sinh trưởng của cây (Có thể sử dụng rong biển, Protifer,bud booster, super humic, caltrac, bortrac…)

b Bón phân thông qua hệ thống tưới

Áp dụng công thức sau:

Đối với cây từ 2 đến 6 tuần tuổi:

Hỗn hợp A và B được tưới riêng biệt (cách nhau 6-7 ngày )

- Tưới phân vào sáng sớm (Nếu tưới trễ, nắng nóng sẽ làm cháy lá hoặc tạo ẩm

độ cao vào chiều - tối)

3.1.4.4 Kỹ thuật làm vườn ươm cây con

Các giống hoa cúc đều rất ít hạt hoặc không có hạt nên trồng hoa cúc chủ yếubằng tỉa chồi hoặc giâm ngọn cúc trong vườn ươm khi ra rễ mới đem trồng

- Thời vụ giâm: Có thể quanh năm nhưng tốt nhất là mùa xuân, nhiệt độ vừaphải, ẩm độ không khí cao cành giâm ít mất nước nên tỷ lệ sống cao ở các thời vụkhác vẫn giâm được cúc nhưng chú ý điều kiện thời tiết có biện pháp kỹ thuật thíchhợp cho cành giâm ra rễ tốt nhất Mùa hè nhiệt độ cao, mưa nhiều phải có giàn chetránh mưa to và ánh sáng trực xạ mạnh Mùa thu đông hanh khô phải tưới ẩm, tướiphun thường xuyên

- Làm đất: Chọn đất cao tơi xốp, nhiều mùn xới xáo nhiều lần đặc biệt đất phảithoát nước

Có thể dùng đất thịt nhẹ, đất bùn ao hoặc đất cát pha tùy theo thời vụ giâm.+ Đất xử lý foocmôn trước giâm 5-7 ngày

+ Lên luống cao, tưới đủ ẩm để tạo điều kiện rễ phát triển

- Tiêu chuẩn chọn cành giâm: Cành bánh tẻ có 3-4 lá ngọn dài 6-8cm ở nhữngcây mẹ sinh trưởng phát triển tốt không sâu bệnh Cắt ngọn vào sáng sớm khi cây cònsung nhựa và tốt nhất nên giâm vào lúc chiều tối không nên để ngày hôm sau Khigiâm phải che kín gió, ánh sáng 5-7 ngày tạo bóng tối để cành giâm mau phát triểnsinh rễ non

- Mật độ khoảng cách giâm tùy thuộc vào thời vụ giâm Mùa hè nên giâm thưa,mùa thu có thể giâm dày hơn Khoảng cách 3x3cm mật độ 1000 cành giâm/1m2 Thờigian ra rễ khoảng 10-20 ngày tùy thuộc vào giống và thời vụ

- Tưới nước: Luôn giữ ẩm vườn ươm bằng cách tưới nhẹ, ngày đầu tưới 2-3 lần.Mùa hè ngọn giâm trên cát nhỏ phải tưới nhiều lần nhưng không được tưới nhiều mộtlúc ngọn giâm dễ bị thối hỏng.

- Sử dụng chất kích thích sinh trưởng để giâm ngọn là cây giâm ra rễ nhiều,sớm, khỏe Được sử dụng giống cúc khó ra rễ, thời vụ thích hợp giâm cành

Việc sử dụng thuốc giâm ngọn đảm bảo 90% ngọn giâm ra rễ đủ tiêu chuẩntrồng, thời gian ra rễ rút ngắn 5-7 ngày

+ Thường dùng axit indola axetic (IAA), axit indola buteric (IBA), axít naftalenaxetic (NAA), Sogan, nhưng hiệu quả nhất là IBA nồng độ 25-50 ppm nhúng 10-15giây giâm

+ Sử dụng kích phát tố hoa trái Thiên nông: 1g thuốc với 1,5 lít nước sạchngâm 30-40 phút rồi đem giâm Dung dịch nước còn lại ta cho thêm 5g phân bón qua

lá phun lên cây giâm

3.1.4.5 Kỹ thuật trồng vườn sản xuất

a Thời vụ trồng

Nhìn chung, ở Việt Nam có một số thời vụ chính để trồng cúc như sau:

- Vụ Xuân Hè: Trồng tháng 3, 4 thu hoa vào tháng 6, 7: Trồng giống Vàng hè,Trắng hè, Tím hè

- Vụ Hè Thu: Trồng tháng 5, 6 thu hoa vào tháng 9, 10: Trồng giống Vàng hè,Vàng hoè, Tím hè

- Vụ Thu Đông: Trồng tháng 8, 9 thu hoa vào tháng 11,12: Trồng giống Tímsen, Vàng Đài Loan, Vàng hoè, Vàng nghệ, đỏ nhung, phalê, trắng huệ

- Vụ Đông Xuân: Trồng tháng 10, 11 thu hoa vào tháng 1, 2: Trồng giốngVàng Đài Loan, Tím sen, Chi trắng, Muống hồng, Tia sao, Thọ đỏ

Trồng với khoảng cách 15x20cm với các giống thân bụi cành cong mềm, chơihoa cả chùm như các loại cúc chi trắng, chi vàng, vàng nhị nâu, ánh vàng, ánh bạc,v.v (một thân có 5 cánh hoa, đường kính bông từ 4-7cm) Mật độ đạt 500.000 cây/ha (12.000 cây /1 sào Bắc Bộ).

* Với các giống hoa nhỏ

Trồng với khoảng cách 40x40cm với các loại cúc mâm xôi, đỏ ấn Độ (đườngkính bông từ 2-5cm) Cần phải bấm ngọn nhiều lần để tạo dáng cây hình cầu, chơi cảcây, trồng cây trong chậu Mật độ trồng đạt 80.000 cây /ha Chú ý là trong điều kiệntrồng với khoảng cách lớn thì nên trồng so le nhau để tiết kiệm không gian, giúp cáccây không phải cạnh tranh ánh sáng với nhau

- Mật độ 16.000-18.000cây/sào bắc bộ/1vụ (450.000-500.000cây/ha/vụ)

- Khoảng cách trồng: cây cách cây 10-12cm, hàng cách hàng 18-20cm

c Bón phân

Lượng phân bón dùng cho 1sào bắc bộ/1 vụ

- Phân hữu cơ: Phân chuồng 1tấn, phân bắc ủ hoai

- Phân vô cơ:

Đạm Urê 10-15kg (280-420kg/ha)

Lân Supe: 40-50kg (1.100-1.400kg/ha)

Kali: 10-15kg/ha (280-420kg/ha)

- Phương pháp bón: Bón lót toàn bộ phân chuồng, bón thúc làm 3 đợt: Sautrồng 2-3 tuần bón 1/3 lượng đạm Urê Bón lúc ra nụ 10% bón 1/3 đạm Urê + 1/3 lânSupe + 1/3 Kali Bón lúc ra hoa 10% bón 1/3 lượng đạm còn lại

d Chọn đất trồng và làm đất

Chọn đất trồng cúc có bộ rễ chùm ăn ngang, chủ yếu tầng đất nông, từ 5-20cm,

có rất nhiều rễ phụ Bộ rễ phát triển mạnh nên đất thích hợp cho cúc là đất thịt nhẹ, tơixốp, đặc biệt là đất phù sa mới, bề mặt bằng phẳng, thoát nước tốt, có nguồn nướctưới không bị ô nhiễm Độ pH phù hợp trên đất trồng cúc từ 6-6,5

Nếu trồng cúc trên đất trũng, ẩm thấp, bí, đất chua, dẫn tới thiếu oxy và ảnhhưởng tới hoạt động của các vi sinh vật trong đất, quá trình phân giải chất hữu cơchậm thì bộ rễ kém phát triển Điều này ảnh hưởng tới việc hút dinh dưỡng của cây,dẫn đến hiện tượng cây còi cọc, lá úa vàng, sinh trưởng phát triển kém

Có thể làm đất thủ công hoặc làm đất bằng cơ giới (máy phay đất) Trước khitrồng hoa cúc cần phải chuẩn bị đất chu đáo và làm sớm Đối với những chân đất vụtrước trồng cây trồng cạn (cây hoa khác hoặc cây hoa màu…) cần phải cày ngả đấtsớm, vệ sinh đất kỹ càng