Nhân vật lâm xung trong thuỷ hử của thi nại am

Con đờng tìm đến nghĩa quân Lơng Sơn Bạc của Lâm Xung không giống với các nhân vật khác trong tác phẩm.. Còn nhân vật Lâm Xung, từ một võ quan trung thành với triều đình qua bao thăng tr

Trờng đại học vinh

Khoa ngữ văn -

Nhân vật Lâm Xung trong “Thuỷ

hử” của thi nại am

Luận văn tốt nghiệp đại học chuyên ngành: văn học nớc ngoài

Giáo viên hớng dẫn: Th.S Phan thị nga Sinh viên thực hiện Phan thị ngọc

Lớp : 42E3 - ngữ văn

Vinh, tháng 5/2006

Lời cảm ơn

Để hoàn thành đợc khoá luận này, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận đợc sự hớng dẫn hết sức chu đáo và tận tình của cô giáo Phan Thị Nga, sự động viên khích lệ của các thầy giáo, cô giáo khoa Ngữ Văn – Trờng Đại Học Vinh cùng ngời thân và bạn bè Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy giáo, cô giáo, bạn bè cùng ngời thân đã giúp tôi trong quá trình làm khoá luận này Do hạn chế bởi thời gian và năng lực nên khoá luận này không thể tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót Tôi rất mong nhận đợc ý kiến đóng góp của quý thầy cô và bạn bè để khoá luận này hoàn chỉnh hơn

Phạm Thị Ngọc

1 Lý do chọn đề tài.

Nói đến thành tửu của tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc chúng ta không thể không nói tới tiểu thuyết Minh- Thanh, một thể loại có vị trí đặc biệt trong tiến trình phát triển của lịch sử văn học Trung Quốc Đời sống xã hội của triều

đại Minh- Thanh chính là mảnh đất màu mỡ để cho thể loại tiểu thuyết đơm hoa kết trái, tạo nên một thời đại hoàng kim và lu danh hậu thế các bộ tiểu

thuyết nổi tiếng nh: Tam quốc diễn nghĩa, Thuỷ hử, Tây du ký, Liêu trai chí

dị, Kim Bình Mai, Hồng lâu mộng,…

Cùng với Tam quốc diễn nghĩa, “Thuỷ hử” là một bộ tiểu thuyết tiêu biểu cho loại tiểu thuyết anh hùng của đời Minh “Thuỷ hử” không chỉ nổi tiếng ở Trung quốc mà còn có tiếng vang lớn trên thế giới và trở thành một kiệt tác văn học của nhân loại Đặc biệt “Thuỷ hử” đến với bạn đọc Vịêt Nam

nh một món ăn tinh thần không thể thiếu, chiếm đợc lòng yêu thích, mến mộ của nhiều ngời

Bằng tài năng nghệ thuật của mình, Thi Nại Am đã đạt đợc nhiều thành công cho tác phẩm, đặc biệt là thành công trong nghệ thuật khắc hoạ tính cách nhân vật Nhờ vậy sống mãi trong lòng độc giả những nhân vật anh hùng hảo hán trong “Thuỷ hử” nh: Tống Giang, Lâm Xung, Võ Tòng, Lý Quỳ, Lỗ Trí Thâm,…

“Thuỷ hử” có hơn 400 nhân vật và Lâm Xung là một trong những nhân vật đợc tác giả tập trung bút lực để khắc hoạ nên một tính cách sinh động, chân thật với một quá trình phát triển hợp lý, biện chứng Nhân vật Lâm Xung trong “Thuỷ hử” đã đợc dựng thành phim truyền hình mang tên “Lâm Xung”

và thu hút đợc đông đảo khán giả hâm mộ

Con đờng tìm đến nghĩa quân Lơng Sơn Bạc của Lâm Xung không giống với các nhân vật khác trong tác phẩm Lỗ Trí Thâm, Lý Quỳ tìm đến…con đờng phản kháng nh một sự đơng nhiên, bởi vì ngay từ đầu họ đã công khai tấn công vào thành trì của giai cấp thống trị Tống Giang trở thành thủ lĩnh của nghĩa quân Lơng Sơn tuy có quanh co, phức tạp nhng nguyên nhân cơ bản để Tống Giang trở thành ngời phản kháng là do bị nghĩa quân Lơng Sơn

ép đến thế cùng Còn nhân vật Lâm Xung, từ một võ quan trung thành với triều đình qua bao thăng trầm, biến cố của cuộc đời đã tự mình cân nhắc và quyết định tự nguyện tìm đến nghĩa quân Lơng Sơn, trở thành nhân vật thể hiện sâu sắc nhất, tập trung nhất, đầy đủ nhất và rõ nét nhất chân lý cuộc sống

“Quan bức dân phản, bức thợng Lơng Sơn” Đó chính là “chủ đề vĩ đại” [7, 127] của “Thuỷ hử” mà Thi Nại Am muốn gửi gắm đến độc giả

Xuất phát từ vị trí đặc biệt của nhân vật Lâm Xung trong “Thuỷ hử, vì lòng mến mộ một con ngời bản lĩnh, luôn trăn trở về vẻ đẹp của cuộc sống, khoá luận của chúng tôi muốn góp phần đi sâu tìm hiểu về nhân vật này để phần nào có cái nhìn sâu sắc hơn về bản chất, tính cách của nhân vật, cũng là

để hiểu sâu sắc hơn về giá trị cơ bản của tác phẩm “Thuỷ hử”: Giá trị nhận thức, góp phần lý giải thấu đáo lời khuyên “ấu bất độc Thuỷ hử, lão bất khán Tam Quốc” vẫn đợc phổ biến rộng rãi trong xã hội phong kiến Trung Hoa

2 Lịch sử vấn đề.

“Thuỷ hử” là một bộ tiểu thuyết dài viết về một cuộc khởi nghĩa trong lịch sử Cuộc khởi nghĩa do Tống Giang cầm đầu vào cuối thời Bắc Tống Trong chế độ phong kiến hành vi phản kháng triều đình bị xem là “vô đạo”, ngời phản kháng bị xem là “nghịch tặc” Chính vì vậy sự tiếp xúc và nghiên cứu về “Thuỷ hử” bị hạn chế, chẳng thế mà ngời xa đã từng khuyên: “ấu bất

Nếu so sánh với “Tam Quốc Diễn Nghĩa” thì số công trình nghiên cứu

về Thuỷ hử trớc đây không sánh nổi mà nguyên nhân cơ bản là do sự tác động, chi phối của nhận thức, quan điểm phiến diện, sai lầm trong thời kì phong kiến Tuy nhiên bằng sự hấp dẫn của bản thân tác phẩm, “Thuỷ hử” đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong lòng độc giả và thu hút lòng say mê của một số nhà nghiên cứu trong và ngoài nớc Đã có nhiều công trình nghiên cứu về

“Thuỷ hử” nói chung và các nhân vật nói riêng nh: Tống Giang, Võ Tòng, Lỗ Trí Thâm, Lý Quỳ Đối với nhân vật Lâm Xung, cũng có nhiều công trình…nghiên cứu đề cập tới ở những mức độ khác nhau

Lơng Duy Thứ trong cuốn “Để hiểu 8 bộ tiểu thuyết cổ Trung quốc” (NXB ĐHQG Hà Nội năm 2000) đã cho rằng: “Bằng những câu chuyện sinh

động về các số phận éo le, Thuỷ hử đã một mặt tố cáo xã hội phong kiến đầy bất công ngang trái Mặt khác đã lý giải đúng đắn nguyên nhân phát sinh bạo

động nông dân, khởi nghĩa nông dân dới chế độ phong kiến” [ trang 40] Bàn

về nhân vật Lâm Xung tác giả viết: “Anh ta lấy hai chữ nhẫn nhục làm đầu nhng một sự nhịn chín sự lành đâu phải là thứ triết lý sống trong xã hội ngời với ngời là lang sói? Con đờng về Lơng Sơn Bạc đã đợc diễn tả bằng bao câu chuyện ly kỳ, hấp dẫn chính là con đờng khắc phục t tởng nhẫn nhục chịu

đựng của anh ta” [trang 41], và khi lên Lơng Sơn rồi thì “con ngời nhẫn nhục Lâm Xung lại là ngời khởi nghĩa tích cực hơn cả Võ Tòng mặc dù ông ta ở tầng lớp đợc biệt đãi”[ trang 43]

Tác giả Trung Quốc - Trơng Quốc Phong trong “Tiểu thuyết sử thoại các thời đại Trung Quốc” (NXB Văn nghệ TP.HCM năm 2001) khi đánh giá

về thành tựu nghệ thuật của tác phẩm Thuỷ hử có viết: “Thành tựu nghệ thuật của Thuỷ hử là thống nhất tính truyền kỳ và chân thực, tập trung thể hiện trong việc khắc hoạ tính cách nhân vật Ngời xa khen ngợi: Thuỷ hử kể chuyện 108

ngời mà mỗi ngời đều có tính tình riêng, có khí chất riêng, có hình trạng riêng,

có tiếng nói riêng không chỉ tả đ… ợc tính cách nhân vật mà còn cả hoàn cảnh xã hội mà nhân vật đó dựa vào để có tính cách ấy khiến nhân vật thể hiện đợc

ý nghĩa xã hội phong phú.” [trang 39] và tác giả nhận xét về nhân vật Lâm Xung “trong đám hảo hán ở Lơng Sơn, sự chuyển biến của tính cách Lâm Xung đợc tả rất đặc sắc Lâm Xung trải qua biết bao gian khổ trong việc đấu…tranh t tởng mới khắc phục đợc nhợc điểm, thế nên tinh thần trở thành mới mẻ hẳn ra, từ một giáo đầu ngoan ngoãn hiền lành bỗng trở nên một nhân vật sấm sét trong số cốt cán của nghĩa quân Chuyện Lâm Xung là cách mở lối cho chủ

Về ý nghĩa nội dung của tác phẩm thì “không thể phủ nhận rằng: Thuỷ

hử là một trong những bộ tiểu thuyết cổ điển giàu ý nghĩa hiện thực của Trung Quốc giúp cho ta nhận thức một cách sâu sắc và toàn diện về bộ mặt của xã hội phong kiến Thi Nại Am nêu bật nguyên nhân tụ nghĩa của 108 vị anh hùng hảo hán Lơng Sơn, cũng có nghĩa là vạch trần sự cấu kết của giai cấp thống trị gây bao cảnh tang tóc đau thơng cho con ngời” [trang 305] Cùng với việc phản ánh trung thực, hiện thực xã hội, tác phẩm “Thuỷ hử” cũng nêu lên những lý tởng và nguyện vọng tốt đẹp của nhân dân, “hình ảnh 108 vị anh

hùng hảo hán Lơng Sơn là hiện thân ớc mơ của nhân dân về những ngời anh hùng lý tởng, không nơi nào không chịu ảnh hởng to lớn của Thuỷ hử Họ gi-

ơng cao ngọn cờ thế thiên hành đạo, đoạt phú tế bần” [trang 307] Việc miêu tả cảnh ngộ Lâm Xung, tác giả muốn khái quát con đờng đấu tranh của những ngời thuộc tầng lớp trung gian trong xã hội phong kiến, “Lâm Xung thể hiện

rõ nét chân lý cuộc sống “quan bức dân phản”, “bức thớng Lơng Sơn” [ trang 129]

Trong cuốn “Lịch sử văn học Trung Quốc”( tập 3, NXB Giáo dục năm 1995) cũng đã có những đánh giá về tài năng của Thi Nại Am: “Tính cách của các nhân vật mà ông miêu tả mang ý nghĩa xã hội sâu sắc Qua miêu tả những cảnh ngộ nh Lâm Xung, Lỗ Trí Thâm, Lý Quỳ ông đã khái quát đ… ợc con đ-ờng đấu tranh từ tỉnh ngộ đi đến chống đối của những ngời thuộc tầng lớp khác nhau trong xã hội phong kiến đen tối dài đằng đẵng lúc bấy giờ” [trang 224]

Những nhận xét đánh giá về “Thuỷ hử” nói chung và Lâm Xung nói riêng do phụ thuộc vào mục đích nghiên cứu mà quan tâm đến những phơng diện khác nhau của tác phẩm Nhng nhìn chung các ý kiến mới chỉ dừng lại ở những nhận xét, đánh giá một cách khái quát các giá trị nội dung hoặc nghệ thuật của tác phẩm Việc đi sâu vào tìm hiểu các nhân vật cụ thể còn ít ỏi, cha

đợc thực hiện một cách hệ thống và toàn diện

Tiếp thu ý kiến của ngời đi trớc, ở khoá luận này, chúng tôi sẽ đi sâu tìm hiểu một cách toàn diện tính cách Lâm Xung, một nhân vật có vị trí đặc biệt trong tác phẩm, một trong những nhân vật góp phần bộc lộ rõ nét t tởng chủ đề của tác phẩm Tuy nhiên, vì khả năng và thời gian nghiên cứu có hạn cho nên khóa luận này còn có những thiếu sót nhất định Do vậy chúng tôi rất

mong sự chỉ giáo của những ý kiến đóng góp để cho khoá luận này đợc hoàn thiện hơn.

3 Mục đích nghiên cứu.

-Tìm hiểu để chỉ ra những tính cách cơ bản của nhân vật Lâm Xung và nghệ thuật thể hiện tính cách ấy

-Trên cơ sở ấy để thấy đợc vị trí của nhân vật trong việc bộc lộ t tởng chủ đề tác phẩm

4 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu.

Khoá luận này chúng tôi tập trung nghiên cứu về nhân vật Lâm Xung trong “Thuỷ hử”, dựa theo bản “Thuỷ hử” của Thi Nại Am, dịch giả á Nam Trần Tuấn Khải, NXB Văn học

5 Phơng pháp nghiên cứu.

Chúng tôi đã phối hợp sử dụng các phơng pháp khảo sát, thống kê, phân tích, so sánh, đối chiếu để hoàn thành khoá luận này

Nội Dung

Chơng 1.

“Thuỷ hử”- Bộ tiểu thuyết “giảng sử” đặc sắc

Nhắc đến thời kỳ hoàng kim của tiểu thuyết Trung Quốc ngời ta nghĩ ngay đến thời đại Minh – Thanh với sự có mặt của hàng loạt tác giả nổi tiếng

nh : La Quán Trung(Tam Quốc Diễn Nghĩa), Thi Nại Am (Thuỷ hử), Ngô Thừa Ân( Tây du kí), Lan Lăng Tiếu Tiếu Sinh( Kim Bình Mai), Tào Tuyết Cần( Hồng lâu mộng), Những bộ tiểu thuyết của họ có một sức sống kỳ…diệu, vợt qua thử thách của thời gian và không gian để có mặt ở nhiều quốc gia trên thế giới

Nếu nh tiểu thuyết đời Thanh chủ yếu khai thác chuyện đời thờng, chuyện nhân tình thế thái thì ở đời Minh phần lớn tiểu thuyết lại ngợi ca các anh hùng hảo hán với những hành động phi thờng, đạo đức đẹp đẽ, có mối liên quan tới những sự kiện, những giai đoạn lịch sử

Đầu đời Minh, cùng với sự ra đời của “Tam Quốc diễn nghĩa” ( La Quán Trung) là sự xuất hiện của một bộ tiểu thuyết “giảng sử” đặc sắc, vĩ đại

“Thuỷ hử” của Thi Nại Am

Tiểu thuyết “giảng sử” là những truyện kể theo sự tích lịch sử, về những sự kiện có thật trong lịch sử “Thuỷ hử” kể về cuộc khởi nghĩa nông dân

do Tống Giang cầm đầu một cuộc khởi nghĩa có thật trong lịch sử “Tống Giang dấy lên ở phía Bắc sông Hoàng Hà, chuyển quân qua mời quận, quan quân không dám kháng cự” [ 12, 223] Từ chuyện có thật trong lịch sử này với tài năng nghệ thuật độc đáo, Thi Nại Am đã sáng tạo nên bộ tiểu thuyết từng

làm đau đầu bao ngời thuộc hàng ngũ thống trị, từng khuấy động suy nghĩ của bao ngời chính nghĩa có lơng tâm.

“Thuỷ hử” không chỉ thành công trên phơng diện nội dung mà trên cả phơng diện hình thức nghệ thuật, “với nội dung t tởng sâu sắc và hình thức nghệ thuật tinh tế, nó đứng sừng sững trong lịch sử văn học Trung Quốc và trở thành đỉnh cao trong văn học xã hội phong kiến”[12, 238]

1.1 Giá trị về phơng diện nội dung.

“Thuỷ hử” là một bộ tiểu thuyết tiêu biểu phản ánh về cuộc đấu tranh của giai cấp nông dân Thi Nại Am đã căn cứ vào kinh nghiệm sống và tri thức thực tế về các cuộc khởi nghĩa nông dân cuối Nguyên, phản ánh một cách tập trung, rõ nét nhiều phơng diện của quá trình phát sinh, phát triển và thất bại của các cuộc khởi nghĩa nông dân trong xã hội phong kiến Chính vì vậy mà giá trị cơ bản của tác phẩm là giá trị nhận thức Sự tác động to lớn của “Thuỷ hử” không chỉ ở đơng thời mà mãi về sau vẫn có tiếng vang và sức lay động lòng ngời

“Thuỷ hử” thông qua hoạt động của các nhân vật xuất thân từ nhiều tầng lớp khác nhau trong xã hội, những câu chuyện sinh động về số phận éo le của họ, thông qua tinh thần khí phách đấu tranh chống thế lực bạo tàn của các anh hùng hảo hán đất Lơng Sơn để phản ánh bản chất xã hội phong kiến Trung Hoa thời kỳ Bắc Tống

Viết về cuộc khởi nghĩa của một trăm lẻ tám vị anh hùng hảo hán

L-ơng Sơn Bạc nhng ngay từ đầu tác giả không bắt tay vào miêu tả ngay một trăm linh tám vị anh hùng ấy mà lại tả một Cao Cầu Cao Cầu có tài đá cầu, giỏi thổi sáo múa bộ, nghịch ngợm đủ lối, “võ vẽ sách vở nhng nói đến Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín, hạnh trung lơng thì tuyệt nhiên không hiểu chút gì”[tập 1,trang 46, hồi1]

Không phải ngẫu nhiên tác giả để cho nhân vật Cao Cầu xuất hiện từ hồi đầu mà là một dụng ý nghệ thuật của Thi Nại Am Đúng nh lời Kim Thánh Thán đã bàn: “Một bộ sách lớn gồm 70 hồi, sắp tả 108 anh hùng.Khi mới mở

đầu câu chuyện không thể tả ngay hết, hãy tả một ngời Cao Cầu nh khởi điểm Nếu chẳng tả Cao Cầu, lại tả ngay 108 vị anh hùng, thì ra mối loạn bắt đầu từ

lũ dới Nay chẳng tả ngay lũ anh hùng ấy mà tả Cao Cầu trớc thì loạn sinh ra vốn tự ngời trên”[lời bình hồi 1]

Bên trên Cao Cầu là Tống Huy Tôn, một ông vua chỉ biết mỗi việc đá cầu và su tầm kì hoa dị thạch Chính vì thế mà ông ta thu dùng một tên du côn,

đầu trộm đuôi cớp nh Cao Cầu, chỉ vì hắn giỏi đá cầu mà phong cho hắn chức

Điển Thái Uý- trông coi việc quân sự trong cả nớc Con ngời Cao Cầu là điển hình cho bản chất thối nát, xấu xa của giai cấp thống trị phong kiến “Hắn là

đầu mối của cái lới trời chăng bủa khắp nơi mà các mắt nút của nó là bọn tham quan ô lại, bọn địa chủ cờng hào từ trung ơng đến địa phơng”[9, 38]

Trong tác phẩm tác giả đã phơi bày bản chất của một bộ máy thống trị thối nát, một xã hội đầy rẫy bất công do những kẻ “bề trên” gây ra mà nạn nhân của chúng chính là những ngời thấp cổ bé họng, dới chức dới quyền của chúng Xung quanh Thái Uý Cao Cầu là một lũ tay chân hống hách, luôn cậy thế cậy quyền để bức bách dân đen Cao Nha Nội là anh em con chú con bác của hắn, vừa là con nuôi của hắn; Cao Liêm là em con chú của hắn; Sái Kinh,

Đồng Quán là bè đảng của hắn trong triều đình Rồi một loạt những tên nh: Thái Đắc Chơng (tri phủ Giang Châu), Lu Thế Kiệt (Lu thủ Bắc Kinh), Mộ Dung, Lu Cao đều là tay chân của hắn Bàn tay của Cao Cầu v… ơn ra khắp mọi ngõ ngách để bức hiếp dân lành

Vơng Tiến- một giáo đầu cấm quân chỉ vì vắng mặt trong buổi ra mắt nhậm chức của hắn, đã bị hắn đem lòng hiềm khích mà trả thù làm cho Vơng

Tiến phải bỏ cả kinh thành, cõng mẹ chạy trốn đến phủ Diên An Lâm Xung cũng là một giáo đầu dạy tám vạn cấm quân Đông Kinh, võ nghệ cao cờng, chỉ vì có ngời vợ đẹp lọt vào mắt tên Cao Nha Nội( con nuôi Cao Thái Uý) mà

bị hại đến mức bị thích chữ vào mặt rồi đày đi Thơng Châu Hay Dơng Chí, là dòng dõi ba đời nhà tớng, vì thất trận Hoa thạch cơng nên không đợc về kinh nhận chức Dơng Chí đến cầu cứu Cao Cầu, không những hắn không giúp đỡ

mà con hại anh ta phải rời kinh thành sống lu lạc ở nơi khác Thế vẫn còn ch…

-a đủ đối với hắn, hắn dồn nén bức bách ngời t-a đến bớc đờng cùng khiến họ chỉ còn một cách là “chọc rách lới trời về thuỷ hử” để tìm lối sống Những anh hùng hảo hán trong giang hồ bị mẻ lới của Cao Cầu bủa vây đã một lòng tụ nghĩa về Lơng Sơn Họ đã tạo dựng cho mình một lãnh thổ riêng, cát cứ riêng một góc trời và cùng làm chủ lãnh thổ ấy Điều đó càng làm cho Cao Cầu tức tối, hắn lại đòi quyết một mất một còn với quân Lơng Sơn Bạc Trong vơng triều hắn chính là ngời chủ trơng và chấp hành việc đánh dẹp “giặc cỏ” Lơng Sơn đắc lực nhất Cao Cầu nh một sợi dây vô hình nối tất cả bọn tham quan ô lại lớn nhỏ từ trung ơng đến địa phơng làm một bè đảng Nơi nào chúng cũng

ỷ lại địa vị giai cấp và đặc quyền phong kiến của mình để đè đầu cỡi cổ nhân dân

Bộ mặt thối nát của xã hội phong kiến không chỉ thể hiện qua bọn quan chức tai to mặt lớn trong triều đình, Thi Nại Am còn vạch ra cho bạn đọc thấy có cả một lũ ngời áp bức bóc lột, cậy thế nhiều tiền đút lót và cấu kết với quan trên để hút máu dân đen Đó là bọn địa chủ ác bá nông thôn làm những việc xấu xa, phạm pháp một cách trắng trợn nhng vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật

Tây Môn Khánh là một tên tài chủ giàu sụ, nhiều tiền lắm vợ đã quyến rũ Phan Kim Liên làm chuyện đồi bại, lại còn bỏ thuốc độc để giết chết ngời chồng hiền lành của Kim Liên là Võ Đại không chút ghê tay.

Trấn Quan Tây Trịnh Đồ, một tên bán thịt lợn, cậy nhiều tiền đã lừa gạt Kim Thuý Liên, chơi cho “bớm chán ong chờng” rồi đuổi đi Không chỉ thế, hắn còn làm văn tự giả để đòi cho đợc 3000 quan tiền chuộc thân của cha con nhà này trong khi họ không đợc một đồng xu nào

Tên địa chủ khét tiếng gian xảo Mao Thái Công dấu con hổ bị thơng của anh em họ Giả bắn đợc, rồi còn đổ tội cho họ là cớp đoạt tài sản, giải lên quan phủ và giam họ vào ngục

Những tên địa chủ có vũ trang nh cha con Chúc Triều Phụng, cha con Tăng Trởng Giả tự xng oai đòi chống chọi với nghĩa quân Lơng Sơn Chúng đa ra những khẩu hiệu hết sức lếu láo, nào là “lấp bằng Thuỷ Bạc bắt Tiều Cái, giẫm nát Lơng Sơn bắt Tống Giang”, hay “quét sạch Lơng Sơn, lấp bằng Thuỷ Bạc, lùng bắt Tiều Cái, giải lên Đông Kinh, tóm cổ Đa Tinh, bắt sống Thời Vũ”[tập 3, trang 228, hồi59]

Nh vậy, trong một xã hội mà lũ ngời cầm quyền là tham quan ô lại, ác bá cờng hào, là một lũ ngời cậy nhiều tiền làm bậy, đổi trắng thay đen thì…ngời dân sẽ sống nh thế nào? Dới danh nghĩa là cha mẹ của dân nhng thực chất chúng là những con trùng hút máu dân đen, đục khoét xã hội khiến cho trăm

họ phải kêu than, nhà nhà sống trong thê thảm, oan ức, nhân dân bị đẩy đến

b-ớc đờng cùng, họ đứng dậy đấu tranh để dành sự sống nh một điều tất yếu, “có

áp bức, có đấu tranh”, “quan bức dân phản dân tất phản” là điều không thể tránh khỏi

ở “Thuỷ hử” Thi Nại Am đặc biệt quan tâm miêu tả những nạn nhân của chế độ thống trị phong kiến thối nát Đó là những ngời có địa vị xã hội,

từng làm quan cho triều đình nhà Tống nh: Lâm Xung, Tống Giang, Lỗ Trí Thâm, có những thành phần địa chủ nh Tiều Cái, L Tuấn Nghĩa Số phận,…cuộc đời của họ không giống nhau, hoàn cảnh xuất thân và địa vị xã hội của

họ cũng khác nhau nhng họ đều là những con ngời khảng khái, không chịu nổi sự ức hiếp của lũ quan tham vô lại đã buộc phải phản kháng Bằng việc miêu tả các số phận éo le của một loạt các nhân vật anh hùng, Thi Nại Am đã

“khái quát đợc con đờng đấu tranh từ tỉnh ngộ đi đến chống đối của những

ng-ời thuộc tầng lớp khác nhau trong xã hội phong kiến đen tối dài đằng đẵng thời bấy giờ”.[12, 244 ]

Chế độ thống trị thối nát chẳng những làm dân đen điêu đứng mà còn khiến cả một số thành viên trong tập đoàn thống trị cũng bị dồn vào con đờng làm phản

Lâm Xung, một giáo đầu cai quản 80 vạn cấm quân, một ông quan sống mực thớc và luôn coi trọng luật pháp triều đình Lâm Xung sống theo triết lý

“an phận thủ thờng” Vợ bị Cao Nha Nội chọc ghẹo, gia đình và bản thân bị cha con Cao Cầu hãm hại đến điêu đứng nhng vẫn một lòng cam chịu Anh ta lấy hai chữ “nhẫn nhục” làm đầu nhng “ chín nhịn mời lành” đâu phải là thứ triết lý sống trong xã hội ngời với ngời là lang sói? Mãi tới lúc Cao Cầu dùng thủ đoạn đuổi cùng giết sạch gia đình, phái ngời đến tận Thơng Châu phóng hoả diệt nốt Lâm Xung thì lúc đó tính nhẫn nhục của chàng mới trải qua cuộc thử thách đấu tranh nghiêm trọng, buộc chàng phải chọn lấy con đờng “bất phản kháng tức tử vong”, giết sạch ba tên gian ác: Lục Khiêm, Sài Bát, Phú

An, đoạn tuyệt với giai cấp thống trị lên Lơng Sơn chống lại giai cấp thống trị

Lỗ Trí Thâm và Lý Quỳ thì khác, họ không nuôi ảo tởng đối với giai cấp thống trị, cá tính bộc trực nóng nảy “ giữa đờng gặp chuyện bất bình chẳng tha”

Lỗ Trí Thâm thể hiện sự ngang tàng đúng chất của con nhà lính: tức tối đòi

đánh tên Cao Nha Nội chọc ghẹo vợ bạn, ba cú đấm giết chết quan tây Trịnh

Đồ gian xảo Lỗ Trí Thâm thể hiện cho tinh thần thù hận thế lực đen tối,…phản kháng đến cùng một cách bền bỉ, bất khuất

Lý Quỳ là hình tợng điển hình của nhân dân lao động có tinh thần cách mạng kiên định nhất Anh ta là ngời luôn xem khinh chế độ pháp luật và bộ máy quan liêu của giai cấp thống trị phong kiến ý chí cách mạng trong con ngời Lý Quỳ không gì lay chuyển nổi, bất cứ hoàn cảnh nào anh ta cũng không chịu lùi bớc Chính vì thế mà khi Tống Giang bàn anh em nhận lệnh chiêu an của triều đình thì Lý Quỳ là ngời kiên quyết phản đối đến cùng “Anh

ta là một ngời cách mạng triệt để nhất, phản kháng kiên cờng nhất trong số những hảo hán Lơng Sơn Bạc” [12, 247 ]

Nếu nh con đờng lên Lơng Sơn Bạc của Lâm Xung đầy quanh co phức tạp thì con đờng của Lỗ Trí Thâm và Lý Quỳ lai thẳng băng không chút do dự, trở ngại Họ tìm đến con đờng phản kháng rất tự nhiên Ngay từ đầu họ đã là ngời công khai tấn công vào thành trì của giai cấp thống trị

Cũng là con ngời cơng trực, khảng khái, coi ác là thù nhng Võ Tòng có cái khác so với Lỗ Trí Thâm và Lý Quỳ Tinh thần phản kháng của Võ Tòng phát hiện theo nhiều chặng đờng khác nhau Lúc đầu là cam lòng phục vụ giai cấp thống trị, nhng rồi chứng kiến tận mắt sự xấu xa bỉ ổi của lũ quan lại nh Trơng Đô Giám, Tởng Môn Thần, Võ Tòng đã không thể chịu nổi Trong…

đêm khuya giữa lầu uyên ơng, chàng đã vung dao giết chết một lúc mời lăm ngời Giết xong lấy giẻ chấm máu viết lên tờng mấy chữ: “Kẻ giết ngời chính

là Võ Tòng đánh hổ” Về sau lên gia nhập nghĩa quân Lơng Sơn, chàng đã trở thành nột trong 36 ngôi sao thiên cang “thiên thởng tinh, hành giả Võ Tòng”

Tống Giang- thủ lĩnh của tập đoàn nghĩa quân Lơng Sơn Bạc thì lại đợc Thi Nại Am xây dựng với tính cách khá phức tạp Con đờng lên Lơng Sơn Bạc của anh ta đầy quanh co, dai dẳng và khó khăn Tống Giang sinh ra trong nột gia đình tiểu địa chủ, luôn kết giao với các anh hùng hảo hán trong giang hồ nhng cha bao giờ có ý làm phản Lần này lợt khác Tống Giang vẫn một mực từ chối con đờng lên Lơng Sơn, cho đến lúc anh em Lơng Sơn Bạc đẩy vào thế ép mới chịu gia nhập nghĩa quân Nhng trong con ngời Tống Giang luôn tồn tại hai t tởng mâu thuẫn, đối nghịch nhau, đó là phản kháng và thoả hiệp Cầm

đầu lực lợng nghĩa quân nhng Tống Giang vẫn canh cánh trong lòng mong nhà vua sớm chiêu an để trở về:

“…Mong nhà vua giáng chiếu

Sớm chiêu an mới yên lòng”

Một loạt nhân vật với số phận khác nhau, con đờng lên Lơng Sơn Bạc của họ cũng không giống nhau nhng họ đều đồng lòng đoàn kết trong một lực lợng nghĩa quân nh trăm sông đổ về một mối vậy.Trong 108 vị anh hùng L-

ơng Sơn Bạc có non một nửa là những ngời thấp cổ bé họng không cam chịu cuộc sống đói nghèo, nô lệ, họ tìm về Lơng Sơn Bạc một cách tự nhiên Còn lại một nửa số hảo hán chính là những ngời tôi trung hiếu, vốn trung thành thờ phụng triều đình, muốn sống cuộc đời an phận, muốn đem tài năng và sức lực của mình để phục vụ cho tập đoàn phong kiến Nhng “muốn làm nô lệ mà vẫn không đợc” [lời của Lỗ Tấn], bị bức bách đến đờng cùng phải đứng lên phản kháng để tìm đờng sống

Thi Nại Am với cách miêu tả từng số phận con ngời cá nhân riêng lẻ

đầy sinh động trong vòng hai mơi hồi đầu đã lý giải nguyên nhân phát sinh cuộc khởi nghĩa Hai mơi hồi tiếp theo là sự tập hợp lực lợng “ trăm sông đổ về một mối” của nghĩa quân Từ hồi bốn mơi mốt trở đi là cuộc ra quân với sức

mạnh nh vũ bão của quân Lơng Sơn Họ dơng cao ngọn cờ “thế thiên hành

đạo” vùng vẫy khắp nơi, “đoạt phú tế bần” thực hiện nguyện vọng, lý tởng của mình

Ngời đọc dễ dàng nhận thấy Thi Nại Am dành dung lợng số trang khá lớn cho phần miêu tả sức mạnh của nghĩa quân Lơng Sơn Thực ra ở đây tác giả muốn thể hiện cái thanh thế to lớn của cuộc khởi nghĩa nông dân và chiến tranh nhân dân từ nhiều góc độ khác nhau Họ vừa tập hợp vừa xuất quân đánh phá, giành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác: hai lần đánh thắng Đồng Quán; ba lần đánh bại Cao Cầu; ba lần tấn công đánh Chúc gia trang; dùng mu

đoạt phủ Đại Danh; khiến cho quan quân triều đình phải khiếp nh… ợc Đặc biệt sự ra quân đánh phá của họ chủ yếu là cớp lơng thực, tài sản của bọn tham quan chia cho ngời nghèo và đem về sơn trại Họ không động đến dân đen, không cớp bóc của dân Lực lợng của họ ngày càng lớn mạnh, càng thu nạp đ-

ợc nhiều anh hùng hảo hán, họ đã có một giang sơn riêng đối lập với triều

Sự lớn mạnh của nghĩa quân Lơng Sơn với hình ảnh 108 vị anh hùng hảo hán chính là ớc mơ của nhân dân lao động, “Trung Nghĩa Đờng” là mô hình xã hội lý tởng mà nhân dân muốn xây dựng Qua đó để cho thấy một điều rằng ngời dân lao động vẫn cha thể vợt qua đợc sự chi phối của t tởng chính thống phong kiến Họ đứng lên lật đổ vua, chống tham quan , áp bức bóc lột không phải để thiết lập lên một mô hình xã hội mới dân chủ không có vua

quan, ngôi thứ mà là một mô hình xã hội không có gì khác so với xã hội mà họ

đã là nạn nhân, chặng qua chỉ làặ thay đổi ngời cầm đầu mà thôi, và “Trung Nghĩa Đờng” dựng giữa sơn trại là chứng minh cho điều đó

ở những bản “Thuỷ hử” hơn 70 hồi thì từ hồi 71 trở đi tác giả bắt đầu miêu tả sự xuống dốc của cuộc khởi nghĩa Lập trờng của họ không vững vàng cho nên khi giai cấp thống trị dùng thủ đoạn lung lạc thì họ vội dao động, thoả hiệp nhận lệnh chiêu an

Sự thất bại của cuộc khởi nghĩa, sự tan rã sụp đổ của nghĩa quân Lơng Sơn nh một tất yếu của lịch sử Mặc dù trong nhận thức của tác giả thì nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự thất bại của cuộc khởi nghĩa bắt nguồn từ vai trò của ngời cầm đầu Tống Giang với bản tính dao động dễ thoả hiệp Nhng nguyên nhân sâu xa của nó là do cuộc khởi nghĩa này mang tính tự phát, lực lợng của cuộc khởi nghĩa không phải là lực lợng sản xuất tiên tiến của xã hội Họ thiếu

đi một cơng lĩnh, một đờng lối chính trị đúng đắn, không có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định Họ chỉ có thể là lực lợng đông đảo của cách mạng chứ không phải là lực lợng lãnh đạo cách mạng Do vậy sự thất bại của họ là một tất yếu không tránh khỏi, điều này đã đợc lịch sử chứng minh

Nh vậy bằng tài năng của mình, tác giả đã xây dựng đợc những chi tiết, những cuộc đời chân thực, sinh động giúp ngời đọc nhận thức đợc về nguyên nhân phát sinh, quá trình phát triển và thất bại của cuộc khởi nghĩa nông dân Sau cuộc khởi nghĩa của nghĩa quân Lơng Sơn Bạc còn có hàng loạt các cuộc bạo động nông dân trong lịch sử đã bị thất bại dới chế độ phong kiến đã chứng minh một điều rằng: Muốn dành chính quyền về tay mình thì phải có lý tởng chính trị sáng suốt, triệt để, một giai cấp tiên tiến lãnh đạo, đó là giai cấp công nhân, giai cấp vô sản trong cách mạng ngày nay Đó chính là giá trị nhận thức

do bộ tiểu thuyết “Thuỷ hử” mang lại

1.2 Giá trị về phơng diện nghệ thuật.

Một tác phẩm đợc gọi là thành công là một tác phẩm phải vừa có giá trị

về phơng diện nội dung, vừa phải có giá trị về phơng diện nghệ thuật Nội dung và nghệ thuật chính là hai phơng diện cơ bản của một tác phẩm hoàn chỉnh

“Thuỷ hử” của Thi Nại Am không chỉ hấp dẫn ngời đọc, lu danh hậu thế

về phơng diện nội dung mà về nghệ thuật nó cũng đã tạo đợc sức cuốn hút lớn

đối với những ngời yêu văn học Giá trị nghệ thuật của “Thuỷ hử” chính là ở việc xây dựng đợc hàng loạt các nhân vật hảo hán- đó cũng là một giá trị cơ bản của bộ tiểu thuyết này

“Thuỷ hử” có sự kế thừa truyền thống u tú của truyện kể trong dân gian Tống Nguyên Sự thống nhất giữa tính truyền kì và tính chân thực thể hiện rõ nhất trong nghệ thuật xây dựng nhân vật “Thuỷ hử” đã đợc ngời xa khen ngợi:

“Thuỷ hử kể chuyện 108 ngời mà mỗi ngời đều có tính tình riêng, có khí chất riêng, có hình trạng riêng, có tiếng nói riêng”

Diệp Trú, một tác giả Trung Quốc đợc nhắc đến trong “Khái yếu lịch sử văn học Trung Quốc”, tập 2- NXB Thế giới, 2000 cho rằng: Trong “Thuỷ hử”,

“mỗi nhân vật đều có hoàn cảnh, mỗi nhân vật đều có gia đình, mỗi nhân vật

đều có thân phận, một ly không sai, một chút không lẫn”, lại có tính điển hình

“tả dâm phụ thì giống dâm phụ, nói tráng sĩ thì giống y một tráng sĩ” [trang 117]

Nói nh vậy là để khẳng định một điều rằng: Truyện “Thuỷ hử” xây dựng đợc hàng loạt các nhân vật hảo hán nhng mỗi nhân vật mang một nét tính cách riêng không ai giống ai, một sự đa dạng nhng hết sức rõ ràng Đó là một phơng diện thành công của tác phẩm

108 vị anh hùng hảo hán Lơng Sơn Bạc, phần lớn đều là những con

ng-ời nghĩa khí, võ nghệ cao cờng, tinh thông khảng khái Đó là những điểm giống nhau, nhng trong cái giống nhau ta vẫn tìm ra đợc những cái khác nhau Chẳng hạn, tả tính cách nóng nảy thì có Lỗ Trí Thâm, Võ Tòng, Lý Quỳ, Nguyễn Tiểu Thất, Hồ Diên Chớc, Thanh Tú, Lu Đờng, Nh… ng ngời đọc vẫn có thể phân biệt đợc một cách rõ ràng từng nhân vật một qua việc miêu tả hành động của họ

Lỗ Trí Thâm là một tay võ nghệ cao cờng, tính tình nóng nảy, nhng cái nóng nảy của Lỗ Trí Thâm vẫn có cái cẩn thận, sáng suốt và nhanh nhạy Với

ba cú đấm chàng đã giết chết Trấn Quan Tây Trịnh Đồ, biết mình lỡ tay giết chết hắn giữa lúc đông ngời, Lỗ Trí Thâm giả vờ nói “Mày giả chết hả” rồi nhanh chân tẩu thoát Hay khi biết Lâm Xung đi đày gặp nạn, Lỗ Trí Thâm âm thầm theo dõi, đến rừng Dã Tr hai tên công sai giở trò định giết chết Lâm Xung thì chàng đã nhảy ra cứu thoát Lỗ Trí Thâm là ngời hiểu rất rõ mọi mánh khoé của bọn thống trị cho nên mọi hành động của anh ta đều rất thành thục và lão luyện

Lý Quỳ rất ngay thẳng và cực kì nóng tính Cái nóng của Lý Quỳ đôi lúc hấp tấp, không phân biệt trắng đen, sẵn sàng chặt đầu hàng loạt ngời bằng cây rìu của mình Nhng Lý Quỳ lại là một con ngời rất chân thực, trung thành tuyệt đối với lực lợng nghĩa quân, đặc biệt Lý Quỳ có lòng yêu quý- sự gắn bó sâu nặng Cũng nh với Tống Giang Lỗ Trí Thâm, Lý Quỳ căm ghét giai cấp thống trị và luôn kiên định với lý tởng diệt trừ bọn tham quan Vì vậy khi có lệnh chiêu an của triều đình, Lý Quỳ là ngời kiên quyết chống lại, một mực không chịu quy hàng

Nhân vật Võ Tòng lại có phần khác, là một con ngời hào phóng mang tính cách giang hồ, tự phụ, tự tin mang đậm chất anh hùng Anh ta vừa có

dũng lại vừa có mu, làm việc cẩn thận và tinh tế, về mặt này thì cả Lỗ Trí Thâm và Lý Quỳ đều không sánh kịp Đặc biệt trong cách Võ Tòng trả thù cho anh trai Trớc hết, anh ta tìm đủ nhân chứng, đợi hết bốn mơi chín ngày của anh thì bày một bữa rợu mời bà con hàng xóm sang đông đủ để làm chứng

Đóng kín cửa trớc sau, lấy khẩu cung Vơng bà và Phan Kim Liên( thủ phạm giết anh trai mình) rồi giết ngay Phan Kim Liên cắt đầu để tế Võ Đại, tìm đến giết tên thông gian là Tây Môn Khánh Xong xuôi mọi việc anh ta dẫn nhân chứng, vật chứng tới cửa quan để tự thú, tất cả kế hoạch đợc tiến hành một cách trôi chảy không chút vấp váp

Rõ ràng, Thi Nại Am không chỉ miêu tả, khắc hoạ tính cách khác nhau giữa các nhân vật một cách rõ nét mà còn cho thấy chiều sâu trong mỗi tính cách ấy Tác giả đặc biệt giỏi trong việc khắc hoạ tính cách nhân vật thông qua ngôn ngữ và hành động Tính cách, diện mạo tinh thần liên quan tới nhân vật

đều do chính hành động và ngôn ngữ của nhân vật ấy nói lên Bên cạnh tính cách nhân vật, tác giả còn tả đợc hoàn cảnh xã hội mà nhân vật dựa vào đó để

có tính cách ấy, khiến cho nhân vật thể hiện đợc ý nghĩa xã hội sâu sắc và phong phú Trong mỗi hoàn cảnh khác nhau, hành động và ngôn ngữ nhân vật cũng có sự thay đổi, bởi thế mà tính cách nhân vật cũng có chiều phát triển

Chẳng hạn, tả về nhân vật Võ Tòng, khi còn làm chức Đô đầu ở huyện Dơng Cốc, cam lòng phục vụ giai cấp thống trị, thừa nhận luật pháp và trật tự phong kiến Cho nên giết chết Phan Kim Liên và Tây Môn khánh xong y liền tìm đến huyện để tự thú, hy vọng vào sự khoan dung của luật pháp triều đình

Đến lúc đợc Trơng Đô Giám giúp đỡ thì tình nguyện xin cầm roi ngựa hầu ân tớng Nhng khi biết đợc bộ mặt của ân tớng họ Trơng, nhìn rõ bức màn đen tối của xã hội phong kiến thì Võ Tòng vứt hết mọi ảo tởng đối với giai cấp thống

trị, giết chết cả nhà họ Trơng lên sơn trải làm “giặc cỏ” và trở thành một hảo hán tích cực diệt ác trừ gian.

Một đặc điểm đáng chú ý của nghệ thuật xây dựng nhân vật trong

“Thuỷ hử” đó là dùng bút pháp chạm khắc tinh vi để khắc họa nên những cá tính rõ nét Có nhiều nhân vật cùng xuất thân trong một tầng lớp giai cấp nhng

có sự từng trải xã hội khác nhau, hoàn cảnh sống khác nhau, do đó mà cá tính của mỗi nhân vật cũng khác nhau

Chẳng hạn, Lâm Xung, Lỗ Trí Thâm, Dơng Chí đều xuất thân từ hàng ngũ võ quan, có võ nghệ cao cờng nhng nguyên nhân và quá trình lên Lơng Sơn Bạc của họ rất khác xa nhau

Lỗ Trí Thâm ngay từ đầu đã bộc lộ là một con ngời phản kháng, căm ghét thế lực thống trị, cho nên việc tìm lên Lơng Sơn Bạc của anh ta là một

điều đơng nhiên không có gì vớng mắc

Dơng Chí thì lại khác, anh ta là “dòng dõi ba đời nhà tớng” luôn mu cầu công danh để làm rạng rỡ tổ tông Lần thất bại thứ nhất ở trận Hoa thạch cơng, Dơng Chí một mực từ chối con đờng lên Lơng Sơn Bạc vì sợ làm nhơ bẩn thanh danh của mình, quyết chờ lệnh ân xá của nhà vua để mong đợc về phục chức Nhng ý đồ của anh ta không thành, mãi đến lần thát bại thứ hai khi chở

đồ sinh nhật cho Lơng Trung Th bị quân Tiều Cái đánh cắp, cùng đờng anh ta mới chịu lên nhập bọn Lơng Sơn

Lâm Xung không giống với Lỗ Trí Thâm và Dơng Chí, con đờng lên

L-ơng Sơn Bạc của anh ta không đơn giản chút nào mà đầy quanh co, phức tạp, trải qua bao thăng trầm, từ một con ngời trung thành với triều đình phong kiến trở thành một con ngời phản kháng quyết liệt

Còn Con đờng lên Lơng Sơn Bạc của Tống Giang cũng lắm nẻo quanh

co, phức tạp và đầy éo le Là một viên quan của triều đình nhng Tống Giang

thích kết thân với các anh hùng hảo hán trong giang hồ Sẵn tính hào hiệp và thích cu mang ngời khác, Tống Giang đã giải thoát cho Tiều Cái khỏi mạng lới bủa vây của triều đình Nhng anh ta lại bất bình với việc tụ nghĩa của quân L-

ơng Sơn và quyết không chịu theo họ.Tống Giang cho đó là một tội tầy đình không thể dung tha, càng không thể dấn thân vào con đờng “bất trung” đó

Đến lúc mang tội với triều đình anh ta vẫn muốn cam tâm làm tù phạm để mong đợc ngày phục chức Điểm này Tống Giang có phần giống với Lâm Xung Song nếu nh Lâm Xung từ hoàn cảnh của mình đã đấu tranh tự nguyện bớc vào con đờng phản kháng thì Tống Giang hết lần này đến lợt khác đợc nghĩa quân Lơng Sơn cứu sống, đến lúc đợc cứu thoát khỏi pháp trờng,Tống Giang mới đoạt tuyệt với triều đình để lên Lơng Sơn Bạc Nhng trong tính cách con ngời Tống Giang lại chứa đầy mâu thuẫn, phức tạp T tởng phản nghịch và t tởng quy thuận luôn giằng co, khi thì cái này khi thì cái kia chi phối hành động và suy nghĩ của Tống Giang Chính vì thế khi đã trở thành ng-

ời đứng đầu nghĩa quân, nắm trong tay một lực lợng hùng mạnh, nhng anh ta vẫn nung nấu một điều: chờ lệnh chiêu an của triều đình để phục quốc Con ngời dễ dao động và dễ thoả hiệp của anh ta đã đem đến kết cục thất bại, tan rã của nghĩa quân Xây dựng nhân vật Tống Giang, Thi Nại Am muốn giải thích cho nguyên nhân thất bại của cuộc khởi nghĩa nông dân trong “Thuỷ hử” Nh-

ng để nhận thức một cách sâu sắc thì sự thất bại của nghĩa quân không chỉ là

sự tất yếu của tính cách Tống Giang mà còn là một tất yếu có tính quy luật của lịch sử

Sự tỉ mỉ trong việc khắc hoạ tính cách nhân vật còn đợc biểu hiện ngay

ở những kẻ là anh em ruột

Chẳng hạn ba anh em họ Nguyễn đều là những ngời nông dân lao động chất phác nhng mỗi ngời lại mang một nét tính cách riêng Tiểu Nhị thì già

dặn, trầm tĩnh, gặp nguy không cuống; Tiểu Ngũ thì tinh nhanh táo bạo, lanh lợi dứt khoát; Tiểu Thất lại là ngời hấp tấp vội vàng, tính nóng nh lửa Hai anh

em Võ Tòng và Võ Đại lại khác nhau một trời một vực: Võ Đại thì hiền lành nhu nhợc và có phần ngốc nghếch, còn Võ Tòng lại là một ngời thẳng thắn, tinh nhanh và sáng suốt Hay giữa anh em Tôn Lập và Tôn Tân; Tống Giang

và Tống Thanh đều có những tính cách khác nhau

Cũng có khi các nhân vật đợc miêu tả trong một hoàn cảnh giống nhau, nhng do cá tính, thân phận và địa vị của họ không giống nhau nên cách xử sự của họ cũng khác nhau Đều là những con ngời ngay thẳng, căm ghét giai cấp thống trị và cơng quyết chống lệnh chiêu an của triều đình nhng giữa Lỗ Trí Thâm, Võ Tòng và Lý Quỳ lại có những biểu hiện khác nhau, mang đặc trng tính cách riêng của mỗi ngời Khi có lệnh chiêu an của triều đình, Võ Tòng thì

“kêu lên”, Lý Quỳ thì không những “hét to” mà còn “trợn mắt tròn xoe” đá tung cái bàn vỡ vụn, còn Lỗ Trí Thâm thì “nói” về đạo lý để thể hiện sự phản

Ngoài những nhân vật điển hình nh Lâm Xung, Tống Giang, Lỗ Trí Thâm, Lý Quỳ, các nhân vật anh hùng hảo hán L… ơng Sơn Bạc khác cũng đ-

ợc tác giả khắc hoạ khá nổi bật: Lòng dũng cảm, sự can đảm và trí thông minh hơn ngời của Thạch Tú; tính cách phản kháng, không sợ trời, không sợ đất, không sợ quan của ba anh em họ Nguyễn; các nhân vật nh Ngô Dũng, Tần

Minh, Sử Tiến, Lý Tuấn, Trơng Thuận, Dơng Chí, Tống Thanh, mỗi ng… ời một vẻ khác nhau rất sinh động.

Tuy nhiên, sự khác nhau của 108 vị anh hùng hảo hán không phải đợc miêu tả trong sự đơn lẻ, rời rạc mà nằm trong một chỉnh thể thống nhất, nhân vật này xuất hiện có liên quan đến nhân vật kia và liên quan đến sự phát triển tình tiết cốt truyện Các nhân vật vừa có thể đứng độc lập, vừa có sự liên kết với các nhân vật khác nh một mắt xích trong toàn bộ dây xích, họ đóng một vai trò quan trọng tạo nên sự hoàn chỉnh của tác phẩm

1.3.Vị trí của nhân vật Lâm Xung trong Thuỷ hử.

Trong số đông đảo các nhân vật anh hùng hảo hán của tác phẩm thì Lâm Xung là một trong những nhân vật đợc Thi Nại Am miêu tả sinh động nhất và có những chuyển biến hợp lý về tính cách Lâm Xung cũng nh Lý Quỳ, Lỗ Trí Thâm đều là những con ngời tài năng Nhng nếu nh Lỗ Trí Thâm,

Lý Quỳ ngay từ đầu đã công khai tấn công vào thành trì của giai cấp thống trị, cuộc đời của họ là những hành động phản kháng, thể hiện cho tinh thần đấu tranh không khoan nhợng vào các thế lực thống trị đen tối của nhân dân, thì Lâm Xung lại là nhân vật có tính cách khá phức tạp Con đờng dẫn đến đấu tranh chống đối các thế lực thống trị của Lâm Xung không đơn giản mà quanh

co và có sự thay đổi Từ nhân vật Lâm Xung độc giả sẽ khai sáng để đúc rút nên chân lý: “Quan bức dân phản, bức thớng Lơng Sơn”

Nhân vật Lâm Xung chính là nhân vật t tởng của tác giả, là nhân vật thể hiện linh hồn của tác phẩm Thi Nại Am đã tập trung bút lực để miêu tả về cuộc đời hoạt động, những cảnh ngộ của Lâm Xung để thấy đợc quá trình phát triển tính cách của anh ta Qua đó tác giả khái quát về con đờng từ tỉnh ngộ đi

đến phản kháng chống đối lại triều đình đại phong kiến với thời gian tồn tại hơn một nghìn năm.Không phải ngẫu nhiên mà Thi Nại Am dành riêng ra 5

hồi để viết về nhân vật Lâm Xung, trong đó tập trung bút lực để khắc hoạ Lâm Xung là một ông quan trung thành, sống theo triết lý “an phận thủ thờng” chiếm tới 4 hồi (từ hồi 6 đến hồi 9) và mãi đến hồi thứ 10 của tác phẩm thì nhân vật mới bớc vào con đờng phản kháng, chống đối Từ đó về sau tính cách nhân vật phát triển theo hớng này Thông qua việc miêu tả con đờng giác ngộ dai dẳng, khó khăn phức tạp của Lâm Xung từ nhu nhợc đến thức tỉnh làm phản thì cả bộ mặt xã hội phong kiến thối nát đợc bày ra trớc mắt độc giả Tức

là hình tợng nhân vật Lâm Xung mang một ý nghĩa xã hội hết sức sâu sắc, phong phú Lâm Xung phải chiến đấu với cả một đám ngời bủa vây của thế lực phong kiến là Cao Cầu, Cao Nha Nội, Lục Khiêm, Phú An, Sài Bát, trong đó…Cao Cầu là nhân vật điển hình cho thế lực thống trị Hắn là đầu mối của cái lới trời chăng bủa khắp nơi còn bọn tham quan ô lại, địa chủ cờng hào từ trung -

ơng đến địa phơng chính là các mắt nút của nó Chính cái lới vô hình đó đã vây bắt Lâm Xung, Vơng Tiến, Dơng Chí, khiến cho họ “có n… ớc không đợc

về, có nhà không đợc ở” Đến nh Lâm Xung, một con ngời tôn trọng trật tự phong kiến đến nh thế, một lòng yên phận giữ mình, không dám nghĩ đến điều quá phận Thế mà rút cuộc bàn tay của thế lực đen tối vẫn vơn tới nuốt chửng, bóp chết Một xã hội đầy bất công ngang trái khiến cho ngời ta muốn yên phận cũng không xong Từ công đờng cho đến nhà đại lao đầy rẫy những việc làm xấu xa cho thấy một bộ máy thống trị thối nát

Cao Cầu vốn là một kẻ lông bông, đầu trộm đuôi cớp, chỉ vì giỏi đá cầu

mà đợc Đoan Vơng cho giữ chức Điện Thái Uý, cậy quyền thế chuyên ức hiếp ngời hiền Vì thói dâm dục của đứa con trai nuôi Cao Nha Nội mà hắn sẵn sàng bày mu đòi giết chết một tớng tài nh Lâm Xung Vì tiền bạc mà hai tên công sai sẵn sàng nhận lời lấy tính mạng của một ngời hiền nh Lâm Xung

Đặc biệt là tại nhà giam Thơng Châu, mọi cái đều đợc đánh đổi bằng tiền “có

tiền mua tiên cũng đợc” Lâm Xung chỉ cần đút cho chúng năm, mời lạng bạc thì chúng thay đổi ngay thái độ c xử, chuyển từ chửi bới đánh đập sang nịnh

bợ tâng bốc Hay cũng vì tiền bạc và quyền lực mà một ngời nh Lục Ngu Hầu,

là bạn chơi thân từ nhỏ của Lâm Xung, lại là láng giềng thân cận “tối lửa tắt

đèn có nhau” vậy mà cũng âm mu thanh toán Lâm Xung tại thảo đờng không chút đắn đo suy nghĩ Thế lực của giai cấp thống trị không chỉ uy hiếp đến tính mạng của Lâm Xung mà cả gia đình của chàng cũng bị chúng nuốt chửng khiến cho chàng không thể không chạy theo cùng hớng với đội ngũ “những kẻ làm phản”

Miêu tả cảnh ngộ của Lâm Xung, Thi Nại Am còn muốn khái quát về con đờng đấu tranh của những ngời thuộc tầng lớp trung gian trong xã hội phong kiến Đồng thời cuộc đời hoạt động của Lâm Xung còn giải thích cho nguyên nhân phát sinh, phát triển của cuộc khởi nghĩa Lơng Sơn Bạc Họ sinh

ra không phải để làm loạn, trong đầu họ không có sẵn ý nghĩ làm phản mà loạn này là do từ trên xuống – “Loạn tự thợng tắc” Giữ địa vị cao trong triều

đình Bắc Tống lại là một tên quan dốt nát, vô lại chuyên hà hiếp, bức bách kẻ lơng thiện đã khiến cho không chỉ những ngời nông dân bần cùng đứng lên phản kháng mà ngay cả những quan lại triều đình nh Lâm Xung, Tống Giang hoặc con cháu nhà danh tớng nh Dơng Chí, thậm chí cả những ngời xuất thân

từ giai cấp địa chủ, dòng dõi quý tộc nh Sài Tiến, L Tuấn Nghĩa cũng tích cực chống lại chúng Họ dứt bỏ hết mọi mộng tởng quan cao chức trọng, tình nguyện đi theo tiếng gọi của nghĩa quân, sẵn sàng hy sinh tính mệnh cho sự nghiệp chung Sự có mặt của họ đã tố cáo nghiêm khắc chính quyền nhà Tống

hủ bại và chứng minh cho chân lý: “Có áp bức, có đấu tranh”

Hình tợng nhân vật Lâm Xung là một trong 36 đại đầu lĩnh ở nằm trong

108 vị anh hùng hảo hán tiêu biểu của Lơng Sơn, có thể xem là nhân vật chủ

yếu, điển hình nhất góp phần thể hiện giá trị nhận thức của tác phẩm về nguyên nhân phát sinh, quá trình phát triển của khởi nghĩa Lơng Sơn Cũng là nhân vật tợng trng cho lý tởng và nguyện vọng muôn đời của quần chúng nhân dân về những ông tiên, ông phật cứu khổ, cứu nạn giúp họ giải thoát khỏi hoàn cảnh tối tăm, khổ cực.

Lâm Xung cũng là nhân vật thể hiện cho tài năng của Thi Nại Am trong việc sáng tạo nên hàng loạt các nhân vật hảo hán, một giá trị cơ bản của tác phẩm

Có thể nói nhân vật Lâm Xung chiếm một vị trí đặc biệt trong “Thuỷ hử”, là nhân vật thể hiện linh hồn của tác phẩm Chính vì vậy việc đi sâu tìm hiểu nhân vật này cũng chính là đi tìm giá trị đích thực của tác phẩm

Chơng 2.

Hình tợng nhân vật Lâm Xung trong “Thuỷ hử.”

2.1 Từ một võ quan trung thành với triều đình phong kiến …

Lâm Xung là một võ quan xuất thân từ tầng lớp quan lại, làm đến chức Giáo Đầu nên ngời ta thờng gọi là Lâm Giáo Đầu, dạy 80 vạn cấm quân ở

Đông Kinh

Một con ngời có võ nghệ cao cờng lại hết sức trung thành với triều đình, nguyện đem tài năng của mình để phục vụ cho triều đình phong kiến Lâm

Giađình Lâm Xung là một gia đình mẫu mực của thời đại phong kiến Từ bố

đẻ, bố vợ đến bản thân đều giữ những chức vụ quan trọng trong triều: bố đẻ làm Đề hạt, bố vợ giữ chắc giáo đầu, một gia đình truyền thống có công lao làm nên sự bền vững của bộ máy Nhà nớc phong kiến Sống trong hoàn cảnh

đó Lâm Xung mang trong mình t tởng “an phận thủ thờng”, thích sống bình yên trong cái vỏ bọc nhung gấm Đây chính là cách sống chịu ảnh hởng của học thuyết nho gia Địa vị và hoàn cảnh sống đó đã quyết định cho tính cách của Lâm Xung Anh ta sống thoả mãn với hiện trạng đang có của mình, hành

động thì lúc nào cũng, rụt rè, trông trên nhìn dới Phơng châm sống của Lâm Xung là “chín nhịn mời lành”, sẵn sàng nhợng bộ

Trong một lần Lâm Xung đa vợ đi dâng hơng ở miếu thờ, mãi xem Lỗ Trí Thâm múa luyện võ, vợ ở miếu thờ bị tên Cao Nha Nội (là con nuôi của Cao Cầu) chọc ghẹo Lúc đầu khi nghe tin vợ mình bị trêu chọc thì Lâm Xung

tỏ ra dùng dằng tức giận, chạy lên mắng và định giơ tay đánh cho gã thanh niên đó một trận nhng “bất đồ trông đến mặt thì té ra chính là cậu ấm Cao, con nuôi Cao Thái Uý nhà mình, liền chùn tay lại mà không đánh nữa” [tập 1, trang 148, hồi 6] Việc vợ mình bị chọc ghẹo ở chốn đông ngời là một mối nhục lớn, vậy mà một hảo hán võ nghệ đầy mình nh Lâm Xung đã phải nuốt nhục bỏ qua Trong lòng còn rất tức giận nhng chỉ biết trừng mắt nhìn theo mà không làm đợc gì Khi Lỗ Trí Thâm đến hỏi thì chàng giả thích rằng: “có phải

ai đâu, đấy là cậu ấm con Cao Thái Uý, không biết vợ tôi cho nên mới vô lễ

nh thế, tôi đã toan đánh cho nó một trận nhng lại sợ đối với Cao Thái Uý có

điều không tiện cho nên phải thôi” [tập 1, trang 149, hồi6] Ngời xa đã nói

“không sợ quan, chỉ sợ quản”, vì sợ liên luỵ đến địa vị và thể xác mà “đành chịu nhịn một phen”

Có thể nói Lâm Xung đã tỏ ra là một con ngời rất biết nhẫn nhục ở đây Lâm Xung không phải không phải không bất bình phẫn nộ trớc thái độ lu manh côn đồ của tên Cao Nha Nội, giữa thanh thiên bạch nhật giám trêu vợ ngời, mà Lâm Xung không muốn chuốc phiền hà vào thân và gia đình “Chín nhịn mời lành” đã trở thành triết lý nhân sinh của Lâm Xung, thà chịu nhục một chút nhng để gia đình đợc yên ấm, địa vị đợc bảo toàn.

Sự nhịn nhục, chịu đựng của Lâm Xung cũng không mang lại bình yên cho mình Bởi vì bọn thống trị xa nay “ăn trên ngồi trốc” có bao giờ biết buông tha ngời khác, bất chấp mọi thủ đoạn xấu xa, nham hiểm Chúng không chỉ dẫm lên đầu dân đen mà ngay trong giai cấp của mình chúng cũng xâu xé tranh dành lẫn nhau, quan trên đè nén cai quản quan dới, cá lớn nuốt cá bé, kẻ dới phải luồn cúi kẻ trên Trong khi Cao Nha Nội chỉ là con nuôi của Cao Thái

Uý cũng cậy quyền làm bậy, tiếp tục bày trò tìm cách làm nhục vợ Lâm Xung, Lâm Xung chỉ biết ngồi uống rợu mà than thở: “Làm thằng con trai ở đời, tài sức chẳng kém gì ai, thế mà không gặp đợc ngời minh chủ, đành phải khuất d-

ới trớng của kẻ tiểu nhân” [tập 1, trang 156, hồi 6] Lời than thở của Lâm Xung chứng tỏ Lâm Xung ý thức đợc về tài năng của mình và nhận ra đợc kẻ tiểu nhân đang ở trên đầu mình nhng chàng đành phải khuất phục vì địa vị, quyền lực của chúng dới trớng của chúng để rồi Lâm Xung đã xử sự một cách hết sức nhu nhợc

Khi biết trúng kế gian của Lục Ngu Hầu và Cao Nha Nội thì Lâm Xung cũng chỉ biết rửa hận bằng việc phá phách nhà Lục Khiêm mà không dám

động đến tên “Con nuôi của Cao Thái Uý nhà mình” [tập 1, trang 148, hồi 6]

Lâm Xung sống “an phận thủ thờng” nhng cuộc đời của chàng lại gặp bao điều sóng gió Chỉ vì vợ bị Cao Nha Nội để ý mà mẻ lới Cao Thái Uý bủa vây bức hại khiến cho gia đình và bản thân đi đến sự khốn cùng Lâm Xung bị