Nhận diện nguyên nhân và tiến trình trị liệu với trẻ vị thành niên có hành vi lệch chuẩn trên địa bàn phường mỏ chè thị xã sông công tỉnh thái nguyên trong giai đoạn hiện nay luận văn tốt nghiệp đại học

Tuổi vị thành niên là giai đoạn phát triển quantrọng trong cuộc đời mỗi con người, sự lệch hướng trong hành vi của trẻkhông những ảnh hưởng đến bản thân các em trong tương lai, ảnh hưởng

Trờng đại học vinh

khoa lịch sử

===  ===

nguyễn thị quỳnh giang

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Nhận diện nguyên nhân và tiến trình trị liệu

với trẻ vị thành niên có hành vi lệch chuẩn trên địa bàn phờng Mỏ Chè - Thị xã Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên

trong giai đoạn hiện nay

chuyên ngành công tác xã hội

Vinh - 2011

Trờng đại học vinh

khoa lịch sử

===  ===

nguyễn thị quỳnh giang

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Nhận diện nguyên nhân và tiến trình trị liệu

với trẻ vị thành niên có hành vi lệch chuẩn trên địa bàn phờng Mỏ Chè - Thị xã Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên

trong giai đoạn hiện nay

chuyên ngành công tác xã hội

Lớp 48B3 - CTXH (2007 - 2011)

Giáo viên hớng dẫn: phan thị thúy hà

Vinh - 2011

LêI C¶M ¥N

Sau một thời gian tìm hiểu, học tập, nghiên cứu và làm việc một cáchnghiêm túc, tôi đã hoàn thành được khóa luận này Tôi xin được bày tỏ lòng cảm

ơn sâu sắc nhất đến những người đã giúp đỡ và dìu dắt tôi suốt thời gian qua

Tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các thành viên trong gia đình

đã giúp đỡ tôi cả về vật chất lẫn tinh thần để tôi có đủ điều kiện và quyết tâm

để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp của mình

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến giảng viên hướng dẫn PhanThị Thúy Hà, người đã trực tiếp hướng dẫn, ủng hộ và động viên tôi, giúp tôihoàn thành khóa luận tốt nghiệp này Tôi cũng xin khắc ghi tấm lòng và sựdìu dắt của toàn thể các thầy cô giáo trong khoa Lịch Sử và đặc biệt các thầy

cô trong tổ bộ môn Công tác xã hội, đã hướng dẫn và cung cấp hệ thống trithức quý báu cho tôi trong suốt 4 năm theo học tại trường Đại học Vinh

Đồng thời, tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn đến cán bộ phòng TB&XH thị xã Sông Công, công an phường Mỏ Chè, cán bộ tổ dân phố 6 đãgiúp đỡ để tôi có thể hoàn thành khóa luận của mình

LĐ-Và tôi xin cảm ơn sự quan tâm của những người bạn thân thiết trongtập thể lớp 48B3 đã giúp tôi cố gắng để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mìnhtrong mọi hoàn cảnh

Trong quá trình thực hiện khóa luận mặc dù đã cố gắng hết sức nhưng

do còn hạn chế về kinh nghiệm và tri thức nên không thể tránh khỏi nhữngthiếu sót Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp và đánh giá của quý thầy

cô và các bạn để bài làm của tôi được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 5 năm 2011

Sinh viên

Nguyễn Thị Quỳnh Giang

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu 3

3 Ý nghĩa 3

4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Câu hỏi nghiên cứu 7

7 Giả thuyết nghiên cứu 8

8 Đóng góp của khóa luận 8

9 Cấu trúc của khóa luận 8

NỘI DUNG 9

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐỐI VỚI ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 9

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 9

1.2 Các lý thuyết làm cơ sở lý luận 10

1.2.1 Lý thuyết về cách tiếp cận hành vi 10

1.2.2 Lý thuyết nhu cầu của Abraham Maslow 11

1.2.3 Lý thuyết về các giai đoạn phát triển của Erickson 12

1.2.4 Lý thuyết dựa trên cách tiếp cận Gestalt 14

1.2.5 Thuyết xã hội hóa 15

1.3 Các khái niệm công cụ 16

1.3.1 Khái niệm hành vi 16

1.3.2 Khái niệm lệch chuẩn 16

1.3.3 Khái niệm hành vi lệch chuẩn 16

1.3.4 Khái niệm chuẩn mực xã hội 17

1.3.5 Khái niệm tuổi vị thành niên 17

1.3.6 Khái niệm trị liệu tâm lý 171.3.7 Khái niệm nhân viên CTXH 181.4 Một số đặc điểm về hành vi lệch chuẩn và tâm sinh lý tuổi vị

thành niên 191.4.1 Một số đặc điểm về hành vi lệch chuẩn 191.4.2 Một số đặc điểm về tâm sinh lý của tuổi vị thành niên 201.5 Tồng quan tình hình trẻ có hành vi lệch chuẩn và vi phạm pháp

luật trên phạm vi cả nước 221.5.1 Thực trạng trẻ có hành vi lệch chuẩn và vi phạm pháp luật trên

phạm vi cả nước 221.5.2 Nguyên nhân dẫn trẻ đến những hành vi lệch chuẩn và vi phạm

pháp luật trên phạm vi cả nước 241.6 Quan điểm của Đảng và nhà nước về việc chăm sóc và bảo vệ

trẻ trong độ tuổi vị thành niên, quyền của trẻ em trong lĩnh vực

hình sự 26

Chương 2 THỰC TRẠNG TRẺ EM CÓ HÀNH VI CHUẨN TRÊN

ĐỊA BÀN PHƯỜNG MỎ CHÈ THỊ XÃ SÔNG CÔNG TỈNH THÁI NGUYÊN 302.1 Tổng quan về vị trí địa lý Kinh tế - Văn hóa - Xã hội trên địa

-bàn phường Mỏ Chè - Thị xã Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên

302.2 Tình hình trẻ em có hành vi lệch chuẩn trên địa bàn phường Mỏ

Chè - TX Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên 312.2.1 Các loại hành vi lệch chuẩn của trẻ em trong độ tuổi vị thành

niên trên địa bàn 312.2.2 Nguyên nhân 332.2.3 Hậu quả 39

Chương 3 TIẾN HÀNH CAN THIỆP CỦA NHÂN VIÊN CÔNG TÁC

XÃ HỘI VỚI TRẺ EM CÓ HÀNH VI LỆCH CHUẨN 45

Chương 4 TRƯỜNG HỢP ĐIỂN CỨU 50

4.1 Giới thiệu thân chủ 50

4.2 Giới thiệu gia đình thân chủ 51

4.3 Sơ đồ sinh thái, sơ đồ phả hệ 52

4.4 Tiến trình trị liệu 54

KẾT LUẬN 78

TÀI LIỆU THAM KHẢO 80

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trẻ em là thế hệ tương lai của đất nước, là “nguồn” của mọi sự sáng tạo

và phát triển của nhân loại Sự lệch lạc nhỏ trong nhận thức của các em sẽ dẫnđến những hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội, có nguy cơ cao dẫn đến nhữngsai lệch chuẩn mực pháp luật Tuổi vị thành niên là giai đoạn phát triển quantrọng trong cuộc đời mỗi con người, sự lệch hướng trong hành vi của trẻkhông những ảnh hưởng đến bản thân các em trong tương lai, ảnh hưởng đếncác gia đình và đồng thời cũng gây nên những hệ lụy nơi mà các em đangsinh sống nói riêng và toàn xã hội nói chung Lứa tuổi vị thành niên là lứatuổi rất nhạy cảm, các em có nhu cầu thể hiện mình rất cao, luôn muốn chứng

tỏ mình với các bạn đặc biệt là các bạn khác giới, với cha mẹ của mình nênthường dẫn đến những hành động tự phát không có định hướng

Sự phát triển tâm lý, cảm xúc ở lứa tuổi này rất da dạng, các em rất dễcáu giận, ưa các tranh chấp, thích nổi loạn và đòi hỏi các quyền được quyếtđịnh và phá vỡ các quy tắc và luật lệ trong gia đình và ngoài xã hội Các bégái có tâm lý u uất, khép mình vào thế giới nội tâm, bé trai thì ương bướng,phá phách Đây chính là giai đoạn có nhiều biến động nhất sự hình thành giátrị đạo đức, lối sống, nhân cách của trẻ

Các mối quan hệ trong lứa tuổi này cũng phức tạp, các quan hệ tìnhcảm gia đình, tình yêu nam nữ ảnh hưởng lớn đến tình cảm và vấn đề học tậpcủa các em

Đồng thời ở lứa tuổi này, các em chưa được trang bị kỹ càng về kỹnăng sống, nên khả năng ứng phó với các vấn đề của các em rất hạn chế (kỹnăng tự nhận thức, kỹ năng kiên định, kỹ năng ra quyết định, giải quyết vấn

đề, kỹ năng ứng phó với những căng thẳng, kỹ năng thương lượng - giải quyếtmâu thuẫn…), chính vì vậy khi gặp phải những vấn đề khó khăn, những cú

sốc trong cuộc sống các em dễ dẫn đến những hành động tự phát, khó kiềmchế, dễ thực hiện ý đồ riêng của mình theo cách hành động bạo lực hoặcnhững hành vi sai lệch khác

Sự thay đổi bất thường trong gia đình và sự phát triển của xã hội (cáchoạt động giải trí đa dạng, các trò chơi điện tử không lành mạnh, với sự kiểmsoát thiếu chặt chẽ của các cơ quan chức năng với các hoạt động kinh doanhquán bar, nhà nghỉ, quán internet…), các mối quan hệ bạn bè xung quanhkhông an toàn sẽ dẫn trẻ đi vào con đường sai trái bất cứ lúc nào Sự thiếuquan tâm của gia đình đối với trẻ ở trong giai đoạn này vô tình làm cho trẻ cónhững suy nghĩ và hành động ngày càng tiêu cực và ngày một lấn sâu hơn vàocon đường sai trái và những cạm bẫy trong cuộc sống (trái với chuẩn mực xãhội và dẫn đến sai lệch chuẩn mực pháp luật)

Chính vì tất cả những yếu tố trên mà chúng ta cần quan tâm đặc biệtđến trẻ trong độ tuổi vị thành niên có những hành vi lệch chuẩn Sự xaonhãng, bất cẩn của các gia đình trong việc quan tâm đến con cái sẽ dẫn đếnnhững sai lệch nghiêm trọng của các em đi từ sai lệch chuẩn mực xã hội đếnnhững sai lệch chuẩn mực pháp luật

Với vai trò là nhân viên công tác xã hội (NVCTXH) trong tương lai tôimạnh dạn lựa chọn vấn đề “Nhận diện nguyên nhân và tiến trình trị liệu vớitrẻ vị thành niên có hành vi lệch chuẩn trên địa bàn phường Mỏ Chè - Thị xãSông Công - Tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài tốtnghiệp cuối khóa của mình Với vi lệch chuẩn ở tuổi vị thành niên đến nhữngmôi trường lành mạnh, giúp cho các em có cách ứng xử phù hợp nhất khiđương đầu với những tình huống khó khăn trong cuộc sống, giúp cho các em

có sự phát triển tốt nhất ở hiện tại và trong tương lai Đồng thời với nội dungnghiên cứu của đề tài góp phần bổ sung vào với các nghiên cứu đã có, nhằmhoàn chỉnh hơn hệ thống lý thuyết về vấn đề trẻ có hành vi lệch chuẩn ở tuổi

vị thành niên

2 Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Mô tả và tìm hiểu được thực trạng, nguyên nhân về sự lệch chuẩn

trong hành vi của trẻ vị thành niên

- Phân tích được vai trò của người làm CTXH với trẻ có hành vi lệch chuẩn

- Đề xuất những giải pháp và mô hình can thiệp để trẻ có hành vi lệchchuẩn tự cải thiện tình hình của chính mình trong hiện tại Giúp trẻ thay đổisuy nghĩ và dần dần thay đổi hành vi

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện được những mục tiêu đã đề ra cần phải thực hiện nhữngnhiệm vụ cụ thể như: Tiếp cận địa bàn nghiên cứu, thu thập và xử lý cácthông tin liên quan đến vấn đề trẻ vị thành niên có hành vi lệch chuẩn tại địaphương đặc biệt là đối tượng cụ thể mà NVCTXH tiếp cận, kết hợp những lýthuyết đã học và áp dụng một cách linh hoạt vào tình thực tiễn để giải quyếtvấn đề một cách hiệu quả nhất

3 Ý nghĩa

3.1 Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu này thuộc nhóm đề tài ứng dụng những lý thuyết củaCTXH vào để giải quyết những vấn đề đang gây những ảnh hưởng, bức xúctrong thực tiễn Đó là quá trình áp dụng các lý thuyết như thuyết nhu cầu củaMaslow, thuyết các giai đoạn phát triển của Erikson, thuyết dựa trên cách tiếpcận Gestalt… để nhằm tìm hiểu nguyên nhân, thực trạng trẻ có hành vi lệchchuẩn và đưa ra phương pháp trị liệu thích hợp giúp thân chủ thay đổi nhậnthức, hành vi

Nghiên cứu này cũng giúp cho việc so sánh lý thuyết với thực tiễn, từ

đó bổ sung vào hệ thống lý thuyết và phương pháp nghiên cứu chuyên ngành

Tiến trình làm việc với thân chủ đảm bảo được tiến hành chính xáctheo đúng tiến trình công tác xã hội cá nhân và tuân thủ những nguyên tắc củanghề CTXH.

3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Lứa tuổi vị thành niên là giai đoạn chuyển tiếp vô cùng quan trọngtrong cuộc đời mỗi con người Một sự lệch lạc trong nhận thức và hành vi cóthể làm ảnh hưởng đến bản thân mỗi cá nhân, gia đình và xã hội

Chính vì vậy việc tiếp cận những đối tượng là trẻ em trong độ tuổi vịthành niên có một vai trò hết sức quan trọng, giúp cho trẻ trở về với trạng tháicân bằng, dần dần thay đổi nhận thức và tiến tới hiệu quả tích cực hơn là thayđổi hành vi, giúp các em có thể tiếp tục phát triển tốt về thể chất cũng nhưtinh thần Việc phối hợp trị liệu giữa gia đình, nhà trường, NVCTXH và bạn

bè của thân chủ là một khâu quan trọng giúp thân chủ hòa nhập, phát triểnmột cách bình thường

Thông qua việc nghiên cứu cũng giúp sinh viên vận dụng được nhữngkiến thức đã học vào thực tiễn, nhằm rèn luyện kỹ năng chuyên ngành cũngnhư các phẩm chất cần thiết để vận dụng vào nghề nghiệp tương lai

4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Các hành vi lệch chuẩn của trẻ trong độ tuổi vị thành niên trên địa bànphường Mỏ Chè - Thị xã Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên

Các hoạt động công tác xã hội nhằm thay đổi các hành vi lệch chuẩncủa trẻ

4.2 Khách thể nghiên cứu

Trẻ có hành vi lệch chuẩn trong độ tuổi vị thành niên

Gia đình, bạn bè, thầy cô giáo của thân chủ

4.3 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về thời gian: Từ 5/11/2010 đến 13/3/2011

Phạm vi về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn phường Mỏ Chè - Thị

xã Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên

Phạm vi về nội dung nghiên cứu: Các dạng hành vi lệch chuẩn rất đa

dạng, phức tạp, có những hành vi lệch chuẩn có thể dẫn đến những hành vi viphạm pháp luật và chịu những mức án mà pháp luật quy định Nhưng trongphạm vi mà đề tài nghiên cứu tôi xin chỉ đề cập đến những hành vi lệch chuẩn

ở mức độ thấp : bỏ nhà đi, nghiện game bỏ học, lấy trộm tiền của bạn bè cha

mẹ, không nghe lời cha mẹ của trẻ ở tuổi vị thành niên trên địa bàn phườngphường Mỏ Chè thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên Đồng thời cũng chỉđiển cứu 1 đối tượng cụ thể có những hành vi kể trên

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu định tính

Phương pháp quan sát: là phương pháp thu thập thông tin quan trọng

trong việc nghiên cứu CTXH nói riêng và các phương pháp nghiên cứukhoa học khác nói chung Quan sát là quá trình tri giác và ghi chép mọi yếu

tố có liên quan đến đối tượng nghiên cứu, phù hợp với đề tài và mục tiên nghiên cứu Sử dụng phương pháp quan sát để tìm hiểu những thông tin

đến thân chủ và gia đình thân chủ, các cách ứng xử của các thành viêntrong gia đình với thân chủ, quan sát thái độ của thân chủ với những ngườixung quanh Có thể là quan sát trực tiếp, nhưng cũng có thể là quan sátgián tiếp, quan sát tham dự

Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn là phương pháp cụ thể để thu

thập thông tin của nghiên cứu xã hội học thông qua việc tác động tâm lý - xãhội trực tiếp giữa người đi hỏi và người được hỏi nhằm thu thập thông tin phùhợp với mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài nghiên cứu Tiến hành phỏng vấn sâu

với 04 thành viên trong gia đình thân chủ: mẹ TC, bà TC, bác TC, em trai TCvới 08 cuộc phỏng vấn Phỏng vấn giáo viên chủ nhiệm của TC 03 lần để nắm

rõ tình hình học tập, sức khỏe và những hành vi lệch chuẩn của thân chủ,phỏng vấn sâu góp phần cùng với gia đình và thân chủ tìm ra giải pháp cảithiện hành vi Với thân chủ phỏng vấn sâu nhằm nắm bắt được tư duy, cảmxúc, suy nghĩ của thân chủ từ đó tìm cách phối hợp với thân chủ để có cáchgiải quyết tốt nhất

Phương pháp chuyên gia: hỏi các chuyên gia, các giáo viên để tham

khảo ý kiến, tìm phương pháp tốt nhất giúp thân chủ, đông thời góp ý, sửachữa trong quá trình hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp

Phương pháp khuyến khích làm rõ ý, tăng cường năng lực tình cảm:

dùng phương pháp đã được học để giúp thân chủ tin tưởng, hợp tác, đồng thờiNVCTXH dùng những lời nói cử chỉ hành vi để khuyến khích thân chủ (nhưmột cái bắt tay thân mật, nụ cười chân thành cởi mở…) nói ra vấn đề củamình và thể hiện tình cảm của mình

5.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng

Phương pháp phân tích tổng quan tài liệu: Là phương pháp dựa vào các

số liệu, tài liệu có sẵn để xem xét, nghiên cứu và phân tích chúng nhằm rút ranhững thông tin, kết luận mới phục vụ cho đề tài nghiên cứu

Trong quá trình tìm hiểu thông tin về địa bàn nghiên cứu và thân chủchúng tôi đã phải sử dụng các thông tin từ và số liệu từ báo cáo tổng kết củaĐảng bộ phường Mỏ Chè năm 2009 -2010, tài liệu tham khảo từ các báo, tạpchí, các luật liên quan đến việc bảo vệ trẻ em, giáo trình tham vấn, giáo trình

xã hội học đại cương, giáo trình công tác xã hội với trẻ em…từ đó rút ranhững nội dung cơ bản nhất để phục vụ cho quá trình hoàn thiện bài khóaluận của mình Phương pháp phân tích và tổng quan tài liệu là vô cùng quantrọng đối với bản thân người nghiên cứu

Đồng thời tham khảo các ý kiến từ người dân, các cán bộ công an để

để tìm hiểu thông tin về các dạng hành vi lệch chuẩn trên địa bàn nghiên cứu

và tìm hiểu rõ trẻ trong độ tuổi vị thành niên có những dạng hành vi lệchchuẩn nào là phổ biến đưa ra những mô hình khắc phục tình trạng này mộtcách hiệu quả nhất

5.3 Phương pháp công tác xã hội

Phương pháp công tác xã hội cá nhân: Là phương pháp giúp đỡ từng cá

nhân con người thông qua mối quan hệ một - một, NVCTXH sử dụng kỹnăng kiến thức chuyên môn để giúp đỡ đối tượng phát huy tiềm năng, thamgia tích cực vào quá trình giải quyết vấn đề, cải thiện đời sống của mình được

áp dụng với thân chủ, người thân trong gia đình thân chủ, bạn bè thân chủ,giáo viên chủ nhiệm Phương pháp này sử dụng với các thành viên trong giađình TC hoặc giáo viên của TC để giúp mọi người có cách nhìn nhận và lối tưduy mới về TC, tin rằng TC có khả năng thay đổi Đối với TC giúp TC tự tinvào những điểm mạnh của mình và có thể phát huy những điểm mạnh đó đểcải thiện tình hình thực tế

Phương pháp tham vấn gia đình: Là một trong cách can thiệp tâm lý có

ý nghĩa quan trọng đối với trợ giúp gia đình, giải quyết những vấn đề đangtồn tại, tuy nhiên thông qua tham vấn gia đình vấn đề của cá nhân cũng đượccải thiện, giúp cho các thành viên thay đổi cách thức giao tiếp không tích cựctrong gia đình để thiết lập mối quan hệ hài hòa thông qua tác động của nhàtham vấn tới sự tương tác trong gia đình Phương pháp này được sử dụng khiNVCTXH cùng cả gia đình cùng thống nhất đưa ra nguyên nhân mà thân chủlại có những hành vi lệch chuẩn, đồng thời cùng đưa ra phương hướng giáodục để khắc phục tình trạng sai lệch chuẩn mực trong hành vi của thân chủ

6 Câu hỏi nghiên cứu

Thực trạng trẻ có hành vi lệch chuẩn trên địa bàn nghiên cứu?

Nguyên nhân nào khiến cho trẻ trong độ tuổi vị thành niên có hành vilệch chuẩn?

Hoạt động hỗ trợ tâm lý của NVCTXH có phải giải là pháp tốt nhấtnhằm giúp đối tượng thay đổi hành vi dẫn đến thay đổi nhận thức?

7 Giả thuyết nghiên cứu

Những hành vi lệch chuẩn của trẻ trong độ tuổi vị thành niên đã vàđang ảnh hưởng rất lớn đến bản thân thân chủ

Sự thiếu quan tâm của gia đình, nhà trường, bạn bè và xã hội khiến trẻ

có những hành vi sai lệch so với chuẩn mực của xã hội

Quá trình tiếp cận và giúp đỡ thân chủ của NVCTXH sẽ cải thiện tìnhhình hiện tại của thân chủ, thân chủ sẽ dần dần khắc phục hành vi và cónhững nhận thức đúng đắn khi suy nghĩ và hiểu biết của em được nâng lên

8 Đóng góp của khóa luận

Khóa luận làm sáng tỏ vai trò của NVXH trong quá trình trợ giúp tâm

lý đối với trẻ trong độ tuổi vị thành niên

Với kết quả nghiên cứu của khóa luận đạt được có thể áp dụng vào việctrợ giúp đối các đối tượng khác có những vấn đề về tâm lý

Khóa luận có thể làm tài liệu tham khảo cho sinh viên chuyên ngànhCông tác xã hội và những ai quan tâm đến việc trợ giúp tâm lý cho những đốitượng đang gặp phải những vấn đề tương tự

9 Cấu trúc của khóa luận

Gồm ba phần, ngoài phần mở đầu và kết luận bài gồm có 4 chương

Chương 1: Một số vấn đề về cơ sở lý luận đối với đề tài nghiên cứu Chương 2: Thực trạng trẻ em có hành vi lệch chuẩn trên địa bàn

phường Mỏ Chè - Thị xã Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên

Chương 3: Tiến trình can thiệp của nhân viên công tác xã hội với trẻ

em có hành vi lệch chuẩn

Chương 4: Trường hợp điển cứu.

NỘI DUNG

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐỐI

VỚI ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Đã có những nghiên cứu vĩ mô với chủ đề nghiên cứu với trẻ trong độtuổi vị thành niên có hành vi lệch chuẩn, nhưng phần lớn đó là những nghiêncứu với trẻ trong độ tuổi vị thành niên có hành vi lệch chuẩn ở mức độ caohơn rất nhiều, đó là những hành động vi phạm pháp luật dẫn khiến trẻ đượcđưa vào những trung tâm giáo dục tạm thời, hay người ta nghiên cứu hệ quảcủa những hành vi lệch chuẩn khiến trẻ gặp phải những bệnh lý như trầmcảm, tự kỉ Đó là những nghiên cứu “Trẻ vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnhKon Tum, thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa,

đấu tranh”; Nghiên cứu và phòng ngừa tội phạm của những người chưa thành

niên ở Việt Nam, tác giả Đào Trí Úc đã đánh giá tình hình tội phạm ở tuổi

VTN của Việt Nam, làm rõ cơ cấu về lứa tuổi, về giới và về địa lý tội phạm…Phân tích các nguyên nhân và điều kiện của tội phạm, nhân thân những ngườiphạm tội và mối liên hệ giữa các yếu tố môi trường với quá trình hình thànhnhân cách và hành vi, các biện pháp tổ chức phòng ngừa tội phạm, Năm 1994,Viện khoa học hình sự nay thuộc Bộ Nội Vụ (nay là Bộ Công an) công bố đề

tài Về luận cứ khoa học - thực tiễn cho việc phòng ngừa tội phạm trong thanh

thiếu niên ở nước ta và Tổng cục cảnh sát nhân dân (thuộc Bộ Nội vụ nay là

Bộ Công an) đã công bố đề tài KX.04.14 Tội phạm ở Việt Nam thực trạng

-nguyên nhân và giải pháp Bằng phương pháp phân tích tài liệu thống kê, đề

tài đã mô tả phân tích thực trạng tội phạm, phân tích nguyên nhân làm nảysinh các loại tội phạm trong đó có tội phạm vị thành niên và đề xuất một sốbiện pháp trong đấu tranh phòng chống tội phạm trong giai đoạn mới

Ở một hướng tiếp cận khác, dưới góc độ tiếp cận xã hội học, trongnhững năm qua đã có một số tác giả và công trình nghiên cứu về tội phạm đãđược công bố, như: Năm 2002, trong luận án tiến sĩ xã hội học với đề tài:

Nguồn gốc xã hội của tình trạng vi phạm pháp luật của người chưa thành niên hiện nay ở Việt Nam, tác giả Hồ Diệu Thúy đã đi sâu vào nghiên cứu

những ảnh hưởng của xã hội tới những người chưa thành niên, nghiên cứunhững hành vi phạm tội của họ dưới góc độ xã hội học

Tất cả các nghiên cứu trên đã làm sáng tỏ nguyên nhân, và tìm ra giảipháp đối với tội phạm vị thành niên Tuy nhiên những nghiên cứu trên đều ởtầm vĩ mô, tiếp cận theo hướng nghiên cứu xã hội học hay tội phạm học nênchưa phát huy được khả năng tự nhận diện vấn đề của chính bản thân trẻ cóhành vi lệch chuẩn Vì vậy đề tài nghiên cứu này theo hướng tiếp cận CTXH

sẽ có những đóng góp mới cả về cơ sở lý luận lẫn thực tiễn, đi sâu nghiên cứu

ở tầm vi mô với vấn đề trẻ trong độ tuổi vị thành niên có những hành vi lệchchuẩn, và giúp các em tự nhận diện vấn đề của mình một cách tốt nhất với sựtrợ giúp tâm lý của NVCTXH

1.2 Các lý thuyết làm cơ sở lý luận

1.2.1 Lý thuyết về cách tiếp cận hành vi

Hướng tiếp cận này nhằm vào việc thay đổi những hành vi có vấn đềthông qua việc tiếp thu những kinh nghiệm mới, loại bỏ những hành vi khôngthích hợp của thân chủ, giúp họ học được những khuôn mẫu hành vi có hiệuquả hơn

Các kỹ thuật sử dụng trong cách tiếp cận này như phương pháp thưgiãn, giải mẫn cảm có hệ thống, kỹ thuật củng cố, làm mẫu, kỹ thuật quản lýbản thân, huấn luyện nâng cao khả năng tự tin - quyết đoán

Vận dụng lý thuyết để góp phần cùng với các lý thuyết khác giải quyếtvấn đề của thân chủ, bên cạnh đó kết hợp loại bỏ những khía cạnh tiêu cựccủa lý thuyết để cho lý thuyết ngày càng hoàn thiện hơn

1.2.2 Lý thuyết nhu cầu của Abraham Maslow

Lý thuyết của Abraham Maslow được xếp vào lý thuyết thuộc trườngphái nhân văn hiện sinh Ông cho rằng con người cần được đáp ứng các nhucầu thể chất, an toàn, nhu cầu tình cảm xã hội, nhu cầu được tôn trọng và nhucầu được hoàn thiện

Cách tiếp cận này luôn có xu hướng thỏa mãn trước tiên những nhu cầu

cơ bản ở bậc thang đầu tiên rồi mới tới những bậc thang tiếp theo

Nhu cầu về thể chất sinh lý (Basic needs): Đó là những nhu cầu về đồ

ăn, nước uống, không khí, tình dục…đây là những nhu cầu đầu tiên, cơ bảnnhất trong số 5 nhu cầu của con người

Nhu cầu được an toàn (Safety needs): Mỗi con người trong cuộc sống

cần có một môI trường sống an toàn để tồn tại và phát triển Con người cầnnhà để tránh mưa tránh nắng, cần bệnh viện, trạm y tế để khám chữa bệnh,cần được đảm bảo về an ninh để tính mạng không bị đe dọa, cần môi trườngsinh hoạt, vận động an toàn để không bị thương tích

Nhu cầu tình cảm xã hội (social needs/ love/ belonging needs): Là

nhu cầu được thuộc về nhóm xã hội của con người, sự mong muốn được quantâm của các thành viên trong nhóm Con người cần có gia đình để được họctập, vui chơi và yêu thương chăm sóc, được tham gia vào các nhóm xã hộikhác nhau để con người tìm thấy vai trò, trách nhiệm của mình đối với nhóm,cảm thấy được thừa nhận, được khẳng định mình…

Nhu cầu được tôn trọng (Esteem needs): Đây là một nhu cầu quan

trọng của con người, con người cần được bình đẳng, được lắng nghe, không

bị coi thường dù cá nhân đó là người già, trẻ nhỏ hay trẻ khuyết tật…

Nhu cầu được hoàn thiện (needs to be complete): Là nhu cầu được

đến trường để học tập, nghiên cứu, lao động và sáng tạo Các nhu cầu thuộcnhóm nhu cầu này là: lý tưởng, tính thực tế, nhu cầu về sự độc lập, tinh thầnđồng đội…

Vận dụng lý thuyết của Abraham Maslow vào thực tế để nhằm phântích, nhận xét, đánh giá những nhu cầu của trẻ có hành vi lệch chuẩn Từ đóxem xét trẻ có hành vi lệch chuẩn đã được đáp ứng đầy đủ các nhu cầu chưa,sau đó cùng đối tượng đưa ra những giải pháp hỗ trợ nhằm củng cố, cung cấpcho trẻ những nhu cầu cơ bản cần phải có để trẻ có thể phát triển được bìnhthường, bởi như chúng ta đã biết thì mỗi hành động lệch chuẩn của trẻ đềuxuất phát từ những nhu cầu mà đứa trẻ chưa tìm thấy trong cuộc sống củachúng.

Bậc thang nhu cầu của trẻ ở tuổi vị thành niên chiếu theo nhu cầu củaMaslow:

1.2.3 Lý thuyết về các giai đoạn phát triển của Erickson

Erikson là nhà tâm lý học phân tâm, ông đánh giá rất cao tác nhân xãhội trong sự phát triển tâm lý con người Ông chia đời người thành 8 giaiđoạn, mỗi giai đoạn lại được đặc trưng bởi một dạng khủng hoảng tâm lý xãhội xuất phát từ xung đột giữa nhu cầu cá nhân và yêu cầu xã hội Nếu khủnghoảng được giải quyết thì nó sẽ là tiền đề cho sự phát triển tâm lý cá nhân,cho sự chuyển hóa lên một trình độ phát triển trong giai đoạn tiếp theo, nếukhông được giải quyết tốt thì sự thất bại sẽ gây nên sự rối loạn trong nhữnggiai đoạn về sau của con người

8 giai đoạn phát triển của con người đó là:

Giai đoạn 1: Tin tưởng và không tin tưởng (0 tuổi đến 1,5 tuổi)

Nhu cầu được hoàn thiện

Nhu cầu được tôn trọng Nhu cầu tình cảm xã hội Nhu cầu an toàn Nhu cầu thể chất sinh lý

Giai đoạn 2: Tự chủ - nghi ngờ (1,5 đến 3 tuổi)

Giai đoạn 3: Khả năng khởi sự công việc - mặc cảm (3 đến 6 tuổi)Giai đoạn 4: Siêng năng - kém cỏi (6- 12tuổi)

Giai đoạn 5: Thể hiện bản thân - sự lẫn lộn về vai trò (tuổi vị thành niên).Khi này cơ thể đã phát triển nhanh, cân đối và đây là thời kỳ quá độ từ trẻ

em chuyển sang người lớn Quan hệ xã hội của trẻ hầu hết là hướng tới quan hệbạn bè cùng lứa tuổi và được chúng coi trọng hơn cả so với quan hệ trong giađình, những mâu thuẫn của trẻ với cha mẹ và các thành viên trong gia đình khinày thể hiện rõ nét hơn bao giờ hết Trong ứng xử với trẻ ở giai đoạn này cầncảm thông với những cư xử đôi khi mang tính trẻ con của trẻ, đồng thời tạo điềukiện để trẻ cảm nhận sự tôn trọng Trẻ cần có những hướng dẫn để phát triển khảnăng suy luận và xử lý những khó khăn một cách đúng đắn Trong giai đoạn nàykhi không vượt qua được những mâu thuẫn chúng sẽ luôn có cảm giác lo âu, rụt

rè, thu mình và lúng túng trong các quyết định của mình

Giai đoạn 6: Gắn bó - cô lập (giai đoạn mới trưởng thành)

Đây là lứa tuổi của thanh niên mới bước vào giai đoạn trưởng thành.Đây là lứa tuổi của yêu thương và lao động Trong giai đoạn này trẻ có khảnăng độc lập, tự chủ, ý chí nghị lực, tinh thần trách nhiệm của cá nhân rất cao.Tình yêu thương ở giai đoạn trước là cơ sở quan trọng cho sự phát triển nhâncách của cá nhân ở các giai đoạn tiếp theo, đặc biệt là giai đoạn này Nếukhông có sự yêu thương con người sẽ có xu hướng cô lập, vị kỷ, tự say mêvới chính mình

Giai đoạn 7: Sáng tạo - ngừng trệ (Trung niên)

Giai đoạn 8: Hoàn thành - thất vọng (Cao tuổi)

Vận dụng lý thuyết này vào thực tế để hiểu được những đặc điểm tâm

lý cũng như nhu cầu của con người trong từng giai đoạn, từ đó hỗ trợ thânchủa mình vượt qua những khủng hoảng mang tính quy luật và để thân chủ cóthể thích nghi tốt hơn trong quá trình phát triển Thân chủ đang ở trong giai

đoạn tuổi vị thành niên, có rất nhiều xáo trộn trong tâm lý vì vậy khi áp dụng

lý thuyết sẽ hiểu được tâm lý trẻ trong giai đoạn này là gì, từ đó có cách tiếpcận và giải pháp phù hợp

1.2.4 Lý thuyết dựa trên cách tiếp cận Gestalt

Các nhà tâm lý học Gestalt còn gọi là tâm lý học tổng thể và đại diện làFritz perls (1969) Các kỹ thuật được sử dụng trong cách tiếp cận Gestalt:

Kỹ thuật nâng cao sự nhận thức: kỹ thuật này sẽ giúp cho thân chủ

dũng cảm nhìn vào thực tiễn, những gì họ đang nghĩ, hành động và đang cảmnhận Bởi chính những suy nghĩ cảm nhận đó đã ảnh hưởng đến những hành

vi của thân chủ, khi họ nhận biết được chính mình thì mới có hành động đểthay đổi bản thân

Kỹ thuật mệnh đề tôi: Người ta cho rằng những cơ chế tự vệ của thân

chủ là việc phóng chiếu vấn đề lên người khác, do vậy cần khuyến khích thânchủ sử dụng mệnh đề “tôi”, để tăng cường sự tự nhận thức về bản thân củathân chủ, hãy tự nhận trách nhiệm về bản thân, hãy nói lên cảm xúc, suy nghĩcủa mình nhưng lại chuyển tải qua người khác

Kỹ thuật “chiếc ghế trống”: Yêu cầu thân chủ tưởng tượng đến một

người nào đó, rồi nói với người mà thân chủ tưởng tượng những điều họmuốn nói với người đó, những cảm xúc bị dồn nén, điều này sẽ giúp cho thânchủ nhận thức được họ đang nghĩ gì và cảm nhận như thế nào về người hoặcvấn đề mà họ thấy có liên quan

Kỹ thuật chuyển các câu hỏi thành câu khẳng định: Khi chuyển các

câu hỏi thành câu khẳng định khiến vấn đề trở nên rõ ràng hơn, trực diện hơnvới vấn đề mà thân chủ đang gặp phải, giúp họ đối mặt với cảm xúc và hành

vi tiêu cực đang tồn tại trong họ

Lý thuyết này vận dụng để giúp thân chủ tự giải quyết vấn đề của họmột cách tốt hơn khi NVCTXH giúp TC vận dụng những kỹ thuật trong lýthuyết vào thực tế cuộc sống, khi thân chủ có những nhận thức đúng đắn về

bản thân và thực tiễn thì TC sẽ có trách nhiệm hơn với những gì TC nói, TCnghĩ, cảm nhận và hành động

1.2.5 Thuyết xã hội hóa

Xã hội hóa là quá trình mà qua đó các cá nhân nội hóa những quy tắc,chuẩn mực và giá trị của một xã hội Xã hội hóa trước hết được hiểu như làmột quá trình theo đó đứa trẻ lớn lên trong xã hội Nhưng theo một nghĩa rộnghơn, xã hội hóa chính là khả năng hội nhập của các cá nhân vào một cộngđồng xã hội

Lý thuyết xã hội hóa được dùng làm cơ sở đề nhìn nhận và lý giảivấn đề Có nhiều cách hiểu khác nhau về xã hội hóa Căn cứ vào tính chủđộng của cá nhân trong quá trình xã hội hóa, chúng ta có thể tạm chia thànhhai loại:

- Loại 1: ít đề cập đến tính chủ động của cá nhân trong quá trình thunhận kinh nghiệm xã hội Các cá nhân bị khuôn sẵn vào các chuẩn mực (Mộtđại diện cho cách hiểu này là Neil Smelser)

- Loại 2: khẳng định tính tích cực, sáng tạo của cá nhân trong quá trình

xã hội hóa Cá nhân không chỉ tiếp thu những kinh nghiệm xã hội mà còntham gia vào quá trình tạo ra các kinh nghiệm xã hội

Như vậy, cá nhân trong quá trình xã hội hóa không đơn thuần thunhận kinh nghiệm xã hội, mà còn chuyển hóa nó thành những giá trị, tâmthế, xu hướng của cá nhân để tham gia tái tạo, “tái sản xuất” chúng trong xãhội Mặt thứ nhất của quá trình xã hội hóa là sự thu nhận kinh nghiệm xã hộithể hiện sự tác động của con người tới môi trường Mặt thứ hai của quá trìnhnày thể hiện sự tác động của con người trở lại môi trường thông qua hoạtđộng của mình

Áp dụng vào đề tài: Lý thuyết giúp lý giải được phần nào nguyên nhândẫn đến những hành vi lệch chuẩn của trẻ; hành vi của trẻ được hình thànhtrên cơ sở tiếp thu các kinh nghiệm, giá trị, chuẩn mực của môi trường mà trẻ

đang sống Đồng thời nó cũng có khả năng tác động trở lại làm biến đổinhững giá trị, chuẩn mực đó Trẻ chịu tác động của các môi trường xã hội hóagia đình, nhà trường, nhóm bạn bè và các phương tiện truyền thông.

1.3 Các khái niệm công cụ

1.3.2 Khái niệm lệch chuẩn

Theo Robert K Merton, một tác giả của lý thuyết cấu trúc chức năngthì lệch chuẩn là sự không phù hợp, sự “lệch pha” giữa mục tiêu văn hóa vàphương tiện được thiết chế hóa Do xác định sai mục tiêu văn hóa hoặc lựachọn sai phương tiện mà hành động bị coi là lệch chuẩn, là sai lệch thậm chí

là tội phạm

Còn theo Dukheim, lệch chuẩn là sự thiếu vắng các chuẩn mực, thiếu

sự điều tiết, thiếu sự quản lý, kiểm soát xã hội Merton cho rằng sự thiếuvắng hay rối loạn chuẩn mực theo cách hiểu của Dukheim chỉ là một nhân tố

có thể gây ra hành vi bất thường, hành vi sai lệch so với chuẩn mực

Trong phạm vi nghiên cứu định nghĩa lệch chuẩn được hiểu theo cáchđịnh nghĩa của Dukheim

1.3.3 Khái niệm hành vi lệch chuẩn

Hành vi lệch chuẩn là những hành vi, lối ứng xử của cá nhân hay tậpthể vi phạm các chuẩn mực giá trị chung (đã được thể chế hóa thành nhữngvăn bản, những quy định, luật lệ được xã hội thừa nhận)

1.3.4 Khái niệm chuẩn mực xã hội

Chuẩn mực xã hội là hệ thống các quy tắc, yêu cầu, đòi hỏi của xã hộiđối với mỗi cá nhân hay nhóm xã hội, trong đó xác định ít nhiều sự chính xác

về tính chất, mức độ, phạm vi, giới hạn của cái có thể, cái được phép, cáikhông được phép hay cái bắt buộc phải thự hiện trong hành vi xã hội của mỗicon người, nhằm củng cố, đảm bảo sự ổn định xã hội, giữ gìn trật tự kỷ

cương, an toàn xã hội (170, giáo trình XHH Pháp luật, NXB Tư pháp)

1.3.5 Khái niệm tuổi vị thành niên

Đây là một khái niệm chưa được thống nhất, mà sự quy định phụ thuộcvào mỗi nước, mỗi nền văn hóa, mỗi lĩnh vực khác nhau:

Theo tổ chức y tế thế giới WHO: Tuổi vị thành niên là lứa tuổi từ 10đến 19 tuổi

Theo liên minh Châu Âu và quỹ dân số Liên Hợp Quốc lấy độ tuổi từ

15 đến 24 là tuổi vị thành niên

Ở Việt Nam tuổi vị thành niên là lứa tuổi từ 10 đến 18 tuổi Thanh niên

là từ 16 đến 24 tuổi Về mặt pháp luật, vị thành niên là dưới 18 tuổi

Hội KHHGĐVN xác định tuổi vị thành niên - thanh niên là từ 10 đến

24 tuổi Vị thành niên từ 10 đến 19 tuổi và chia làm hai giai đoạn chính:+ Giai đoạn 1: từ 10 đến 14 tuổi

+ Giai đoạn 2: Từ 15 đến 19 tuổi

Trong đề tài nghiên cứu sử dụng khái niệm tuổi vị thành niên là từ 10đến 18 tuổi

1.3.6 Khái niệm trị liệu tâm lý

Theo từ điển Bách khoa y học Anh - Việt xuất bản năm 2005 (Chủ biên

GS Ngô Gia Hy -Nhà xuất bản Y học, Tp.HCM) có định nghĩa tâm lý trị liệu(còn gọi là tâm lý liệu pháp) như sau: “Điều trị các vấn đề tâm lý, cảm xúcbằng các phương pháp tâm lý Trong tâm lý liệu pháp bệnh nhân trò chuyệnvới nhà trị liệu về các triệu chứng và các vấn đề mà họ mắc phải và thiết lập

mối quan hệ giữa bệnh nhân và nhà trị liệu Mục đích của quá trình này làgiúp bệnh nhân tìm hiểu chính họ, tạo nên một cái nhìn mới về các mối quan

hệ trong quá khứ và hiện tại, thay đổi hành vi đã định hình của người bệnh”(Sách đã dẫn -Tr 784)

Như vậy có thể hiểu tâm lý trị liệu (psychotherapy) là một hệ thốngcác kỹ thuật được thực hiện nhằm cải thiện sức khỏe tinh thần, cải thiện cácvấn đề cảm xúc và hành vi của các cá nhân - những người được gọi là “thânchủ” Những vấn đề này thường khiến cho con người cảm thấy khó khăntrong việc tự quản lý cuộc sống và đạt đến các mục đích mong muốn củamình Tâm lý trị liệu nhắm đến giải quyết các vấn đề này, thông qua một sốnhững phương pháp và kỹ thuật khác nhau, và chúng được thực hiện bởinhững người gọi là “nhà trị liệu” (những chuyên viên được đào tạo về tâm lýtrị liệu, họ có thể ở các chuyên ngành khác nhau như: nhà tâm lý, bác sỹ tâmthần, nhà phân tâm, nhân viên xã hội, điều dưỡng viên tâm thần hoặc cácchuyên viên đang hoạt động trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần.)

Phương pháp kỹ thuật của tâm lý trị liệu chủ yếu bằng phương pháp

sử dụng lời nói hoặc các công cụ giao tiếp khác giữa nhà trị liệu và thân chủ

để giúp thân chủ hướng tới một trạng thái, chiều hướng trưởng thành hơn,chín chắn hơn và tự giúp họ giải quyết những vấn đề của chính họ trongcuộc sống

1.3.7 Khái niệm nhân viên CTXH

Nhân viên công tác xã hội là người được đào tạo một cách chuyênnghiệp về công tác xã hội và có bằng cấp chuyên môn Là những cán bộ,chuyên gia có khả năng phân tích các vấn đề xã hội, biết tổ chức vận động,giáo dục, biết cách thức hành động nhằm mục đích tối ưu hóa sự thực hiện vaitrò chủ thể của con người trong mọi lĩnh vực của cuộc sống xã hội, góp phầntích cực vào quá trình cải thiện, tăng cường chất lượng sống của cá nhân,nhóm và cộng đồng xã hội

Cán bộ công tác xã hội chuyên nghiệp không chỉ biết hướng vào nhóm

cư dân yếu thế nhằm hỗ trợ, bảo vệ nhằm tăng cường năng lực tự chủ của họ

mà còn xây dung những chương trình, giải pháp khoa học nhằm bảo vệ xã hộivới toàn thể dân cư Do tính chất đặc thù của ngành nghề nên đòi hỏi ngườicán bộ xã hội phải biết kết hợp chặt chẽ lý thuyết với thực tiễn, thành thạo các

kỹ năng chuyên môn

1.4 Một số đặc điểm về hành vi lệch chuẩn và tâm sinh

lý tuổi vị thành niên

1.4.1 Một số đặc điểm về hành vi lệch chuẩn

Hành vi lệch chuẩn có một số dạng chính là: phạm trọng tội và nhữngtrường hợp có hành vi vô đạo đức nhưng chưa đến mức quy thành tội hình sự,tuy vậy vẫn gây nên một sự nguy hiểm nhất định cho xã hội

Trọng tội và hành vi lệch chuẩn có liên quan đến nhau ở chỗ là nó là một biếntướng nào đấy của hành vi lệch chuẩn, như là đang say rượu, hút chích matúy, trác táng trong quan hệ tình dục… xảy ra trước khi thực hiện hành độngtrọng tội

Hành vi lệch chuẩn được chia ra thành hai nhóm:

Nhóm thứ nhất: những hành vi lệch chuẩn do những lý do về sức khỏe

tâm thần Là người có bệnh tâm thần thể hiện rõ hay là còn đang tiềm ẩn.Nhóm này gồm những người bị suy nhược, bị tâm thần phân lập, chứng độngkinh hoặc các bệnh tâm thần khác… nhưng vẫn trong giới hạn tiêu chuẩn dẫnđến những hành vi lệch chuẩn Các nguyên nhân của rối loạn tâm thần có thể

do những thay đổi ở tuổi dậy thì, tuổi trưởng thành, do sự trầm uất, hoangtưởng…

Nhóm thứ hai: hành vi sai lệch so với những tiêu chuẩn luân lý đạo

đức của cộng đồng và các biểu hiện ở các hành thức bệnh học xã hội khác

nhau như say rượu, hút chích, bán dâm…loại hành vi này sẽ bị xử phạt hànhchính hoặc hình sự tùy mức độ

1.4.2 Một số đặc điểm về tâm sinh lý của tuổi vị thành niên

Tuổi vị thành niên được định nghĩa là giai đoạn chuyển tiếp của sự tăngtrưởng và phát triển từ cuối tuổi trẻ em đến bắt đầu tuổi trưởng thành, giaiđoạn này trẻ có nhiều thay đổi quan trọng về mặt thể chất, cảm xúc và xã hội.Những thay đổi liên quan và ảnh hưởng lẫn nhau

Sự phát triển về thể chất - sinh lý: Tuổi vị thành niên có sự phát triển

và biến đổi mạnh mẽ về thể chất, đây là thời kỳ mà có thể có sự tăng trưởngvượt trội nhất so với các giai đoạn khác Con gái đạt tới tuổi chín muồi về giớitính, sớm hơn con trai 2 năm Tuổi dậy thì trung bình của bé gái là 11- 14tuổi, bé trai là 13- 16 tuổi Mỗi cá nhân có một thời gian biểu riêng song trình

tự chín muồi về giới tính thì như nhau Tất cả cơ, xương, khớp đều có mộtgiai đoạn phát triển rất nhanh khiến chúng dễ bị căng và đau Trong sự tăngtrưởng của hệ tim mạch, quả tim có thể quá nhỏ không thể chống đỡ được nổi

sự căng thẳng nên trẻ ở tuổi vị thành niên cần được bảo về để tránh khỏi sựkiệt sức Người trong độ tuổi vị thành niên cơ thể dường như lớn lên từngngày về chều cao, cân nặng, cùng với đó các bộ phận trên cơ thể không lớnlên với cùng một tốc độ nên dáng vẻ có phần ngượng ngịu không cân đối Sựlúng túng đó có thể liên quan đến sự biến đổi nhiều hơn là liên quan sự thiếukhả năng của hệ thần kinh và các cơ

Trong độ tuổi vị thành niên trẻ có một tư duy hoàn toàn mới mẻ, tất cảcác quá trình tư duy đều được tổ chức lại theo tầm cao hơn, tư duy của ngườitrưởng thành Tư duy theo lối trừu tượng, luôn ấp ủ các quan niệm và lýtưởng, thay vì mô tả các hệ thống lý thuyết đã có sẵn ở tuổi vị thành niên lạibắt đầu xây dựng cho mình hệ thống lý thuyết riêng Sự thay đổi trong tư duycủa trẻ trong giai đoạn này khiến rất nhiều cha mẹ phiền lòng

Sự phát triển về cảm xúc: Tuổi vị thành niên là một trong những giai

đoạn thích nghi khó khăn nhất trong cuộc sống Đứa trẻ học để sống đượcmột cách thoải mái trong thế giới của người lớn và đã có được cuộc sống khá

tốt cho đến khi đột ngột đến tuổi vị thành niên, để phải chờ đợi có những thayđổi to lớn về tất cả các phương diện của cuộc sống Trẻ trong tuổi vị thànhniên phải hình thành được ý thức về tính đồng nhất của mình Các câu hỏiđược đặt ra: Tôi là ai? Tôi có thể làm được gì? Và ở đâu thì có những quan hệthích hợp với người khác?

Tuổi vị thành niên chịu ảnh hưởng bởi những cảm nghĩ và những quan

hệ của cha mẹ với nhau, với con cái và với những người khác Cha mẹ lànhững kiểu mẫu cho vị thành niên về người đàn ông và người đàn bà, ngườichồng và người vợ, người cha và người mẹ… nên ở tuổi vị thành niên trẻ có

xu hướng giống cha mẹ mình nhiều hơn Tuổi vị thành niên học được cáchứng xử mà họ thấy cha mẹ mình bộc lộ trong cuộc sống thường ngày Và đặcbiệt trong giai đoạn này trẻ rất dễ nhạy cảm và sự phê phán không trung thựcnên chúng tin vào việc làm chứ không tin vào lời nói, lứa tuổi này cũng rấtnhạy cảm với tình cảm của cha mẹ mình đối với họ và giữa cha mẹ với nhau

Do những cảm xúc mãnh liệt của lứa tuổi nên đôi khi chỉ một lời chi tríchbóng gió đôi khi cũng gay ra những tác hại lớn Điều quan trọng hơn hết là ởgiai đoạn này trẻ nên được hướng dẫn với tình yêu thương và tính tế nhị

Sự phát triển về mặt xã hội: Cha mẹ, thầy cô giáo, bạn bè cùng trang

lứa, những người ngoài xã hội mà trẻ gặp, nghe nói, tiếp xúc tất cả đều ảnhhưởng to lớn đến tuổi vị thành niên Ngoài cha mẹ thì thầy cô có cơ hội tốtnhất gây ảnh hưởng, mức độ ảnh hưởng ít hay nhiều là do trẻ tự thừa nhận Sựđồng nhất với bạn bè cùng nhóm được thể hiện thông qua cách ăn mặc, nóinăng cử chỉ, diện mạo và cách ứng xử

Ở lứa tuổi này những quan hệ khác giới bắt đầu nảy sinh và phát triển mạnh

mẽ Nó kích thích sự phát triển về ý thức về tính đồng nhất của trẻ trong độtuổi này, các hoạt động nhóm, hẹn hò nhóm, hẹn hò từng cặp nam nữ đượcxem như là một quan hệ xã hội mới hình thành đối với tuổi vị thành niên

Một phần quan trọng của sự lớn lên về mặt xã hội trong tuổi vị thànhniên là phát triển khả năng tự quản (Self - direction) và một ý thức tráchnhiệm Sự gia tăng năng lực tự quản bao gồm khả năng đánh giá và hànhđộng đạo đức Trẻ trong tuổi vị thành niên hình thành ý thức đạo đức về sựcông bằng từ các kinh nghiệm và mình gặt hái được Một phương tiện quantrọng trong khả năng thích nghi của trẻ là quan niệm về bản thân như một conngười có đạo đức ứng xử, có trách nhiệm và có thể chấp nhận được cái nhìncủa mình và của người khác, có khả năng kiềm chế mình và kiểm soát môitrường xung quanh.

1.5 Tồng quan tình hình trẻ có hành vi lệch chuẩn và vi phạm pháp luật trên phạm vi cả nước

1.5.1 Thực trạng trẻ có hành vi lệch chuẩn và vi phạm pháp luật trên phạm vi cả nước

Trong những năm gần đây tình hình thanh niên có hành vi lệch chuẩn

và vi phạm pháp luật trên phạm vi cả nước có tính chất ngày càng nghiêmtrọng và diễn biến hết sức phức tạp

Theo thống kê của cục cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội (Bộcông an) năm 2006, đối tượng phạm tội ở tuổi dưới 14 có 7000 vụ, chiếm70% tội phạm vi phạm pháp luật trong độ tuổi vị thành niên Cũng theo thống

kê của cơ quan này trong giai đoạn (2000 - 2006): trẻ trong độ tuổi vị thànhniên vi phạm pháp luật có 74.389 vụ với 95.103 em Đến năm 2007 cả nước

có 10.364 vụ do người chưa thành niên thực hiện, số vụ vi phạm do ngườitrong độ tuổi vị thành niên gây ra giảm đi 1% so với năm 2006 về mức độ tộiphạm nghiêm trọng Các vụ án diễn ra không chỉ ở thành phố, thị xã mà còn ởcác bản làng, vùng sâu vùng xa

Theo thống kê của cục cảnh sát quản lý hành chính về tệ nạn xã hội -Bộcông an: 7 tháng đầu năm 2007 có 33.284 thanh niên, học sinh có nguy cơ viphạm pháp luật

Theo thống kê của công an các địa phương năm 2007 và những thángđầu năm 2008: đã khởi tố 8.531 vụ với 11.732 đối tượng, ở các tội giếtngười, cướp giật, vận chuyển ma túy… Xử lý hành chính 35.463 vụ với48.187 đối tượng, đưa trẻ về gia đình tự giáo dục 5.616 đối tượng, áp dụngcác biện pháp khác 11.677 đối tượng.

Hầu hết trẻ vi phạm pháp luật ở lứa tuổi từ 16 - 18T Thường vi phạmcác tội như: giết người, sử dụng và buôn bán ma túy, chiếm đoạt tài sản côngdân ngày càng nhiều

Đối với trẻ có hành vi lệch chuẩn ở mức độ không nghiêm trọng vàthường mới là trong giai đoạn lệch hướng trong hành vi như: ham chơi, hay

bỏ học, nghiện game online, ăn cắp tiền của người thân trong gia đình, dễ cóhành vi tự phát bỏ nhà đi, nói dối… cũng có một số những thống kê sau đây.Theo thống kê của Viện nghiên cứu giáo dục và phát triển Việt Nam năm

2008 cho thấy tỷ lệ nói dối của học sinh ở các cấp học là:

64%

20%

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ nói dối của HS ở các cấp

Số liệu thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong năm qua có 20.000đối tượng thanh thiếu niên bỏ học đi lang thang và có nguy cơ dẫn đến cónhững hành vi sai lệch và vi phạm pháp luật

Theo giải trình của Bộ trưởng Bộ Công an Lê Hồng Anh trước Quốchội năm 2009 cho thấy một sự thât: 9,48% tội phạm nằm trong độ tuổi vịthành niên

Như vậy chúng ta có thể thấy tình hình trẻ trong độ tuổi vị thành niên

vi phạm pháp luật và có những hành vi lệch chuẩn đang xảy ra ngày càngnhiều và phức tạp và ngày càng được trẻ hóa Điều đó làm cho tình hình anninh trật tự xã hội ngày càng phức tạp, các giá trị văn hóa trong gia đình ngàycàng bị mai một, tương lai của các thế hệ trẻ đang trong vấn đề báo động về

sự xuống cấp của đạo đức, trước tình hình ngày càng phức tạp trong hành vicủa trẻ trong độ tuổi vị thành niên chúng ta cần có những giải pháp quan tâm

và quyết liệt hơn nữa để bảo vệ những mầm non tương lai của đất nước

1.5.2 Nguyên nhân dẫn trẻ đến những hành vi lệch chuẩn và vi phạm pháp luật trên phạm vi cả nước

Ảnh hưởng và chịu tác động từ môi trường xã hội: Công tác phòngngừa vi phạm pháp luật chưa được chú trọng Việc quản lý của các ban ngànhchức năng đối với các hoạt động kinh doanh, giải trí ở các quán Bar, vũtrường, nhà hàng, khách sạn…thiếu chặt chẽ, điều này đã tạo cho các cơ sởnày trở thành nơi tụ tập, sinh hoạt của một số thanh thiếu niên có tiền, củanhững học sinh hư trốn học… Hơn thế nữa trẻ trong độ tuổi vị thành niên lại

là lứa tuổi có rất nhiều sự thay đổi về tâm sinh lý nên rất dễ bị bạn bè xấu tácđộng và rủ rê, bị ảnh hưởng từ các loại phim ảnh bạo lực, văn hóa phẩm đồitrụy… trên mạng internet và bên ngoài xã hội - môi trường mà các emthường xuyên tiếp xúc Chính sự phát triển nhanh chóng và hội nhập khôngngừng vào nền kinh tế thị trường đã khiến cho tình hình trẻ có hành vi lệch

chuẩn và vi phạm pháp luật ngày một phổ biến và ảnh hưởng đến thế hệ trẻ ởtất cả các vùng, miền trong cả nước.

Ảnh hưởng từ gia đình: Các bậc phụ huynh không chú ý tới sự pháttriển tâm sinh lý của con cái, quá nuông chiều con cái hoặc quá nghiêm khắcvới con cái trong giai đoạn tuổi vị thành niên này đều có những tác độngngược trở lại Hoặc một số em phải sống trong những gia đình có hoàn cảnhđặc biệt: cha mẹ bất hòa, kinh tế gia đinh khó khăn… tất cả khiến các em dễ

bị lợi dụng và bị lôi kéo vào con đường phạm tội

Theo luật sư Vũ Thu Hà, trưởng văn phòng luật sư Việt An (Đoàn luật

sư Hà Nội) phát biểu: Số trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật chiếm 71% trẻkhông được sự quan tâm của gia đình Trong đó: 8% trẻ có bố mẹ li hôn, 28%trẻ không được bố mẹ hoặc gia đình đáp ứng những nhu cầu cơ bản trongcuộc sống, 49% do trẻ ảnh hưởng từ cách cư xử của bố mẹ

Theo thống kê của Ủy ban dân số gia đình và trẻ em trong năm vừaqua: 38,8% vị thành niên vi phạm pháp luật xuất thân từ những gia đình cócha mẹ làm nghề buôn bán, trong đó số trẻ em được trực tiếp phỏng vấn có52,4% là đang sống với cha mẹ, được cha mẹ nuôi dưỡng Số còn lại là đangsống trong hoàn cảnh gia đình không bình thường, 12% số trẻ chỉ sống với

mẹ, 4% chỉ sống với bố, 3,1% sống với mẹ kế, 9,03% sống với người khác.Trong số trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật có tới 17% là những trẻ langthang vô cư, 71,37% số trẻ thành niên vi phạm pháp luật trả lời không nhậnđược sự quan tâm, chăm sóc đầy đủ của cha mẹ và gia đình

- Ảnh hưởng từ trường học: Bạn bè xấu trong trường học rất nhiều, trẻtrong độ tuổi này mà thiếu sự quan tâm nhắc nhở của bố mẹ, thiếu lập trường

và quan điểm không rõ ràng là rất dễ sa ngã vào nhóm bạn bè xấu, ăn chơitrác táng Hơn nữa những áp lực mà các thầy cô giáo tạo ra cho học sinh củamình cũng dễ làm chúng có những suy nghĩ tiêu cực, chán chường, bỏ bêviệc học hành

Hiện nay việc chạy theo thành tích trong các lớp học là khá phổ biến,nhiều thầy cô giáo đã “ném” cho học sinh của mình những lời xúc phạm, họcsinh có tâm lý xấu hổ trước bạn bè, cảm giác bị lăng nhục khiến các emkhông muốn tiếp tục đến lớp hay là muốn trả thù thầy cô giáo của mình bằng

vũ lực…(Theo thống kê của bộ giáo dục đào tạo năm 2008 trong cả nước sốgiáo viên vi phạm đạo đức nghề nghiệp là 46 và 9 giáo viên đã bị buộc phảithôi dạy.)

Còn có rất nhiều nguyên nhân ảnh hưởng từ trường học khiến các

em học sinh trong độ tuổi vị thành niên có những hành vi tiêu cực dẫn đếnlệch chuẩn nhưng những nguyên nhân nêu trên là những nguyên nhân cơbản nhất

1.6 Quan điểm của Đảng và nhà nước về việc chăm sóc và bảo vệ trẻ trong độ tuổi vị thành niên, quyền của trẻ em trong lĩnh vực hình sự

Trên thế giới đã có rất nhiều các văn bản pháp luật liên quan đến trẻ emnhư: Công ước của Liên Hợp quốc (LHQ) về quyền trẻ em được thông quangày 20/11/1989 và có hiệu lực từ ngày 02/09/1990 và đã được Việt Nam phêchuẩn vào ngày 20/02/1990, trong đó quy định các nguyên tắc cơ bản trongcông ước về quyên trẻ em, các quyền của trẻ em, trách nhiệm của các quốcgia trong vấn đề đảm bảo quyền trẻ em, công ước số 182 của tổ chức lao độngquốc tế về cấm và hành động ngay lập tức để xóa bỏ các hình thức lao độngtrẻ em tồi tệ nhất, công ước Lahay về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong vấn đềnuôi con, những quy tắc tối thiểu phổ biến của LHQ về việc áp dụng phápluật đối với người chưa thành niên (quy tắc Bắc kinh, 1985)

Pháp luật Việt Nam: Trong hiến pháp năm 1992 đều thể hiện quanđiểm trẻ em phải được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục đầy đủ để trở thànhnhững công dân có ích cho xã hội Những quan điểm đó được cụ thể hóa

trong văn bản pháp luật của nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hộinhằm bảo vệ quyền và lợi ích của trẻ em một cách thiết thực.

Các văn bản luật như luật bảo vệ và chăm sóc trẻ em năm 2004 đã quyđịnh rõ trẻ em có các quyền cơ bản như: Quyền được đối xử bình đẳng, quyềnđược chăm sóc và nuôi nấng trong gia đình, quyền được giám hộ, quyền đượcchăm sóc sức khỏe, quyền học tập, quyền có tài sản riêng, quyền thừa kế,quyền được nhận làm con nuôi, quyền tự do đi lại cư trú và nơi cư trú, quyềnnghỉ ngơi và giải trí và tham gia các hoạt động văn hóa nghệ thuật, quyềnđược bảo vệ khỏi sự xâm hai từ bên ngoài, quyền bảo vệ danh dự nhân phẩm

và uy tín, quyền được chăm sóc giáo dục nuôi dưỡng sau khi cha mẹ li hôn,quyền được chăm sóc của trẻ có hoàn cảnh đặc biệt (đặc biệt đối với trẻ viphạm pháp luật thì được gia đình, nhà trường và xã hội giáo dục, để giúp sửachữa sai lầm, giáo dục ý thức tôn trọng pháp luật, tôn trọng các quy tắc củađời sống xã hội và sống có trách nhiệm với bản thân Việc tổ chức giáo dụctrẻ em vi phạm pháp luật chủ yếu được thực hiện tại cộng đồng hoặc đưa vàotrường giáo dưỡng Sau khi đã bị xử lý hành chính hoặc hình sự trở về giađình, được ủy ban nhân dân tạo điều kiện để tiếp tục học văn hóa, học nghề vàđược hỗ trợ tìm việc làm.)

Trong lĩnh vực hình sự trẻ em cũng được quy định những quy địnhriêng như:

- Theo quy định của điều 12 bộ luật hình sự năm 1999 thì những ngườidưới 14 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự, những người đủ 14 tuổiđến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hinh sự về những tội phạm rấtnghiên trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, những người từ 16tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm mà mình thực hiện

- Về đường lối xử lý với những người chưa thành niên phạm tội: Mụcđích của việc xử lý người chưa thành niên phạm tội là để giáo dục, giúp đỡ họsửa chữa sai lầm và phát triển lành mạnh trở thành công dân có ích cho xã

hội Do vậy trong mọi giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử hành vi phạm tội củangười chưa thành niên phải xác định khả năng nhận thức của họ về tính chấtnguy hiểm cho xã hội của hành vi, nguyên nhân và điều kiện gây ra tội phạm.Pháp luật không xử phạt tù chung thân, tử hình với những người chưa thànhniên phạm tội tương ứng, không áp dụng hình phạt tiền đối với người từ đủ 14đến dưới 16 tuổi án đã tuyên với người dưới 16 tuổi không tính để xác địnhtái phạm, tái phạm nguy hiểm.

Đối với tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng nhưng gây hại khônglớn và có nhiều tình tiết giảm nhẹ thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.Việc truy cứu trách nhiệm hình sự và áp dụng hình phạt chỉ trong trường hợpcần thiết và phải căn cứ vào tính chất của hành vi phạm tội, đặc điểm thânnhân và yêu cầu của việc phòng ngừa tội phạm

Các biện pháp có tính giáo dục và phòng ngừa tại xã, phường, thị trấnthường kéo dài từ 1 đến 2 năm với người chưa thành niên phạm tội ít nghiêmtrọng hoặc tội nghiêm trọng Người được giáo dục tại xã phường phải chấphành đầy đủ các nghĩa vụ về học tập lao động và tuân theo pháp luật dưới sựgiám sát của chính quyền địa phương

Người chưa thành niên đã chấp hành 1/2 thời hạn do Tòa án quyết định

và có nhiều tiến bộ thì theo đề nghị của tổ chức, cơ quan, nhà trường đượcgiao trách nhiệm giám sát, giáo dục, tòa án có thể quyết định chấm dứt thờihạn giáo dục này

- Hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên bao gồm: cảnh cáo,phạt tiền, cải tạo không giam giữ và tù có thời hạn

Hình thức phạt tiền có thể áp dụng đối với người chưa thành niên phạmtội từ đủ 16 đến 18 tuổi Phạt tiền có thể là hình phạt chính nếu người đó cóthu nhập hoặc có tài sản riêng, nhưng mức phạt tiền cũng không vượt quá 1/2mức điều luật quy định

Hình thức cải tạo không giam giữ cũng được áp dụng với mức độkhông vượt quá 1/2 mức điều luật quy định.

Về hình thức phạt tù có thời hạn, người chưa thành niên chỉ bị phạt tùtheo quy định như sau: Với người đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi khi phạm tội,nếu điều luật quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử hình thì mức phạt caonhất được áp dụng không quá 18 năm tù, nếu là tù có thời hạn thì mức phạtcao nhất được áp dụng không quá 3/4 mức phạt mà điều luật quy định Đốivới người từ 14 đến dưới 16 tuổi thì các mức tương ứng là không quá 12 năm

tù và 1/2 mức phạt mà điều luật quy định Trường hợp người chưa thành niênphạm tội thì khi tổng hợp hình phạt chung không quá 18 năm nếu tội nặngnhất được thực hiện khi người đó ở độ tuổi từ 16 đến dưới 18 và không quá

12 năm nếu tội nặng nhất được thực hiện ở độ tuổi từ 14 đến dưới 16

Về việc giảm mức hình phạt đã tuyên và xóa án tích với người chưathành niên: Đối với người chưa thành niên bị phạt cải tạo không giam giữhoặc phạt tù, nếu có nhiều tiến bộ và đã chấp hàn được 1/4 thời hạn thì đượctòa án xét giảm, mỗi lần có thể giảm tới 4 năm nhưng phải đảm bảo đã đảmbảo đã chấp hành 2/5 mức án đã tuyên Người chưa thành niên bị phạt cải tạokhông giam giữ hoặc phạt tù, nếu lập công hoặc mắc bệnh hiểm nghèo thìđược xét giảm ngay và có thể được miễn chấp hành hình phạt còn lại Ngườichưa thành niên bị phạt tiền nhưng lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khókhăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn hoặc tai nạn hoặc ốm đau gây ra hoặc lậpcôg lớn thì theo đề nghị của Viện trưởng viện kiểm sát, tòa án có thể quyếtđịnh giảm hoặc miễn việc chấp hành phần tiền phạt còn lại Thời gian xóa ántích chỉ là 1/2 mức áp dụng đối với người đã thành niên, người chưa thànhniên phạm tội nếu được áp dụng các biện pháp tư pháp thì không bị coi là có

án tích

Chương 2 THỰC TRẠNG TRẺ EM CÓ HÀNH VI CHUẨN TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG MỎ CHÈ - THỊ XÃ SÔNG CÔNG - TỈNH THÁI NGUYÊN

2.1 Tổng quan về vị trí địa lý Kinh tế - Văn hóa - Xã hội trên địa bàn phường Mỏ Chè - Thị xã Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên

Thái Nguyên là tỉnh ở Đông Bắc Việt Nam, giáp với các tỉnh như BắcKạn, Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Bắc Giang, và thủ đô Hà Nội Do

có vị trí hết sức thuận lợi nên Thái Nguyên trở thành trung tâm kinh tế - xãhội của cả khu vực Việt Bắc và cũng là nơi hội tụ các nền văn hóa của các dântộc miền núi phía Bắc

Tỉnh Thái Nguyên có 1 thành phố, 1 thị xã và 7 huyện Thị xã SôngCông là thị xã duy nhất của cả tỉnh, được thành lập năm 1985

Mỏ Chè là phường nằm ở trung tâm thị xã, phía Nam giáp phườngThắng Lợi, phía Bắc giáp phường Lương Châu, phía Đông giáp xã TânQuang, phía Tây giáp xã Bình Sơn Trụ sở phường nằm trên tuyến đườngThắng Lợi Diện tích của cả phường là 1.56 km2, với dân số 6.053 người, mật

độ dân cư là 3.668ng/ km2 Phường có 12 tổ dân phố, trong đó có 10 tổ dânphố là các hộ công nhân viên chức, buôn bán kinh doanh, còn lại 2 tổ dânphố là làm nông nghiệp

Tình hình kinh tế: Trên địa bàn phường có 415 hộ kinh doanh, 1

cụm công nghiệp với 4 công ty tham gia sản xuất, 22 công ty và doanhnghiệp tư nhân, 1 chợ trung tâm và là chợ lớn của thị xã, với sự hoạt độngcủa 3 ngân hàng

Số hộ tham gia sản xuất Nông nghiệp chiếm 1/10 tổng số hộ trongphường, với diện tích 30,9ha nhưng năng suất rất cao, vượt kế hoạch 105 -106% Về chăn nuôi trên địa bàn chăn nuôi rất đa dạng: gà, vịt, lợn, nhím…

Tình hình kinh tế trên địa bàn phường rất phát triển, đảm bảo đời sốngcho người dân.

Tình hình văn hóa- giáo dục - y tế: Có 1 trường tiểu học, 1 trường

THCS, 1 trường dạy nghề, 3 trường mầm non với điều kiện thiết bị dạy họcđang ngày càng được hoàn thiện để nâng cao chất lượng dạy học và đáp ứngnhu cầu ngày càng cao của người dân trên địa bàn

12 tổ dân phố trên địa bàn đã có nhà văn hóa riêng, phường thườngxuyên tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ quần chúng, các hội thi nôngdân giỏi, hội thi cán bộ … Góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhândân 4/12 tổ dân phố đạt làng văn hóa cấp tỉnh,còn lại đã đạt danh hiệu làngvăn hóa cấp thị xã

Trạm y tế đã được xây dựng kiên cố, trang thiết bị chăm sóc sức khỏecho người dân đang được đầu tư nâng cấp, trạm y tế đã làm tốt khâu khámchữa bệnh ban đầu cho người dân, các đợt tiêm phòng cho trẻ nhỏ đều đượctriển khai một cách đầy đủ, đúng thời gian quy định

Như vậy với điều kiện văn hóa, kinh tế, giáo dục, y tế của phường MỏChè thì có thể đảm bảo cho người dân đang cư trú trên địa bàn phường cóđiều kiện để phát triển việc làm ăn kinh tế cũng như học tập và giải trí Tìnhhình kinh tế phát triển nhanh theo cơ chế hội nhập cũng kéo theo đó sự bất ổncủa xã hội với hàng loạt các hiện tượng, các tệ nạn xã hội, các phương tiệngiải trí phong phú đa dạng góp phần làm phong phú thêm đời sống nhân dânnhưng đồng thời cũng là một nguyên nhân dẫn đến sự sai lệch trong chuẩnmực hành vi của các thế hệ trong độ tuổi đến trường

2.2 Tình hình trẻ em có hành vi lệch chuẩn trên địa bàn phường Mỏ Chè - TX Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên

2.2.1 Các loại hành vi lệch chuẩn của trẻ em trong độ tuổi vị thành niên trên địa bàn