Rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Một số nguyên tắc xây dựng các biện pháp rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học……...603.2 Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giải toán nâng

NGUYỄN KÍNH ĐỨC

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG GIẢI TOÁN NÂNG CAO Ở TIỂU HỌC CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGHỆ AN , 2012

NGUYỄN KÍNH ĐỨC

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG GIẢI

TOÁN NÂNG CAO Ở TIỂU HỌC CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC

Chuyên ngành: GIÁO DỤC HỌC (BẬC TIỂU HỌC)

Mã số: 60.14.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYỄN THỊ CHÂU GIANG

LỜI CẢM ƠN

Với tấm lòng chân thành, tôi xin gửi lời cảm ơn đến:

- Ban giám hiệu, phòng Sau Đại học và Khoa Giáo dục, Trường Đạihọc Vinh

- Ban giám hiệu, Phòng Tổ chức Cán bộ và Khoa Giáo dục Tiểu họcTrường Đại học Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện cho tôiđược tham gia lớp Cao học ,Chuyên ngành Giáo dục học ( Bậctiểu học ) Khóa

18 của Trường Đại học Vinh

Tôi xin chân thành cảm ơn Quý Thầy Cô đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ,cung cấp tài liệu và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Thị Châu Giang đãtận tình giúp đỡ tôi trong việc định hướng đề tài, định hướng các vấn đề nghiêncứu và hoàn thành luận văn

Dù cố gằng rất nhiều, nhưng do khả năng hạn chế nên luận văn khôngtránh khỏi những thiếu sót nhất định Rất mong nhận được nhiều ý kiến đónggóp quý báu của Quý Thầy, Cô cùng các bạn đồng nghiệp

Trân trọng cảm ơn

Nghệ An, tháng 10 năm 2012

Tác giả

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài ……… 01

2 Mục đích nghiên cứu ……… 03

3 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu……… 03

4 Giả thuyết khoa học ……… 03

5 Nhiệm vụ nghiên cứu……… 03

6 Phương pháp nghiên cứu……… 04

7 Đóng góp của luận văn ……… 05

8 Cấu trúc của luận văn ……… 05

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề ……… 06

1.2 Lý luận về dạy học giải bài tập toán……… 09

1.3 Hoạt động rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học……… 26

Kết luận chương 1 31

Chương 2: THỰC TRẠNG VỀ RÈN KỸ NĂNG GIẢI TOÁN NÂNG CAO CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN 2.1 Khái quát về trường Đại học Sài Gòn, Khoa Giáo dục Tiểu học 32

2.2 Khái quát về quá trình nghiên cứu thực trạng ………36

2.3 Kết quả nghiên cứu thực trạng……… 37

2.4 Đánh giá chung về thực trạng……… 57

Kết luận chương 2 ……… 59

3.1 Một số nguyên tắc xây dựng các biện pháp rèn luyện kỹ năng giải

toán nâng cao ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học…… 603.2 Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu

học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học Trường Đại học Sài Gòn… 613.3 Thăm dò tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp đề xuất…… 105

Kết luận chương 3 ……… 107 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 108 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

 Có những kiến thức cơ bản ban đầu về Số học (các số tự nhiên, phân

số, số thập phân), các đại lượng thông dụng, một số yếu tố hình học và thống

kê đơn giản

 Hình thành các kỹ năng thực hành tính, đo lường, giải các bài toán cónhiều ứng dụng thiết thực trong đời sống

 Góp phần bước đầu phát triển năng lực tư duy, khả năng suy luậnhợp lý và diễn đạt đúng (nói và viết), cách phát hiện và giải quyết các vấn đềđơn giản, gần gũi trong cuộc sống, kích thích trí tưởng tượng, gây hứng thúhọc tập toán, góp phần hình thành bước đầu phương pháp tự học và làm việc

có kế hoạch, khoa học , chủ động, linh hoạt , sáng tạo

Ngày nay, ngoài mục tiêu chủ yếu là bồi dưỡng kỹ năng tính toán, mônToán còn chú ý phát triển tư duy và bồi dưỡng phương pháp suy luận, giúphọc sinh phát triển một số khả năng trí tuệ và các thao tác tư duy cơ bản nhưkhả năng trừu tượng hóa, khái quát hóa, khả năng suy luận có căn cứ tiến dầnđến biết chứng minh và bác bỏ trong các trường hợp đơn giản

Như vậy công tác bồi dưỡng học sinh giỏi toán ở tiểu học là một trongnhững yêu cầu mà người giáo viên phải thực hiện và đó cũng là một trongnhững quy định về chuẩn nghề nghiệp của giáo viên tiểu học mà Bộ Giáo dục

và Đào tạo đề ra: “Có khả năng hướng dẫn đồng nghiệp một số kiến thứcchuyên sâu về một số môn học hoặc có khả năng bồi dưỡng học sinh giỏi” Việc bồi dưỡng học sinh giỏi toán ở tiểu học nhằm giúp học sinh củng

cố vững chắc các kiến thức toán ở cấp tiểu học, biết cách phát hiện và giảiquyết vấn đề một cách nhanh chóng, hợp lý Rèn cho học sinh kỹ năng tínhtoán, kỹ năng giải toán, có khả năng vận dụng linh hoạt các kiến thức toánhọc đã biết để giải quyết các vấn đề có tính phức tạp hơn, phát triển năng lục

tư duy, phát huy tính độc lập sáng tạo của trí tuệ, tạo niềm tin và sự hứng thútrong học tập, ham thích học toán Bên cạnh đó, công tác bồi dưỡng học sinhgiỏi toán còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong nhà trường

Để làm được điều này, một yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với giáoviên tiểu học là phải nắm vững các dạng bài toán cơ bản ở tiểu học, đồng thời cónăng lực giải toán bồi dưỡng học sinh giỏi (toán nâng cao) bằng những phươngpháp giải toán phù hợp với HS tiểu học, đó là một công việc không hề dễ dàng

Thực tế trong nhà trường tiểu học hiện nay giáo viên không quan tâm đếncông tác bồi dưỡng học sinh giỏi toán Nguyên nhân là do giáo viên ít tiếp cận,không có nhiều thời gian để đầu tư cho các bài toán nâng cao nên kỹ năng giảicác bài toán này còn hạn chế, dẫn đến sự thiếu tự tin trong công tác này

Mặc khác việc rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao cho sinh viên ngànhGiáo dục tiểu học trong nhà trường sư phạm vẫn chưa được quan tâm đúng mức.Nội dung và biện pháp rèn luyện các kỹ năng còn hạn chế Bên cạnh đó, sinhviên chưa thấy được cái hay cái đẹp của các bài toán nâng cao tiểu học, chưathấy hết tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng học sinh giỏi trong trường tiểuhọc nên còn lơ là trong việc rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao

Nhằm giúp cho sinh viên có được kỹ năng giải toán nâng cao ở cấptiểu học để sau này khi ra trường trở thành một giáo viên có năng lực, đápứng chuẩn nghề nghiệp theo yêu cầu và có khả năng tham gia công tác bồidưỡng học sinh giỏi ở tiểu học, chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu là:

“Rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học”

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở

tiểu học cho sinh viên nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viêntiểu học trình độ Đại học

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động rèn luyện kỹ năng giải toán

nâng cao cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học ở các trường Đại học

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giải

toán nâng cao cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học ở trường Đại Học SàiGòn

3.3 Phạm vi nghiên cứu

3.3.1 Không gian và địa điểm nghiên cứu: Đề tài được thực hiện ở

Trường Đại học Sài Gòn trên đối tượng cử nhân sư phạm ngành Giáo dụcTiểu học

3.3.2 Về nội dung nghiên cứu: Tập trung xây dựng một số biện pháp

rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được một số biện pháp rèn luyện có tính khoa học và phùhợp với điều kiện đào tạo sẽ góp phần nâng cao chất lượng rèn luyện kỹ nănggiải toán nâng cao cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Khi nghiên cứu đề tài này, chúng tôi giải quyết các nhiệm vụ cơ bảnsau:

5.1 Tìm hiểu cơ sở lý luận của việc rèn luyện kỹ năng giải toán nângcao ở tiểu học cho sinh viên Ngành Giáo dục tiểu học các trường Đại học

5.2 Tìm hiểu thực trạng rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao chosinh viên Ngành Giáo dục tiểu học tại Trường Đại học Sài Gòn

5.3 Đề xuất và thâm dò tính cần thiết, khà thi của một số biện pháprèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao cho sinh viên Khoa Giáo dục tiểu học tạiTrường Đại học Sài Gòn

6 Các phương pháp nghiên cứu

Khi nghiên cứu đề tài chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đọc, tham khảo, phân tích, tổng hợp các tài liệu, các công trình nghiêncứu có liên quan đến đề tài; chương trình môn toán ở tiểu học, các giáotrình về phương pháp dạy học toán ở tiểu học

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra:

Sử dụng phiếu điều tra thu thập ý kiến của sinh viên hệ đại học chínhquy khóa 08, 09 về việc rèn luyện khả năng giải toán nâng cao thông quaquá trình dạy học phần “Phương pháp dạy học Toán 3” cho sinh viênngành Giáo dục tiểu học Trường Đại học Sài Gòn Sử dụng phiếu điều tra

để khảo sát nhận thức của giáo viên tiểu học về giải toán nâng cao ở tiểuhọc, ghi nhận ý kiến của giáo viên tiểu học về các kỹ năng giải toán nângcao cần rèn luyện nhiều hơn cho sinh viên

- Phương pháp trò chuyện, phỏng vấn:

Trao đổi ý kiến, trò chuyện với cán bộ quản lý trường tiểu học, giáoviên tiểu học để có những thông tin khái quát về việc rèn luyện khả nănggiải toán nâng cao trong các trường tiểu học Trao đổi với giảng viên bộmôn Phương pháp dạy học toán, sinh viên khoa giáo dục tiểu học về việcrèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở Tiểu học thông qua quá trình dạyhọc học phần “Phương pháp dạy học Toán 3” ở Khoa Giáo dục tiểu họcTrường Đại học Sài Gòn

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn:

Đúc kết kinh nghiệm thực tiễn về việc giải toán nâng cao ở tiểu học quaquá trình dạy học học phần “Phương pháp dạy học Toán 3” cho sinh viênKhoa Giáo dục tiểu học Trường Đại học Sài Gòn.

6.3 Nhóm phương pháp sử dụng thống kê toán học

Phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu

7 Đóng góp của luận văn

 Góp phần hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về việc rèn luyện kỹ nănggiải toán nâng cao cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học Xác định được một

số kỹ năng cần hình thành về rèn luyện cho sinh viên Ngành giáo dục tiểuhọc

 Khảo sát và cho thấy thực trạng rèn luyện kỹ năng giải toán nâng caocho sinh viên ngành giáo dục tiểu học trường Đại học Sài Gòn Phạn tíchđược những thuận lợi và khó khăn trong việc hình thành, rèn luyện kỹ nănggiải toán nâng cao cho sinh viên Nêu được những nguyên nhân cơ bản củathực trạng

 Đề xuất được một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giải toán nâng caocho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học Trường Đại học Sài Gòn trong quátrình dạy học học phần “Phương pháp dạy học Toán 3”, qua đó nâng cao hiệuquả dạy học học phần này

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu,kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,nội dung luận văn được cấu trúc thành ba chương:

CHƯƠNG 1: Cơ sở lý luận của đề tài

CHƯƠNG 2: Thực trạng việc tổ chức rèn luyện kỹ năng giải toánnâng cao cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học Trường Đại học Sài Gòn

CHƯƠNG 3: Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng giải toán nâng caocho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học Trường Đại học Sài Gòn

là việc hết sức cần thiết và quan trọng trong quá trình đào tạo ở trường sưphạm Việc giảng dạy ở các trường có đạt hiệu quả hay không của những sinhviên ngành sư phạm sau khi ra trường phụ thuộc rất nhiều vào điều này.

Môn Toán là một trong những môn học trọng tâm, cơ bản ở nhà trườngtiểu học Vì vậy trong chương trình đào tạo giáo viên tiểu học, các sinh viên ngànhGiáo dục tiểu học phải được rèn luyện để hình thành các kỹ năng dạy học mônToán Để trở thành một giáo viên tiểu học dạy tốt môn Toán thì ngưởi GV khôngthể không có kỹ năng giải toán tốt đặc biệt là các bài toán nâng cao ở tiểu học Do

đó có thể xem kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học là một trong những kỹ năngnghề nghiệp cần được hình thành và rèn luyện cho SV ngành Giáo dục tiểu học

Có nhiều công trình nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoài nước vềvấn đề hình thành kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm trong quá trìnhđào tạo ở trường sư phạm Một số tác giả ở Liên Xô cũ và các nước Đông Âu đãnghiên cứu về năng lực sư phạm của người thầy giáo, sự hình thành chúng trongquá trình đào tạo và sự hoàn thiện trong quá trình hành nghề như:

- N.V.Cudơmina với công trình: “Hình thành các năng lực sư phạm” đãxác định các năng lực sư phạm cần có của người giáo viên, việc phát hiện và bồidưỡng năng khiếu sư phạm

- Ph.N.Gônôbôlin đã nêu ra những năng lực sư phạm mà người giáoviên cần có, con đường và cách thức rèn luyện để hình thành, phát triển vàhoàn thiện chúng

- Trong công trình nghiên cứu “ Hình thành các kỹ năng, kỹ xảo sưphạm trong điều kiện giáo dục đại học”, tác giả X.I.Kixegop đã nêu ra hơn

100 kỹ năng, trong đó có 50 kỹ năng cơ bản và tối thiểu, cần thiết cho hoạtđộng nghề nghiệp của người giáo viên

Vấn đề rèn luyện kỹ năng cho SV cũng được các nhà nghiên cứu giáo dục ởcác nước phương Tây quan tâm như Wilbert J McKeachie, Geoffrey Petty Trong tácphẩm “Những thủ thuật trong dạy học: các chiến lược, nghiên cứu và lý thuyết vềdạy học dành cho các giảng viên đại học và cao đẳng”, Wilbert J.McKeachie đã đềcập đến một số kỹ năng cho SV, trong đó có SV ngành sư phạm

Các công trình nghiên cứu trên chủ yếu chỉ mới đề cập đến những vấn đềchung của kỹ năng sư phạm, con đường hình thành chúng mà chưa chú trọng đếnnhững vấn đề cụ thể như kỹ năng giải toán của giáo viên tiểu học, những nội dung

và biện pháp rèn luyện để hình thành chúng trong quá trình đào tạo ở trường sưphạm Vì vậy phải có những phiên cứu bổ sung và phát triển các vấn đề trên

Ở Việt Nam cũng đã có nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục nghiên cứu

về vấn đề rèn luyện kỹ năng sư phạm cho sinh viên các ngành sư phạm nóichung như: Nguyển Như An, Nguyễn Đình Chính, Trần Anh Tuấn, PhạmMinh Hùng, Phan Quốc Lâm,…

Riêng đối với ngành Sư phạm Giáo dục tiểu học cũng có nhiều đề tàinghiên cứu liên quan đến việc rèn luyện kỹ năng sư phạm nhằm nâng cao chấtlượng đào tạo giáo viên tiểu học ở các trường đại học Cụ thể như:

- Tác giả Phạm Minh Hùng trong công trình nghiên cứu: “Hình thành kỹnăng dạy học một số môn học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học” (Đề tàicấp Bộ) đã đề cập đến quy trình rèn luyện kỹ năng dạy học một số môn học

- Tác giả Nguyễn Thị Hường đã có đề tài khoa học và công nghệ cấp

Bộ về “Rèn luyện kỹ năng dạy học các môn về Tự nhiên – Xã hội cho sinhviên ngành Giáo dục tiểu học theo chuẩn nghề nghiệp”

- Cùng ý tưởng đó tác giả Chu Thị Thu An với đề tài cấp Bộ: “Rènluyện các kỹ năng dạy học môn Tiếng Việt cho sinh viên ngành Giáo dục tiểuhọc” đã xây dựng được quy trình rèn luyện kỹ năng dạy học Tiếng Việt vớimột hệ thống kỹ năng dạy học cần thiết cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học.

- Gần đây nhất là luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Văn Cường “Xâydựng quy trình rèn luyện kỹ năng dạy học môn toán cho sinh viên ngành Giáodục tiểu học” đã thiết kế một quy trình về rèn luyện kỹ năng dạy học môntoán cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học ở các trường đại học nhằm pháttriển kỹ năng dạy học môn Toán cho sinh viên, góp phần nâng cao chất lượngđào tạo giáo viên tiểu học

Kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, nhà giáo dục, các tác giả nêutrên đều được chúng tôi tìm hiểu, phân tích và kế thừa Tuy nhiên, qua việc nghiêncứu những công trình đó, chúng tôi nhận thấy: Dù các tác giả đều đánh giá caoviệc hình thành các kỹ năng nghề nghiệp cho SV trong quá trình đào tạo nhưngchưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu, cụ thể để nêu ra các biện pháp rènluyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho SV ngành Giáo dục tiểu học

Bên cạnh đó, các giáo trình về Phương pháp dạy học toán dùng trongcác nhà trường sư phạm cũng chỉ cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơbản về phương pháp dạy học các tuyến kiến thức Số học, Đại số, Đại lượng và

đo đại lượng, hình học, Giải toán có lời văn Phần thực hành giải toán cũng chỉtrang bị cho sinh viên một số kỹ năng cơ bản về giải các bài toán ở tiểu học

Đặc biệt trong giáo trình: “Rèn kỹ năng giải toán tiểu học” của tác giảTrần Diên Hiển biên soạn theo chương trình đào tạo cử nhân Giáo dục tiểuhọc đã trình bày một số phương pháp giải toán ở tiểu học và các ứng dụng của

nó để giải các bài toán thường gặp ở tiểu học Tuy nhiên, chúng tôi cũng chưathấy tác giả đề cập đến việc đưa ra biện pháp nhằm rèn luyện kỹ năng giảitoán nâng cao ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Kỹ năng giải toán

1.2.1.1 Kỹ năng

Kỹ năng là một khái niệm khá phức tạp Xung quanh khái niệm này đã

có nhiều xu hướng quan niệm khác nhau

 Theo từ điển Tiếng Việt: Kỹ năng là khả năng vận dụng kiến thứcthu nhận được trong một lĩnh vực nào đó và thực tế

 Trong từ điển tâm lý học, tác giả Vũ Dũng đã định nghĩa: Kỹ năng

là năng lực vận dụng có kết quả tri thức về phương thức hành động đã đượcchủ thể lĩnh hội để thực hiện những nhiệm vụ tương ứng [9]

 Xem kỹ năng là mặt kỹ thuật, thao tác của hành động, V.A Kruchexkiquan niệm: “ Kỹ năng là phương thức thực hiện hành động những cái mà conngười đã nắm vững” [8] Theo quan niện này thì người có kỹ năng là người đãnắm vững cách thức hoạt động trong một tình huống nhất định nào đó và như vậy,Kruchexki đã tách kỹ năng ra khỏi kết quả hoạt động trong quá trình xem xét nó

 Cùng quan điểm trên, A.G Covaliov cho rằng “Kỹ năng là phương thứcthực hiện hành động phù hợp với mục đích và điều kiện của nó” Ông xem kỹnăng là một yếu tố và không phải là yếu tố quan trọng nhất đưa đến kết quả hànhđộng Covaliov đã tách kỹ năng với năng lực hành động [7, trang 11]

 Ở Việt Nam, tác giả Trần Trọng Thủy khi đề cập đến khái niệm về

kỹ năng đã quan niệm:” Kỹ năng là mặt kỹ thuật của hành động Con ngườinắm được cách thức hành động tức kỹ thuật hành động là có kỹ năng” [29,trang 2] Quan niệm này cũng giống Kruchexki và Covaliov, đã tách bạch kỹnăng với năng lực hành động và kết quả của nó

 Khác với các tác giả trên, một số tác giả khác đã xem xét kỹ năng vớinăng lực hành động của con người Theo N.D Levitov thì kỹ năng là sự thựchiện có kết quả một động tác hay một hoạt động phức tạp bằng cách lựa chọn

và áp dụng những cách thức đúng đắn có tính đến những điều kiện của nó.Một người có kỹ năng nào đó phải nắm được và vận dụng được cách thứchành động, đảm bảo cho hành động có kết quả Và vì vậy, kỹ năng không chỉ

là nắm được lý thuyết về cách thức hành động mà còn bao hàm khả năng vậndụng nó vào thực tế [24, trang 3]

 A.V Petrovxki định nghĩa kĩ năng là “ sự vận dụng tri thức, kỹ xảo

đã có thể lựa chọn và thực hiện những phương thức hành động tương ứng vớimục đích đặt ra" [22, trang 75] Các tác giả K.K Platonov, G.G Golubev chorằng: “Kỹ năng là khả năng con người tiến hành công việc một cách có hiệuquả với một chất lượng cần thiết trong những điều kiện mới và trong nhữngkhoảng thời gian tương ứng” Theo các tác giả, khi rèn luyện bất kỳ một hoạtđộng mới nào, cần xác định mục đích, hiểu rõ việc thực hiện hoạt động vàtheo một trình tự hợp lý [24, trang 49] G.G Gobulev đặc biệt chú ý tới mặtkết quả hành động của kỹ năng, ông đã nhấn mạnh: “ Kỹ năng là năng lực củacon người thực hiện hành động có kết quả với một chất lượng nhất định trongnhững điều kiện khác nhau” [20, trang 12]

 Cùng với quan niệm trên, một số tác giả trong nước như NguyễnQuang Uẩn, Nguyễn Ánh Tuyết, Trần Quốc Thành, Trần Thị Quốc Minhcũng cho rằng: Kỹ năng là một mặt của năng lực con người thực hiện mộtcông việc có kết quả [22],[25],[31],[32] Hay tác giả Vũ Dũng đã định nghĩa

kỹ năng trong từ điển Tâm lý học như phần đầu đã trình bày

 Bên cạnh các tác giả trên, một số tác giả khác củng có cùng quanniệm tương tự: “ Kỹ năng là những khả năng con người thực hiện một cách cóhiệu quả một hoạt động trong hành động nào đó để đạt được mục đích đã xácđịnh bằng cách lựa chọn và áp dụng những cách thức hành động phù hợp vớiđiều kiện, hoàn cảnh và phương tiện nhất định” [21, trang 34]

 “Kỹ năng là khả năng thực hiện thành thạo, linh hoạt và có kết quảmột hành động nào đó bằng cách vận dụng những tri thức, những kinhnghiệm đã có để linh động phù hợp với từng điều kiện cụ thể” [30, trang 52].Quan niệm kỹ năng theo hướng này có ưu điểm là đã phân biệt được kỹ năng

và kỹ xảo, chú ý tới mục đích và kết quả của hành động và những phẩm chấtkhác của con người trong quá trình hành động

 Từ điển Giáo dục học thì phân chia kỹ năng thành hai mức độ:

- Kỹ năng bậc I là khả năng thực hiện đúng hành động phù hợp vớinhững mục tiêu và điều kiện cụ thể tiến hành hành động ấy, cho dù đó là hànhđộng cụ thể hay hành động trí tuệ

- Kỹ năng bậc II là khả năng thực hiện hành động một cách thành thạo,linh hoạt, sáng tạo phù hợp với những mục tiêu trong các điều kiện khác nhau

Trên cơ sở phân tích những quan điểm trên, đề tài đưa ra quan niệm về

kỹ năng như sau: “Kỹ năng là trình độ, khả năng sử dụng một cách có mụcđích, linh hoạt và sáng tạo những tri thức, kinh nghiệm đã có được để giảiquyết một nhiệm vụ, một công việc nào đó một cách có hiệu quả phù hợp vớiđiều kiện, hoàn cảnh cụ thể”

Giữa việc tiếp thu tri thức và việc hình thành kỹ năng có mối quan hệchặt chẽ với nhau Việc tiếp thu kiến thức tạo nên cơ sở, nền tảng cho việchình thành kỹ năng Do đó, có thể xem kỹ năng là sự biểu hiện của kiến thứctrong hành động Ngược lại, khi kỹ năng được hình thành và phát triển sẽ làmcho sự hiểu biết về kiến thức được sâu sắc hơn

Các nhà giáo dục học cho rằng: “Mọi kiến thức bao gồm một phần làthông tin kiến thức thuần túy và một phần là kỹ năng”

Kỹ năng là một nghệ thuật, là khả năng vận dụng những hiểu biết ở mỗingười để đạt được mục đích Kỹ năng còn có thể được đặc trưng như một thóiquen nhất định và cuối cùng kỹ năng là khả năng làm việc có phương pháp

1.2.1.2 Đặc điềm của kỹ năng

Khái niệm kỹ năng ở trên cho thấy những đặc điểm sau:

 Do cấu trúc của kỹ năng là: hiểu mục đích biết cách hành động điđến kết quả ,hiểu những điều kiện để triển khai cách thức đó nên bất cứ một

kỹ năng nào cũng phải dựa trên cơ sở lý thuyết đó là kiến thức

 Kiến thức chỉ là cơ sở của kỹ năng khi kiến thức đó phản ánh đầy

đủ các thuộc tính bản chất của đối tượng, được thử nghiệm trong thực tiễn vàtồn tại trong ý thức với tư cách là công cụ của hành động Vì vậy, cần hướngmạnh vào việc vận dụng những tri thức và rèn luyện kỹ năng Kỹ năng chỉ cóthể được hình thành và phát triển trong hoạt động

 Kỹ năng giải toán phải dựa trên cơ sở tri thức toán học bao gồm:kiến thức, kỹ năng và phương pháp

1.2.1.3 Kỹ năng giải toán

Theo Hoàng Chúng thì: “Kỹ năng giải toán là khả năng vận dụng cáctri thức toán học để giải các bài tập toán (bằng suy luận, chứng minh)” [4,tr.12]

Với Polya thì: “Trong toán học, kỹ năng là khả năng giải các bài toán,thực hiện các chứng minh cũng nhu phân tích có phê phán các lời giải vàchứng minh nhận được Kỹ năng trong toán học quan trọng hơn nhiều so vớikiến thức thuần túy, so với thông tin trơn” [10, tr.100]

Tiếp cận với các quan niệm trên, chúng tôi nhận thấy rằng:

Kỹ năng giải toán là khả năng vận dụng những tri thức toán học, những hiểu biết, kinh nghiệm sống, bằng con đường suy luận, chứng minh để giải các bài toán sao cho có hiệu quả nhất, hợp lý nhất.

Thực tế dạy học cho thấy học sinh thường gặp khó khăn khi vận dụngcác kiến thức toán học để giải quyết các bài toán cụ thể Đó là học sinh đã

nắm không vững các khái niệm, quy tắc, định lý hoặc không biết vận dụngcác khái niệm nào để giải quyết bài toán, không trở thành cơ sở của kỹ năng.

Muốn hình thành được kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng giải toán cho họcsinh, người thầy giáo phải tổ chức cho học sinh học tập một cách chủ độngsáng tạo, có phương pháp và tự giác hoạt động, nghiên cứu để học sinh có thểnắm vững tri thức, vận dụng linh hoạt vào trong các tình huống Để làm đượcviệc này, một trong các yêu cầu đặt ra là: “Về tri thức và kỹ năng, cần chú ýnhững tri thức, phương pháp, đặc biệt là tri thức có tính chất thuật toán và kỹnăng tương ứng” [19, trang 41]

Chúng ta cũng cần chú ý thêm là tùy theo nội dung kiến thức toán học

mà có những yêu cầu rèn luyện kỹ năng khác nhau

1.2.1.4 Vấn đề rèn luyện kỹ năng giải toán

Bài tập toán nhằm phát triển tư duy cho học sinh, đặc biệt là rèn luyệncác thao tác trí tuệ Vì vậy, trong quá trình dạy học người thầy giáo phải chútrọng bồi dưỡng năng lực giải toán cho học sinh

Việc rèn luyện năng lực giải toán bao gồm hai nội dung chủ yếu:

 Rèn luyện khả năng tìm tòi lời giải cho bài toán

 Rèn luyện khả năng giải toán

Hai quá trình rèn luyện này có khi tiến hành đồng thời cũng có khi táchthành hai quá trình riêng biệt

Theo Polya, phương pháp tìm lời giải của một bài toán thường đượctiến hành theo các bước sau:

 Bước 1: Tìm hiểu kỹ đề bài:

Để giải được một bài toán, trước hết phải hiểu được đề bài và có hứngthú với việc giải bài toán đó Vì thế, người giáo viên phải tìm cách gợi động

cơ, kích thích trí tò mò, hứng thú cho học sinh và giúp học sinh tìm hiểu cặn

kẽ bài toán phải giải

Để hiểu rõ bài toán, trước hết phải đọc kỹ đề toán, hiểu rõ cách diễnđạt của bài toán, nắm được nội dung, ý nghĩa của đề bài toán.

Mỗi bài toán đều có ba yếu tố cơ bản: những dữ kiện của bài toán lànhũng cái đã biết, đã cho trong đề bài, những ẩn số tức là những điều chưabiết và cần tìm (ở tiểu học, những ẩn số thường được thể hiện dưới dạng câuhỏi của bài toán) và những điều kiện chính là mối liên hệ giữa các dữ kiện và

ẩn số Hiểu rõ đề bài là chỉ ra và phân biệt được ba yếu tố đó, thấy được chứcnăng của mỗi yếu tố trong việc giải toán

Trên cơ sở đã phân biệt được giữa cái đã cho (dữ kiện), các điều kiện

và cái cần tìm (ẩn số), giáo viên cần giúp học sinh biết tóm tắt đề bài toánbằng ngôn ngữ ngắn gọn hoặc bằng sơ đồ hình vẽ…

Tập cho học sinh có thói quen và từng bước có kỹ năng suy nghĩ trêncác yếu tố cơ bản của bài toán, biết phân biệt và xác định được các dữ kiện vàđiều kiện cần thiết liên quan đến cái phải tìm, loại bỏ các yếu tố không liênquan đến câu hỏi, phát hiện được các dữ kiện và điều kiện chưa tường minh

để diễn đạt và hiểu chúng một cách rõ ràng hơn

 Bước 2: Xây dựng kế hoạch giải bài toán:

Tìm tòi lời giải là một bước quan trọng trong hoạt động giải toán Nóquyết định đến sự thành công hay không thành công, đi đến sự thành côngnhanh hay chậm của việc giải toán Điều quan trọng ở bước này là biết địnhhướng để tìm ra hướng đi đúng

Để có thể tìm ra con đường đi đúng, ta thường sử dụng các biện pháp sau:

- Sử dụng các bài toán đã giải: hãy xét cho kỹ cái chưa biết và nghĩtới một bài toán quen thuộc cũng chứa cái chưa biết đó hoặc cái chưa biếttương tự Hãy nhớ lại một bài toán đã được giải và gần giống với bài toánđang xét Cần phải lợi dụng bài toán đã được giải này về phương pháp giải, vềkết quả, về kinh nghiệm…

- Biến đổi bài toán Để đi đến cách giải một bài toán cần phải huyđộng và tổ chức những kiến thức đã học từ trước Cần phải nhớ lại và vậndụng các yếu tố cần thiết cho việc giải toán Việc biến đổi bài toán tạo ranhững liên hệ mới, những khả năng mới, gợi lại trong trí nhớ những gì liênquan đến bài toán đang xét.

- Phân tích bài toán đã cho thành những bài toán đơn giản hơn Mộtbài toán, đặc biệt là bài toán khó, thường được tạo ra từ sự kết hợp của nhữngbài toán đơn giản hơn Người giải toán có kinh nghiệm thường phải biết phântích bài toán đang xét thành những bài toán nhỏ để giải, sau đó lại kết hợpchúng để có được lời giải cho bài toán ban đầu

- Mò mẫm, dự đoán bằng cách thử một số trường hợp có thể xảy ra:trường hợp đặc biệt, trường hợp tổng quát… Hãy xem xét một số trường hợp riêng,kết quả của nó đôi khi sẽ là những gợi ý quý báu để đi đến lời giải cho bài toán

 Bước 3: Thực hiện chương trình giải:

Sau khi tìm được cách giải thì tiến hành thực hiện chương trình giải Đây làcông việc chủ yếu, là kết quả để đánh giá hoạt động giải toán Một điều quantrọng trong việc trình bày lời giải là trình tự các chi tiết Đối với các bài toán cócấu trúc riêng, thường sử dụng các thủ thuật (phép giải) riêng Đối với một số bàitoán khác, nhất là các bài toán phức tạp thì việc trình bày phải sao cho tườngminh, các chi tiết trong lời giải phải theo trình tự, gọn gàng, mạch lạc, sáng sủa

 Bước 4: Kiểm tra và nghiên cứu lời giải:

Đây là một bước cần thiết và bổ ích cho việc rèn luyện kỹ năng giảitoán Công việc cụ thể là:

- Kiểm tra lại kết quả, nghiên cứu lại các lập luận trong quá trình giảibài toán qua đó sửa chữa những sai sót mắc phải

- Nhìn lại toàn bộ các bước giải và rút ra phương pháp chung giải mộtloại toán nào đó

- Khai thác kết quả của bài toán để tạo bài toán mới

- Đề xuất bài toán tương tự hoặc khái quát hóa bài toán

Việc kiểm tra lời giải của một bài toán có ý nghĩa quan trọng Trongnhiều trường hợp, sự kết thúc của bài toán này là mở đầu cho một số bài toánkhác Vì vậy Ộcần phải luyện tập cho học sinh có thói quen kiểm tra lại bàitoán, xét xem có sai lầm hay thiếu sót gì không, nhất là các bài toán có đặtđiều kiện hoặc đòi hỏi phải biện luận Việc kiểm tra lại lời giải, yêu cầu họcsinh thực hiện một cách thường xuyênỢ

Một điểm cần chú ý nữa là: ỘTrong quá trình giải bài tập toán cần khuyếnkhắch học sinh tìm nhiều cách giải cho một bài toán Mọi cách giải đều dựa vàomột số đặc điểm nào đó của dữ kiện, cho nên tìm được nhiều cách giải là luyệntập cho học sinh biết cách nhìn nhận một vấn đề theo nhiều khắa cạnh khác nhau,điều đó rất bổ ắch cho việc phát triển năng lưc tư duy Mặt khác tìm được nhiềucách giải thì sẽ tìm được cách giải hay nhất đẹp nhất.Ợ [19, tr 24]

1.2.2 Toán nâng cao ở tiểu học

1.2.2.1 Đặc điểm và vai trò của toán nâng cao ở tiểu học

Toán nâng cao ở tiểu học là các bài toán khó với nhiều nội dung phongphú thuộc các mạch kiến thức khác nhau trong nội dung chương trình toán ởtiểu học ,đòi hỏi học sinh phải biết vận dụng linh hoạt các kiến thức và phải

có tư duy linh hoạt sáng tạo để giải chúng

Việc dạy học Toán nâng cao ở tiểu học có vai trò là:

- Giúp học sinh củng cố vững chắc các kiến thức về toán cấp tiểu học,biết cách phát hiện và giải quyết các vấn đề một cách nhanh chóng, chắnh xác

và hợp lý Qua đó làm cơ sở để học sinh có thể học tốt môn Toán ở cấp họcsau

- Thông qua việc giải các bài toán nâng cao ở tiểu học rèn cho họcsinh các kỹ năng phân tắch, kỹ năng tắnh toán, kỹ năng diễn đạt, đặc biệt là

khả năng vận dụng một cách linh hoạt các kiến thức để giải quyết vấn đềmang tính phức tạp hơn

- Phát huy khả năng tự học, độc lập suy nghĩ phát triển năng lực tư duy,trí tưởng tượng không gian, khà năng khái quát hóa, trừu tượng hóa cho học sinh

- Gây hứng thú, kích thích học sinh học tập

- Góp phần nâng cao chất lượng dạy học toán trong nhà trường, tạoniềm tin cho học sinh và phụ huynh

1.2.2.2 Nội dung Toán nâng cao ở tiểu học

* Cấu trúc chương trình môn Toán tiểu học được chọn lọc đảm bảo tính

cơ bản, thiết thực, phù hợp đặc điểm tâm lý trẻ thơ, xoay quanh bốn tuyến kiếnthức chính đó là: Số học (tích hợp với yếu tố đại số, yếu tố thống kê), đại lượng

và đo đại lượng, hình học và giải toán có lời văn Chương trình được xây dựngtheo dạng đồng tâm xoắn ốc, tích hợp các tuyến kiến thức của môn học từ lớp 1đến lớp 5, trong đó Số học là hạt nhân, trọng tâm của môn Toán tiểu học Cụ thể:

- Các dấu hiệu chia hết cho 2; 3; 5; 9 và các bài toán lập số

- Phân số: Khái niệm, đọc, viết, so sánh phân số, phân số bằng nhau,các phép tính về phân số, hỗn số

- Số thập phân: Khái niệm ban đầu về số thập phân, đọc, viết, sosánh, xếp thứ tự về số thập phân Các phép tính về số thập phân

- Giới thiệu về tỷ số, tỷ lệ bản đồ

- Giới thiệu về máy tính bỏ túi và cách sử dụng máy tính bỏ túi

- Giới thiệu sơ lược về số La Mã.

- Yếu tố đại số: Các bài toán về tìm x, biểu thức có chứa chữ

- Yếu tố thống kê: Bảng số liệu thống kê đơn giản, sắp xếp các số liệutheo mục đích, yêu cầu cho trước, tìm số trung bình cộng, nhận xét bản đồ,bảng số liệu, vẽ biểu đồ đơn giản

b Những kiến thức về đại lượng và đo đại lượng:

- Giới thiệu về các đại lượng thông dụng như đơn vị đo độ dài, đokhối lượng, diện tích, thể tích, số đo thời gian: khái niệm đo đại lượng và số

đo, đơn vị đo và chuyển đổi đơn vị Các bảng đơn vị đo

- Giới thiệu về tiền Việt Nam (trong các phạm vi các số đã học): đọc,viết, làm tính với các số đo đơn vị đồng, cách đổi tiền đơn giản

- Đo thời gian, vận tốc, quãng đường

- Thực hành xem đồng hồ, xem lịch Tập ước lượng

c Những kiến thức về hình học:

- Biểu tượng các hình đơn giản như điểm, đoạn thẳng, trung điểm củađoạn thẳng, đường gấp khúc, góc, hình tam giác, hình tứ giác, hình chữ nhật,hình vuông, hình tròn, hình thang, hình bình hành, hình thoi, hình hộp chữnhật, hình lập phương, hình trụ

- Quy tắc và công thức tính chu vi, diện tích, diện tích xung quanh,diện tích toán phần, thể tích của một số hình

- Cắt, ghép, gấp hình, trang trí hình

d Giải toán có lời văn:

- Giới thiệu bài toán có lời văn Giải các bài toán đơn và toán hợp (cókhông quá 4 bước) Ứng dụng các kiến thức đã học để giải quyết một số vấn

đề của đời sống

- Giải các bài toán có mối quan hệ tỷ lệ, các bài toán về tìm số trungbình cộng, tìm 2 số biết tổng và hiệu, biết tổng (hiệu) và tỷ số của chúng, các

bài toán về tỷ số phần trăm, các bài toán đơn giản về chuyển động đều, cácbài toán có hai chuyển động cùng chiều hoặc ngược chiều.

- Các bài toán có nội dung hình học

* Chương trình môn Toán ở tiểu học chia thành hai giai đoạn học tập:

 Giai đoạn 1: Giai đoạn học tập cơ bản (lớp 1, 2 và 3) chủ yếu sửdụng các hình ảnh và đồ dùng trực quan

 Giai đoạn 2: Giai đoạn học tập sâu (lớp 4, 5) sử dụng các kiến thức,

kỹ năng đã được học tập và rèn luyện ở lớp 1, 2, 3 và những kinh nghiệmsống của trẻ

* Nội dung toán nâng cao ở tiểu học:

Dựa trên nền tảng chương trình môn Toán ở tiểu học, toán nâng caocũng xoay quanh các vấn đề trên với các kiến thức được khai thác sâu hơnnhằm phát huy khả năng tư duy, năng lực vận dụng tri thức của học sinh Cóthể chia các bài toán nâng cao ở tiểu học thành 3 mạch kiến thức chính: cácbài toán về số và phép tính, các bài toán về giải toán và các bài toán có nộidung hình học

a Các bải toán về số và phép tính:

 Các bài toán về số tự nhiên, số thập phân, phân số:

- Viết số, quan hệ giữa các hàng trong một số

- Thứ tự, so sánh số

- Dãy số, dãy phân số

- Số và chữ số Tìm số theo điều kiện của chữ số

 Các bài toán về bốn phép tính số tự nhiên, số thập phân:

- Số chẵn, số lẻ Bài toán xét chữ số tận cùng của một số

- Bài toán liên quan đến điều kiện chia hết

- Kỹ thuật tính và quan hệ giữa các phép tính

- Điền chữ số trong phép tính

- Biểu thức và phép tính liên quan đến tính giá trị của biểu thức.

b Các bài toán về giải toán, bao gồm:

- Bài toán về tìm số trung bình cộng, bài toán về trồng cây

- Bài toán về tìm số biết tổng và hiệu của hai số đó

- Bài toán về tìm số biết tổng (hoặc hiệu) và tỉ số của hai số đó

- Bài toán về tìm hai số khi biết 2 hiệu số

- Giải toán về chia tỷ lệ, bài toán về tỷ lệ nghịch, tỷ lệ thuận

- Giải các bài toán về chuyển động đều, chuyển động cùng chiều,chuyển động ngược chiều, chuyển động của vật có độ dài đáng kể (xe lửa)

- Bài toán về công việc chung

- Bài toán về tỷ số phần trăm

- Giải toán bằng phương pháp giả thiết tạm

- Giải toán bằng phương pháp tính ngược từ dưới lên

- Giải toán bằng phương pháp dùng đơn vị quy ước

- Giải toán bằng phương pháp thử chọn

- Giải toán bằng phương pháp khử, thế…

c Các bài toán có nội dung hình học:

- Các bài toán về đếm hình

- Các bài toán về cắt ghép hình

- Các bài toán có lời văn về tính chu vi, diện tích các hình,…

- Các bài toán giải bằng phương pháp diện tích

Ngoài ra còn có một số bài toán khác (không mẫu mực) và các bài toán

về suy luận lôgic

1.2.3 Kỹ năng giải toán nâng cao

1.2.3.1 Kỹ năng giải toán nâng cao của giáo viên tiểu học

Kỹ năng giải toán nâng cao của giáo viên tiểu học là khả năng vậndụng những tri thức toán học ở tiểu học, những hiểu biết, kinh nghiệm sống,

kinh nghiệm sư phạm, bằng con đường suy luận, chứng minh để giải các bàitoán sao cho có hiệu quả nhất, hợp lý nhất phù hợp với học sinh tiểu học.

Để có thể giải tốt các bài toán nâng cao ở tiểu học và qua đó tổ chứchướng dẫn, bồi dưỡng cho học sinh có năng khiếu toán người giáo viên tiểuhọc cần phải có nhiều kỹ năng giải toán, trong đó phải có một số kỹ năng cơbản sau: kỹ năng nắm vững chương trình, kỹ năng phân tích đề toán, kỹ năngnhận dạng bài toán, kỹ năng tính toán, kỹ năng trình bày bài toán phù hợp vớihọc sinh tiểu học, kỹ năng khai thác bài toán, kỹ năng giải bài toán theo nhiềucách khác nhau… Các kỹ năng này có mối quan hệ mật thiết, hỗ trợ lẫn chonhau trong quá trình giải toán

1.2.3.2 Kỹ năng giải toán của sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

trình độ đại học.

Kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học của sinh viên ngành Giáo dục tiểuhọc trình độ đại học ở các trường sư phạm là khả năng bước đầu vận dụngnhững tri thức toán học ở tiểu học, bằng con đường suy luận, chứng minh để giảiquyết các bài tập toán sao cho có hiệu quả nhất phù hợp với học sinh tiểu học

Chúng ta thấy có một sự khác biệt nhất định về mức độ kỹ năng giải toánnâng cao ở tiểu học giữa giáo viên tiểu học và sinh viên ngành giáo dục tiểuhọc Giáo viên tiểu học là người đã nắm vững chương trình, nội dung toán ở tiểuhọc, thường xuyên giải toán thông qua hoạt động day học toán nên phát hiện vàgiải quyết các vấn đề một cách tương đối nhanh chính xác và phù hợp với trình

độ của học sinh tiểu học Còn sinh viên là những người đang rèn luyện, tích lũykiến thức và kinh nghiệm giải toán, bước đầu làm quen với toán nâng cao ở tiểuhọc nên kỹ năng giải toán còn hạn chế đặc biệt là cách giải có khi chưa phù hợpvới trình độ của học sinh tiểu học Vì vậy trong quá trình đào tạo, cần xác địnhmục tiêu và mức độ cần đạt của các kỹ năng giải toán để tổ chức rèn luyện saocho phù hợp với trình độ nhận thức của sinh viên và đạt được hiệu quả cao nhất

1.2.3.3 Quá trình hình thành kỹ năng giải toán của sinh viên ngành

mà từ đó có thể hình thành kỹ năng sơ đẳng có tính chất kinh nghiệm

- Giai đoạn 2 : Sang giai đoạn này, chủ thể đã có hiểu biết về cáchthức hành động bằng việc sử dụng những kỹ năng và kỹ xảo đã có Nhưng đókhông phải là những kỹ năng, kỹ xảo chuyên biệt cho hành động giải quyếttình huống Ở giai đoạn này, chủ thể đã biết cách thức hành động nhưng vẫncòn chưa đầy đủ, còn nhiều sai sót và những động tác thừa…

- Giai đoạn 3: Có sự hình thành ở mức độ cao của những kỹ năngriêng lẻ và có tính chất chung, cần cho nhiều hoạt động khác nhau ví dụ như

kỹ năng lập kế hoạch

- Giai đoạn 4: Chủ thể đã biết vận dụng một cách sáng tạo vốn hiểubiết và các kỹ năng cụ thể, kỹ xảo đã có Chủ thể không chỉ ý thức được vềmục đích mà còn cả việc lựa chọn cách thức hành động hợp lý để đạt tới mụcđích Cuối giai đoạn này, kỹ năng cụ thể đã ở mức độ phát triển cao

- Giai đoạn 5: Là giai đoạn hình thành một kỹ năng thực sự Khi đó,các kỹ năng có thể kết hợp lại thành những nhóm kỹ năng cơ động, có thể kếthợp với nhau thành những cấu trúc hành động khác nhau Vì vậy, chủ thể có

thể sử dụng được một số cách sáng tạo các kỹ năng, kỹ xảo đã hình thành vàoviệc giải quyết các tình huống khác nhau của nghề nghiệp [20, trang 41]

Còn theo tác giả Trần Quốc Thành khi nghiên cứu về “Kỹ năng tổchức trò chơi của Chi đội trưởng Chi đội Thiếu niên Tiền phong Hồ ChíMinh” cho rằng quá trình hình thành kỹ năng bao gồm ba giai đoạn chủ yếu:

- Giai đoạn giúp người học nhận thức đầy đủ về mục đích, cách thức,điều kiện hành động

- Giai đoạn quan sát mẫu và làm thử theo mẫu

- Giai đoạn luyện tập để tiến hành các hành động theo đúng yêu cầu,điều kiện hành động nhằm đạt đến mục đích đã đặt ra

Như vậy để hình thành được kỹ năng giải toán nâng cao cho SV ngành Giáodục tiểu học thì phải tổ chức cho SV tham gia giải các bài toán nâng cao ở tiểu học

Kỹ năng này bước đầu được hình thành trong quá trình đào tạo ở trường sư phạm

và tiếp tục được củng cố và phát triển trong suốt cuộc đời làm GV sau này của họ

Quá trình hình thành giải toán nâng cao ở tiểu học của sinh viên sưphạm có thể bằng con đường:

a Thông qua hoạt động học tập trên lớp

Đây là một trong những con đường chủ yếu và quan trọng Qua việchọc tập các bộ môn liên quan đến Toán cơ bản và phương pháp dạy học mônToán, sinh viên có được những tri thức toán học, nắm vững các phương phápgiải toán, hiểu rõ nội dung chương trình toán ở tiểu học từ đó vận dụng linhhoạt, sáng tạo các kiến thức toán học để giải quyết các bài toán phù hợp vớiđặc thù chương trình toán tiểu học, phù hợp với học sinh tiểu học

b Thông qua các hoạt động khác trong trường sư phạm

Ngoài hoạt động chủ đạo là hoạt động học, trong quá trình học tập ởtrường sư phạm, sinh viên còn có thể tham gia vào các hoạt động khác có vai

trò hổ trợ cho việc rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao như tham gia Câu lạc

bộ toán học, thamg gia Hội thi Nghiệp vụ sư phạm, thi giải toán khó

c Thông qua hoạt động thực hành nghiệp vụ sư phạm

Trong các giờ thực hành sư phạm tại trường sư phạm hoặc trong cácđợt thực tập sư phạm tại các trường tiểu học, sinh viên sẽ gặp phải những tìnhhuống như hướng dẫn như hướng dẫn học sinh giải một bài toán khó Để làmđược việc này một cách có hiệu quả thì bản thân người sinh viên phải giảiđược các bài toán ấy và tìm cách hướng dẫn lại sao cho học sinh có thể giảiquyết được bài toán Điều đó đòi hỏi người sinh viên phải có kỹ năng giảitoán nâng cao tốt

Kinh nghiệm cho thấy, những sinh viên nào tích cực học tập, chăm chỉrèn luyện, tự học, tự nghiên cứu những bài toán khó ở tiểu học thì kỹ nănggiải toán ngày càng được nâng cao, khả năng phân tích xác định dạng toán đểđưa ra kế hoạch giải càng nhanh nhạy và phát triển , họ trưởng thành rấtnhanh sau khi ra trường, tạo được niềm tin cho nhà trường và cho cả phụhuynh học sinh

1.2.3.4 Những kỹ năng thành phần của kỹ năng giải toán nâng cao

cần hình thành cho sinh viên

Xuất phát từ đặc điểm của môn Toán và các bài toán nâng cao ở tiểu học,đồng thời dựa trên phương pháp tìm lời giải một bài toán của Polya, chúng tôi chorằng sinh viên ngành Giáo dục tiểu học trường sư phạm cần được hình thành vàrèn luyện các kỹ năng để giải các bài toán nâng cao ở tiểu học sau đây:

a Rèn luyện kỹ năng phân tích bài toán:

Đây là việc xem xét, nghiên cứu bài toán đã cho Phải có cách nhìntổng thể bài toán với các đặc điểm chủ yếu của nó Xác định được những điều

đã cho và cái phải tìm, hướng tập trung suy nghĩ vào những từ quan trọng của

đề toán Phân biệt rõ những gì thuộc về bản chất của đề toán và những gì

không thuộc về bản chất của đề để qua đó hướng sự chú ý của mình vàonhững chỗ cần thiết.

Biết nhìn bài toán trong mối tương quan giữa các bài toán khác Có sựliên tưởng giữa các phạm vi khác nhau trong khi nhìn bài toán (Ví dụ: là bàitoán hình học nhưng lại liên quan đến số học…)

Nói chung, trong việc rèn luyện kỹ năng phân tích bài toán, phải cócách nhìn đúng vì đó chính là chìa khóa mở đường cho việc đề ra đường lốigiải bài toán

b Rèn kỹ năng định hướng và xác định đường lối giải:

Việc xác định đường lối giải một bài toán, trước hết và chủ yếu là xácđịnh được dạng toán Để làm được điều này cần phải nghiên cứu kỹ bài toán,chủ yếu là căn cứ vào các dữ liệu và yêu cầu của bài toán đó Tất nhiên làngười giải toán đã phải biết và nhớ đường lối giải của dạng toán đó Tuy vậy,mỗi bài toán dù ở một thể loại nào đó vẫn có thể có những vẻ riêng của nó

Do đó, người giải toán ngoài việc phải nắm vững các đường lối chung, cònphải biết phát hiện đúng cái riêng của mỗi bài toán để có thể chọn đường lốigiải thích hợp nhất

Sau khi xác định được đường lối giải, một công việc cần rèn luyện nữa

là thiết kế được quy trình để giải bài toán

Quy trình giải một bài toán bao gồm nội dung các công việc cần giảiquyết và trình tự để giải quyết các công việc đó

Rèn luyện việc thiết lập quy trình giải bài toán là một khâu quan trọngtrong việc rèn luyện kỹ năng giải toán, đặc biệt là toán nâng cao ở tiểu học.Nếu không có kỹ năng tốt ở khâu này có thể dẫn đến lời giải sai hoặc lời giảibài toán dài dòng, không gọn

c Rèn kỹ năng chọn lựa phương pháp giải toán và sử dụng công cụgiải toán

Do đặc điểm tâm lý lứa tuổi và đặc trưng môn Toán ở tiểu học, họcsinh tiểu học chỉ được giải các bài toán chủ yếu bằng phương pháp số học nênviệc lựa chọn các phương pháp giải toán, kỹ năng trình bày lời giải và sửdụng các công cụ giải toán phù hợp với học sinh tiểu học là một trong những

kỹ năng quan trọng mà sinh viên ngành Giáo dục tiểu học cần phải được rènluyện một cách chắc chắn

d Rèn luyện kỹ năng kiểm tra bài giải

Biết kiểm tra lại các bước giải bài toán, các quy tắc các phép tính đã sửdụng để giải bài toán đó

Biết rút ra những nhận xét, kinh nghiệm khi giải bài toán

Biết tìm cách giải bài toán bằng nhiều cách khác nhau

Biết tìm kiếm, khám phá các bài toán có liên quan đến bài toán đã giải.Biết sáng tạo ra các bài toán mới

e Có khả năng tự học, tự nghiên cứu để có thể giải được các bài toánnâng cao ở tiểu học

1.3 Hoạt động rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

1.3.1 Mục tiêu rèn kỹ năng giải toán nâng cao cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

Để nâng cao chất lượng đào tạo sinh viên ngành Giáo dục tiểu học trình

độ đại học, đồng thời khắc phục những hạn chế của các trường Đại học, Caođẳng có đào tạo Giáo viên tiểu học trong việc rèn luyện kỹ năng giải toán nângcao ở tiểu học cho sinh viên, chúng tôi đề xuất một số biện pháp rèn luyện kỹnăng giải toán nâng cao ở tiểu học nhằm đạt được một số mục tiêu sau:

a Củng cố các tri thức, kỹ năng toán học cho sinh viên, giúp sinh viênbiết vận dụng những tri thức toán ở tiểu học vào việc giải toán nâng cao ở tiểuhọc

Quá trình rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho sinh viênngành Giáo dục tiểu học là quá trình nhà trường sư phạm trang bị những kiến thứccần thiết về toán, những kỹ năng và phương pháp giải toán ở tiểu học cho sinhviên Từ đó giúp sinh viên nâng cao năng lực vận dụng tri thức vào giải toán.

b Giúp sinh viên biết nhận dạng và phương pháp giải một số dạngtoán đặc trưng của tiểu học, biết cách trình bày lời giải một bài toán theophương pháp ở tiểu học

Trong giải toán ở tiểu học, có một số dạng toán riêng biệt với phươngpháp giải đặc trưng cho dạng toán đó Bên cạnh đó, việc giải bài toán tiểu học

có cái khó là tìm ra được cách giải phù hợp với tư duy và kiến thức của họcsinh tiểu học Quá trình rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học là quátrình trường sư phạm từng bước luyện tập cho sinh viên những thao tác tưduy, cách thức và kinh nghiệm trong giải toán ở tiểu học để hình thành chosinh viên một số kỹ năng giải toán cần thiết

c Giúp cho các trường sư phạm có được một số biện pháp cụ thể để tổchức rèn luyện và đánh giá kết quả rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu họccho sinh viên Trên cơ sở đó, giúp sinh viên có ý thức học tập, tự học, tự nghiêncứu, tự rèn luyện một số kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học làm hành trang chomình trước khi ra trường

Đề hình thành một số kỹ năng kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho sinhviên ngành Giáo dục tiểu học, chúng tôi nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp rènluyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu hoc cho sinh viên nhằm tồ chức cho sinh viênrèn luyện và qua đó giúp nhà trường sư phạm tổ chức rèn luyện kỹ năng giải toánnâng cao Từ đó giúp sinh viên có thể tự xây dựng kế hoạch học tập, rèn luyện một số

kỹ năng về giải toán nâng cao ở tiểu học trong quá trình học tập tại trường

d Hình thành cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học những kỹ nănggiải toán nâng cao ở tiểu học qua đó có thể học tốt học phần “Phương pháp

bồi dưỡng học sinh giỏi Toán” nhằm hoàn thiện kỹ năng dạy học môn Toántheo chuẩn nghề nghiệp Giáo viên Tiểu học.

Việc rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho sinh viênngành Giáo dục tiểu học không những có ý nghĩa hình thành cho sinh viênnhững kỹ năng giải toán cần thiết mà còn là cơ sở để giúp sinh viên tiếp thu

và học tốt học phần “Phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi Toán”, nhằm nângcao năng lực sư phạm, kỹ năng dạy học môn Toán, đạt chuẩn nghề nghiệp củaGiáo viên tiểu học và có khả năng tham gia công tác bồi dưỡng học sinh giỏitoán ở trường tiểu học sau khi ra trường

1.3.2 Nội dung và biện pháp rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

Qua nghiên cứu lý luận, chúng tôi nhận thấy việc hình thành và rènluyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học có thể được hình thành theo cácbước sau thông qua học phần “Phương pháp dạy học Toán 3”

 Bước 1: Trang bị hệ thống kiến thức về kỹ năng giải toán.

- Sinh viên tự giải các bài toán có lời văn trong sách giáo khoa toán 4 và 5

- Giới thiệu một số dạng toán với phương pháp giải đặc trưng của tiểu học

- Xây dựng một số công thức tính gắn với các bài toán liên quan phù hợpvới năng lực tư duy và trình độ của học sinh tiểu học áp dụng vào giải toán nâng cao

- Xây dựng một số biện pháp và kỹ thuật tính toán trong quá trìnhgiải toán phù hợp với tiểu học

 Bước 2: Hình thành và củng cố các kỹ năng giải toán nâng cao cần thiết.

- Xây dựng hệ thống bài toán nâng cao ở tiểu học thuộc các dạng đểsinh viên rèn luyện kỹ năng giải toán sau khi đã lĩnh hội một số tri thức và kỹnăng giải toán

- Trong quá trình luyện tập, giúp sinh viên phân tích đề bài để xác địnhdạng toán, tìm phương hướng giải bài toán, trình bày bài giải phù hợp với tiểu học

Đồng thời tạo cho sinh viên thói quen tìm hiểu giải bài toán bằng nhiều cách khácnhau và sáng tạo ra các bài toán mới, xây dựng một lớp các bài toán tương tự.

1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học của sinh viên

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng rèn luyện kỹ năng giải toáncủa sinh viên:

- Hệ thống tri thức toán học là yếu tố đầu tiên ảnh hưởng đến việchình thành kỹ năng toán

Việc sinh viên nắm vững các kiến thức toán học ở tiểu học, hiểu biếtsâu sắc về đường lối giải toán, nhận biết được các dạng toán nâng cao ở tiểuhọc để đưa ra phương pháp giải phù hợp có ý nghĩa quan trọng đối với sựhình thành kỹ năng giải toán

- Tính tích cực luyện tập của mỗi sinh viên cũng là yếu tố quyết địnhđến hiệu quả của sự rèn luyện

Trong quá trình rèn luyện kỹ năng giải toán, nếu sinh viên phát huyđược tính tích cực, điều đó có nghĩa là bản thân người sinh viên đã trở thànhchủ thể của hoạt động rèn luyện, thì khi đó sinh viên có thể tự xác định đượcmục đích rèn luyện, vượt qua mọi khó khăn trở ngại, huy động hết mọi tiềmnăng, nội lực của bản thân, kiên trì rèn luyện để đạt được mục đích đề ra Tựthân sinh viên sẽ vạch ra được cho mình một kế hoạch rèn luyện hợp lý và tựgiác thực hiện kế hoạch ấy mà không cần đến sự nhắc nhở đôn đốc, kiểm tracủa giảng viên

Như vậy, việc xác định về tư tưởng, tầm quan trọng của rèn luyện vàviệc tổ chức tốt các hoạt động rèn luyện đa dạng, phong phú, tạo ra được sựhứng thú ở sinh viên trong quá trình rèn luyện là rất quan trọng

- Cán bộ giảng dạy ở trường sư phạm có tác động tích cực đến quátrình rèn luyện kỹ năng giải toán của sinh viên

Là chủ thể của quá trình tổ chức dạng học có trách nhiệm rèn kỹ nănggiải toán cho sinh viên, người giảng viên phải có năng lực thực sự, am tườngcác phương pháp giải toán nâng cao ở tiểu học, có kinh nghiệm tổ chức, xử lýtình huống … để có thể đạt được kết quả tối ưu trong điều kiện có thể.

- Môi trường học tập của sinh viên cũng ảnh hưởng đến chất lượngrèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao

Quá trình hình thành kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho sinhviên là một quá trình lâu dài liên tục Quá trình này đòi hỏi sự nổ lực rènluyện của mỗi cá nhân sinh viên trên cơ sở xây dựng một môi trường học tậprèn luyện có chất lượng Do đó, cần tổ chức rèn luyện dưới nhiều hình thứcnhư qua học tập các học phần về phương pháp dạy học toán,qua các giờ thựchành sư phạm, các kỳ hội thi về kỹ năng sư phạm, để tạo ra được một bầukhông khí tích cực trong rèn luyện các kỹ năng

1.3.4 Ý nghĩa của việc rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

Người giáo viên cấp tiểu học không thể dạy tốt môn Toán nếu không giỏitoán Là giáo viên giỏi toán thì phải có năng lực giải toán tốt Do đó mọi giáoviên tiểu học đều phải luôn trau dồi và rèn luyện kỹ năng giải toán tiểu học

Sinh viên ngành Giáo dục tiểu học, tương lai sẽ là những người GV tiểuhọc nên không thể không rèn luyện kỹ năng giải các bài toán tiểu học Tuynhiên, ta không thể chỉ rèn luyện kỹ năng giải các bài toán ở sách giáo khoa (vì

đó là nhiệm vụ của học sinh) mà còn cần phải rèn luyện kỹ năng giải các bàitoán khó ở tiểu học Việc giải các bài toán nâng cao ở tiểu học giúp cho SV:

- Nắm bắt được hệ thống các tri thức toán tiểu học, tự rèn luyện đểnâng cao năng lực tìm tòi và khả năng suy luận, phát triển tư duy ở mức độcao, khả năng sáng tạo Nhờ đó mà đầu óc ngày càng minh mẫn, suy nghĩngày càng sáng suốt, các phản xạ toán học ngày càng nhạy bén hơn

- Thông qua việc rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học,sinh viên sẽ tự nâng cao được năng lực trình bày, khả năng diễn đạt của mình.Bởi vì giải một bài toán đã khó, nhưng trình bày và diễn đạt bài giải được mộtcách ngắn gọn, rõ ràng phù hợp với tiểu học để học sinh có thể hiểu được lạicàng khó hơn Từ đó giúp sinh viên hoàn thiện hơn các kỹ năng sư phạm đạtđược chuẩn nghề nghiệp Giáo viên tiểu học.

- Bên cạnh đó, người giáo viên có năng lực giải toán tốt, nhất là cácbài toán nâng cao sẽ tự tin hơn trong công việc của mình, tạo được niềm tin,

sự an tâm cho học sinh và cả phụ huynh học sinh

Kết luận chương 1

Trên cơ sở nghiên cứu, tìm hiểu, phân tích các khái niệm liên quan đến

kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học, qua tìm hiểu mục tiêu, ý nghĩa, nộidung và biện pháp rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học, phân tíchcác yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ởtiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học đã cho thấy tầm quan trọngcủa việc rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao ở tiểu học cho sinh viên trongcác trường Sư phạm

Để nâng cao chất lượng đào tạo Giáo viên tiểu học ở các trường sưphạm, đáp ứng yêu cầu đổi mới của giáo dục tiểu học hiện nay, song song vớiviệc đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới công tác kiểm tra đánh giá kết quảđào tạo, bên cạnh việc rèn luyện các kỹ năng dạy học các môn học nói chung,

kỹ năng dạy học môn Toán nói riêng, nhà trường sư phạm cần phải trang bị chosinh viên các kỹ năng về giải toán tiểu học đặc biệt là kỹ năng giải toán nângcao Việc đề xuất một số biện pháp nhằm rèn luyện kỹ năng giải toán nâng cao

ở tiểu học giúp cho sinh viên học tập tốt hơn, có ý thức tự rèn luyện nhằm hoànthiện các kỹ năng sư phạm cần thiết để nâng cao năng lực dạy học và tiếp tụcphấn đấu đạt chuẩn nghề nghiệp Giáo viên tiểu học hiện nay

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ RÈN KỸ NĂNG GIẢI TOÁN

NÂNG CAO CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN 2.1 Giới thiệu khái quát về trường Đại học Sài Gòn, khoa Giáo dục Tiểu học

2.1.1 Về Trường Đại học Sài Gòn

Trường Đại học Sài Gòn được thành lập theo quyết định số 478/QĐ - TTTngày 25/04/2007 của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, là cơ sở giáo dục đại học cônglập trực thuộc Ủy ban Nhân dân TP.HCM Trường chịu sự quản lý Nhà nước vềgiáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo Là trường đại học đào tạo đa ngành, đa cấp,

đa lĩnh vực với nhiều bậc học, hệ đào tạo khác nhau theo hai phương thức chínhquy và không chính quy Ngoài ra, trường còn liên kết với các trường đại học khácđào tạo 11 chuyên ngành thạc sĩ Trường Đại học Sài Gòn có quy mô đào tạo hàngnăm trên 22.000 sinh viên Hiện trường đang tổ chức đào tạo cho 32 chuyên ngànhđại học, 24 chuyên ngành cao đẳng, 4 chuyên ngành trung cấp thuộc các lãnh vựcKinh tế – Kỹ thuật, Văn hóa – Xã hội, Chính trị – Nghệ thuật và Sư phạm

Trường có 4 cơ sở hoạt động:

Trụ sở chính: 273 An Dương Vương, phường 3, quận 5, TP.HCM

Cơ sở 1: 105 Bà Huyện Thanh Quan, phường 7, quận 3, TP.HCM

Cơ sở 2: 04 Tôn Đức Thắng, phường Bến Nghé, quận 1, TP.HCM

Cơ sở 3: 20 Ngô Thời Nhiệm, quận 3, TP.HCM

Và trường Trung học Thực hành trực thuộc Trường Đại học Sài Gòntọa lạc tại 220 Trần Bình Trọng, phường 4, quận 5, TP.HCM Ngoài ra,trường đang xây dựng cơ sở mới tại khu đô thị Nam Sài Gòn với diện tíchtrên 14 ha Cơ sở 5: Khu phố 3, phường Tân Phong, quận 7, TP.HCM

Mục tiêu của trường Đại học Sài Gòn là trở thành trung tâm đào tạo nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ, trung tâm văn hoá - giáo dục hàngđầu của TP.HCM

tử Viễn thông; Bộ môn Tâm lý – Giáo dục; Giáo dục Thể chất; Giáo dục Quốcphòng – An ninh và Trường Trung học thực hành Sài Gòn

 Các ngành đào tạo:

Trường Đại học Sài Gòn hiện đang đào tạo 32 ngành bao gồm 19ngành sư phạm (Toán học, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Ngữ văn, Sử, Địa lý,Giáo dục công dân, Âm nhạc, Mỹ thuật, Giáo dục Tiểu học, Giáo dục Mầmnon, Kỹ thuật Công nghiệp, Kỹ thuật Nông nghiệp, Kinh tế gia đình, Tin học,Tiếng Anh, Tiếng Pháp, Giáo dục Thể chất) và 13 ngành ngoài sư phạm(Quản lý giáo dục, Khoa học máy tính, Công nghệ thông tin, Tiếng AnhThương mại – Du lịch, Khoa học Môi trường, Thư viện – Thông tin, Lưu trữhọc, Việt Nam học, Quản trị kinh doanh, Quản trị văn phòng, Thư ký vănphòng, Tài chính – Ngân hàng, Kế toán)

 Chức năng và nhiệm vụ của trường:

+ Chức năng:

- Đào tạo nguồn nhân lực có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có trình

độ cao, đáp ứng thiết thực nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội thành phố và cảnước

- Nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh

tế – xã hội của thành phố và các tỉnh trong các vùng kinh tế trọng điểm phíaNam

- Bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho đội ngũ cán bộ, công chức, giáoviên và nhân dân theo yêu cầu chuẩn hoá đội ngũ và nâng cao trình độ nghiệp

vụ chuyên môn theo yêu cầu công tác

- Hợp tác với các trường đại học trong và ngoài nước trong hoạt độngđào tạo và nghiên cứu – phát triển khoa học công nghệ

+ Nhiệm vụ:

- Tổ chức tuyển sinh, đào tạo và quản lý người học với hình thức chínhquy và không chính quy ở trình độ Trung cấp, Cao đẳng, Đại học, Sau Đại họccác ngành, nghề mà thành phố, vùng kinh tế trọng điểm có nhu cầu cấp thiết

- Tổ chức các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ,theo quy định của luật khoa học và công nghệ, luật giáo dục và các quy địnhcủa pháp luật gắn với yêu cầu, đặc điểm thế mạnh của thành phố

- Tổ chức các hình thức bồi dưỡng theo yêu cầu nâng cao trình độ,chuẩn hoá cán bộ cho đội ngũ cán bộ, công chức, giáo viên ; cập nhật kiếnthức mới cho cán bộ các cấp, ngành và nhân dân thành phố

- Thực hiện liên kết, hợp tác với các trường đại học, cơ sở nghiên cứutrong và ngoài nước, các tổ chức quốc tế nhằm đẩy mạnh và nâng cao chấtlượng công tác đào tạo – nghiên cứu của nhà trường

- Phát hiện và bồi dưỡng nhân tài trong những người học và đội ngũcán bộ, giảng viên của trường

- Quản lý giảng viên, cán bộ, nhân viên; xây dựng đội ngũ giảng viêncủa trường đủ về số lượng, cân đối về cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành nghề,tuổi, giới tính