Nhân vật eguchi trong tiểu thuyết người đẹp ngủ say của y kawabata luận văn tốt nghiệp đại học

Tuy nhiên, tài năng văn học của ông đợc khẳng định nổi bật hơn cả là ở thể loại tiểu thuyết, với các tác phẩm tiêu biểu, nh: Xứ tuyết, Ngàn Cánh Hạc, Cố Đô, Đẹp và... Từ những năm 70 trở

Vinh - 2011

Trờng đại học vinh Khoa ngữ văn -

Vinh - 2011

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU……….

1 Lý do chọn đề tài………

2 Lịch sử vấn đề………

3 Mục đớch, nhiệm vụ nghiờn cứu………

4 Phạm vi, đối tượng nghiờn cứu………

5 Phương phỏp nghiờn cứu………

6 Cấu trỳc khúa luận………

Chơng 1 Ngời đẹp say ngủ trên hành trình tiểu thuyết Y.Kawabata………

1.1 Vài nét về cuộc đời và sự nghiệp Y.Kawabata………

1.1.1 Cuộc đời………

1.1.2 Sự nghiệp văn học Y.Kawabata………

1.2 Những cảm hứng chính trong tiểu thuyết Y.Kawabata………

1.3 Ngời đẹp say ngủ - Dấu mốc trên hành trình tiểu thuyết Y.Kawabata………

1.3.1 Sự ra đời của Ngời đẹp say ngủ………

1.3.2 Cảm hứng chủ đạo trong Ngời đẹp say ngủ………

1.3.3 Những đặc sắc nghệ thuật của Ngời đẹp say ngủ………

Chơng 2: Eguchi trong thế giới nhân vật Ngời đẹp say ngủ……

2.1 Thế giới nhân vật trong Ngời đẹp say ngủ………

2.1.1 Một cái nhìn phác thảo………

2.1.2 Eguchi hình tợng trung tâm của tác phẩm………

2.2 Nhân vật Eguchi và sứ mạng nối kết thế giới nhân vật………

2.2.1 Vai trò Eguchi trong việc triển khai mạch chuyện ………

2.2.2 Nhân vật Eguchi với việc tổ chức trần thuật………

1 1 2 7 8 8 8

9 9 9 11 15

19 19 21 22 26 26 26 29 34 34 36

2.2.3 Sự chi phối của Eguchi đối với các nhân vật trong tác phẩm…….

Chơng 3 Nghệ thuật khắc hoạ nhân vật Eguchi………

3.1 Sử dụng thủ pháp dũng ý thức………

3.2 Sử dụng độc thoại nội tâm………

3.3 Sử dụng thủ pháp đồng hiện………

KẾT LUẬN……….

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO………

37 39 39 42 46 49 51

LỜI CẢM ƠN

Tìm hiểu và tiếp cận các sáng tác của Y.Kawabata còn khá thưa thớt trong nghiên cứu tác phẩm văn chương ở Việt Nam Trong những thể nghiệm ban đầu, khoá luận của chúng tôi không tránh khỏi nhiều thiếu sót Chúng tôi

hi vọng sẽ nhận được sự góp ý chân thành của thầy cô và bạn bè nếu có dịp được trở lại đề tài ở phạm vi sâu rộng hơn

Nhân đây, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến thầy cô, bè bạn

đã luôn động viên, giúp đỡ Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Văn Hạnh - người đã tận tâm hướng dẫn tôi thực hiện đề tài này

Vinh, ngày 3 tháng 5 năm 2011

Sinh viên: Sầm Hải Yến

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Nhật Bản là quốc gia đáng tự hào về một nền văn học giàu có, đặc

sắc bậc nhất thế giới với lịch sử phát triển gần mời hai thế kỷ Năm 1968, Nhật Bản vinh dự đón nhận một sự kiện trọng đại: nhà văn Yasunari Kawabata đợc trao giải Nonel Văn học Giải thởng cao quý này đợc trao cho những sáng tác

có sự cách tân về nghệ thuật hoặc góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc Viện Hàn lâm văn học Thuỵ Điển đã trao giải Nobel văn học cho Kawabata bởi ông là ng-

ời tôn vinh vẻ đẹp h ảo và hình ảnh u uẩn của hiện trạng đời sống thiên nhiên trong quan hệ với định mệnh con ngời Với Nhật Bản sự kiện này không chỉ có

ý nghĩa văn học mà còn có ý nghĩa chính trị xã hội Bằng những sáng tác của mình, Kawabata góp phần rất lớn trong việc bảo tồn, hồi sinh và giới thiệu những hình ảnh đặc sắc và giá trị về văn hóa truyền thống, mở ra cánh cửa tâm hồn Nhật Bản vốn còn bí hiểm, kín đáo đến bè bạn khắp thế giới Ông đã khẳng định đợc vị trí của mình trong văn học Nhật Bản nói riêng văn học nhân loại nói chung Bởi vậy, nghiên cứu sáng tác của Y.Kawabata không chỉ để hiểu tài năng, đóng góp nghệ thuật của ông mà còn có ý nghĩa tiếp cận, giới thiệu nền văn học Nhật Bản hiện đại, một nền văn học còn khá mới mẻ ở Việt Nam

1.2 Trong sáng tác, Kawabata đã kết hợp nhuần nhuyễn truyền thống nghệ thuật Nhật Bản với các thủ pháp nghệ thuật hiện đại của phơng Tây để chuyển tải t duy, thẩm mỹ và tâm hồn Nhật Bản Ông nổi tiếng với các sáng tác

ở nhiều thể loại khác nhau nh truyện ngắn, tiểu thuyết Đặc biệt ông đã sáng tạo

ra thể loại “Truyện trong lòng bàn tay” đợc đánh giá là sản phẩm của một t duy vốn coi trọng cái “tinh” và nối tiếp truyền thống thơ HaiKu trớc đó Tuy nhiên, tài năng văn học của ông đợc khẳng định nổi bật hơn cả là ở thể loại tiểu thuyết, với các tác phẩm tiêu biểu, nh: Xứ tuyết, Ngàn Cánh Hạc, Cố Đô, Đẹp và

Buồn, Ngời đẹp say ngủ Năm 1969 cuốn tiểu thuyết cuối cùng của ông là…

Ngời đẹp say ngủ ra đời Kawabata đã mợn cốt truyện của một kịch bản cổ của

sân khấu Kabuki thế kỷ XVII để viết nên cuốn tiểu thuyết bất hủ này Khác với các tác phẩm trớc đó, tâm trạng hoài cổ chiếm phần chủ yếu thì ở cuốn tiểu thuyết này tác giả khá hiện đại ở vấn đề đặt ra cũng nh nghệ thuật thể hiện Trong đó nghệ thuật khắc hoạ tâm lý nhân vật đợc xem là thành công đặc sắc của Kawabata trong việc thể hiện vẻ đẹp tâm hồn con ngời Nhật Bản, mà nhân vật Eguchi là điển hình Tìm hiểu nhân vật Eguchi, vì vậy góp phần lí giải tính chất hiện đại, sức hấp dẫn và giá trị t tởng của tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ.

1.3 Trong những năm gần đây, Kawabata và tác phẩm của ông đã đợc đa vào dạy, học trong trờng trung học phổ thông và các trờng Cao đẳng, Đại học ở nớc ta Tuy nhiên do t liệu cha thực sự phong phú và đa dạng nên ngời dạy và ngời học gặp không ít khó khăn trong việc tiếp cận tác phẩm Vì lẽ đó, khám phá một phơng diện đặc sắc của Ngời đẹp say ngủ của Kawabata không chỉ có

ý nghĩa lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn, góp phần tháo gỡ những khó khăn

để việc giảng dạy và học tập Kawabata có hiệu quả hơn

2.1 Các sáng tác của Y Kawabata luôn là một ẩn số ngời nghiên cứu

Ông đợc xem nh đại diện cho tâm hồn của ngời Nhật Bản Những tác phẩm của

ông sớm trở nên quen thuộc với ngời đọc Nhật Bản Không chỉ ở Nhật Bản, Kawabata và tác phẩm của ông còn đợc đón nhận rộng rãi trên thế giới ở Nga, năm 1971, Nhà xuất bản Matxcơva đã xuất bản tác phẩm Kawabata sinh ra bởi

vẻ đẹp nớc Nhật Đến năm 1975, Nhà xuất bản này lại một lần nữa cho in cuốn

Y Kawabata - sự tồn tại và khám phá cái đẹp, từng có cả tình yêu và lòng căm thù Việc dịch tác phẩm Kawabata ra tiếng Nga sớm tạo điều kiện cho độc

giả không chỉ ở Nga mà còn với bè bạn thế giới trong đó có Việt Nam tiếp xúc với các sáng tác của Y Kawabata

ở Việt Nam, năm 1969 một số bản dịch tác phẩm Y Kawabata đã đợc giới thiệu nh: Cô đào miền núi Izu, Tiếng của núi rền, Ngàn cách hạc Cùng

năm đó, tác phẩm Vùng băng tuyết đợc Chu Việt dịch, giới thiệu Đó là những

bản dịch đầu tiên về Y Kawabata xuất hiện ở nớc ta từ tiếng Anh và tiếng Nhật Tuy nhiên tất cả mới dừng lại ở những đoạn trích dịch Từ những năm 70 trở đi,

đặc biệt sau ngày đất nớc thống nhất, tác phẩm Y Kawabata lần lợt đến với bạn

đọc cả nớc nh: Rập rờn cánh hạc (Nguyễn Tờng Minh dịch), Nhà xuất bản

Sông Thao 1970), Cố đô (Thái Văn Hiến dịch nhà xuất bản Hải Phòng, 1988), Vùng băng tuyết (Giang Hà Vy dịch, Nhà xuất bản Tổng hợp Kiên Giang

1988), Cô đào miền Izu (Ngô Quý Giang dịch, nhà xuất bản Thanh niên,

1989), Ngời đẹp say ngủ (Vũ Đình Phong dịch, Nhà xuất bản Văn học 1990), Kawabata cuộc đời và tác phẩm (Giang Hà Vy và Thái Văn Hiếu biên dịch,

Nhà xuất bản Giáo dục 1997)

Những năm đầu thế kỷ XXI, nhiều truyện ngắn, Truyện trong lòng bàn tay và tiểu thuyết của Y Kawabata do Đào Thị Thu Hằng, Mai Kim Ngọc,

Hoàng Long, Nhật Chiêu, Lê Huy Bắc và một số tác giả khác dịch đăng trên các tạp chí hoặc xuất bản thành tuyển tập thu hút sự chú ý của ngời đọc Các tuyển

tập Kawabata lần lợt ra đời, nh: Tuyển tập Y Kawabata, (Nhà xuất bản Hội Nhà

văn năm 2001) Tuyển tập tác phẩm Y asunari Kawabata (Nhà xuất bản Lao

động, trung tâm văn hóa và Đông Tây năm 2005) Bên cạnh đó một số tạp chí báo, nh: Văn nghệ quân đội, Văn học nớc ngoài, Tác phẩm mới, Sông Hơng, Báo Văn nghệ, Văn nghệ trẻ, Phụ nữ cũng đăng tải các tác phẩm đặc sắc của…Kawabata

So với các tác phẩm khác Ngời đẹp say ngủ đợc dịch và giới thiệu ở nớc

ta có phần muộn hơn (1990) Dờng nh giới dịch thuật chú ý nhiều hơn đến bộ

ba tác phẩm đợc trao giải Nobel (Xứ tuyết, Ngàn cách hạc, Cố đô) Ngay sau

khi đợc dịch ra tiếng Việt, tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ đã thu hút sự chú ý của

ngời đọc Đặc biệt khi cuốn tiểu thuyết Hồi ức về những cô gái điếm của tôi

của nhà văn Colombia - Gabrien Garcia marquez (Giải thởng Nobel năm 1987) lấy phần lớn cốt truyện từ tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ đợc dịch và giới thiệu ở

Việt Nam, thì Ngời đẹp say ngủ càng thu hút sự chú ý của ngời đọc và các nhà

nghiên cứu phê bình So với các nhà văn lớn của Nhật Bản đợc giới thiệu, đợc giảng dạy trong nhà trờng ở Việt Nam, Kawabata thuộc trong số những tác giả

đợc giới thiệu nhiều nhất Điều này phần nào cho thấy tài năng nghệ thuật, sức hấp dẫn của tác phẩm Kawabata

2.2 Các sáng tác của Kawabata không chỉ thu hút các nhà dịch thuật mà còn hấp dẫn các nhà nghiên cứu và phê bình Cho đến này đã có hàng chục bài nghiên cứu, giới thiệu về cuộc đời và sáng tác của Y Kawabata, mà tiêu biểu là hai công trình nghiên cứu đợc xuất bản trong vòng mời năm trở lại đây:

Yasunari Kawabata cuộc đời và tác phẩm của Lu Đức Trung, Nhà xuất bàn

Giáo dục, Hà Nội 1997, và cuốn Văn hóa Nhật Bản và Yasunri, Kawabata của

Đào Thị Thu Hằng, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội 2007

Công trình nghiên cứu của Lu Đức Trung có thể xem là công trình đầu tiên ở Việt Nam nghiên cứu, phân tích khá sâu về Y.Kawabata trên một số ph-

ơng diện Sau khi tìm hiểu cuộc đời, t tởng, tác phẩm và những yếu tố thời đại

ảnh hởng đến quá trình sáng tác của nhà văn cùng một số yếu tố khác, Lu Đức Trung nêu bật phong cách của Kawabata là “chất trữ tình sâu lắng nỗi buồn êm dịu”, đợc Kawabata kế thừa từ trong dòng văn học nữ tính” thời đại Heian [14, tr.18] Cuốn Văn hóa Nhật Bản và Yasuneri Kawabata của Đào Thị Thu Hằng

cho thấy một hớng tiếp cận mới về sáng tác của Y kawabata Tác giả đã gắn sáng tác của Kawabata với văn hóa Nhật Bản để có cái nhìn đối sánh Với số l-ợng trên 300 trang in, bao gồm phần chính văn và phụ lục, tác giả đã đặt sáng tác của Y kawabata trong dòng chảy văn hóa Nhật để tìm ra những nét kế thừa cũng nh cách tân độc đáo, mới mẻ của Kawabata

Tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ là tác phẩm lớn cuối cùng trong sự nghiệp

sáng tác của Y Kawabata Tác phẩm đặt ra nhiều vấn đề mang tính thời sự và nhân sinh Phân tích những thủ pháp tơng phản trong Ngời đẹp say ngủ bên

cạnh việc chỉ ra sự tơng phản về không gian - thời gian, hình thức nội tâm già - trẻ, Khơng Việt Hà cho rằng “Tơng phản đợc Kawabata Yasunari sử dụng nhmột thủ pháp cốt yếu bàng bạc trong từng trang Ngời đẹp say ngủ… với thủ

pháp tơng phản và thành công của tác phẩm Ngời đẹp say ngủ của Kawabata Yasunari đã hoàn thiện văn đạo của mình” [9, 105-106] So sánh kịch No và

Ngời đẹp say ngủ về các mặt không gian, thời gian phân vai và kết cấu tác

phẩm, Đào Thị Thu Hằng trong bài “Kịch No và ngời đẹp say ngủ của Yasunari kawabata” cho rằng giữa chúng có sự tơng đồng rõ rệt Điều đó chứng tỏ tinh hoa và sức sống mãnh liệt của kịch No Việc kế thừa văn hóa truyền thống không hề làm giảm đi bản sắc sáng tạo cá nhân của ngời nghệ sỹ nói chung và Kawabata nói riêng, ngợc lại chính từ sự kế thừa đó nhà văn đã để lại cho độc giả những tác phẩm bất hủ” (Tạp chí “nghiên cứu Đông Bắc á”, (số 2 (84) tháng 02 năm 2008 , tr 61) Trong bài viết “Thời gian và không gian nghệ thuật tiểu thuyết Ngời Đẹp Say Ngủ của Yasunari Kawabata, Hà Văn Lỡng đi vào

khảo sát các loại thời gian, không gian với những biểu hiện khác nhau và vai trò của nó đối với các yếu tố nghệ thuật trong Ngời đẹp say ngủ Theo tác giả,

“Những biểu hiện của các loại không - thời gian nghệ thuật trong tác phẩm là những đặc trng ghi chép đặc sắc mà nhà văn sử dụng để khai thác chiều sâu tâm lý nhân vật Nó góp phần tạo nên thành công về phơng diện nghệ thuật của

Ngời đẹp say ngủ” [12, 72].

Không lấy Ngời đẹp say ngủ làm trọng tâm nghiên cứu nhng trong bài

viết giới thiệu về tỏc phẩm Kawabata, Nhật Chiêu đã khẳng định những nội dung chính của tác phẩm Ngời đẹp say ngủ, và xem đó là một trong những kiệt

tác đi vào khám phá đề tài sâu thẳm và ẩn mật nhất của một nhà văn hiện đại [25, 1017] Đặc biệt ông chỉ rõ tình trạng của nhân vật Eguchi “ảo vọng không thể thay thế thực tại đợc Cái đẹp dờng nh nằm trên đờng thâm tế mong manh giữa ảo vọng và thực tại” [5, 1071] Những nhận định của Nhật Chiêu phần nào

hé mở cách khai thác tình trạng bi kịch gần nh không thể hóa giải của nhân vật Eguchi Triền miên trong ảo vọng nhng không thể lấy ảo vọng để thay thế đợc cho một sự thật tồn tại trong đời sống và trong tâm tởng là sự già nua và cái chết Tất cả những điều này sẽ là căn cứ để chúng ta xác định cụ thể hơn những biểu hiện nghệ thuật làm nổi bật hình tợng nhân vật Eguchi, thấy đợc t tởng của tác giả và những cách tân sáng tạo, độc đáo trong lối miêu tả của Y Kawabata Ngoài ra những năm gần đây đã có rất nhiều những khoá luận đại học, luận văn thạc sĩ, nghiên cứu về tác giả và những tác phẩm của Y Kawabata Trong đó có không ít công trình gợi mở để chúng tôi thực hiện đề tài

Điểm lại một cách khái quát quá trình dịch thuật, giới thiệu, nghiên cứu tác phẩm Kawabata ở Việt Nam, có thể thấy, đến nay tên tuổi và tác phẩm của Y.Kawabata đã đợc khẳng định trong lòng ngời yêu thích văn chơng ở các lĩnh vực nghiên cứu, dịch thuật, phê bình đã đạt đợc những thành tựu nhất định Tuy nhiên, thành tựu nghiên cứu về Y.Kawabata cha có nhiều Các bài viết về tác

phẩm của Y Kawabata chủ yếu tập trung vào bộ ba tác phẩm Xứ tuyết, Cố đô, Ngàn cánh hạc Những tiểu thuyết khác của ông, nh Đẹp và buồn, Ngời đẹp say ngủ cha có những bài nghiên cứu kỹ lỡng về văn phong lẫn t tởng của nhà

văn Cho đến nay cha có một công trình nghiên cứu về tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ, về hình tợng nhân vật Eguchi Phần lớn các bài viết mang tính chất

tổng hợp chứ cha khai thác sâu những trạng thái tâm lý để từ đó làm nổi bật t ởng mới mẻ, nghệ thuật độc đáo của Kawabata

t-3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nh tên đề tài đã xác định, mục đích của đề tài là khảo sát, phân tích nhân vật Eguchi trong tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ

3.2 Với mục đích đó, đề tài đặt ra nhiệm vụ:

Thứ nhất, chỉ ra đợc vị trí của tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ trên hành

trình tiểu thuyết Y Kawabata

Thứ hai, xác định vai trò, vị trí của nhân vật Eguchi trong tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ

Thứ ba, chỉ ra nghệ thuật thể hiện nhân vật Eguchi trong Ngời đẹp say ngủ

4 Phạm vi, đối tợng nghiên cứu

4.1 Phạm vi khảo sát của đề tài là Ngời đẹp say ngủ in trong Tuyển tập Kawabata, Trung tâm văn hoá và ngôn ngữ Đông Tây, 2005 Ngoài ra chúng

tôi còn mở rộng tìm hiểu một số tác phẩm trong cùng tuyển tập để có cỏi nhìn

so sánh

4.2 Đối tợng khảo sát của đề tài là nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật Eguchi

5 Phơng pháp nghiên cứu

Để thực hiện nhiệm vụ của đề tài chúng ta sử dụng một số phơng pháp nh: phân tích tổng hợp và so sánh đối chiếu Ngoài ra còn sử dụng phơng pháp khảo sát, thống kê, phân loại

6 Cấu trúc khoá luận

Ngoài mở đầu và kết luận, khoá luận gồm 3 chơng:

Chơng 1: Ngời đẹp say ngủ trên hành trình tiểu thuyết Y.Kawabata

Chơng 2: Nhân vật Eguchi trong cấu trúc tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ

Chơng 3: Các thủ pháp nghệ thuật cơ bản khắc hoạ nhân vật Eguchi

Và cuối cùng là danh mục tài liệu tham khảo

Chơng 1

Ngời đẹp say ngủ

trên hành trình tiểu thuyết Y Kawabata

Y.Kawabata trải qua một tuổi thơ dữ dội, cô đơn Ông sáng tác vào thời

đại đau thơng, hỗn loạn nhất trong lịch sử nớc Nhật Có thể nói, nếu toàn bộ xã hội Nhật Bản sau chiến tranh là một bức tranh loang lổ những vệt màu u ám thì tâm hồn ngời Nhật Bản thời hậu chiến là mảng màu xám lạnh Ghê sợ hơn sự

tàn phá về vật chất là những tổn thơng khó xoá lành về mặt tinh thần của một dân tộc tự tôn Là nhà văn và là một công dân của một đất nớc bị tàn phá nặng

nề sau chiến tranh, tâm hồn nhạy cảm của Kawabata nh một tấm gơng phản chiếu chân dung con ngời thời đại Những sáng tác văn chơng, những tiểu luận

mỹ học và phê bình văn học của Y Kawabata qua thời gian luôn đem lại hấp lực mạnh mẽ đối với nhiều nhà Phơng Đông học trên khắp các châu lục, cú sức cuốn hút rộng rãi với độc giả trên thế giới

1.1 Vài nét về cuộc đời và sự nghiệp của Y Kawabata

1.1.1 Cuộc đời

Kawabata Yasunari (1899-1972) sinh ra ở một làng gần Osaka Tuy sinh

ra trong một gia đình trí thức có cha là ngời đặc biệt đam mê văn chơng nhng hạnh phúc không kéo dài với Y.Kawabata Năm 4 tuổi cha và mẹ ông lần lợt qua đời vì bệnh lao, để lại cậu bé ốm yếu sống với ông bà nội Tuổi thơ tang tóc

đau thơng lại tiếp diễn Khi ông lên 7 tuổi bà nội mất, và chỉ 2 năm sau đó là cái chết của ngời chị gái Y Kawabata sống một mình với ngời ông mù loà Năm

15 tuổi, ngời ông cũng ra đi để lại cậu bé Y Kawabata không ngời thân thích Kể từ đó đứa trẻ ốm yếu, côi cút ấy chỉ còn biết tự mình kiếm sống, phong kín vết thơng tâm hồn mình bằng cuộc tìm kiếm mê mải cái đẹp trong cuộc đời

ở tuổi đôi mơi, Kawabata lại đánh mất một ngời mà ông hết lòng yêu

th-ơng, một thiếu nữ ông gọi là Chiyo Ông đã từng cùng nàng hứa hôn nhng khi mọi việc chuẩn bị xong xuôi, nàng bất ngờ từ hôn không một lời giải thích Cảm thức cô đơn trong sáng tác Kawabata thờng phản ánh từ chính cuộc sống thời thơ ấu và tuổi trẻ của ông Nỗi buồn cô đơn bắt đầu đợc ông thể hiện trong tập Nhật ký tuổi 16 Khi đợc xuất bản năm 1925 tác phẩm đợc viết lại, trong đó

ấn tợng của một thanh niên trớc cái chết của ngời thân vẫn còn rõ nét Những ngày cuối cùng khốn khổ của một ngời già yếu, mù loà, cuộc sống cô đơn của

một thiếu niên thỏ bé đối diện với sinh ly tử biệt đợc thể hiện chân thực trong tác phẩm Ông viết: “Không bao giờ tôi trút đợc ám ảnh rằng mình là một ngời lang thang, u sầu, luôn luôn mơ mộng, tuy rằng chẳng bao giờ chím đắm hoàn toàn trong mơ mà hoàn toàn tỉnh giấc giữa khi mơ” [25; 1072] Những ám ảnh

đầu đời về cái chết, nỗi cô đơn, sự bơ vơ, bế tắc, bấp bênh của thân phận con ngời đã ảnh hởng sâu sắc đến hành trình sáng tác của ông Hồi nhỏ Y Kawabata vẫn mơ ớc vẽ tranh, nhng đến tuổi 15 ông cảm thấy mình có tài viết hơn là vẽ nên đã quyết định chọn con đờng văn chơng Do đó mà trong văn xuôi

Y Kawabata những phong cảnh thiên nhiên và thế giới tâm hồn không ngớt mở

ra trớc mắt ta với những màu sắc tinh tế

Bên cạnh viết văn Y Kawabata còn làm phóng viên cho một số tờ báo

mà đáng chú ý nhất là tờ Mainichi shimbum ở Osaka và Tôkyô Mặc dù bị từ chối tham gia quân phiệt trong chiến tranh thế giới thứ hai, ông cũng thờ ơ với những cải cách của Nhật Bản sau chiến tranh, mặc dầu chiến tranh là một trong những ảnh hởng quan trọng đối với cuộc đời ông Một thời gian ngắn sau đó

ông chỉ còn khả năng viết những tác phẩm bi ai mà thôi Kawabata phải chịu

đựng cuộc đời bất hạnh và bi ai Với t cách là một công dân ông phải sống trong một đất nớc đầy bất trắc và đâu thơng hỗn loạn, còn với t cách là một nhà văn Kawabata phải sống trong một thời điểm mà theo J.P.Sartre, là “tình trạng bế tắc có thể xảy ra với mình bất cứ lúc nào Mỗi một khoảng trong cuộc đời chúng tôi bị nâng đi khẽ khàng giữa lúc chúng tôi đang tận hởng nó Bởi mỗi một hiện tại mà chúng tôi hăm hở sống, cứ nh là tuyệt đối, đã nhiễm cái chết ngầm” [26;377] Từ năm 1948 đến năm 1965 Y.Kawabata giữa chức vụ chủ tịch hội văn bút Nhất Bản Năm 1959 ông đợc tặng huân chơng mang tên Goethe tại Fran kfurt vì những cống hiến văn chơng của mình Năm 1968, Y Kawabata tự hào là nhà văn Nhật bản đầu tiền nhận giải Nobel văn học Bốn năm sau, ở vào tuổi 72 ông tự sát bằng khí ga trong một căn phòng ở Hayama

Kamakaru Đây là điều bất ngờ và trớ trêu của số phận bởi Kawabata luôn phê phán việc tự sát Do Kawabata không để lại th tuyệt mệnh nên cái chết của ông

đến nay vẫn còn là một bí ẩn

1.1.2 Sự nghiệp văn học

Sự nghiệp văn học của Y.Kawabata phong phú, đồ sộ Ông sáng tác ở nhiều thể loại, và dờng nh thể loại nào ông cũng thành công

Thơ ca và truyện ngắn của Y.Kawabata đợc ấn hành ngay từ lúc ông còn

là học sinh trung học Tình yêu thơ ca thấm đợm trong từng trang văn của ông

Đặc biệt là loại truyện rất ngắn mà ông gọi là “Truyện trong lòng bàn tay” Đây

là loại truyện mà ông viết trong suốt cuộc đời, mà nh ông giải thích “Tuổi trẻ trong cuộc đời nhiều nhà văn thờng dành cho thơ ca còn tôi thay vì thơ ca, tôi viết nhiều tác phẩm nhỏ gọi là truyện ngắn trong lòng bàn tay Hồn thơ những ngày trẻ tuổi của tôi sống sót trong những câu chuyện ấy” Vào Đại học Tôkyô, Kawabata nghiên cứu cả văn học Anh và văn học Nhật Ông say mê thơ văn cổ

điển Nhật nh Truyện kể Genji của Murasaky Sihikilsu, Sách gối đầu của Sein

Shonagon và sáng tác của các tác giả hiện đại phơng Tây nh Marcel, Proust, James Joyce… Khi còn là sinh viên ông đã cùng với Yokomitsu Riichi lập ra tờ

Văn nghệ thời đại làm cơ quan ngôn luận cho trờng phái Tân cảm giác Nói về

điều này, ông viết: “Tôi đã lĩnh hội đợc bớc đầu về văn học phơng Tây hiện đại

và chính tôi cũng đã bắt chớc nó nhng về cơ bản tôi vẫn là một ngời phơng

Đông” [25;1100] Một thời gian ngắn sau khi tốt nghiệp, ông bắt đầu đợc chú ý nhờ một số truyện ngắn và đợc khen ngợi với truyện Vũ nữ Izu nói về những

quyến rũ mới chớm của tình yêu và tuổi trẻ Các tác phẩm của ông sau này cũng

đi vào những chủ đề tình yêu Các nhân vật của ông thờng là những cô gái đẹp

và trẻ Ông luôn hớng đến một vẻ đẹp vẹn toàn Kawabata là ngời tôn sùng vẻ

đẹp mong manh và luôn luôn sử dụng ngôn ngữ đầy hình ảnh u ẩn về cuộc sống thiên nhiên cũng nh số phận của con ngời

Xứ tuyết là tiểu thuyết đầu tiên của Y.Kawabata Tác phẩm đợc bắt đầu

viết vào năm 1934, và đăng nhiều kỳ từ 1935 đến 1937 Năm 1947 tác phẩm hoàn tất Tác phẩm kể về chuyện tình giữa một vị khách du từ Tôkyô đến và một kỹ nữ tỉnh lẻ diễn ra tại một thị trấn xa xôi phía Tây rặng Alps Nhật Bản

Vẻ đẹp của tuyết của các mùa, của ngời phụ nữ hoà quyện trên từng trang sách

đẹp nh thơ đã đa tác phẩm ngay lập tức trở thành cổ điển Và theo Edward G.Seidensticka “có lẽ là kiệt tác của Kawabata” đã đa ông vào số những nhà văn hàng đầu nớc Nhật Sau chiến tranh thế giới thứ hai, ông tiếp tục thành công với những tiểu thuyết nh Ngàn cánh hạc, Tiếng rền của núi, Đẹp và buồn Ng-

ời đẹp say ngủ là tiểu thuyết cuối cùng của ông Đó là một câu chuyện đam mê

với vô vàn sự tinh tế, bí ẩn về tâm hồn con ngời Y.Kawabata cho rằng tác phẩm hay nhất cuộc đời mình là Danh thủ cờ vây, truyện ngắn này tơng phản rõ rệt

với những tác phẩm khác Ông kể lại một ván cờ vây năm 1938 mà ông đã từng thuật cho báo Mainichi Đó là ván cờ cuối cùng của danh thủ Shusai, ông này

đã thua ngời thách đấu trẻ hơn mình, rồi qua đời một năm sau đó Mặc dù truyện có vẻ hời hợt, chỉ là thuật lại một cuộc đấu tranh lên đến đỉnh điểm nhng một số độc giả cho rằng đó là ẩn dụ về sự thất bại của Nhật Bản trong chiến tranh thế giới lần thứ hai, một số khác lại coi là cuộc đấu tranh giữa truyền thống và hiện đại Khi là Chủ tịch hội văn bút Nhật Bản trong nhiều năm sau chiến tranh, Y Kawabata đã thúc đẩy việc dịch văn học Nhật sang Tiếng Anh

và các thứ tiếng phơng Tây khác Ngoài các tác phẩm kể trên tên tuổi của Kawabata còn gắn liền với những sáng tác nổi tiếng nh Lễ chiêu hồn (1921), Hồng đoàn Asakusa (1970), Hồ (1955) Cánh tay (1965), Tóc dài (1970)

Sự nghiệp văn học của ông là một minh chứng về một ngòi bút không ngừng trau dồi, đầy đam mê và tinh luyện Chìm đắm trong suy tởng và miên man kiếm tìm cái đẹp, giã từ vĩnh hằng của đời sống và thân phận Văn phòng Kawabata không ồn ào, khoa trơng, kiểu cách Thay vào đó là thứ ngôn ngữ

giản dị bậc nhất, trong sáng và dồn chứa nhiều nhất sức nặng ý nghĩa biểu đạt Với Kawabata ngôn ngữ tiểu thuyết hiện đại đã đạt đến mẫu mực của ngôn ngữ dân tộc ngắn gọn, súc tích, sâu xa, mang tính biểu tợng và ẩn dụ kỳ diệu Khi nghiên cứu về Kawabata, Anono Snekyti đã nhận xét “Mỗi lần đọc các tác phẩm của Kawabata tôi là cảm thấy các âm thành xung quanh từ hồ lắng đi, không khí bỗng trở nên trong trẻo, còn tôi thì hoà tan vào trong đó và sở dĩ có hiện tợng nh vậy có lẽ bởi vì trong sáng tác của Kawabata không có gì vẩn đục hay dung tục” Bằng bút pháp tinh luyện Kawabata đã đa tiểu thuyết Nhật Bản

đến đỉnh cao của việc diễn tả thế giới nội tâm mơ hồ bí ẩn mà không quên phản

ánh bức tranh đầy màu sắc mâu thuẫn thời đại Cốt truyện truyền thống yêu cầu phải có đầy đủ các phần: thắt nút, phát triển, cao trào, mở nút Cốt truyện kiểu này đa ngời đọc đi từ nhiều trạng huống cảm xúc khác nhau, phát triển hết từ cung bậc này lại chờ đợi cung bậc khác cho đến khi mâu thuẫn đợc giải quyết Mục đích của nó là phản ánh hiện thực một cách hợp lý nhất trên cơ sở thực tế khách quan và t duy Kawabata không làm vậy Tiểu thuyết của ông không rõ rệt trong việc xây dựng cốt truyện và luôn mở mang trong việc kiếm tìm gia hạn hay kết thúc câu chuyện Suốt phần truyện ngời đọc gặp những suy tởng và bức tranh cuộc sống hiện thức dới đôi mắt của một kẻ lữ hành cô độc, trầm lắng Hiện thân của một “Lữ nhân u sầu” đi tìm cái đẹp thấp thoáng trong Shimamura

ở xứ tuyết, Kikuzi ở nguyên cảnh mạc, Shigo trong Tiếng rền của núi, Ogi với

Đẹp và buồn, Takichiro với Cố đô, Eguchi ở Ngời đẹp say ngủ Trớc hiện thực

cuộc sống thời đại, Kawabata đau xót nhận ra sự suy vong của những giá trị truyền thống trớc sự cám dỗ, phù phiếm xô bồ ồn ã của cuộc sống hiện đại Tiểu thuyết của ông ngoài việc phản ánh gay gắt xung đột Đông - Tây đã chỉ ra

sự tha hoá, cô đơn và nỗi ám ảnh về cái chết của con ngời một cách thấm thía

Tiếng rền của núi là một nỗi ngậm ngùi trong bất lực, là tiếng thở dài của một

tâm hồn nhạy cảm và cô độc - Shingo Đó còn là tiếng rền về sự rạn vỡ bên

trong của đời sống cá nhân, gia đình trớc sự thực dụng, tàn nhẫn của con ngời, mặt khác là sự ám ảnh về một cái chết đang cận kề cũng nh cái chết cô độc trong tâm cảm những ngời đang sống phủ vây lấy nhân vật Thế giới trong tác phẩm của Kawabata là một thế giới của sự cô đơn, tình yêu thì nhiều và mãnh liệt nhng cha bao giờ thoát hẳn ra khỏi cảnh ngộ cô đơn Sự tơng phản giữa tình yêu và nỗi cô đơn là âm hởng chung ám ảnh trong tiểu thuyết Kawabata Cảm nhận đợc sự mênh mông của không gian, vô tận của thời gian và hữu hạn của

đời ngời nên khát khao trờng tồn càng mãnh liệt, trở về với thực tại thì sự cô độc càng tô đậm hơn Nhân vật trong tác phẩm của ông luôn mâu thuẫn và sống trong bi kịch của khát khao tình yêu và tuyệt vọng Đó cũng là cảm giác thờng trực và thẳm sâu nhất ngự trị trong tâm hồn Kawabata

Đẹp và buồn là tên một sáng tác của Y Kawabata năm 1965 Đứng trớc

cảnh tang thơng của đất nớc sau chiến tranh, ông đã tự hào rằng chỉ viết ra những tác phẩm bi ai Trên thực tế cái đẹp “thứ ánh sáng cuối cùng đờng hầm” lúc đó là nguyên cớ cao đẹp bên trong giục giã hối thúc Kawabata tìm kiếm và sáng tác, nhất là khi cái đẹp đã và đang bị phai tàn trong xã hội kim tiền Trong sáng tác của ông cái đẹp thờng đi liền với nỗi buồn Nỗi buồn đó đợc hun đúc bởi quá khứ dân tộc và những ẩn ức riêng của một con ngời đối với định mệnh cô đơn Trong quan niệm của Kawabata, cái đẹp và nỗi buồn là những “định

đề” tạo nên nét riêng của tác phẩm Cái đẹp thờng đi với nỗi buồn khiến ta cảm thấy không hối tiếc bi lụy khi đọc xong tác phẩm của ông mà trái lại nó giăng mắc, bàng bạc trong lòng ta Vì vậy các sáng tác của Kawabata đợc xem là

“Bản giao hởng ngân vang trong lòng một nỗi buồn” Chỉ với một vài phơng diện chọn lọc, ông đã nói lên đợc vô cùng, dùng ngôn từ và màu sắc để truyền

đạt cảm xúc và kinh nghiệm nhìn đời của mỡnh Tiểu thuyết Kwabata rất ít nhân vật, thiếu tình tiết kịch tính, ít hành động Tất cả không gian rộng lớn đều dành cho suy tởng và xúc cảm Nhng Kawabata không kỹ càng trong việc đi sâu, khai

thác, khắc hoạ rõ nét tâm trạng nhân vật Thế giới nội tâm của nhân vật bao giờ cũng có một giới hạn Một giải phân cách với bạn đọc và với chính nó Vì thế cảm giác về sự mơ hồ, khó nắm bắt cũng nh khó lý giải và không tìm ra hồi kết cho câu chuyện là tâm lý chung của ngời đọc khi tiếp xúc với tiểu thuyết Kawabata Tuy nhiên chẳng ai phân trần về điều đó bởi cái mà độc giả nhận đợc

là một khoảng trống cần thiết để tự trải nghiệm và từ đó thấu hiểu đầy đủ nhất giá trị từ cái đẹp trong sự vô thờng của nó Đó là chân lý nằm ngoài ngôn từ mà tiểu thuyết Kwabata muốn biểu đạt

1.2 Những cảm hứng chính trong tiểu thuyết Y.Kawabata

Tiểu thuyết Y Kawabata tạo nên sức hấp dẫn mạnh mẽ trớc hết là nhờ những biểu hiện tâm lý tinh vi của thế giới nội tâm nhân vật Những cảm hứng chính trong tiểu thuyết của Kawabata nằm sau bức tờng biểu hiện độc đáo, tinh

tế thế giới tâm hồn con ngời Nhật Bản sau chiến tranh

ở mỗi thời đại con ngời gặp phải nỗi cô đơn khác nhau do sự chi phối của hoàn cảnh xã hội và các chuẩn mực Trong xã hội hiện đại, nỗi cô đơn của con ngời đã đi vào tác phẩm của bao tác giả G.Marquer, Kafka đến với tiểu…thuyết của Kawabata thì tình trạng con ngời lâm vào nỗi cô đơn, trong bi kịch tinh thần đã đợc ông khai thác rất sâu sắc Ông đã thấu hiểu cho những nỗi đau của họ với một thái độ cảm thông, sẻ chia Nghệ thuật theo quan niệm của Kawabata là phải đạt tới sự hài hoà cao độ giữa nội tâm và ngoại giới Nhà văn luôn đau đáu những suy nghĩ về cuộc sống, về bản chất, về mỗi quan hệ giữa con ngời và con ngời, bản chất của tình yêu Tác phẩm của ông có một dòng mạch ngầm kín đáo chuyển tải những xung đột tâm lý trong đời sống tinh thần Nhân vật trong tiểu thuyết Kawabata chìm đắm trong trạng thái dằn vặt, đớn

đau của tinh thần, mỗi ngời một dáng vẻ, một hoàn cảnh khác nhau Nhật ký tuổi 16 (1925) là tác phẩm đầu tay của Kawabata đọng lại ấn tợng của một cậu thanh niên trớc cái chết của ngời thân, những ngày cuối cùng khốn khổ của một

ngời già đau yếu mù loà, cuộc sống cô đơn của một cậu bé tội nghiệp khi quá sớm để đối diện với sinh ly tử biệt là những phác thảo đầu tiên ám ảnh về một nỗi đau.

Xứ tuyết là tiếng kêu bi thơng về tình yêu và sự cô độc đánh thức, nhắc

nhở con ngời ta về những giá trị đích thực của cuộc sống Komako nhân vật nữ trong tiểu thuyết đem lòng yêu say đắm chàng du khách Tình yêu của cô mang

vẻ đẹp trong sáng và thanh tao Rõ ràng cô biết du khách đến đây chỉ là để nghỉ ngơi, th giãn vài ngày rồi lại đi nhng cô không thể kìm nén nổi từng nhịp đập của trái tim Komako sống trong ảo vọng, thờng bị dày vò trong ý nghĩ không biết Shi mamura có thực sự yêu mình hay không Komako luôn giằng xé giữa tình yêu và nỗi xa cách, giữa khát vọng và tuyệt vọng Tình yêu của những cô gái Geriha vẫn mong manh nh chính bản thân họ Trong hầu hết các sáng tác của mình, Kawabata thiên về thể hiện sự thăng hoa của cảm giác và tâm lý nhân vật Mỗi nhân vật của ông đều có những trạng thái bi cảm của những nét số phận bi kịch, nỗi cô đơn trong tinh thần Mặc dù cha thực sự sâu sắc trong việc phát hiện nguyên nhân, nguồn gốc xã hội gây nên số phận bi thảm ấy, nhng tác giả đã thành công trong việc lật xới lại những khía cạnh “đạo lý” trong các hình tợng nghệ thuật Sinh-lão- bệnh- tử là quy luật vận hành của đời ngời không thể cỡng lại Nhng không dừng lại mà ngời ta vẫn sợ vẫn cố lẩn tránh nó Tuổi thanh niên họ đã có bao nhiêu điều, làm đợc biết bao việc thế mà tuổi già đến t-

ớc đi của họ sức lực đồng nghĩa với tớc đi của họ tất cả Làm sao để có thế chấp nhận hiện thực phi lý này Những ngời già trong sáng tác Kawabata không chấp nhận, nhng lại không đủ dũng khí để trở thành một con ngời vẫn có thể mơ những giấc mơ sinh tử sau cuộc đấu tranh kéo dài nh trong Ông già và biển cả

của Hêmingway Khi viết Tiếng rền của núi và Ngời đẹp say ngủ, Kawabata

cũng xấp xỉ tuổi của nhân vật, phải chăng đó là mối liên hệ để chúng ta suy ngầm về nỗi đau Sự dằn vặt chống lại tuổi già một cách vô vọng trong các sáng

tác của Kawabata cũng là nỗi đau, sự dằn vặt, nhức nhối của nhà văn Nỗi đau

ấy trở thành một sức ám gợi đến mức vọng từ tác phẩm này sang tác phẩm khác

và có thể là một trong nhiều nguyên nhân dẫn đến cái chết bí ẩn của nhà văn Nhận thức cái chết không chỉ là kết quả tất yếu của đời sống mỗi con ngời mà còn có thể xảy ra, đe doạ mạng sống của con ngời bất cứ lúc nào, không báo tr-

ớc nên nảy sinh một trạng thái lo lắng, sợ hãi, luôn căng thẳng để đón đợi cái chết Trong sáng tác của Kawabata, nhân vật vẫn thờng trực nỗi lo âu, ám ảnh day dứt khôn nguôi về tuổi già và cái chết Nỗi hoàn nghi ấy biến cuộc sống thành những chuỗi ngày liên tục, bất an và căng thẳng trớc bất kỳ một động thái nhỏ nào của cuộc sống

Cái đẹp gắn với bản chất sáng tạo của con ngời, gắn với quá trình hoàn thiện, hoàn mỹ của con ngời Không phải ngẫu nhiên Kawabata đợc mệnh danh

là một lữ khách suốt đời mải mê kiếm tìm cái đẹp Với Kawabata vẻ đẹp nh một luồng ánh sáng kỳ ảo ở cuối con đờng hầm mà ngời lữ khách cả cuộc đời mải

mê tìm kiếm cái đẹp đầy sự tăm tối và gian khổ Kawabata luôn bị hấp dẫn bởi

sự cao vợi của ý tởng thẩm mỹ ý thức về một vẻ đẹp có nội dung, tầm quan trọng không gì vợt nổi trong đời sống con ngời và trong nghệ thuật luôn quyến

rũ nhà văn, ám ảnh tâm trí ông Ông lấy cảm hứng và chìm đắm trong thế giới chơi vơi giữa thực và ảo, nhng đờng biên mong manh ấy lại là sức hấp dẫn tuyệt vời cho những độc giả cảm nhận và không ngừng khám phá cái đẹp, và sẽ là dòng chảy thanh thản và bình lặng mỗi tâm hồn tự soi bóng Đặc biệt trong tiểu thuyết Kawabata, mẫu hình nhân vật khát khao đi tìm cái đẹp tinh thần thờng xuất hiện họ luôn cảm thấy bất an cho nên rất cần tới sự san sẻ của vẻ đẹp tinh thần Thế giới tâm trạng của các nhân vật trong sáng tác Kawabata là một thế giới đầy bí ẩn với nhiều khoảng trống im lặng, chất chứa cái gì đó h vô, mơ hồ, ngắn ngủi, hạn hữu nhng mong manh và có thể tan vỡ bất kỳ lúc nào Chính vì vậy ở họ bùng lên rất mãnh liệt Kawabata xây dựng nờn những nhân vật có tâm

hồn trong sáng thuần khiết, có khả năng đem lại sự thanh lọc cho ngời khác

nh-ng số phận của họ rất monh-ng manh, h ảo Nhân vật tronh-ng t tởnh-ng Kawabata nh Shimamura, Singo, Kileuyu… luôn khao khát không ngừng kiếm tìm cái đẹp cho riêng mình qua hình ảnh những cô gái Phù Tang thanh khiết, dịu dàng bởi

họ là hiện thân của vẻ đẹp thánh thiện đến tuyệt mỹ

Trong tiểu thuyết của mình, Kawabata lấy cảm hứng và rất thành công khi xây dựng hình tợng những nhân vật phụ nữ Họ là minh chứng cho vẻ đẹp tinh thần thuần khiết mà con ngời luôn có mơ ớc hớng đến và kiếm tìm Ông đã xây dựng đợc cả một thế giới thuần khiết và cát bụi thế giới đó chỉ có thể tìm thấy đợc khi con ngời ta sống tìm hiểu và tận hởng, trân trọng những vẻ đẹp nguyên sơ thuần khiết vĩnh viễn vợt qua sự phai tàn của thời gian Cái đẹp làm cho con ngời say mê đồng thời nuối tiếc sự ngắn ngủi của nó Do đó cái đẹp th-ờng đi kèm với nỗi buồn và chính nó đã tạo nên nỗi bi cảm trong mỗi con ngời Khát khao hớng đến cái đẹp tinh thần thuần khiết là một nguồn cảm hứng lớn ta bắt gặp trong tiểu thuyết Kawabata

1.3 Ngời đẹp say ngủ - dấu mốc trên hành trình tiểu thuyết

Kawabata

1.3.1 Sự ra đời của Ngời đẹp say ngủ

Sau khi nhận giải Nobel, Kawabata hoàn thành cuốn tiểu thuyết cuối cùng của ông Ngời đẹp say ngủ (1969) Tác phẩm ra đời khi ngòi bút của ông

đạt đến sự tinh tế và điêu luyện Ông đã gửi gắm tâm sự của bản thân vào đó Singo, Eguchi là những nhân vật mang dáng dấp, ẩn chứa những suy tởng, nỗi

đau, dằn vặt của nhà văn

Vào thập kỷ 60, phòng trào “Cách mạng tình dục” ở phơng Tây lan tràn sang nớc Nhật ảnh hởng phong trào đó nên xuất hiện nhiều tác phẩm mô tả một cách thô bạo mối quan hệ giữa “đàn ông - đàn bà” Không ít sáng tác ra đời chỉ nhằm làm thoả mãn nhu cầu tầm thờng, hạ thấp ý nghĩa giá trị của văn ch-

ơng Kawabata không tán thành lối “Giải phóng tình dục” kiểu ấy Trớc sự du nhập của các trào lu t tởng mới nảy sinh sự mẫu thuẫn giữa truyền thống và hiện

đại ở Ngàn cành hạc thể hiện sự giằng co, đấu tranh giữa các vẻ đẹp với cái

xấu xa, tội lỗi, giữa vẻ đẹp truyền thống với sức sống đơng thời Tởng nh lối sống buông thả vô trách nhiệm đã thắng, nhng không Những mảnh vỡ vẫn đợc cất giữ và vẻ đẹp Nhật bản vẫn còn lu lại trong các sáng tác Kawabata Vẫn còn

đó “Hình ảnh những ngời con gái trong trắng đang pha trà tợng trng cho vẻ đẹp truyền thống của xứ sở mặt trời lung linh chính cái ánh sáng hơi quá độ đó lại làm cho dáng vẻ tơi trẻ của cô gái càng nổi bật rạng rỡ hơn lên Tấm khăn lau chén màu đỏ mà các cô thờng dùng làm ngời ta cảm thấy một cái gì đó tơi mát hơn là dịu dàng, chẳng khác nào một bông hoa đỏ thắm đang nở bung trên tay thiếu nữ Nhìn nàng tởng có cả ngàn cánh hạc trắng xinh xinh đang rập rờn bay lợn xung quanh” [34, 519] Đẹp đẽ, trong sáng, tinh khiết là vậy nên trớc thực trạng lan tràn của phong trào cách mạnh tình dục, bằng văn chơng ông muốn nói với lớp thanh niên với ngời Nhật, với con ngời á Đông nói chung rằng mọi hành vi đều phải “Đẹp” Nâng một chén trà lên đâu chỉ đơn thuần là tu một hơi chỉ để hết khát mà phải biết cảm nhận, thởng thức những giá trị chân thực mà thợng đế ban tặng Và bởi vậy mối quan hệ nam nữ thiêng liêng không nên và không bao giờ đợc nhìn nhận một cách đơn giản và thô thiển nh thế Trong việc thởng thức cái đẹp ngời á Đông có cách riêng, tinh tế, đôi khi đến mức cầu kỳ Nếp cảm nhận này đã đi vào máu thịt và không dễ gì bỏ đi đợc mà có nhất thiết phải vứt bỏ không nếu nh nó chỉ khiến ta hởng thụ nhiều hơn

Mợn cốt chuyện của một kịch bản cổ của sân khấu Kabuky ở thế kỷ XVII Những mỹ nữ của Eguchi để viết nên cuốn tiểu thuyết bất hủ này Thấm

nhuần sâu đậm t tởng phơng Tây nhng Kawabata không hề mô phỏng, bắt chớc phơng Tây Cuốn tiểu thuyết lúc mới xuất hiện bị kết án là “suy đồi đạo đức” kể

về câu chuyện của một ngời đàn ông mang tên Eguchi đã thăm viếng một căn

nhà bí mật, nơi hẹn hò lén lút của những ngời cao niên phần lớn không còn khả năng tình dục Và cuốn truyện kể về năm đêm trờng của Eguchi nằm bên các cô gái say ngủ, lặng câm trong trần truồng, tôn trọng trinh tiết của những thiếu nữ Giá trị đích thực của tác phẩm qua thời gian đã đợc khẳng định Các nhà phê bình văn học phơng Tây ca ngợi Ngời đẹp say ngủ đã giới thiệu một lối chơi hết

sức tinh tế trong việc thởng thức sắc đẹp mà thiên nhiên phú cho thân thể nữ giới vào tuổi sau dậy thì nhng cha thành đàn bà, đồng thời cũng lên án việc biến phụ nữ thành một thứ kinh doanh dẫn đến thiệt mạng đáng thơng Sự ra đời của

Ngời đẹp say ngủ nh một hồi trống thức tỉnh mỗi ngời á Đông hãy trân trọng

và lu giữ lại những giá trị truyền thống tốt đẹp vốn dĩ thuộc về nó

1.3.2 Cảm hứng chủ đạo trong Ngời đẹp say ngủ

Khác với những tác phẩm trớc đó, ở Ngời đẹp say ngủ thay vì hoài niệm

Kawabata đã gửi gắm vào tác phẩm nhiều vấn đề của đời sống hiện đại Ông đã lật tẩy mặt sau của lối sống từng đợc xem là tinh tế, lịch lãm của một lớp ngời trong xã hội Phụ nữ trở thành đồ chơi, lối chơi thô tục trên chính “các núm vú hồng” “một bờ vai cong” “một thân hình nhớp nháp” Ngay với những kẻ phải bán thân nuôi miệng họ còn biết mình bán cho ai, quyền tối thiểu mà bản thân

họ đợc lựa chọn là có thể bán cho ngời này mà không bán cho ngời kia, Còn các cô gái trong Ngời đẹp say ngủ chỉ đến và uống thuốc ngủ nh một chiếc đồng hồ

đợc hẹn giờ Họ nh những con “búp bê sống” mua vui tầm thờng, đàng điếm và

ô trọc, sống đấy mà thiếu vắng ý thức, chìm đắm trong những du mộng vô thức hoàn toàn không thể tỉnh giấc giữa chừng Nghĩa là hoạt động của họ thoát hẳn khỏi sự ràng buộc của lý trí Sáng ra bản thân các cô không biết đêm qua ai đó giày vò trên cơ thể loã lồ của mình Sau ánh đèn đỏ từ mỗi căn phòng bí mật của khu nhà chứa đặc biệt mọi điều bí mật của ngời phụ nữ bị phơi bày Họ bị cỡng mỡnh bán vui cho những lão già không còn chút sinh khí, không còn khát khao mơ ớc gì hơn là đợc chết bên cạnh cô gái loã lồ Vì ngủ mê, do vô thức

nên bản chất tốt đẹp của các cô gái đợc cứu vớt, vẻ đẹp thánh thiện mới đợc bộc

lộ trong từng đờng nét cụ thể Mặt khác qua hình tợng các cô gái say ngủ Kawabata muốn mở rộng phản ánh số phận của một lớp ngời hoàn toàn cách biệt với thế giới thực tại mà chỉ chìm đắm vào cõi vô thức bí mật của riêng mình Do vậy khi đề cập đến những ngời phụ nữ say ngủ, giọng văn Kawabata vừa có phần trân trọng, nâng niu, vừa bùi ngùi, thơng cảm Qua Ngời đẹp say ngủ Kawabata lên tiếng mạnh mẽ việc biến phụ nữ thành một thứ hàng kinh

doanh, phê phán một kiểu nhà chứa kỳ lạ Còn gì kinh khủng đáng sợ hơn khi những bàn tay khô héo, già nua sờ soạng vuốt ve trên những cơ thể nõn nà, trong trắng mà tuổi đời chỉ đáng vào bậc con cháu của họ Và những ngời đẹp say ngủ kia khi tỉnh dậy có đáng để đợc gọi là trong sạch nữa hay không?

Eguchi là nhân vật trung tâm của tác phẩm, ở ông là hình ảnh của những con ngời đã ở “nữa kia của cuộc đời” nhng vẫn không ngừng khao khát, tìm kiếm sự chia sẻ nhng đi hết cuộc hành trình lại gặp lại bóng mình Với hành trình năm lần đến ngôi nhà bí ẩn và ngời đẹp say ngủ, Eguchi đã thực hiện cuộc hành trình khám phá những điều còn mới lạ, bí ẩn trong chính bản thân mình Hành trình tìm kiếm cái bản ngã đích thực Bên cạnh việc khám phá ra vẻ đẹp

và sức sống thanh xuân kỳ diệu sâu kín còn ẩn giấu lâu nay trong con ngời mình mà khi đã ở tuổi sáu mơi bảy mới đợc đào xới, lật tẩy tận gốc rễ Đó là con ngời đầy khao khát, đam mê mãnh liệt nhng mang trong mình những đau

đớn, mặc cảm già nua và bất lực của tuổi già Đó chính là trạng thái tồn tại phức tạp của bản ngã con ngời Nó tồn tại nh một tiểu vũ trụ bí ẩn Khi đang tồn tại trên cõi đời, khám phá con ngời vẫn là những khám phá giá trị nhân bản Với tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ Kawabata đã nêu lên quan niệm về thân phận con

ngời, khám phá những bản năng tự nhiên và khát khao tự khám phá bản thân mình Mặt khác tác phẩm còn tìm kiếm và gửi gắm vào đó quan niệm của Kawabata về cái đẹp cái: đẹp là nguyên sơ, là gắn chặt với nỗi buồn, là ý thức

đợc giá trị của bản thân Kawabata đã biết cách dùng văn chơng chuyển tải t ởng một cách nhẹ nhàng, trong sáng nhng không kém phần sâu sắc.

t-1.3.3.Những đặc sắc nghệ thuật của Ngời đẹp say ngủ

Kawabata kết hợp những xu hớng nghệ thuật hiện đại với văn hoá truyền thống để làm nổi bật ý nghĩa t tởng nhân văn, làm sống lại những giá trị chân thực tuyệt mỹ trong Ngời đẹp say ngủ Tác phẩm thể hiện một số phơng diện

nghệ thuật đặc sắc nh sử dụng thủ pháp dòng ý thức, khai thác triệt để ngôn ngữ

độc thoại nội tâm, thủ pháp đồng hiện để nhấn mạnh những ám ảnh, sử dụng…những yếu tố kỳ ảo, giấc mơ, các chi tiết và nhân vật liên truyện Tất cả đã góp phần quan trọng tạo nên phong cách và tài năng văn chơng của Kawabata

Dòng ý thức là một xu hớng sáng tạo văn học ở thế kỷ XX, mục đích là hớng tới tái hiện đời sống nội tâm cảm xúc và những liên tởng tự do của con ng-

ời Sử dụng thủ pháp này để biểu hiện dòng ý thức của nhân vật, xem đây mới là cái chân thực của đời sống con ngời, mạnh dạn phơi bày các hoạt động và bí mật của nội tâm Ông đi sâu vào tâm lý nhân vật Eguchi nhng nhà văn không để ngòi bút miền man theo tâm trạng của nhân vật mà không có bất kỳ dấu chấm, dấu phẩy nào của ngót 50 trang sách nh Joyce làm trong Ulysses Câu văn của

Kawabata vẫn tuân thủ trật tự tuyến tính nh trớc và dòng ý thức thể hiện qua việc đồng hiện quá khứ với hiện tại và độc thoại nội tâm của Eguchi ở tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ nhà văn đã đa vào và sử dụng các yếu tố kỳ ảo nh một

biện pháp mỹ cảm mang tính nghệ thuật Chính sắc thái thẩm mỹ của cái kỳ ảo không hề làm giảm giá trị hiện thực mà còn cung cấp cho chúng ta cách nhận diện về cuộc sống, làm gia tăng điểm nhấn nghệ thuật và các chiều hớng tiếp cận hiện thức Nhân vật Eguchi đã ba lần mơ về những sự việc khác nhau Nếu

ở giấc mơ thứ nhất ông mơ bị một ngời đàn bà bốn chân quặp lấy và ông cảm thấy một cảm giác khoan khoái Giấc mơ thứ hai Eguchi mơ thấy con gái sinh

ra một quái thai nhng khủng khiếp đến nỗi phải bằm nát và vứt đi thì giấc mơ