Giải pháp hạn chế trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại công ty bảo hiểm MIC thành đô luận văn tốt nghiệp chuyên ngành tài chính bảo hiểm

Theo đó, cũng xuất hiện tình trạng một số đối tượng lợi dụng các khe hở của pháp luật và thực tiễn kinh doanh của các doanh nghiệp bảo hiểm trong xét nhận, bồi thường bảo hiểm và gi

Tôi xin cam đoan bản luận văn cuối khóa: “Giải pháp hạn chế trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại công ty bảo hiểm MIC Thành Đô” là công trình

nghiên cứu của tôi Các số liệu, bảng biểu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, xuất phát từ tình hình thực tế của công ty bảo hiểm MIC Thành Đô

Hà Nội, ngày…tháng…năm 2020

Tác giả luận văn

Đồng Thu Phương

ii

MỤC LỤC i

LỜI CAM ĐOAN i

DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT v

DANH SÁCH BẢNG BIỂU vi

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Nội dung khái quát của luận văn 2

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI VÀ TRỤC LỢI BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI 3

1.1 Khái niệm, sự cần thiết và vai trò của Bảo hiểm xe cơ giới 3

1.1.1 Khái niệm xe cơ giới 3

1.1.2 Sự cần thiết khách quan và vai trò của bảo hiểm xe cơ giới 3

1.2 Các nghiệp vụ bảo hiểm liên quan đến xe cơ giới 5

1.2.1 Bảo hiểm thiệt hại vật chất xe cơ giới 5

1.2.2 Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới 9

1.2.3 Bảo hiểm tai nạn lái phụ xe, người ngồi trên xe 12

1.3 Trục lợi bảo hiểm xe cơ giới 13

1.3.1 Khái niệm và đối tượng trục lợi bảo hiểm xe cơ giới 13

1.3.2 Các hình thức trục lợi xe cơ giới ở Việt Nam 14

1.3.3 Nguyên nhân và hậu quả của trục lợi bảo hiểm xe cơ giới 16

1.3.4 Tầm quan trọng của công tác đấu tranh chống trục lợi bảo hiểm xe cơ giới 23

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRỤC LỢI VÀ CHỐNG TRỤC LỢI BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI TẠI CÔNG TY BẢO HIỂM MIC THÀNH ĐÔ 27

2.1.1 Khái quát về MIC Thành Đô 27

2.1.2 Chức năng nhiệm vụ của Công ty CP Bảo hiểm MIC Thành Đô 30

2.1.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy của MIC Thành Đô 31

2.2 Tình hình trục lợi và chống trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành Đô 32

2.2.1 Thực trạng trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành Đô 32

2.2.2 Thực trạng công tác phòng chống trục lợi Bảo hiểm xe cơ giới của Công ty Bảo hiểm MIC Thành Đô 41

2.3 Đánh giá công tác phòng chống trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành Đô ………

51 2.3.1 Những thuận lợi trong công tác phòng chống trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành Đô 51

2.3.2 Những khó khăn trong công tác phòng chống trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành Đô 53

2.3.3 Kết quả đạt được và những hạn chế của công tác phòng chống trục lợi bảo hiểm tại xe cơ giới tại MIC Thành Đô 54

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÒNG CHỐNG TÌNH TRẠNG TRỤC LỢI BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI TẠI CÔNG TY BẢO HIỂM MIC THÀNH ĐÔ 58

3.1 Phương hướng phát triển nghiệp vụ Bảo hiểm xe cơ giới của MIC Thành Đô 58

3.2 Giải pháp phòng chống tình trạng trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành Đô ……… 59

3.2.1 Nâng cao chất lượng đại lý bảo hiểm 59

3.2.2 Nâng cao hiệu quả công tác giám định tổn thất 61

3.2.3 Nâng cao hiệu quả đào tạo bồi dưỡng cán bộ 63

iv

Công ty Bảo hiểm MIC Thành Đô 68

3.3.1 Kiến nghị đối với nhà nước 68

3.3.2 Kiến nghị đối với Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam 73

3.3.3 Kiến nghị với Công ty Bảo hiểm MIC Thành Đô 75

KẾT LUẬN 77

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 78

TỪ VIẾT TẮT TỪ ĐẦY ĐỦ

vi

Bảng 1.1 Các MTN bảo hiểm tự nguyện tính bằng VNĐ – Phần vượt quá

buộc 10

Bảng 1.2 MTN bảo hiểm tính bằng USD – đã gồm mức bắt buộc…………11

Sơ đồ 2.1 Sơ đồ tổ chức Công ty cổ phần Bảo hiểm MIC………27

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam đã đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh sau hơn 20 năm mở cửa thị trường, góp phần đáng kể vào việc giảm thiểu các rủi ro trong sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội; cải thiện môi trường đầu tư; giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội

Nhu cầu bảo hiểm cũng ngày càng đa dạng, phong phú để từng bước đáp ứng sự phát triển của nền kinh tế - xã hội Theo đó, cũng xuất hiện tình trạng một số đối tượng lợi dụng các khe hở của pháp luật và thực tiễn kinh doanh của các doanh nghiệp bảo hiểm trong xét nhận, bồi thường bảo hiểm và giải quyết các khiếu nại bảo hiểm nhằm thu lợi bất chính, gây thiệt hại về vật chất, uy tín cho các doanh nghiệp bảo hiểm, xâm phạm đến quyền và lợi ích chính đáng của người tham gia bảo hiểm, đồng thời ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm nước ta

Dưới góc độ lý thuyết và thực tế, trục lợi bảo hiểm là một vấn đề không còn mới ở Việt Nam Có thể nói, cùng với sự phát triển của hoạt động kinh doanh bảo hiểm, trục lợi bảo hiểm có chiều hướng gia tăng cả về số lượng, tính chất và mức độ Nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời, chắc chắn trong thời gian tới, số vụ trục lợi và thiệt hại do trục lợi bảo hiểm gây ra sẽ không dừng ở mức như hiện nay

Xuất phát từ thực tế đó, em đã chọn đề tài: Giải pháp hạn chế trục lợi

bảo hiểm xe cơ giới tại Công ty Bảo hiểm MIC Thành Đô làm đề tài luận

văn tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài tập trung tìm hiểu về biểu hiện và thực trạng trục lợi bảo hiểm xe

cơ giới tại công ty bảo hiểm MIC Thành Đô từ đó nhằm đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng chống trục lợi bảo hiểm xe cơ giới đối với công ty bảo hiểm MIC Thành Đô

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là trục lợi bảo hiểm xe cơ giới

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là trục lợi bảo hiểm và công tác chống trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại công ty bảo hiểm MIC Thành Đô giai đoạn từ năm 2017 – 2019

4 Nội dung khái quát của luận văn

Ngoài phần Mở đầu và kết luận, Nội dung của luận văn gồm 3 chương: Chương 1: Lý luận chung về bảo hiểm xe cơ giới và trục lợi bảo hiểm xe

cơ giới Chương 2: Thực trạng trục lợi và chống trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại

Công ty bảo hiểm MIC Thành Đô Chương 3: Giải pháp phòng chống tình trạng trục lợi bảo hiểm xe cơ giới

tại Công ty bảo hiểm MIC Thành Đô

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI VÀ

TRỤC LỢI BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI 1.1 Khái niệm, sự cần thiết và vai trò của Bảo hiểm xe cơ giới

1.1.1 Khái niệm xe cơ giới

Xe cơ giới là tất cả các loại xe tham gia giao thông trên đường bộ bằng động cơ của chính chiếc xe đó Theo Luật Giao thông đường bộ, Khoản 13,

15 Điều 3 quy định:

Phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (sau đây gọi là xe cơ giới gồm: xe ô tô, máy kéo, xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy và các loại xe tương tự kể cả xe cơ giới dành cho người tàn tật

Xe máy chuyên dùng bao gồm xe máy thi công, xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp có tham gia giao thông đường bộ

1.1.2 Sự cần thiết khách quan và vai trò của bảo hiểm xe cơ giới

Điều 601 Bộ luật dân sự số 91/2015/QH13 ban hành ngày 24/11/2015

có liệt kê nguồn nguy hiểm cao độ trong đó có phương tiện giao thông vận tải

cơ giới bao gồm có phương tiện tham gia giao thông đường hàng không, đường thuỷ, đường sắt và đường bộ Và loại phương tiện tham gia giao thông đường bộ có tần suất hoạt động tham gia giao thông nhiều dẫn đến xác suất xảy ra tai nạn là rất lớn, đó là phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (gọi là

xe cơ giới) Là phương tiện vận chuyển cơ động và tham gia triệt để vào quá trình vận chuyển, xe cơ giới hoạt động phần lớn trong các khu vực dân cư đông đúc và những vùng kinh tế tập trung nhiều loại tài sản và hàng hoá Do

đó, nó thường gây ra những sự cố rủi ro tai nạn như đâm va, cháy, nổ, lật xe gây thiệt hại rất lớn về người và tài sản cho chính chủ phương tiện và những người khác cùng tham gia giao thông, cũng như cho xã hội

Tai nạn giao thông xảy ra do rất nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan như do ý thức chấp hành luật lệ an toàn giao thông thấp, do việc quản lý các phương tiện giao thông của chính phủ về tiêu chuẩn, điều kiện cho phương tiện lưu hành, do khí hậu, do chất lượng các công trình giao thông không tốt và do nhiều nguyên nhân khác

Vì vậy, bảo hiểm xe cơ giới đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống

xã hội Nó giúp cho các chủ phương tiện giảm bớt gánh nặng về mặt kinh tế khi không may xảy ra tai nạn rủi ro, giúp cho họ trang trải các khoản chi phí khi gây ra tổn thất, thiệt hại về người và tài sản cho bên thứ ba cùng tham gia giao thông với những chi phí đôi khi còn lớn hơn giá trị thực của chính chiếc

xe tham gia, cũng như giúp họ trang trải chi phí sữa chữa, bù đắp cho chính chiếc xe tham gia bảo hiểm và cho những người sử dụng và tham gia giao thông trên chính chiếc xe đó Bên cạnh đó, từ quỹ tài chính bảo hiểm do các chủ phương tiện đóng góp từ khoản phí bảo hiểm còn được sử dụng một phần vào việc nâng cấp các tuyến đường giao thông, làm các biển báo giao thông, đường lánh nạn, đóng góp vào các quỹ từ thiiện

Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia, hoạt động của bảo hiểm ngày càng đa dạng Trong đó nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới đóng một vai trò quan trọng cho sự an toàn xã hội

Thứ nhất, giúp ổn định tình hình tài chính của chủ phương tiện khi không may rủi ro được bảo hiểm xảy ra

Thứ hai, tăng khả năng tự chủ về mặt tài chính cho người tham gia bảo hiểm

Thứ ba, góp phần đề phòng hạn chế tổn thất do tai nạn giao thông

1.2 Các nghiệp vụ bảo hiểm liên quan đến xe cơ giới

1.2.1 Bảo hiểm thiệt hại vật chất xe cơ giới

Bảo hiểm vật chất xe cơ giới là một loại hình bảo hiểm tài sản có đối tượng bảo hiểm là thiệt hại vật chất của xe xảy ra do những tai nạn bất ngờ ngoài sự kiểm soát của chủ xe trong những trường hợp cụ thể do quy tắc bảo hiểm quy định

* Đối tượng được bảo hiểm: Đối tượng được bảo hiểm là các loại ô tô,

mô tô, xe máy có đăng ký hợp lệ

* Phạm vi bảo hiểm

- Tai nạn do đâm va, lật đổ khi xe tham gia giao thông

- Cháy, nổ do các vụ hoả hoạn trong các trường hợp cháy nhà tư nhân, nơi trông giữ xe, công sở

- Những tai nạn bất khả kháng do thiên nhiên: Bão lụt, sét đánh, động đất, mưa đá, sóng thần

Phạm vi đối tượng bảo hiểm có thể chia làm 2 loại:

+ Bảo hiểm toàn bộ xe: đối tượng bảo hiểm là toàn bộ xe cơ giới với đầy đủ các bộ phận tổng thành của xe như: thân vỏ xe, tổng thành động cơ, hệ thống truyền lực, hệ thống điều khiển, hệ thống phanh

+ Bảo hiểm bộ phận thân vỏ xe: đối tượng được bảo hiểm chỉ là phần thân vỏ xe Những bộ phận tổng thành khác không thuộc thân vỏ xe bao gồm: tổng thành động cơ, tổng thành hộp số, tổng thành cầu trước, cầu sau, hệ thống lái, hệ thống các bánh xe thì chủ xe tự gánh chịu nếu có tổn thất phát sinh Trong bảo hiểm bộ phận xe, các doanh nghiệp chỉ nhận bảo hiểm thân

vỏ xe, không nhận bảo hiểm riêng các bộ phận khác của xe

- Hao mòn, hỏng hóc do sử dụng, lão hoá, mất giá, hỏng hóc do khuyết tật hoặc tổn thất thêm do sửa chữa (gồm cả chạy thử)

- Hư hỏng về điện hoặc các bộ phận thiết bị, máy móc mà không phải

do tai nạn nói ở phạm vi bảo hiểm

- Hư hỏng về điện hoặc động cơ do xe hoạt động trong vùng đang bị ngập nước

- Tổn thất đối với săm lốp trừ trường hợp tổn thất này xảy ra do cùng nguyên nhân và đồng thời với các bộ phận khác của xe trong cùng một tai nạn

- Mất cắp bộ phận xe

- Những vụ tổn thất dưới 500.000 đồng (với Ô tô), những vụ tổn thất dưới 200.000 đồng (với mô tô - xe máy)

* Số tiền bảo hiểm và phí bảo hiểm: Xe cơ giới là tài sản lớn cần được

bảo vệ, việc tham gia bảo hiểm xe cơ giới giúp bạn bảo vệ được tài sản của mình một cách tốt nhất Đối với bảo hiểm vật chất xe cơ giới khách hàng có thể tham gia bảo hiểm bộ phận hoặc bảo hiểm toàn phần Phía bảo hiểm sẽ căn cứ giá trị bảo hiểm của xe mà khách hàng tham gia, từ đó nhân với “tỷ lệ phí” là tỷ lệ quy định riêng của từng công ty bảo hiểm với các phương tiện tham gia giao thông Mức tỷ lệ phí quy định này, phải thực hiện theo mức trần

về quy định tỷ lệ phí của Bộ Tài chính

Giá trị bảo hiểm là giá trị bằng tiền của tài sản Nó thường được xác định bằng giá trị thực tế của tài sản vào thời điểm ký kết hợp đồng Cách thức chọn bảo hiểm toàn bộ hay bộ phận xe sẽ chi phối việc thoả thuận về số tiền bảo hiểm của hợp đồng

Giá trị bảo hiểm = Giá trị ban đầu - Khấu hao

Đối với việc bảo hiểm toàn bộ xe, STBH dựa vào việc xác định giá trị bảo hiểm xe Giá trị của xe là giá trị thực tế của xe vảo thời điểm tham gia ký kết hợp đồng Thực tế, việc đánh giá giá trị bảo hiểm của xe là rất phức tạp, ở nước ta hiện nay phần lớn xe đã qua sử dụng, sữa chữa tân trang Cộng thêm việc kê khai của các chủ xe chưa thật sự chính xác Vì vậy cán bộ khai thác, cần phải nhạy bén với thông tin về giá cả các loại xe trên thị trường, cần phải thường xuyên kết hợp với các chuyên viên mới có thể định ra giá trị bảo hiểm hợp lý, tránh tối đa trường hợp bảo hiểm trên giá trị dẫn đến hậu quả bất lợi cho hai bên

Bảo hiểm xe bộ phận (thân vỏ hoặc 1 trong các tổng thành) STBH được định trên cơ sở giá trị bảo hiểm toàn bộ xe và tỷ lệ phần trăm về phần giá trị của bộ phận đó trên giá trị toàn bộ xe (tỷ lệ này được người bảo hiểm quy định đối với từng loại xe)

Bảo hiểm dưới giá trị cũng được các công ty bảo hiểm chấp nhận Tuy nhiên phải kèm theo quy định về tỷ lệ tối thiểu ( tỷ lệ % giữa STBH và giá trị bảo hiểm) và việc áp dụng quy tắc bồi thường theo tỷ lệ

* Phí bảo hiểm: Phí bảo hiểm là khoản tiền mà chủ phương tiện khi

tham gia bảo hiểm vật chất xe cơ giới phải đóng cho công ty bảo hiểm Các Công ty Bảo hiểm tiến hành thu phí theo biểu phí của Bộ Tài Chính quy định

Mức phí của hợp đồng bảo hiểm thiệt hại vật chất xe cơ giới được xác định bằng tỷ lệ phí nhân với số tiền bảo hiểm

Phí cũng được xác định cho mỗi đầu xe có cả phí ngắn hạn và phí dài hạn Thông thường phí tính trong một năm và phí ngắn hạn thường chỉ vài tháng, phí dài hạn bao giờ cũng bằng hoặc lớn hơn một năm

Phương pháp tính phí bảo hiểm thiệt hại vật chất xe cơ giới của nhiều

Những yếu tố liên quan đến bản thân chiếc xe và vấn đề sử dụng xe

+ Loại xe (xác định bởi nhãn mác, năm sản xuất): liên quan đến trang thiết bị an toàn, giá cả, chi phí sữa chữa, phụ tùng thay thế

+ Phạm vi và địa bàn hoạt động: đây không phải là phương pháp tốt nhất để dựa vào đó mà tính phí bảo hiểm vì công ty bảo hiểm không biết chắc

xe sử dụng tại đâu Dù sao đây cũng là tiêu chuẩn của nhiều đơn bảo hiểm và một số công ty bảo hiểm vẫn có cách xác định tỷ lệ phí dựa theo khu vực là rất phức tạp

+ Mục đích sử dụng xe: đây là nhân tố rất quan trọng khi xác định phí bảo hiểm Nó giúp công ty bảo hiểm biết được mức độ rủi ro có thể xảy ra

Xe được điều khiển bởi một người lớn tuổi, đã về hưu và lưu thông với mục đích thông thường thì sẽ gặp rủi ro hơn những người có xe với mục đích kinh doanh, lưu thông trên một khu vực rộng lớn, thường xuyên Xe càng lưu hành nhiều thì mức độ, xác suất xảy ra tai nạn càng lớn

Ở Việt Nam thì tính phí bảo hiểm lại căn cứ vào một số tiêu thức sau:

+ Loại xe, đời xe, năm sử dụng để có được giá trị thực tế của xe tham gia bảo hiểm

+ Mục đích sử dụng của xe: Phân làm hai loại là xe kinh doanh và xe không kinh doanh

+ Các điều kiện bảo hiểm bổ sung

+ Mức miễn thường: Để giảm phí bảo hiểm, chủ xe có thể lựa chọn việc tự chịu một phần thiệt hại, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ chỉ chịu trách nhiệm đối với phần thiệt hại vượt quá mức miễn thường nói trên của chủ xe

1.2.2 Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới

1.2.2.1 Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc (đối với người thứ ba và hành khách)

* Đối tượng được bảo hiểm: Đối tượng bảo hiểm là thiệt hại về thân thể

của người thứ ba dựa trên cơ sở thiệt hại thực tế hợp lý và mức độ lỗi của chủ

xe Đối tượng bảo hiểm là thiệt hại về tài sản thực tế và mức độ lỗi của chủ

xe

* Phạm vi bảo hiểm: Lỗi vô ý gây tai nạn cho người thứ ba gây thiệt

hại về thân thể và thiệt hại về vật chất cho người thứ ba

* Loại trừ bảo hiểm:

- Hành động cố ý gây thiệt hại của chủ xe, lái xe, hoặc của người bị thiệt hại;

- Lái xe gây tai nạn cố ý bỏ chạy không thực hiện trách nhiệm dân sự của chủ xe, lái xe cơ giới;

- Lái xe không có Giấy phép lái xe hoặc Giấy phép lái xe không phù hợp đối với loại xe cơ giới sử dụng;

- Thiệt hại gây hậu quả gián tiếp như: giảm giá trị thương mại, thiệt hại gắn liền với việc sử dụng và khai thác tài sản bị thiệt hại;

- Thiệt hại đối với tài sản bị mất cắp hoặc bị cướp trong tai nạn;

- Chiến tranh, khủng bố, động đất;

- Thiệt hại đối với tài sản đặc biệt bao gồm: vàng bạc, đá quý, tiền, các loại giấy tờ có giá trị như tiền, đồ cổ, tranh ảnh quý hiếm

* Số tiền bảo hiểm và phí bảo hiểm:

- Đối với mô tô, xe máy

+ Mức trách nhiệm bảo hiểm đối với thiệt hại về tài sản: 30.000.000 đồng/1 vụ tai nạn

- Đối với ô tô

+ Mức trách nhiệm bảo hiểm đối với thiệt hại về người : 50.000.000 đồng/1 người/1 vụ tai nạn

+ Mức trách nhiệm bảo hiểm đối với thiệt hại về tài sản: 50.000.000 đồng/1 vụ tai nạn

Đối với bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe ô tô: Ngoài mức trách nhiệm tối thiểu bắt buộc, biểu phí quy định thêm mức trách nhiệm phổ thông gồm 6 mức, như sau: 03 mức trách nhiệm (MTN) bảo hiểm TNDS phổ thông

áp dụng cho ô tô tham gia bảo hiểm bằng VNĐ, 03 mức trách nhiệm bảo hiểm TNDS áp dụng cho ô tô tham gia bảo hiểm bằng USD

Bảng 1.1 Các MTN bảo hiểm tự nguyện tính bằng VNĐ – Phần vượt

quá mức bắt buộc

Về người 20tr/người/vụ 30tr/người/vụ 50tr/người/vụ

(Nguồn: Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam )

03 MTN cho ô tô tham gia bảo hiểm bằng USD (đã bao gồm mức TNDS bắt buộc)

Bảng 1.2 MTN bảo hiểm tính bằng USD – đã gồm mức bắt buộc

USD/ng/vụ 20,000USD/ng/vụ

(Nguồn: Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam) 1.2.2.2 Bảo hiểm trách nhiệm dân sự tự nguyện (Đối với hàng hóa chuyên chở)

* Đối tượng được bảo hiểm: thiệt hại về hàng hoá trên xe cơ giới khi xe

đang tham gia giao thông

* Phạm vi bảo hiểm: Trách nhiệm của Chủ xe phải bồi thường cho chủ

hàng về những tổn thất hàng hoá vận chuyển trên xe theo BLDS trong những trường hợp xe bị:

- Đâm va, lật, đổ, rơi;

* Loại trừ bảo hiểm: Các loại trừ gồm:

- Hàng bị thiếu, mất cắp, trộm, cướp, sai thể loại, quy cách, sai mã;

- Hàng hoá lưu thông trái phép; Hàng bị cơ quan kiểm soát Nhà nước thu giữ, bắt giữ hoặc bị hư hỏng do chậm trễ, trừ chậm trễ do tai nạn;

- Hàng hoá bị cháy không do lỗi của bên vận tải Súc vật sổng bị ốm chết do thời tiết hoặc dịch bệnh hoặc bị kiểm dịch;

- Vàng bạc, đá quý; Tiền, các loại ấn chỉ, hoá đơn có giá trị như tiền, đồ

cổ, tranh ảnh quý hiếm…

- Tổn thất hàng hoá do bị xô lệch, va đập trong quá trình vận chuyển

mà không phải do xe đâm va, lật, đổ, rơi

1.2.3 Bảo hiểm tai nạn lái phụ xe, người ngồi trên xe

* Đối tượng được bảo hiểm: Đối tượng bảo hiểm là thiệt hại về thân

thể đối với người điều khiển xe và người khác ngồi trên xe (gọi là người được bảo hiểm) bị tai nạn khi đang ở trên xe, lên xuống xe trong quá trình xe đang tham gia giao thông

* Phạm vi bảo hiểm: Những người này bị tai nạn khi đang ở trên xe,

lên xuống xe trong quá trình xe đang tham gia giao thông

* Loại trừ bảo hiểm:

- Lái xe cố ý gây thiệt hại;

- Lái xe điều khiển xe không có Giấy phép lái xe hợp lệ

- Tai nạn ngoài lãnh thổ nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

* Số tiền bảo hiểm: Đây là nghiệp vụ bảo hiểm con người nên các công

ty bảo hiểm sử dụng mức giới hạn trách nhiệm bồi thường và các công ty thường đưa ra nhiều mức giới hạn cho từng loại xe để người tham gia bảo hiểm có thể lựa chọn sao cho phù hợp với khả năng tài chính của mình

* Phí bảo hiểm

Phí bảo hiểm của nghiệp vụ này được tính theo công thức sau:

P = S x R x N Trong đó:

P- Phí bảo hiểm

S- Số tiền bảo hiểm

R- Tỷ lệ phí bảo hiểm

N- Số chỗ ngồi trên xe

1.3 Trục lợi bảo hiểm xe cơ giới

1.3.1 Khái niệm và đối tượng trục lợi bảo hiểm xe cơ giới

1.3.1.1 Khái niệm trục lợi bảo hiểm xe cơ giới

Trục lợi bảo hiểm là tất cả các hành vi cố tình gian dối, lừa đảo có thể

có chủ ý ngay từ khi tham gia bảo hiểm hoặc phát sinh sau khi đã xảy ra rủi ro cho đối tượng được bảo hiểm nhằm chiếm đoạt một số tiền từ DNBH mà đáng lý ra họ không được hưởng

1.3.1.2 Đối tượng trục lợi bảo hiểm xe cơ giới

- Chủ xe, lái xe

- Nhân viên của công ty bảo hiểm

 Đây là những đối tượng thường là chủ mưu của những vụ trục lợi bảo hiểm, xuất phát từ lòng tham của con người, họ có thể làm mọi cách để thu lợi bất chính về cho mình

- Đại lý môi giới

- Công an, chính quyền địa phương

- Gara sửa chữa

 Những đối tượng này thường đóng vai trò tiếp tay, thông đồng với chủ mưu tham gia trục lợi bảo biểm vì mục tiêu lợi nhuận sẵn sàng câu kết với khách hàng, cùng với khách hàng trục lợi bảo hiểm

1.3.2 Các hình thức trục lợi xe cơ giới ở Việt Nam

1.3.2.1 Hợp lý hoá tai nạn và hiệu lực bảo hiểm

Khi tai nạn xảy ra đối với một chủ xe không tham gia BHXCG, họ phải đối mặt với khó khăn về tài chính Đó là một động cơ để họ thực hiện ý đồ gian lận để được nhận tiền bồi thường Tai nạn chắc chắn không nằm trong thời gian bảo hiểm, vì thế người trục lợi sẽ tìm cách để hợp lý hóa ngày tai nạn và hiệu lực bảo hiểm

Thứ nhất, họ có thể ghi lại ngày xảy ra tai nạn để vụ tai nạn đó nằm trong thời gian được bảo hiểm Thứ hai, họ có thể ghi lùi ngày trên giấy chứng nhận bảo hiểm

1.3.2.2 Thay đổi tình tiết vụ án

Hình thức này thường xảy ra khi những rủi ro xảy ra không thuộc phạm

vi Bảo hiểm như: Lái xe không có bằng lái xe đi vào đường cấm, xe chở quá

số khách quy định Khi những rủi ro này xảy ra thì không được công ty Bảo hiểm bồi thường dù họ đã đóng Bảo hiểm, vì vậy các chủ xe rất tinh vi trong việc sửa chữa lại các tình tiết vụ án một cách như thật Ví dụ như nếu xe chở quá số trọng tải quy định thì chủ xe sẽ bốc dỡ bớt hàng hoá trrước khi các nhà giám định đến kịp hiện trường, hoặc cho bớt khách hàng di tản bớt trong xe Đối với những xe chạy liên tỉnh thì thường phải có phụ lái, nhưng những người này rất ít khi có bằng lái, vì vậy khi lái thay cho chủ xe nếu gây ra tai nạn thì chủ xe ngay lập tức thay thế vị trí và chiụ trách nhiệm để lấy tiền bồi thường

Bên cạnh đó khi nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường thì các giấy tờ do chỉ yêu cầu là các bản sao vì vậy các chủ xe sửa đổi ngày tháng trên các giấy tờ một cách đơn giản, vì vậy cần phải lưu ý kiểm tra bản gốc khi xét bồi thường

1.3.2.3 Tạo hiện trường giả

Hình thức này thường xảy ra theo một trong các cách sau đây:

Thay đổi biển số xe mua Bảo hiểm vào xe không mua Bảo hiểm bị tai nạn để giám định bồi thường Hoặc có những trường hợp cố tình tạo ra tai nạn giả tạo để lấy tiền bồi thường

Trong những trường hợp này các chủ xe rất dễ dàng qua mặt các cơ quan giám định vì khi đến giám định họ chỉ quan tâm đến vụ tai nạn mà ít khi nghĩ đến tự tạo ra tai nạn Lợi dụng điều đó chủ xe dễ dàng trục lợi Bảo hiểm

1.3.2.4 Lập hồ sơ giả

Cách trục lợi này thường phải có “tay trong” ở các doanh nghiệp bảo hiểm và “bắt tay” với các xưởng sửa chữa Tuy không có tổn thất thực tế đối với đối tượng bảo hiểm nhưng vẫn có đầy đủ chứng từ hợp lệ (hóa đơn sửa chữa, mua vật tư, phụ tùng ) với đầy đủ chữ ký thật, dấu thật, chứng từ thật hoàn toàn nhưng chỉ có “sự thật” là giả

1.3.2.5 Khai tăng số tiền tổn thất

Trường hợp này rủi ro xảy ra là có thật tuy nhiên khi làm hồ sơ bồi thường họ tăng số tiền tổn thất lên để được hưởng bồi thường cao hơn, bằng các hình thức như: Thông đồng với các cơ sở sửa chữa để ghi tăng số tiền sửa chữa lên cao hơn so với thiệt hại thực tế; chủ xe thay đồ cũ nhưng kê khai là thay đồ mới; sửa chữa cả những bộ phận hư hỏng không phải do tai nạn gây ra; cao thủ hơn nữa là họ mua chuộc các nhân viên giám định ghi tăng mức độ tổn thất lên cao hơn so với thực tế

1.3.2.6 Lập hồ sơ khiếu nại nhiều lần, bảo hiểm trùng

Lập hồ sơ khiếu nại nhiều lần là hình thức mà chủ xe tham gia bảo hiểm khi xảy ra tai nạn đã tìm cách lợi dụng sự kiểm tra thiếu chặt chẽ của

nhân viên bảo hiểm đã lập nhiều hồ sơ yêu cầu bồi thường khác nhau nhằm trục lợi số tiền bảo hiểm

Bảo hiểm trùng là việc bên mua bảo hiểm giao kết hợp đồng bảo hiểm với hai doanh nghiệp bảo hiểm trở lên để bảo hiểm cho cùng một đối tượng, với cùng điều kiện và sự kiện bảo hiểm Trong trường hợp này (bảo hiểm trùng), theo Luật Kinh doanh bảo hiểm thì khi xảy ra sự kiện bảo hiểm mỗi doanh nghiệp bảo hiểm chỉ chịu trách nhiệm bồi thường theo tỷ lệ giữa số tiền bảo hiểm đã thỏa thuận trên tổng số tiền bảo hiểm của tất cả các hợp đồng mà bên mua bảo hiểm đã giao kết Tổng số tiền bồi thường của các doanh nghiệp bảo hiểm không vượt quá giá trị thiệt hại thực tế của tài sản Khi xảy ra tổn thất cho tài sản mà rủi ro gây ra tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm và trong thời gian có hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm, do các doanh nghiệp bảo hiểm không biết bên tham gia bảo hiểm đã “bắt cá nhiều tay” nên cùng trả tiền bảo hiểm mà kết quả là bên mua bảo hiểm được bồi thường gấp nhiều lần trị giá tài sản

1.3.2.7 Cố ý gây tai nạn

Đây là hình thức trục lợi bảo hiểm rất tinh vi, có kiến thức nghiệp vụ cao về bảo hiểm, được chuẩn bị kỹ lưỡng, số tiền trục lợi thường lớn, rất khó điều tra hoặc tìm ra được sự thật thì tốn nhiều công sức, tiền của Một cách khá phổ biến là tìm cách hủy hoại tài sản trong một hoàn cảnh được dàn dựng như thật Hình thức này thường xảy ra với các chủ xe đang trong thời kỳ khó khăn về tài chính, họ cố ý gây các tai nạn như tự đốt xe, cho xe lao xuống vực để được bồi thường

1.3.3 Nguyên nhân và hậu quả của trục lợi bảo hiểm xe cơ giới

Hậu quả của trục lợi bảo hiểm xe cơ giới ngày càng trở nên phổ biến với mức độ ngày càng tinh vi, hình thức ngày càng đa dạng Chính vì thế mà

hậu quả của trục lợi bảo hiểm có xu hướng ngày càng trầm trọng và nặng nề, không chỉ đối với các công ty bảo hiểm mà còn đối với cả xã hội

1.3.3.1 Nguyên nhân của trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành Đô

Nguyên nhân sâu xa thúc đẩy hành vi trục lợi bảo hiểm là xuất phát từ lòng tham của con người, họ có thể làm mọi cách để thu lợi bất chính về cho mình

a Nguyên nhân khách quan

Trước hết là sự thiếu chặt chẽ của hệ thống hành lang pháp lí đã khiến các cơ quan chức năng nơi lỏng trong việc ngăn chặn các hành vi gian lận bảo hiểm, do chưa có một quy định rõ ràng, đầy đủ khi kí kết hợp đồng bảo hiểm hoặc do trong quá trình thực hiện chưa được nghiêm minh, chủ xe sẽ thực hiện hành vi gian lận của mình nếu họ biết được rằng có thể lách qua kẽ hở của pháp luật cũng như họ nghĩ rằng nếu bị phát hiện hình phạt cũng không đáng kể, hành vi trục lợi bảo hiểm chưa được coi là tội phạm nên chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính (Khoản 2,3, Điều 14 Nghị định 98/2013/NĐ-CP)

Thứ hai, do sự quản lý lỏng lẻo của các cơ quan chức năng, thiếu sự kiểm tra, kiểm soát và xử lí

Thứ ba là do không gian địa lý Xe cơ giới có tính cơ động cao tham gia hoạt động trên nhiều địa bàn, nhiều khu vực trong cả nước Do đó, đối với những vụ tai nạn xảy ra ở xa, hoang vắng, ít người qua lại khó có thể giữ nguyên hiện trường, sự thay đổi tình tiết hiện trường có lợi cho người tham gia bảo hiểm là dễ xảy ra Thêm vào đó trình độ của lái xe rất cao, họ am hiểu

về xe cộ, các khu vực nên họ dễ tạo ra những tai nạn đánh lạc hướng cơ quan bảo hiểm để trục lợi

Thứ tư, nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ bồi thường cao và trục lợi lớn của nghiệp vụ này là do nghiệp vụ này có nhiều hồ sơ yêu cầu bồi thường trong khi quy định DN bảo hiểm phải giải quyết, thanh toán bồi thường trong vòng

15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ chứng từ, khiến DN bảo hiểm không đủ

thời gian để giám định, kiểm tra tính xác thực của những hồ sơ yêu cầu bồi thường

Ngoài ra do giá trị của xe cơ giới rất lớn, khi xảy ra tai nạn sẽ ảnh hưởng lớn đến tài chính của chủ xe nên đây là động cơ lớn để họ thực hiện hành vi trục lợi bảo hiểm

b Nguyên nhân chủ quan

Nguyên nhân chủ quan đầu tiên phải kể đến là là hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp bảo hiểm trên thị trường bằng đủ mọi thủ đoạn Do cạnh tranh khốc liệt nên các DNBH luôn phải giữ kín các thông tin về khách hàng Vì vậy, khi có tai nạn xảy ra các công ty bảo hiểm cũng tiến hành bồi thường mà không xem xét tình hình ở các doanh nghiệp khác dẫn đến chủ xe có thể được hưởng nhiều lần số tiền bồi thường

Một nguyên nhân khác là do hoạt động kinh doanh bảo hiểm được thực hiện thông qua hệ thống các đại lý Trong khi đó các đại lý này không được trang bị đầy đủ các kỹ năng bán hàng bảo hiểm Bên cạnh đó, sự ràng buộc giữa các đại lý bảo hiểm và Công ty bảo hiểm chủ yếu dựa trên các Hợp đồng đại lý Do vậy, mối quan hệ ràng buộc giữa Công ty bảo hiểm và các đại lý này không chặt chẽ Về phía đại lý vì mục tiêu lợi nhuận sẵn sàng câu kết với khách hàng, cùng với khách hàng trục lợi bảo hiểm

Ngoài ra do việc phát triển doanh thu đặc biệt về việc bán bảo hiểm xe máy nhiều đơn vị không coi trọng về tính pháp lý trong việc bán bảo hiểm, vì vậy nhiều đại lý bán bảo hiểm xe máy không ký hợp đồng, hoặc có ký nhưng lại không điều tra việc hộ khẩu thường trú dẫn đến khi bán thu được tiền phí các đại lý này không nộp tiền sau đó trốn mất, hoặc đại lý hay cán bộ thu tiền phí sau đó tiêu cho mục đích cá nhân, đến khi kiểm tra phát hiện số tiền

được muốn thu hồi phải nhờ cơ quan pháp luật can thiệp, nhưng số tiền thu hồi chậm và không thu hồi được hoàn toàn, thậm chí không thu hồi được

Về hệ thống, quy trình bán hàng: mặc dù các đơn vị bảo hiểm đã có quy định cụ thể, đặc biệt là quy trình báo phát sinh khi bán bảo hiểm Nhưng các đại lý thường không chấp hành họăc chấp hành không nghiêm túc, đặc biệt là quy trình kiểm tra xe trước khi cấp bảo hiểm cho xe Việc thu tiền và báo phát sinh sau khi cấp bảo hiểm, các đại lý cũng chấp hành không nghiêm túc Thêm vào đó, về phía cơ quan bảo hiểm khi phát hiện các hành vi không chấp hành quy định bán bảo hiểm của đại lý, các cán bộ quản lý đại lý cũng không xử lý nghiêm túc, nhắc nhở hoặc cắt hợp đồng đại lý bảo hiểm đã tạo

ra kẽ hở để đại lý cấu kết với khách hàng hoặc bị khách hàng lừa dối khi mua bảo hiểm Tiêu biểu là hành vi cấu kết ghi lùi ngày hiệu lực của bảo hiểm xe

cơ giới giữa khách hàng và đại lý

Về phía cán bộ giám định, phương tiện cơ giới thường ngại đến hiện trường tai nạn khi vụ tai nạn xảy ra hoặc quá tin tưởng ở lái xe khi hỏi về mức

độ tổn thất, nên đã để cho chủ xe thông báo và chủ động hoàn tất hồ sơ tai nạn với công an nơi xảy ra tai nạn Bên cạnh đó, do trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của các cán bộ giám định còn nhiều hạn chế, việc chấp hành quy trình giám định chưa nghiêm túc dẫn đến việc giám định thiếu chính xác Trong nhiều trường hợp, cán bộ giám định được thông báo tai nạn, có mặt kịp thời tại hiện trường nhưng lại không đủ trình độ, chuyên môn, nghiệp vụ để tham gia vào quá trình giám định và lập hồ sơ tai nạn, báo cáo giám định Đôi khi cán bộ giám định bồi thường không nắm chắc được giá cả của các phụ tùng thay thế nên việc duyệt giá sửa chữa, thay thế bị phụ thuộc vào báo giá của các hãng và các xưởng sửa chữa Đây là vấn đề hạn chế của công tác cập nhật giá cả thị trường của bộ phận giám định - bồi thường xe cơ giới trong các công ty bảo hiểm

Về phía xưởng sửa chữa, nhiều trường hợp sau khi xảy ra tai nạn, chủ

xe tự ý kéo xe về xưởng, tháo dỡ phụ tùng trong khi chưa thông báo và cũng chưa có ý kiến của cán bộ giám định rồi mới thông báo cho phía cơ quan bảo hiểm biết thông tin về vụ tai nạn Khi cán bộ giám định được cử đến để giám định tổn thất thì lại không lập biên bản xử lý việc làm sai phạm của chủ xe mà thường chỉ ghi và chụp ảnh lại những tổn thất của các phụ tùng đã được chủ

xe kê khai Do vậy, không xác định được cụ thể và chính xác các tổn thất thực

tế Đây cũng là kẻ hở để chủ xe thông đồng với chủ xưởng đánh tráo các phụ tùng không bị hư hỏng do vụ tai nạn trên để đưa các phụ tùng hư hỏng ở ngoài vào nhằm mục đích trục lợi bảo hiểm, yêu cầu cơ quan bảo hiểm phải bồi thường tổn thất nhiều hơn thiệt hại thực tế Nhiều trường hợp chính cán

bộ giám định lại là người chủ động dàn xếp với xưởng sửa chữa, với chủ xe

để thực hiện các hành vi trục lợi bảo hiểm

Ngoài ra, nhận thức của người dân về pháp luật còn yếu kém, nhất là những văn bản pháp quy về bảo hiểm Nhiều người dân nhận thức rất mơ hồ

về bảo hiểm và họ cho rằng quỹ bảo hiểm giống như quỹ phúc lợi Cho nên

đã có những trường hợp nói sai sự thật để giúp nạn nhân nhận quyền lợi bảo hiểm

1.3.3.2 Hậu quả của trục lợi bảo hiểm xe cơ giới

a Đối với các công ty bảo hiểm

Trục lợi bảo hiểm ảnh hưởng to lớn tới lợi nhuận của công ty, tất nhiên

là chúng sẽ có mối quan hệ theo tỷ lệ nghịch Về cơ bản bất cứ doanh nghiệp nào đều hoạt động theo công thức:

Lợi nhuận = Tổng thu – Tổng chi

Tổng chi = Chi bồi thường + Chi quản lý + Chi khác

Nếu như tồn tại tình trạng trục lợi bảo hiểm mà chưa được phát hiện thì

rõ ràng chi cho bồi thường sẽ tăng lên Nếu những hành vi đó được điều tra phát hiện thì chi quản lý lại tăng theo Trường hợp xấu hơn, có những vụ trục lợi vừa tốn kém chi phí điều tra nhưng không đủ cơ sở từ chối bồi thường làm cho cả chi bồi thường và chi quản lý đều tăng Khi lợi nhuận bị giảm chắc chắn hiệu qủa hoạt động của DNBH bị hạn chế phần nào

Do hành vi trục lợi bảo hiểm ngày càng tăng nên công ty bảo hiểm phải tăng cường công tác giám định, điều tra, kiểm tra, thanh tra Do đó thời gian giải quyết bồi thường tăng, ảnh hưởng đến quá trình phục hồi tài chính, sản xuất kinh doanh của khách hàng, uy tín của công ty cũng giảm sút do tâm lý ngại chờ đợi của khách hàng

b Đối với nhà nước và xã hội

Khi lợi nhuận của công ty giảm thì các khoản phải nộp cho ngân sách Nhà nước cũng giảm Điều này kéo theo sự đầu tư cho Nhà nước cũng giảm

và lợi ích chung của xã hội giảm theo Trong nền kinh tế thị trường tự do cạnh tranh, các hành vi trục lợi gian lận liên tiếp sẽ làm rối loạn an ninh xã hội, làm cho môi trường kinh doanh rối loạn và thiếu công bằng Không những thế trục lợi bảo hiểm còn hây ảnh hưởng xấu tới đạo đức xã hội, kỉ cương pháp luật Tính chất phát triển và quy mô tổ chức của những vụ trục lợi sẽ kéo theo sự tha hóa, biến chất của cán bộ, nhân viên trong ngành có liên quan Những hành vi tiêu cực, thông đồng với nhau, gian lận tiền của công ty bảo hiểm sẽ tạo tiền đề cho hành vi tham nhũng phát triển ở các ngành khác trong nền kinh tế

c Đối với khách hàng

Khách hàng là những người trung thực sẽ bị thiệt thòi về quyền lợi Phí bảo hiểm mà họ phải nộp lại dùng để chi trả cho những khoản tiền gian lận

không được phát hiện ra Do vậy những doanh nghiệp mà có nhiều vụ trục lợi bảo hiểm sẽ có phí bảo hiểm cao hơn những doanh nghiệp kiên quyết phòng chống trục lợi bảo hiểm

Trước thực trạng trên thì phòng chống trục lợi bảo hiểm là thực sự cần thiết và cần sự ủng hộ nhiệt tình tham gia từ cả phía doanh nghiệp, khách hàng, các cơ quan nhà nước có chức năng khác

1.3.4 Tầm quan trọng của công tác đấu tranh chống trục lợi bảo hiểm xe

cơ giới

Thống kê của các doanh nghiệp bảo hiểm, tổng số tiền trục lợi bảo hiểm xe cơ giới đã tăng chóng mặt Tình trạng trục lợi bảo hiểm xe cơ giới đang gia tăng cả về số lượng lẫn quy mô Nhưng nghiêm trọng hơn đó là tính chất của hành vi trục lợi ngày càng tinh vi Nhiều doanh nghiệp bảo hiểm đã liên tục thua lỗ với mức lỗ lên tới nhiều tỷ đồng, gây áp lực lớn cho xã hội không chỉ về mặt kinh tế mà còn về công tác an sinh xã hội

Đối với doanh nghiệp bảo hiểm, có thể nhận thấy nếu không ngăn chặn được hành vi trục lợi bảo hiểm sẽ làm giảm lợi nhuận của công ty bảo hiểm

Mà mục tiêu quan trọng nhất của hầu hết các doanh nghiệp trong cơ chế thị trường là lợi nhuận Nếu hành vi trục lợi bảo hiểm không bị phát hiện thì nó sẽ làm tăng chi bồi thường Nếu các hành vi đó bị phát hiện thì nó sẽ làm tăng chi quản lý bởi lẽ chi phí cho một cuộc điều tra trục lợi thường rất lớn Thậm chí có nhiều trường hợp nghi vấn bởi hồ sơ thủ tục không rõ rang, có nhiều tình tiết mâu thuẫn không hợp lý như xe lao xuống vực, bung túi khí nhưng lái xe chỉ bị xây xát nhẹ, hiện trường xung quanh không có tác động ngoại lực… thì công ty bảo hiểm phải tổ chức xác minh, điều tra nhưng không đủ

cơ sở từ chối bồi thường Như vậy cả chi bồi thường và chi quản lý đều làm tăng chi phí, điều này làm giảm lợi nhuận, hiệu quả kinh doanh của công ty

Do hành vi trục lợi bảo hiểm ngày càng tăng nên công ty bảo hiểm cũng phải tăng cường công tác giám định, điều tra, kiểm tra, thanh tra Điều này làm tăng thời gian giải quyết bồi thường, ảnh hưởng đến quá trình phục hồi tài chính, sản xuất kinh doanh của khách hàng Do đó ảnh hưởng xấu đến chất lượng sản phẩm, làm giảm tính cạnh tranh sản phẩm của công ty trên thị trường Có nhiều hành vi gian lận với hiệu quả hoà giải thấp dẫn đến kéo dài thời gian giải quyết tranh chấp, ảnh hưởng xấu đến uy tín của công ty

Trục lợi bảo hiểm còn làm giảm số lượng khách hàng hiện tại cũng như thu hút, hấp dẫn các khách hàng mới Bởi bản chất của bảo hiểm là phương pháp lập quỹ dự trữ bằng tiền do những người có cùng khả năng gặp một rủi

ro nào đó đóng góp tạo nên và hoạt động dựa trên nguyên tắc “số đông bù số ít” Vì vậy, hành vi trục lợi bảo hiểm được thực hiện thì không ai khác chính

là các khách hàng trung thực sẽ phải gánh chịu hậu quả, do đó khiến cho khách hàng băn khoăn về ý nghĩa, lợi ích của việc tham gia bảo hiểm Đó là lý do làm cho lượng khách hàng giảm đi

Đối với xã hội, khi lợi nhuận của công ty bảo hiểm giảm thì các khoản phải nộp cho Ngân sách Nhà Nước cũng giảm Theo quy định, hàng năm doanh nghiệp bảo hiểm phải đóng góp 1% doanh thu kinh doanh bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới cho Quỹ bảo hiểm xe cơ giới Quỹ bảo hiểm xe cơ giới được sử dụng cho các mục đích xã hội như: sử dụng cho công tác đề phòng hạn chế tổn thất, tai nạn giao thông đường bộ, sử dụng

để tổ chức tuyên truyền, giáo dục về an toàn giao thông đường bộ và chế độ bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, sử dụng cho công tác hỗ trợ nhân đạo cho những thiệt hại xảy ra đối với người thứ ba và hành khách chuyên trở trên xe do xe cơ giới gây ra trong những trường hợp không xác định được xe gây tai nạn hoặc xe không tham gia bảo hiểm… Như vậy nếu doanh thu của công ty bảo hiểm giảm đi, đồng nghĩa với việc Quỹ bảo

hiểm xe cơ giới sẽ giảm đi Điều này kéo theo sự đầu tư cho xã hội cũng giảm

và lợi ích chung của xã hội bị mất đi là không nhỏ

Đất nước ta đang trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với nền kinh

tế thị trường mở, đón nhận các doanh nghiệp nước ngoài đến kinh doanh Nên trong nền kinh tế thị trường tự do cạnh tranh như hiện nay, nếu các hành vi gian lận tiếp diễn sẽ làm rối loạn an ninh xã hội, làm cho môi trường kinh doanh thiếu lành mạnh và thiếu sự công bằng, gây trở ngại cho sự phát triển của các doanh nghiệp bảo hiểm Sự hoạt động kém hiệu quả của một số công

ty bảo hiểm kéo theo đó là nguồn vốn đầu tư giảm, làm giảm các hoạt động đầu tư ở một số lĩnh vực

Trong khi cả xã hội đang hướng tới sự tiến bộ, văn minh, sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật thì ở đâu đó vẫn tồn tại những con người tha hoá đạo đức, biến chất, thiếu ý thức chấp hành pháp luật, vì lợi ích riêng của bản thân mình bằng các hành vi gian dối hòng “qua mặt” lực lượng chức năng

để thu về lợi ích bất chính đã tạo ra sự bất công không hề nhỏ đối với những người trung thực, chân chính Từ đó dẫn đến tình trạng coi thường pháp luật gây rối an ninh trật tự

Trục lợi bảo hiểm còn gây ảnh hưởng xấu tới đạo đức xã hội, kỷ cương pháp luật Tính chất phát triển và quy mô tổ chức của những vụ trục lợi sẽ kéo theo sự tha hoá, biến chất của các cán bộ, nhân viên trong ngành có liên quan Những hành vi tiêu cực, thông đồng với nhau gian lận tiền của công ty bảo hiểm sẽ tạo tiền đề cho hành vi tham nhũng phát triển ở cả những ngành khác trong nền kinh tế Nền kinh tế nước ta đang phát triển, thị trường bảo hiểm còn non trẻ nên những hành vi gian lận cũng mới chỉ ở dạng bộc phát, lẻ tẻ Nhưng nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời thì các hành vi này sẽ pháp triển thành các hành vi tội phạm có tổ chức Đồng thời sẽ tạo ra tâm lý coi

Đối với khách hàng chân chính thì hành vi trục lợi bảo hiểm tạo tâm lý

e ngại khi tham gia bảo hiểm Khách hàng là những người trung thực sẽ bị thiệt thòi về quyền lợi và lợi ích hợp pháp của chính mình Bởi vì, phí bảo hiểm mà họ phải nộp lại dùng để chi trả cho những khoản tiền gian lận không được phát hiện ra Do vậy, những doanh nghiệp bảo hiểm nào có nhiều vụ gian lận sẽ có mức phí bảo hiểm cao hơn những doanh nghiệp kiên quyết chống và loại trừ những kẻ trục lợi bảo hiểm

Khi khách hàng tham gia bảo hiểm, thông qua phí bảo hiểm, họ cũng đóng góp một phần vào công tác an sinh xã hội, công tác hỗ trợ nhân đạo Nhưng các hành vi trục lợi đã khiến cho tấm lòng của các khách hàng “đặt nhầm” chỗ, khiến cho khách hàng thiếu niềm tin vào công ty bảo hiểm cũng như công tác quản lý của các cơ quan nhà nước

Hành vi trục lợi bảo hiểm đã gây ảnh hưởng xấu đến không chỉ hoạt động kinh doanh của công ty mà còn ảnh hưởng tới đạo đức xã hội và pháp luật của Nhà Nước Đây là hành vi đáng lên án, đòi hỏi sự chung tay của các doanh nghiệp bảo hiểm, của các cơ quan quản lý nhà nước và hơn hết là sự trung thực của chính những người dân tham gia bảo hiểm Hãy nhìn xa, nhìn rộng để cùng nhau xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ, thay vì những lợi ích không chính đáng

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRỤC LỢI VÀ CHỐNG TRỤC LỢI BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI TẠI CÔNG TY BẢO HIỂM MIC THÀNH ĐÔ

2.1 Giới thiệu khái quát về Công ty Bảo hiểm MIC Thành Đô

2.1.1 Khái quát về MIC Thành Đô

Tên công ty: Công ty Bảo hiểm MIC Thành Đô

Địa chỉ: Tầng 14 tòa nhà Việt á, Số 9 Phố Duy Tân, Phường Dịch Vọng Hậu, Quận Cầu Giấy, Hà Nội

Đại diện pháp luật: NGUYỄN QUỐC DŨNG

Ngày cấp giấy phép: 23/11/2016

MST: 0102385623-053

Công ty CP Bảo hiểm quân đội MIC được thành lập theo Quyết định số 871/BQP ngày 22/2/2007 của Quân ủy Trung Ương và Giấy phép số 43GP/KDBH ngày 08/10/2007 của Bộ Tài chính Ngay khi ra mắt, công ty đã ban hành 80 sản phẩm bảo hiểm đầu tiên và ký kết hợp tác bán chéo sản phẩm với Ngân hàng Quân Đội, Ngân hàng VPBank…

Tính đến năm 2016, MIC đã có Doanh thu tăng trưởng ấn tượng chạm mốc 2000 tỷ đồng, lợi nhuận đạt 90 tỷ đồng Vốn điều lệ hiện nay là 800 tỷ đồng, nâng tỷ lệ sở hữu của MB tại MIC lên mức 69.85% đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của MIC trên thị trường Bảo hiểm Công ty đã nhận nhiều phần thưởng cao quý của UBND thành phố Hà Nội trao tặng, TOP 10 DNBH uy tín do khách hàng bình chọn

Đến nay MIC đã có 54 Công ty Bảo hiểm thành viên, hơn 400 phòng kinh doanh, hơn 2.500 đại lý tại 56/63 tỉnh, thành trên cả nước nhằm mục đích phục vụ khách hàng ngày càng tốt hơn Ngày 16/11/2016, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ký Giấy phép điều chỉnh số 43/GPĐC22/KDBH cho phép Tổng

công ty Cổ phần Bảo hiểm Quân đội thành lập thêm 3 Công ty Bảo hiểm thành viên trực thuộc MIC, trong đó có Công ty Bảo hiểm MIC Thành Đô

Sơ đồ 2.1 Sơ đồ tổ chức Công ty cổ phần Bảo hiểm MIC

MIC Thành Đô kinh doanh các loại hình bảo hiểm tại địa bàn TP Hà Nội theo danh mục các loại hình bảo hiểm mà Tổng công ty CP Bảo hiểm Quân đội quy định, cụ thể là MIC Thành Đô kinh doanh các sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ bao gồm:

Bảo hiểm sức khỏe và bảo hiểm tai nạn con người;

Bảo hiểm tài sản và bảo hiểm thiệt hại;

Bảo hiểm hàng hóa vận chuyển đường bộ, đường sắt, đường biển, đường sông và đường hàng không;

Bảo hiểm xe cơ giới;

Bảo hiểm cháy, nổ;

Bảo hiểm thân tàu và trách nhiệm dân sự chủ tàu;

Bảo hiểm trách nhiệm;

Bảo hiểm tín dụng và rủi ro tài chính;

Bảo hiểm thiệt hại kinh doanh;

Bảo hiểm hàng không

Đồng thời, MIC kinh doanh nhận và nhượng tái bảo hiểm và đầu tư vốn

Sơ đồ 2.2 Sơ đồ tổ chức MIC Thành Đô

Về cơ cấu tổ chức, MIC Thành Đô gồm 1 Giám đốc điều hành chung các hoạt động của công ty và chịu trách nhiệm trước Tổng giam đốc Công ty

CP Bảo hiểm Quân đội Còn lại là các phòng nghiệp vụ và kinh doanh gồm: Phòng Hàng Hải, Phòng TSKT, Phòng Kế Toán, Phòng Giám định bồi thường, văn phòng và 4 phòng kinh doanh có số thứ tự từ 1 đến 4

Giám đốc là người điều hành các phòng và chịu trách nhiệm trước Ban

GIÁM ĐỐC

Phòng

Hàng hải

Phòng Tài sản kỹ thuật

Phòng

Kế toán

Phòng Giám định bồi thường

Văn phòng

Phòng Kinh doanh số 1

Phòng Kinh doanh số 2

Phòng Kinh doanh số 3

Phòng Kinh doanh số 4 PHÓ

GIÁM ĐỐC

Quân đội – chi nhánh Thành Đô là đơn vị hoạch toán phụ thuộc và có con dấu

và tài khoản riêng

2.1.2 Chức năng nhiệm vụ của Công ty CP Bảo hiểm MIC Thành Đô

Nghiệp vụ bảo hiểm phi hàng hải: Bảo hiểm xe cơ giới; Bảo hiểm kết hợp con người; Bảo hiểm học sinh, giáo viên; Bảo hiểm bồi thường cho người lao động; Bảo hiểm khách du lịch; Bảo hiểm hành khách

Nghiệp vụ bảo hiểm kĩ thuật và tài sản: Bảo hiểm mọi rủi ro về xây dựng, lắp đặt; Bảo hiểm hoả hoạn và các rủi ro đặc biệt; Bảo hiểm rủi ro công nghiệp; Bảo hiểm máy móc; Bảo hiểm trách nhiệm; Bảo hiểm hỗn hợp tài sản cho thuê mướn

Nghiệp vụ tái bảo hiểm: Nhượng và nhận tái các nghiệp vụ bảo hiểm

Các hoạt động khác:

+ Thực hiện các nghiệp vụ liên quan tới bảo hiểm: Giám định, điều tra, tính toán, phân bố tổn thất, đại lý giám định tổn thất, đại lý xét giải quyết bồi thường và yêu cầu người thứ ba bồi hoàn

+ Hợp tác trong lĩnh vực đầu tư, tín dụng, liên doanh liên kết với các bạn hàng trong và ngoài nước

+ Thực hiện các hoạt động đầu tư tài chính vào các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế nhằm tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp nói riêng và đóng góp vào tăng trưởng của nền kinh tế nói chung

2.1.2.2 Nhiệm vụ

Kể từ khi thành lập đến nay, MIC Thành Đô không ngừng nỗ lực nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa các sản phẩm bảo hiểm nhằm thực hiện tốt nhất những cam kết với khách hàng và tạo mọi điều kiện để khách hàng luôn cảm thấy hài lòng với những sản phẩm mà công ty cung ứng cụ thể:

Thứ nhất, không ngừng nghiên cứu, phát triển sản phẩm và dịch vụ để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của đông đảo khách hàng

Thứ hai, phục vụ khách hàng theo phong cách tận tâm, chuyên nghiệp, đưa sản phẩm tới tận nơi theo yêu cầu đồng thời tư vấn khách hàng lựa chọn được sản phẩm bảo hiểm thích hợp với biểu phí và điều kiện bảo hiểm tối ưu; đảm bảo thực hiện đầy đủ những điều đã cam kết

Thứ ba, thực hiện chiến lược tập trung và tăng trưởng nhanh nhằm mở rộng thị phần nhưng phải đảm bảo chất lượng với dịch vụ khách hàng

Thứ tư, quản lý và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn, tài sản, nguồn nhân lực đem lại lợi ích cho Nhà nước, các bộ công nhân viên, các cổ đông

Thứ năm, thực hiện đầy đủ nhanh chóng nghĩa vụ với cấp trên, với Nhà nước theo quy định hiện hành Thực hiện tốt các chính sách, chế độ quản lý

về kinh tế theo quy định của pháp luật

2.1.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy của MIC Thành Đô

Xây dựng được một cơ cấu tổ chức hoạt động hữu hiệu luôn là mong muốn của mọi nhà quản trị bởi lẽ nó là điều kiện cốt yếu đầu tiên để thực hiện

quả hoạt động kinh doanh của DN Cơ cấu tổ chức phải đảm bảo sự cân xứng giữa chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cán bộ, thể hiện sự phân cấp và phân bố hợp lý các chức năng

Mặc dù hoạt động không lâu nhưng MIC Thành Đô có được một đội ngũ cán bộ lãnh đạo nhiệt tình, năng động, các nhân viên, khai thác viên có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao nên bộ máy hoạt động của công ty được vận hành một cách trôi chảy

Mô hình quản lý của MIC Thành Đô cho phép người lãnh đạo có toàn quyền quản lý, chỉ đạo, phát huy chức năng của các phòng ban trực thuộc Các phòng có nhiệm vụ thực hiện chức năng, nghiệp vụ của mình sau đó đề xuất các ý kiến để giám đốc đưa ra quyết định cuối cùng

2.2 Tình hình trục lợi và chống trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành Đô

2.2.1 Thực trạng trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành Đô

2.2.1.1 Diễn biến các hình thức trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành

Đô

a Hình thức hợp lí hóa ngày giờ tai nạn và hiệu lực hợp đồng

Để hợp lí hóa ngày giờ tai nạn và hiệu lực hợp đồng khách hàng có thể ghi lùi ngày hoặc tiến ngày xảy ra tai nạn và cũng có thể ghi lùi ngày bảo hiểm Đây là hình thức dễ thực hiện nhất và công ty bảo hiểm MIC Thành Đô khó kiểm soát được nhất Hình thức trục lợi này thường được khách hàng móc nối với cán bộ đại lí của công ty

b Hình thức thay đổi tình tiết vụ án

Trường hợp này thường được thể hiện qua các hành vi sau:

- Thay đổi lỗi, thay đổi nguyên nhân trong vụ tai nạn

- Sửa chữa hiệu lực bằng lái (do hết hạn hoặc không phù hợp với loại xe được lái)

- Sửa chữa hiệu lực giấy phép lưu hành xe (do hết hạn)

- Thay đổi người lái xe có giấy phép lái xe hợp lệ (tai nạn do người lái

xe không có bằng lái hoặc bằng lái không hợp lệ)

c Hình thức lập hồ sơ hiện trường giả

Trường hợp này thường được thể hiện qua các hành vi sau:

- Đưa xe từ nơi tai nạn đến nơi khác để lập biên bản

- Thay đổi biển số xe không bị tai nạn đã mua bảo hiểm vào xe bị tai nạn chưa mua bảo hiểm để chụp ảnh, khám nghiệm, lập biên bản

d Hình thức khai tăng số tiền tổn thất

Trường hợp này thường được thể hiện qua các hành vi sau:

- Bảo hiểm TNDS: Khai tăng số tiền tổn thất hoặc số tiền phải bồi thường cho người thứ ba, đưa tài sản hoặc hàng hoá hư hỏng (bảo hiểm TNDS đối với hàng hoá) không do tai nạn vào hiện trường

- Bảo hiểm vật chất thân xe:

Đưa báo giá sửa chữa cao hơn so với thực tế, thúc ép MIC chấp nhận phương án khắc phục hậu quả tai nạn bất hợp lý (thiệt hại bộ phận nhẹ nhưng đòi thay mới)

Không thiệt hại, không sửa chữa nhưng cũng kê khai, đưa vào hợp đồng sửa chữa

Sửa chữa thay thế cả những bộ phận hư hỏng không do tai nạn, hoặc bị tai nạn từ trước khi tham gia bảo hiểm

Thay thế những vật tư cũ, chế lại, nhưng kê khai thay vật tư mới

Lấy cắp phụ tùng xe (kính, gương ), tài sản, hàng hoá chở trên xe thay vào đó đồ đã hư hỏng

e Hình thức lập hồ sơ khiếu nại nhiều lần

Trường hợp này thường được thể hiện qua các hành vi sau:

- Chủ xe mua bảo hiểm trùng (mua từ 2 Công ty trở lên), khi xảy ra tai nạn xe đó đã được một công ty bảo hiểm bồi thường nhưng vẫn tiếp tục đòi bồi thường ở công ty bảo hiểm khác mà xe đó cũng tham gia bảo hiểm

- Hai xe đâm nhau, chủ xe đã được xe khác bồi thường nhưng vấn tiếp tục khiếu nại bồi thường về tai nạn dân sự đối với công ty bảo hiểm

- Hai xe cùng có lỗi gây ra tai nạn cho người thứ ba, cả hai xe đều thông đồng với cảnh sát lập hồ sơ cùng quy lỗi toàn bộ thuộc về mỗi xe để được bồi thường về TNDS

f Hình thức cố ý gây tai nạn

Nếu cán bộ bảo hiểm nghi ngờ có hiện tượng cố ý gây tai nạn thì cần phải có biện pháp xử lý thích hợp vì đây là hiện tượng gian lận ít gặp nhưng lại nghiêm trọng nhất và cũng khó phát hiện nhất

Trường hợp này thường được thể hiện qua các hành vi sau: Đốt xe, cho

xe lao xuống vực, huỷ toàn bộ xe, khi xe đã bị tai nạn thì phá huỷ một số bộ phận khác để được thay thế mới

2.2.1.2 Tổng hợp thực trạng trục lợi bảo hiểm xe cơ giới tại MIC Thành Đô

Bảo hiểm là ngành dịch vụ đang phát triển mạnh mẽ trên toàn thế giới

là ngành được mệnh danh là “gà đẻ trứng vàng” vì nhưng lợi ích của bảo hiểm mang lại thì không ai có thể phủ nhận Nhưng nó cũng đang phải đối mặt với nhiều nhân tố cản trở trên con đường phát triển của mình, một trong

số đó là việc gian lận của người được bảo hiểm Có thể khẳng định rằng tất cả các công ty bảo hiểm trên thế giới và ở Việt Nam đều đã, đang và sẽ tiếp tục