Mục đích nghiên cứu đề tài Dựa vào các văn bản pháp luật của Nhà nước quy định về việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập, cùng với việc phân tích thực
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP
Tổng quan về đơn vị sự nghiệp y tế công lập
1.1.1 Khái niệm, đặc điểm của đơn vị sự nghiệp y tế công lập
Theo nghị định số 85/2012/NĐ-CP ngày 12/10/2012 của chính phủ quy định về cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với đơn vị sự nghiệp y tế công lập và giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh công lập quy định rõ “ Đơn vị sự nghiệp y tế công lập” là đơn vị do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập theo quy định của pháp luật, có con dấu, tài khoản và tổ chức bộ máy kế toán độc lập theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên môn y tế như: y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dưỡng và phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệm dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe (sau đây gọi tắt là đơn vị sự nghiệp y tế)
Các đơn vị sự nghiệp y tế công lập gồm có những đặc điểm sau:
Thứ nhất, đơn vị sự nghiệp y tế công lập hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục đích lợi nhuận Đặc điểm này xuất phát từ tính chất của dịch vụ công, chủ yếu cung cấp hàng hóa và dịch vụ không nhằm mục đích kiếm lời như hoạt động sản xuất kinh doanh Nhà nước thành lập, duy trì và tài trợ cho các hoạt động sự nghiệp y tế công nhằm mục đích cung cấp cho xã hội dịch vụ khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cộng đồng Điều này trước hết nhằm thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc phân phối lại thu nhập trong xã hội, đảm bảo thực hiện công bằng xã hội, mọi tầng lớp có thể tiếp cận với các dịch vụ y tế Chính vì vậy, đơn vị sự nghiệp y tế công lập đảm bảo sức khỏe của toàn dân, góp phần đảm bảo nguồn nhân lực dồi dào, phát triển kinh tế của đất nước
Thứ hai, sản phẩm của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập là sản phẩm mang lại lợi ích chung có tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật chất cũng như tinh thần
Sản phẩm và dịch vụ chủ yếu của đơn vị sự nghiệp y tế công lập cung cấp cho xã hội là các dịch vụ khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng Đặc điểm của dịch vụ công là những “hàng hóa công cộng” có thể dùng chung cho nhiều người “không loại trừ” và “ không tranh giành” Do đó, mọi người có thể tiêu dung loại hàng hóa này và có phạm vi tác động sâu rộng đến tất cả các ngành kinh tế Có thể nói, y tế là lĩnh vực cốt lõi trong sự phát triển của xã hội vì đảm bảo sức khỏe, tinh thần tốt để quá trình lao động tạo ra của cải vật chất ngày càng hiệu quả, gắn bó hữu cơ với quá trình tái sản xuất xã hội
Thứ ba, hoạt động sự nghiệp y tế trong đơn vị sự nghiệp y tế công lập luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế, xã hội của Nhà nước
Nhà nước tổ chức, duy trì và đảm bảo hoạt động sự nghiệp y tế để thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội Để thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội nhất định, chính phủ tổ chức các chương trình mục tiêu quốc gia như: Chương trình dân số kế hoạch hóa gia đình, chương trình sức khỏe sinh sản… Những chương trình mục tiêu quốc gia này chỉ có nhà nước với vai trò của mình mới có thể thực hiện một cách triệt để và có hiệu quả Do đó, đơn vị sự nghiệp công thay nhà nước để thực hiện các chương trình mục tiêu bởi nếu để tư nhân thực hiện thì mục tiêu lợi nhuận sẽ lấn át mục tiêu xã hội, từ đó dẫn đến các mục tiêu xã hội trở nên khó khăn khi thực hiện, kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
1.1.2 Vai trò của đơn vị sự nghiệp y tế công lập Đơn vị sự nghiệp y tế công lập là các đơn vị do Nhà nước thành lập để cung cấp các dịch vụ y tế các dịch vụ y tế công cộng cho xã hội: nhu cầu khám chữa bệnh, chăm sóc, tư vấn sức khỏe ngày càng là nhu cầu thiết yếu Chính vì vậy, sự nghiệp y tế rất cần được quan tâm, chú trọng, lấy mục tiêu chăm sóc sức khỏe cho con người làm gốc tạo nền tảng bền vững để phát triển kinh tế Đơn vị sự nghiệp y tế công lập là cầu nối để thực hiện những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong phát triển xã hội Chính sách của Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, chú trọng tới vấn đề làm sao để đảm bảo an sinh, xã hội, đảm bảo công bằng xã hội Đơn vị sự nghiệp y tế công lập là một công cụ để qua đó Nhà nước có thể ổn định thị trường của các dịch vụ y tế công cộng, đảm bảo cho mọi người dân có cơ hội tiếp cận với dịch vụ khám chữa bệnh, phù hợp với mọi tầng lớp trong xã hội.
Tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập
1.2.1 Khái niệm, mục tiêu tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập a Khái niệm
Hiện nay vẫn chưa có một khái niệm chính xác nào về quyền tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập Theo từ điển tiếng Việt, “ tự chủ” là hình thức tự điều hành, quản lý mọi công việc của mình, không bị phụ thuộc hay chi phối bởi một chủ thể khác Nó thể hiện tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vai trò của chủ thể trong việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được giao phó nhằm đạt được các mục tiêu đặt ra Như vậy đơn vị thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm phải là đơn vị dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của Luật Kế toán b Mục tiêu
Thứ nhất, trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho đơn vị sự nghiệp y tế công lập trong việc tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao động và nguồn lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ được giao; phát huy mọi khả năng của đơn vị để cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh với chất lượng cao cho xã hội; tăng nguồn thu sự nghiệp nhằm từng bước giải quyết thu nhập cho người lao động
Thứ hai, thực hiện chủ trương xã hội hoá trong việc cung cấp dịch vụ y tế cho xã hội, huy động sự đóng góp của cộng đồng xã hội để phát triển các hoạt động sự nghiệp y tế, từng bước giảm dần bao cấp từ ngân sách nhà nước
Thứ ba, thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với đơn vị sự nghiệp y tế công lập, Nhà nước vẫn quan tâm đầu tư để hoạt động sự nghiệp ngày càng phát triển; bảo đảm cho các đối tượng chính sách - xã hội, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn được cung cấp dịch vụ y tế theo quy định ngày càng tốt hơn
Thứ tư, phân biệt rõ quản lý nhà nước đối với đơn vị sự nghiệp y tế công lập với quản lý nhà nước đối với cơ quan hành chính nhà nước
1.2.2 Nguyên tắc tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập
Nguyên tắc của tự chủ tài chính
Thứ nhất, hoàn thành nhiệm vụ được giao Đối với hoạt động, cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao, phù hợp với khả năng chuyên môn và tài chính của đơn vị sự nghiệp y tế công lập
Thứ hai, thực hiện công khai, dân chủ quản lý tài chính tại đơn vị y tế công lập theo quy định của pháp luật
Thứ ba, thực hiện quyền tự chủ phải gắn với tự chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp và trước pháp luật về những quyết định của mình; đồng thời chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Thứ tư, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật
1.2.3 Nội dung về tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp y tế công lập a Xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ Để chủ động sử dụng kinh phí tự chủ được giao, tiết kiệm và có hiệu quả, đơn vị thực hiện chế độ tự chủ có trách nhiệm xây dựng Quy chế chi tiêu nội bộ làm căn cứ cho cán bộ, công chức trong cơ quan thực hiện, Kho bạc nhà nước kiểm soát chi
Việc xây dựng Quy chế chi tiêu nội bộ cần tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực sau: Cử cán bộ, công chức và người lao động đi công tác trong nước, chế độ thanh toán tiền phụ cấp lưu trú, tiền thuê phòng nghỉ, khoán phương tiện đi lại cho những trường hợp thường xuyên phải đi công tác; Quản lý, phân bổ kinh phí, sử dụng văn phòng phẩm; Quản lý, sử dụng và phân bổ kinh phí thanh toán tiền cước sử dụng điện thoại; Quản lý, sử dụng và phân bổ kinh phí sử dụng ô tô, xăng dầu; Quản lý và sử dụng máy điều hòa nhiệt độ, sử dụng điện thắp sáng; Nội dung chi, mức chi thực hiện các nhiệm vụ đặc thù
Khi xây dựng Quy chế chi tiêu nội bộ, đơn vị thực hiện chế độ tự chủ phải căn cứ vào chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi hiện hành do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, tình hình thực hiện của các Vụ, Cục, Phòng, Ban trong thời gian qua, khả năng nguồn kinh phí được giao để quy định Mức chi, chế độ chi, tiêu chuẩn định mức trong Quy chế chi tiêu nội bộ không được vượt quá chế độ, định mức, tiêu chuẩn do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành b Tự chủ về thu
Các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tự đảm bảo một phần chi thường xuyên thực hiện tự chủ về nguồn tài chính bao gồm:
- Ngân sách nhà nước cấp;
- Nguồn thu sự nghiệp từ việc cung cấp các dịch vụ y tế;
- Nguồn thu từ việc cung ứng hàng hóa, dịch vụ theo cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công;
- Phần được để lại từ số thu phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật;
- Nguồn viện trợ, tài trợ (nếu có);
- Nguồn thu khác (nếu có)
Trong đó, các khoản thu từ dịch vụ khám chữa bệnh trong phạm vi khung giá do Bộ tài chính và Bộ y tế ban hành được để lại toàn bộ cho đơn vị sử dụng và không phản ánh vào ngân sách nhà nước Đối với các khoản thu từ hoạt động dịch vụ, đơn vị được phép mở tài khoản tại ngân hàng thương mại để theo dõi và quản lý nhưng khi sử dụng phải chuyển về tài khoản của đơn vị ở Kho bạc Nhà nước để quản lý việc chi tiêu và quyết toán Đối với các khoản thu phí, lệ phí thực hiện thu đúng, thu đủ theo mức thu và đối tượng thu do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định Đối với những hàng hóa, dịch vụ được cơ quan có thẩm quyền đặt hàng thì mức thu theo giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định; trường hợp chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định giá, thì mức thu được xác định trên cơ sở dự toán chi phí được cơ quan tài chính cùng cấp thẩm định chấp thuận c Tự chủ về chi Đơn vị được chủ động sử dụng các nguồn tài chính giao tự chủ để chi thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ của đơn vị; chi phục vụ cho việc thu phí, lệ phí; chi thực hiện các hoạt động dịch vụ
Chi thanh toán cá nhân là khoản chi có mức chi dựa theo chế độ, quy định của Nhà nước trong từng thời kỳ Nó có vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của bệnh viện cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của CBVC Nhóm chi thanh toán cá nhân bao gồm những mục chi: tiền lương, tiền công trả cho lao động thường xuyên theo hợp đồng, phụ cấp lương, tiền thưởng, các khoản chi khác cho cá nhân Trong đó, tiền lương và tiền công được xác định theo quy định của Nhà nước ban hành, chi theo ngạch, bậc Phụ cấp lương gồm phụ cấp chức vụ, phụ cấp thêm giờ, phụ cấp độc hại nguy hiểm, phụ cấp ưu đãi nghề, phụ cấp trách nghiệm theo nghề, phụ cấp trực Tiền thưởng: Chi khen thưởng theo quy định đối với CBVC hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ theo qui chế chi tiêu nội bộ, Chi trợ cấp Tết CBVC theo quy định Các khoản đóng góp: BHXH, BHYT, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp
Nhóm chi nghiệp vụ chuyên môn là các khoản chi liên quan trực tiếp chất lượng khám chữa bênh và chăm sóc sức khỏe Nhóm chi này bao gồm các khoản chi như: chi văn phòng vật tư, chi công tác phí, chi hội nghị, chi nghiệp vụ chuyên môn từng ngành
Nhóm chi mua sắm – sửa chữa phụ thuộc vào yêu cầu khám chữa bệnh và trang thiết bị hiện tại của bệnh viện Nhóm chi này gồm những khoản mục chi: Chi mua sắm tài sản dùng cho công tác chuyên môn, chi sửa chữa tài sản phục vụ công tác chuyên môn
Các khoản kinh phí không thường xuyên được phân bổ và giao dự toán cho các đơn vị theo nhiệm vụ được giao hàng năm Đơn vị có trách nhiệm quản lý, sử dụng, chi tiêu và quyết toán theo quy định của Luật ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn thực hiện đối với từng nguồn kinh phí được giao; không được sử dụng để tính chênh lệch thu chi và trích lập các quỹ
Khái quát về bệnh viện đa khoa Hòe Nhai
Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai được thành lập ngày 20/3/2007 trên cơ sở đổi tên và chuyển cơ chế hoạt động của Bệnh viện bán công Hòe Nhai theo quyết định số 1059/QĐ – UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, tiếp thu nguyên trạng cơ sở vật chất, nhân lực và trang thiết bị của Bệnh viện bán công Hòe Nhai tại địa chỉ số 17&34 phố Hòe Nhai, Phường Nguyễn Trung
Trực, Quận Ba Đình, Thành phố Hà Nội, nơi đã có bề dày lịch sử truyền thống các cơ sở y tế; Theo quá trình thời gian bệnh viện hình thành qua từng giai đoạn như sau:
- Tháng 11 năm 1889: Bệnh viện Thọ Khang Trung Quốc được thành lập (sau đổi tên thành Bệnh viện an dưỡng Quảng Đông, nhân dân quen gọi là nhà Thương Khách);
- Từ 1963 – 1979: Bệnh viện Hữu Nghị Việt Trung;
- Từ 1979 – 1982: Bệnh viện Đông y Hà Nội;
- Từ 1982 – 2007: Bệnh viện y học cổ truyền Hà Nội (sau này)
- Từ 2007 – nay : Bệnh viện đa khoa Hòe Nhai
Ngay sau khi chuyển đổi cơ chế hoạt động, Bệnh viện đã nhanh chóng đi vào ổn định tổ chức biên chế và nhân lực, xây dựng Quy chế hoạt động trình UBND Thành phố phê duyệt thực hiện mô hình tự chủ theo Nghị Định 43/2006/NĐ – CP, tự bảo đảm 100% kinh phí hoạt động thường xuyên
Tháng 12 năm 2014, UBND Thành phố Hà Nội ra quyết định số 6449/QĐ – UBND ngày 04/12/2014 về việc tổ chức lại Bệnh viện đa khoa Hòe Nhai trên cơ sở sáp nhập Trung tâm Y tế Xây dựng Hà Nội vào Bệnh viện đa khoa Hòe
Nhai trực thuộc Sở Y tế, từ đó Bệnh viện có thêm cơ sở 2 tại địa chỉ số 34, ngõ
53, phố Tân Ấp, quận Ba Đình, Hà Nội Được sự quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện đầu tư về cơ sở vật chất và trang thiết bị thiết yếu của UBND Thành phố, Sở Y Tế, các Sở; Ban; Ngành, UBND Quận Ba Đình và Phường Nguyễn Trung Trực, qua 10 năm hoạt động, Bệnh viện bước đầu đã đạt được những kết quả làm tiền đề quan trọng cho sự phát triển những năm tới Bệnh viện đã xây dựng kế hoạch phát triển 2008 –
2018, kiện toàn Ban Giám Đốc, Chi bộ Đảng, Công Đoàn, Đoàn Thanh Niên CSHCM, chủ động xã hội hóa về nhân lực và trang thiết bị, ứng dụng công nghệ thông tin, ưu tiên đầu tư và ứng dụng phát triển kỹ thuật 3 lĩnh vực chuyên môn chủ yếu về khám chữa bệnh gồm: Phẫu thuật tổng hợp - phẫu thuật tạo hình thẩm mĩ; Thận nhân tạo; Đông y - Phục hồi chức năng
Bệnh viện đã có đội ngũ cán bộ chuyên môn, cộng tác viên có tay nghề cao, nhiều kinh nghiệm, chuyên nghiệp, tận tâm vì người bệnh Hệ thống trang thiết bị cơ bản đồng bộ và hiện đại, dây chuyền tổ chức khám chữa bệnh hợp lý, thân thiện và chu đáo nên đã thu hút được số lượng người bệnh đến khám và điều trị ngày càng tăng Bệnh viện tự hạch toán cân đối đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên, hoàn thành nhiệm vụ kế hoạch hàng năm của UBND Thành phố và Sở Y tế giao Đã hoàn thành việc trả nợ vay Quỹ đầu tư phát triển của thành phố theo kế hoạch (năm 2008 - 2011 tổng số đã trả 11 tỷ đồng), từng bước ổn định việc làm và thu nhập đời sống cho 220 cán bộ nhân viên, người lao động của Bệnh viện, chuẩn bị triển khai dự án nâng cấp nhà 17 Hòe Nhai để cải thiện cơ sở vật chất phục vụ công tác khám chữa bệnh Hiện nay Bệnh viện là cơ sở được trên 35.000 người bệnh lựa chọn đăng ký khám chữa bệnh ban đầu và được nhiều người dân lựa chọn dịch vụ khám chữa bệnh tự nguyện
Cơ cấu tổ chức của bệnh viện bao gồm 3 khối chính: Khối hành chính, hậu cần: gồm Ban Giám đốc bệnh viện, và các khoa phòng làm việc gián tiếp
8 phòng chức năng Khối lâm sàng và cận lâm sàng: gồm 12 khoa khoa/phòng lâm sàng và 03 đơn nguyên, 01 nhà thuốc; Đảng bộ bệnh viện hiện có 06 chi bộ với hơn 50 đảng viên, luôn là Đảng bộ trong sạch vững mạnh Công đoàn bệnh viện được thành lập năm 1979 và Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai là bệnh viện đa khoa hạng hai qui mô 200 giường bệnh có khả năng cung cấp các kỹ thuật dịch vụ chất lượng cao, ưu tiên phát triển 3 lĩnh vực chủ yếu là: Phẫu thuật tổng hợp - phẫu thuật tạo hình thẩm mĩ; Thận nhân tạo và Đông y - Phục hồi chức năng, thực hiện khám và điều trị đa khoa phục vụ người bệnh đăng ký khám chữa bệnh BHYT và tự nguyện
2.1.1 Chức năng, nhiệm vụ của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai o Cấp cứu - Khám bệnh - Chữa bệnh
- Tiếp nhận mọi trường hợp người bệnh thuộc chuyên khoa của bệnh viện để khám bệnh, chữa bệnh nội trú, ngoại trú
- Giải quyết hầu hết các bệnh thuộc chuyên khoa ở địa phương
- Tham gia giám định sức khỏe và giám định pháp y khi hội đồng giám định y khoa trung ương hoặc cơ quan bảo vệ trưng cầu o Đào tạo cán bộ
- Bệnh viện là cơ sở thực hành để đào tạo cán bộ y tế chuyên khoa ở bậc đại học và trung học, đồng thời tham gia giảng dạy chuyên khoa ở bậc đại học và trung học
- Tổ chức đào tạo liên tục cho các thành viện trong bệnh viện và tuyến dưới để nâng cao trình độ chuyên khoa o Nghiên cứu khoa học về y học
- Tổ chức thực hiện các đề tài nghiên cứu và ứng dụng những tiến bộ khoa học về chuyên khoa ở cấp nhà nước, cấp Bộ và cấp cơ sở, chú trọng nghiên cứu y học cổ truyền kết hợp với y học hiện đại và các phương pháp chũa bệnh không cần thuốc
- Nghiên cứu triển khai dịch tễ học cộng đồngthuộc lĩnh vực chuyên khoa để phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu o Chỉ đạo tuyến dưới về chuyên môn kỹ thuật
- Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện việc chỉ đạo chuyên khao tuyến dưới và những người hành nghề về chuyên khao trong địa bàn được sử y tế phân công để phát triển kỹ thuật chuyên khoa và nâng cao chất lượng cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa o Phòng bệnh
- Phối hợp với các sở y tế dự phòng thực hiện thường xuyên công tác phòng bệnh, phòng dịch o Hợp tác quốc tế
- Hợp tác với các tổ chức hoặc cá nhận ở nước ngoài theo đúng quy định của Nhà nước o Quản lý kinh tế
- Có kế hoạch sử dụng hiệu quả cao ngân sách nhà nước cấp
- Thực hiện nghiêm chỉnh các quy định Nhà nước về thu chi ngân sách bệnh viện, từng bước hạch toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh
- Tạo thêm nguồn kinh phí từ các dịch vụ kinh tế: viện phí, bảo hiểm y tế, đầu tư nước ngoài và các tổ chức kinh tế khác
2.1.2 Bộ máy tổ chức quản lý
Ban giám đốc bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai gồm: 01 Giám đốc và 02 phó Giám đốc
Giám đốc bệnh viện là cấp quản lý có quyền lực cao nhất trong bệnh viện,
Giám đốc quyết định những vấn đề quan trọng như: điều lệ hoạt động của bệnh viện, bầu các thành viên trong ban giám đốc, quyết định phương hướng phát triển cho bệnh viện Mặt khác, Giám đốc cũng là người trực tiếp điều hành toàn bộ các hoạt động của bệnh viện, cụ thể là:
- Giám đốc là chủ tài khoản, trực tiếp quản lý việc sử dụng ngân sách của bệnh viện có hiệu quả và đúng quy định của Nhà nước
Thực trạng tự chủ tài chính của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai, Thành phố Hà Nội
2.2.1 Quy chế chi tiêu nội bộ Để chủ động sử dụng kinh phí tự chủ được giao, quản lý sử dụng tài sản công đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả, cơ quan thực hiện chế độ tự chủ có trách nhiệm xây dựng Quy chế chi tiêu nội bộ làm căn cứ cho cán bộ, công chức và người lao động trong cơ quan thực hiện Căn cứ vào biên bản Hội nghị cán bộ, viên chức, người lao động Bệnh viện và xét đề nghị của Trưởng phòng
Tổ chức hành chính và phòng Tài chính kế toán Giám đốc bệnh viện ban hành Quy chế chi tiêu nội bộ bao gồm 7 chương, 28 điều, 9 phụ lục Cụ thể như sau:
Chương I: Những quy định chung
Nêu ra mục đích, nguyên tắc, nội dung, định mức xây dựng Quy chế chi tiêu nội bộ và thời gian áp dụng
Chương II: Chi tiết tiền lương, tiền công, tiền phụ cấp và các khoản thanh toán cho cá nhân
Quy định về cách tính lương cơ bản, phụ cấp và thu nhập tăng thêm đối với CBVS, người lao động làm việc tại bệnh viện
Chương III: Mua sắm, quản lý, sử dụng tài sản bệnh viện
Quy định mua sắm, trình tự mua sắm, nội dung mua sắm, sử dụng và quản lý tài sản Bệnh viện
Chương IV: Tiêu chuẩn, định mức chế độ chi về công tác hành chính
Quy định các khoản chi hành chính, chế độ công tác phí, chế độ hội nghị tiếp khách
Chương V: Kinh phí mua sắm, sửa chữa, đào tạo
Nội dung kinh phí mua sắm, sửa chữa và kinh phí đào tạo
Chương VI: Quản lý, sử dụng kết quả hoạt động tài chính trong năm
Quy định về cách thức phân bổ kết quả hoạt động Đối tượng hưởng và nguyên tắc tính các quỹ trích lập
Chương VII: Tổ chức thực hiện
Quy định trách nhiệm, nhiệm vụ đối với Giám đốc, Trưởng phòng Tài chính kế toán, cán bộ viên chức, người lao động Bệnh viện
2.2.2 Thực trạng tự chủ về nguồn thu của bệnh viện
Nguồn thu của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai chủ yếu được lấy từ các nguồn: Nguồn từ sự nghiệp và nguồn thu khác Theo quy định tại đơn vị, các khoản thu này được nộp và thống nhất tại phòng tài chính – kế toán tại bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai
Bảng 2.1: Tổng hợp nguồn thu tại bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai giai đoạn 2017 - 2019 Đơn vị tính: triệu đồng
DT TH DT TH DT TH
- Thu dịch vụ nhà thuốc 9,350 9,744 30,185 29,321 16,800 39,816
Nguồn : Báo cáo quyết toán 2017, 2018, 2019 của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai
Qua bảng số liệu 2.1 ta thấy: Số thực hiện của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai thường cao hơn so với dự toán trong thời kỳ 2017 – 2019 Sự chênh lệch là do nguyên nhân về lạm phát hàng năm đều tăng Bên cạnh đó, số lượng đội ngũ bác sĩ làm việc ở bệnh viện và số giường bệnh ngày càng tăng Ngoài ra, do chính sách thay đổi mức lương cơ sở của Nhà nước, cụ thể: năm 2017, mức lương cơ sở là 1.300.000 đồng; năm 2018, mức lương tối thiểu tăng lên 1.390.000 đồng; năm 2019, mức lương tối thiểu là 1.490.000 đồng Như vậy với nhân tố về lạm phát, số lượng bác sĩ, giường bệnh và mức lương cơ sở đã giải thích lý do hàng năm số thực hiện luôn cao hơn dự toán
Có thể nói, dự toán thu thấp hơn số thực hiện trong giai đoạn 2017 – 2019, đặc biệt là nguồn thu sự nghiệp Ngoài những yếu tố khách quan kể trên, yếu tố chủ quan là do khâu lập dự toán của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai chưa thực sự hiệu quả Các bộ phận được giao trách nhiệm trong việc lập dự toán thu chưa nắm bắt được những nhân tố làm tăng nguồn thu Do đó, công tác chấp hành dự toán vẫn còn gặp nhiều hạn chế Thực tiễn cho thấy, bệnh viện còn thiếu nguồn nhân lực phòng Tài chính – kế toán cho nên chưa thể nắm bắt hết được đủ các nguồn thu tăng trong năm dẫn đến việc lập dự toán còn chênh lệch so với số thực hiện
Bảng 2.2: Cơ cấu nguồn thu của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai Đơn vị tính: triệu đồng
Tổng 85.022 0 152.031 100 371.606 100 Nguồn : Báo cáo quyết toán năm 2017, 2018, 2019 của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai
Nguồn ngân sách nhà nước cấp
Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai là bệnh viện đa khoa công lập, hoạt động theo mô hình tự chủ hoàn toàn về kinh phí hoạt động thường xuyên từ năm
2007 đến nay Cho nên bệnh viện gần như không có nguồn thu từ NSNN cấp trong các năm gần đây, trong 2 năm 2017 và 2019 bệnh viện có nhận được nguồn thu từ NSNN nhưng rất nhỏ và được cấp vào cuối năm nhằm bù đắp kinh phí cho bệnh viện
Nguồn thu sự nghiệp và nguồn thu khác
Nguồn thu sự nghiệp đến từ nguồn thu từ khám chữa bệnh theo yêu cầu và thu từ khám chữa bệnh cho người có thẻ BHYT Theo quy định, nguồn thu sự nghiệp được để lại cho Bệnh viện quản lý và sử dụng
Qua bảng 2.1 và 2.2, ta có thể thấy nguồn thu sự nghiệp của Bệnh viện tăng nhanh qua các năm Cụ thể, về số tuyệt đối, năm 2017, số thu sự nghiệp là 85.022 triệu đồng; năm 2018, số thu sự nghiệp là 152.031 triệu đồng (tăng thêm 67.009 triệu đồng); năm 2019, số thu sự nghiệp là 371.606 triệu đồng (tăng thêm 219.575 triệu đồng) Về số tương đối, các năm qua, số thu từ sự nghiệp luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng số nguồn thu lên tới 100% Trong đó, cả số thu từ khám chữa bệnh theo yêu cầu và thu BHYT tăng đều qua các năm Đặc biệt, số thu từ khám chữa bệnh theo yêu cầu chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng số thu sự nghiệp
Có thể thấy trong nguồn sự nghiệp thì thu từ khám chữa bệnh theo yêu cầu chiếm tỷ trọng chủ yếu Nguyên nhân do đời sống người dân tăng cao, như cầu khám chữa bệnh ngày càng thiết yếu, hơn cả là chất lượng khám chữa bệnh cải tiến Vì vậy, người dân có xu hướng khám chữa bệnh theo yêu cầu
Nguyên nhân của việc tăng số thu sự nghiệp do trong năm 2017 có sự thay đổi về chất lượng dịch vụ cũng như chuyên môn của bộ máy cán bộ cho nên số lượng giường bệnh cũng như số lượt khám chữa bệnh tăng cao, cụ thể là lượt khám bệnh năm 2018 đạt 149% so với năm 2017 ( 125.042 lượt khám ), số bệnh nhân khám bệnh năm 2018 đạt 281% so với năm 2017 ( 1.320 ca khẫu thuật ), số bệnh nhân điều trị nội trú ra viện năm 2018 đạt 150% so với năm
2017 ( 2.996 lượt điều trị ) Do đó, nguồn thu sự nghiệp tăng mạnh từ 2017 đến
2019, tăng gần 300.000 triệu đồng Ngoài ra, nguyên nhân khách quan là do lộ trình tính giá dịch vụ của Bộ y tế Theo đó, giá dịch vụ khám bệnh Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai áp dụng theo thông tư 15/2018 TT-BYT ngày 30/05/2018 (Giá dịch vụ của bệnh viện bao gồm tiền lương và chi phí trực tiếp) Nguồn thu tăng còn do số lượng người dân cỏ thẻ BHYT tăng cao trên địa bàn Bởi người dân ngày càng thấy có sự thay đổi trong nhận thức của ngưởi dân về lợi ích của BHYT trong việc hỗ trợ khám chữa bệnh
Nguồn thu khác của Bệnh viện chủ yếu đến từ dịch vụ thu trong giữ xe
2.2.3 Thực trạng tự chủ nội dung chi của bệnh viện
Theo quy định hiện hành, Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai được sử dụng nguồn NSNN cấp và nguồn thu sự nghiệp để chi thường xuyên và không thường xuyên Trong chi hoạt động thường xuyên, bao gồm chi các hoạt động cụ thể sau:
- Chi thanh toán cá nhân: tiền lương, tiền công trả cho lao động thường xuyên theo hợp đồng, phụ cấp lương, tiền thưởng, các khoản chi khác cho cá nhân
- Chi hành chính: Chi dịch vụ công cộng, vật tư văn phòng, thông tin tuyên truyền liên lạc, hội nghị, công tác phí, chi phí thuê mướn
- Chi nghiệp vụ chuyên môn: Mua thuốc, hóa chất vật tư, trang phục, thực hiện các hợp đồng chuyên môn gửi xét nghiệm, cấy khuẩn
- Chi mua sắm-sửa chữa: chi thuê mướn - mua sắm tài sản dùng cho công tác chuyên môn, chi sửa chữa tài sản phục vụ công tác chuyên môn
- Chi TX khác: Chi tiếp khách, chi kỷ niệm những ngày lễ lớn
Bảng 2.3: Tình hình nội dung chi của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai giai đoạn 2017-2019 Đơn vị tính: triệu đồng
Nội dung Năm 2017 Năm 2018 Năm 2019
DT TH DT TH DT TH
Nguồn : Báo cáo quyết toán năm 2017, 2018, 2019 của Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai
Qua bảng số liệu 2.3 ta thấy được rằng: số dự toán chi luôn thấp hơn số chi thực tế trong năm 2018 và 2019 Trong đó, số chi thực hiện năm 2017 nhỏ hơn dự toán Sự chênh lệch do nhiều nguyên nhân dẫn tới Trong đó, tỷ lệ lạm phát tăng hàng năm kéo theo giá cả hàng hóa tăng cao, dẫn đến việc chi tiêu của bệnh viên nhiều hơn Bên cạnh đó, việc phát sinh các nhu cầu mua sắm máy móc, thiết bị đáp ứng kịp thời cho dịch vụ khám, chữa bệnh trong năm cũng làm cho chi của bệnh viện tăng lên Ngoài ra, do sự thay đổi chính sách về mức lương cơ bản của Chính phủ (từ 1.300.000 đồng/tháng năm 2017 lên 1.390.000 đồng/tháng năm 2018 và tăng 1.490.000đồng/tháng năm 2019) khiến cho khoản chi thanh toán cá nhân tăng Bên cạnh đó, nguồn thu NSNN năm
GIẢI PHÁP NÂNG CAO TỰ CHỦ CỦA BỆNH VIỆN ĐA KHOA HÒE NHAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Phương hướng về tự chủ tài chính của Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai
Phương hướng nâng cao tự chủ tài chính của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai
Trong thời gian tới, để thực hiện nghị định 85/2012/NĐ – CP của chính phủ đạt được nhiều kết quả hơn và khắc phục những hạn chế, Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai thực hiện theo phương hướng:
- Tăng cường quản lý và sử dụng nguồn tài chính đầu tư cho bệnh viện đúng mục đích, hiệu quả cao và giảm gánh nặng NSNN
- Tăng cường chất lượng khám chữa bệnh cho người dân, đặc biệt ưu tiên cho người dân nghèo
- Tiếp tục đầu tư các trang thiết bị hiện đại, chuyên sâu để nâng cao năng lực khám chữa bệnh ngày càng cao của xã hội, đặc biệt tập trung phát triển các mũi nhọn theo chiến lược phát triển
- Đào tạo năng lực chuyên môn, kiện tào đội ngũ cán bộ y tế nhằm không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả các hoạt động chăm sóc sức khỏe
- Cải thiện đời sống, thu nhập cho CBVC trong bệnh viện hướng đến cuộc sống ổn định
- Xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ theo hướng công khai minh bạch, phù hợp với tình hình của bệnh viện, đảm bảo cơ chế tự chủ tài chính được thực hiện
- Tăng cường công tác thanh tra kiểm tra chuyên môn, công tác quản lý các cấp và việc chấp hành các quy định khám chữa bệnh của bệnh viện.
Giải pháp nâng cao tự chủ tài chính ở bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai
3.2.1 Tăng cường huy động các nguồn thu sự nghiệp và quản lý nguồn thu của bệnh viện
Là một đơn vị tự chủ hoàn toàn, nguồn thu sự nghiệp và thu khác chiếm tỉ phần lớn trong nguồn thu của đơn vị Do đó, đối với nguồn thu sự nghiệp và thu khác là các nguồn thu quan trọng mà bệnh viện có khả năng đa dạng hóa đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên
Với những giải pháp tăng cường nguồn thu sự nghiệp và quản lý nguồn thu giúp bệnh viện đáp ứng nhu cầu chi thường xuyên, giảm thiểu sự phụ thuộc vào NSNN Điều này cũng tăng tính chủ động trong việc sử dụng và phân phối nguồn lực tài chính của đơn vị Ngoài ra, việc quản lý hiệu quả nguồn thu giúp bệnh viện có đủ nguồn lực để cải thiện chất lượng dịch vụ y tế Để thực hiện được giải pháp tăng cường nguồn thu sự nghiệp và quản lý hiệu quả nguồn thu, bệnh viện cần có những biện pháp thực hiện Cụ thể là:
- Bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai cần thu hút nguồn thu sự nghiệp thông qua việc cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh theo yêu cầu, cung cấp các dịch vụ hiện đại như: chụp X-Quang, siêu âm, xét nghiệm, hay các hình thức chữa bệnh theo yêu cầu riêng,… cho những đồi tượng chấp nhận mức giá cao hơn
- Bệnh viện cần tăng cường đẩy mạnh BHYT toàn dân, nâng cao số thu từ BHYT, cụ thể: tuyên truyền, phổ biết lợi ích của BHYT tới mọi người, đặc biệt đối với gia đình còn gặp khó khăn
- Bệnh viện cần thu hút các nguồn tài chính từ viện trợ trên địa bàn thành phố, do đơn vị chưa có bất kỳ khoản tài trợ trong cơ cấu nguồn thu Đặc biệt, xu hướng phí khám chữa bệnh đang ngày một tăng cao, trong khi BHYT chỉ hỗ trọ người dân trong một phần chi phí Do đó, việc nhận được tài trợ từ doanh nghiệp là điều hết sức cần thiết Tuy nhiên là một bệnh viện tuyến quận, sự tài trợ từ doanh nghiệp còn rất khó khăn Ngoài ra, cũng có thể hợp tác với các tổ chức, cá nhân khác có khả năng để xây dựng và hoạt động khu khám bệnh theo yêu cầu
- Bệnh viện cần chú trọng hơn các khoản thu liên quan đến dịch vụ, trông giữ xe, cho thuê nhà thuốc bệnh viện…Đây là khoản thu tiềm năng mà bệnh viện nên tính toán kỹ lưỡng để tận dụng tốt nhất
3.2.2 Tăng cường hiệu quả quản lý các khoản chi
Thực tế cho thấy, các khoản chi của Bệnh viện đều cao hơn so với dự toán Trong khi đó, nguồn thu sự ghiệp của bệnh viện chưa đáp ứng được chi thường xuyên Điều này đặt ra cho bệnh viện cần phải có những biện pháp để quản lý khoản chi đúng mục đích, tránh sự lãng phí nguồn thu
Thực hiện nghị định 85/2012 NĐ – CP quy định về cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập và dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập là một bước đi mới mẻ và cần thiết Do đó, bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai cần phải kiểm soát chặt chẽ các khoản chi để đảm bảo kinh phí họat động cho bệnh viện Việc quản lý hiệu quả khoản chi giúp cho bệnh viện có nguồn thu để đầu tư, cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, hướng đến kế hoạch phát triển trong tương lai Để thực hiện giải pháp quản lý hiệu quả các khoản chi, bệnh viện cần thực hiện một số biện pháp Cụ thể là:
- Các khoản chi phải thắt chặt tại khâu lập dự toán, thực hiện tính toán mức chi hợp lý theo định mức quy định và quy chế chi tiêu nội bộ để đáp ứng nhu cầu của đơn vị Nội dung các khoản chi phù hợp với yêu cầu thực tế, đảm bảo sự minh bạc, thống nhất trong từng nội dung chi
- Trong cơ chế tự chủ với những khó khăn của công tác quản lý tài chính bệnh viện cần phải lập và giám sát kế hoạch ngân sách, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách một cách kiện toàn vì việc cân đối tài chính là khó khăn không những về chi phí đảm bảo đời sống cán bộ công nhân viên mà ở cả việc đảm bảo cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh cho người dân
- Cần có sự kiểm soát các khoản chi tiêu của đơn vị Cụ thể đối với khoản chi thanh toán, mức thanh toán căn cứ vào hồ sơ, chứng từ chi ngân sách nhà nước theo đề nghị của đơn vị thực hiện chế độ tự chủ Mức thanh toán tối đa không được vượt quá dự toán chi thường xuyên năm, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cho đơn vị sự nghiệp để thực hiện chế độ tự chủ Đặc biệt, đới với các khoản chi thường xuyên cần giảm tỷ trọng các nhóm mục chi mang tính chất quản lý hành chính trong chi hàng hóa, dịch vụ
- Bệnh viện tổ chức tốt công tác thu viện phí và dịch vụ, thực hành tiết kiệm chống lãng phí các khoản chi tiêu ngân sách; rà soát cân đối xây dựng dự toán các nguồn thu, chi hàng năm; duy trì bảo đảm đáp ứng nhu cầu chi các hoạt động thường xuyên của bệnh viện; Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin với việc xây dựng phần mềm “Quản lý bệnh viện” và phần mềm “Quản lý bệnh nhân” nhằm đáp ứng được các yêu cầu quản lý nghiệp vụ của bệnh viện và quản lý tốt hồ sơ hành chính, quá trình điều trị và các xét nghiệm đối với bệnh nhân; tăng cường chất lượng thông tin của bệnh viện
3.2.3 Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ
Quy chế chi tiêu nội bộ của bệnh viện Đa khoa Hòe Nhai được ban hành và thông qua CBVC trong đơn vị Tuy nhiên, thực tế vẫn cho thấy có những điều khoản quy định mang tính chất lý thuyết, chung chung, dễ gây hiểu nhầm cho người thực hiện Cụ thể như theo điều 13 quy định về quản lý sử dụng điện, nước: “Đèn chiếu sáng ở các khu vực công cộng, điều dưỡng trưởng tại các tầng có trách nhiệm xem xét, kiểm tra, nhắc nhở và tắt khi không cần thiết” Với những quy định như vậy, chưa thể khuyến khích tiêu dung tiết kiệm trong CBVC
Quy chế chi tiêu nội bộ là giải pháp toàn diện trong việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, nâng cao ý thức trách nhiệm và tạo động lực công tác cho CBVC đảm bảo hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Thế nên việc hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ là yêu cầu khách quan của bệnh viện Để khắc phục những hạn chế của quy chế chi tiêu nội bộ, đơn vị cần thực hiện các biện pháp khắc phục như:
- Bệnh viện đưa ra quy định cụ thể hóa, định mức chi tiêu của từng nội dung chi, tránh những quy định chung chung, mang tính bao quát, từ đó làm cơ sở để đối chiếu xác định tính đúng sai của khoản chi, nhận biết tác động tích cực trong phân phối, chi trả theo hiệu quả công việc