Nghiên cứu một số bài tập bổ trợ nhằm phát triển các nhóm cơ tay, cơ bụng trong bài thể dục phát triển chung cho học sinh nam lớp 11b3, trường THPT thạch thành II tahnh hóa

Xác định những yếu tố làm ảnh hởng tới việc học bài thể dục phát triển chung của các học sinh nam trờng THPT Thạch Thành II - Thanh Hoá..24 3.2 Nghiên cứu một số bài tập bổ trợ nhằm phát

Trờng Đại học Vinh Khoa giáo dục thể chất

Vinh - 2010

Lời cảm ơn

Trớc hết chúng tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới cô giáo hớng dẫn Ths.Trần Thị Ngọc Lan, đã hết lòng tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này.

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Giáo dục thể chất - Trờng Đại Học Vinh và các thầy cô giáo trong tổ bộ môn thể dục Trờng THPT Thạch Thành II – Thanh Hoá, đã tạo điều kiện thuận lợi nhất giúp đỡ Thanh Hoá, đã tạo điều kiện thuận lợi nhất giúp đỡ chúng tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành khóa luận này.

Và chúng tôi cũng chân thành cảm ơn bạn bè đồng nghiệp đã động viên khích lệ và giúp đỡ chúng tôi trong quá trình thu thập xử lý tài liệu.

Do đề tài bớc đầu nghiên cứu trong phạm vi hẹp cùng với điều kiện hạn chế nên không thể tránh khỏi những sai sót Do vậy tôi rất mong nhận đợc sự góp ý của các thầy cô giáo và bạn bè để đề tài đợc hoàn thiện hơn.

Một lần nữa chúng tôi xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 5 năm 2010

Tác giả

Trịnh Văn Dũng

Mục lục

Trang

Lời cảm ơ

I Đặt vấn đề 1

II Mục tiêu nghiên cứu 3

Chơng 1: Tổng quan những vấn đề nghiên cứu 4

1.1 Quan điểm của đảng và nhà nớc ta về vấn đề giáo dục thể chất trong nhà trờng .4

1.2 Thực trạng giáo dục thể chất ở các trờng THPT hiện nay 6

1.3 Đặc điểm về mặt tâm sinh lý lứa tuổi THPT 8

1.3.1 Về mặt tâm lý 8

1.3.2 Về mặt giải phẫu sinh lý 9

1.4 Đặc điểm, tính chất và ý nghĩa của bài thể dục phát triển chung 11

1.4.1 Đặc điểm và tính chất 11

1.4.2 ý nghĩa thực tiễn của bài thể dục phát triển chung 12

Chơng 2 Đối tợng và phơng pháp nghiên cứu 14

2.1 Đối tợng nghiên cứu 14

2.2 Phơng pháp nghiên cứu……… 14

2.2.1 Phơng pháp đọc, phân tích, tổng hợp tài liệu……… 14

2.2.2 Phơng pháp điều tra, phỏng vấn……… 14

2.2.3 Phơng pháp quan sát s phạm……… 14

2.2.4 Phơng pháp kiểm tra s phạm……… 15

2.2.5 Phơng pháp thực nghiệm s phạm……… 16

2.2.6 Phơng pháp toán học thống kê……….16

2.3 Địa điểm nghiên cứu……….17

2.4 Thiết kế nghiên cứu……… 17

Chơng 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận … 19 19

3.1 Cơ sở để lựa chọn một số bài tập bổ trợ nhằm phát triển các nhóm cơ tay, cơ bụng trong bài thể dục phát triển chung cho học sinh nam lớp 11B3, tr-ờng THPT Thạch Thành II Thanh Hóa 19

3.1.1 Khảo sát thực trạng việc học bài thể dục phát triển chung của học sinh nam khối 11 trờng THPT Thạch Thành II - Thanh Hoá 22

3.1.2 Xác định những yếu tố làm ảnh hởng tới việc học bài thể dục phát triển chung của các học sinh nam trờng THPT Thạch Thành II - Thanh Hoá 24

3.2 Nghiên cứu một số bài tập bổ trợ nhằm phát triển các nhóm cơ tay, cơ bụng trong bài thể dục phát triển chung cho học sinh nam lớp 11B3, trờng THPT Thạch Thành II Thanh Hóa 26

3.2.1 Khảo sát chỉ số thể chất của đối tợng nghiên cứu 27

3.2.2 Nghiên cứu một số bài tập bổ trợ nhằm phát triển các nhóm cơ tay, cơ bụng trong bài thể dục phát triển chung cho học sinh nam lớp 11B3, trờng THPT Thạch Thành II Thanh Hóa 28

3.3 Đánh giá hiệu quả ứng dụng các bài tập bổ trợ nhằm phát triển các nhóm cơ tay, cơ bụng trong bài thể dục phát triển chung cho học sinh nam lớp 11B3, trờng THPT Thạch Thành II Thanh Hóa 32

Kết luận và kiến nghị 43

1 Kết luận 43

2 Kiến nghị 44

Tài liệu tham khảo 45

Danh mục bảng biểu

Bảng 2 Kết quả phỏng vấn tìm ra các yếu tố làm ảnh hởng tới

Bảng 3 Kết quả quan sát s phạm những yếu tố làm ảnh hởng tới

Bảng 4 So sánh kết quả phỏng vấn và kết quả quan sát s phạm 26Bảng 5

Thực trạng sử dụng các bài tập của nam học sinh lớp11B3 và 11B8 trờng THPT Thạch Thành II – Thanh Hoá, đã tạo điều kiện thuận lợi nhất giúp đỡ ThanhHoá

27

Bảng 6

Kết quả phỏng vấn lựa chọn các bài tập bổ trợ nhằm pháttriển các nhóm cơ tay, cơ bụng khi học bài thể dục pháttriển chung ( đối với giáo viên)

29

Bảng 7 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các bài tập bổ trợ nhằm phát

triển các nhóm cơ tay, cơ bụng khi học bài thể dục pháttriển chung ( đối với học sinh)

30

Bảng 9 So sánh thành tích của bài thử trớc khi bớc vào thực

Danh mục các chữ viết tắt

THPT : Trung học phổ thôngVĐV : Vận động viên

GDTC : Giáo dục thể chấtThS : Thạc sĩ

TDTT : Thể dục thể thao

TW : Trung ơngTHCN : Trung học chuyên nghiệp

i đặt vấn đề

Hiện nay nớc ta đang hội nhập vào nền kinh tế khu vực và toàn cầu, đangchuyển mình vào thời kì phát triển toàn diện về mọi mặt thì nhân tố con ngời vớitrí tuệ và sức khỏe là yếu tố quyết định cho sự phát triển và hội nhập đó Thế hệtrẻ đợc Đảng và nhà nớc quan tâm đặc biệt

Trí tuệ là tài sản quốc gia, sức khỏe là nền tảng của tri thức Việc giáo dụcthế hệ trẻ phải đợc giáo dục đào tạo cả về trí thức lẫn tinh thần và thể chất để cókhả năng lao động trí óc và chân tay một cách sáng tạo, mu trí Trong chiến đấu,bảo vệ tổ quốc, bảo vệ sự nghiệp cách mạng của Đảng, nhà nớc việc giáo dụcphải toàn diện và cân đối trên cả trí và lực Bên cạnh giáo dục tri thức thì giáodục thể chất là một bộ phận cơ bản trong hệ thống giáo dục quốc dân nhằm tạo

ra những con ngời khỏe về thể chất, phát triển về trí tuệ, trong sáng về đạo đức.Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói "Giữ gìn dân chủ xây dựng nớc nhà, gây đờisống mới việc gì cũng cần sức khỏe mới thành công" Vì vậy việc giáo dục thểchất cho thế hệ trẻ là hết sức quan trọng nhằm tăng thêm sức khỏe chuẩn bị cho

họ bớc vào cuộc sống lao động, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, đáp ứng nhu cầucấp thiết trớc mắt và lâu dài cho sự nghiệp phát triển đất nớc

Thế hệ trẻ là mầm xanh của đất nớc là lực lợng gánh vác sứ mệnh của quốcgia, chiến đấu bảo vệ sự nghiệp cách mạng của Đảng mà Bác Hồ đã lựa chọn.Bởi vậy GDTC cho học sinh ở tất cả các cấp đặc biệt là học sinh phổ thông lànhiệm vụ cần thiết không thể thiếu trong chơng trình giáo dục và đào tạo

Tìm hiểu thực tiễn tập luyện kiểm tra và thi đấu bài thể dục phát trểnchung ở các trờng Trung Học Phổ Thông (THPT) trong nớc nói chung và trờngTHPT Thạch Thành II - Thanh Hóa nói riêng Chúng tôi nhận thấy tính tích cựccủa hoạt động này về mặt giáo dục đối với các em là sự nhiệt tình, hăng say,hứng thú cao trong tập luyện Nhng để tìm ra đợc những bài tập bổ trợ nhằmnâng cao hiệu quả bài thể dục phát triển chung cho các em lứa tuổi THPT thì cònhạn chế Xuất phát từ thực tiễn cần đẩy mạnh, phát triển cũng nh nâng cao hiệuquả bài Thể dục phát triển chung trong các trờng THPT vì mục đích vui chơi giảitrí và đặc biệt là mục địch nâng cao sức khỏe thể hình cho thế hệ trẻ Việt nam

phát triển một cách toàn diện chúng tôi đã mạnh dạn nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu một số bài tập bổ trợ nhằm phát triển các nhóm cơ tay, cơ bụng trong bài thể dục phát triển chung cho học sinh nam lớp 11B3, trờng THPT Thạch Thành II - Thanh Hóa"

II Mục tiêu nghiên cứu

Việc nâng cao thành tích trong tập luyện thể dục thể thao là yêu cầu đặt ra

đối với mỗi nhà giáo dục khi giảng dạy và là mục tiêu hớng tới của mỗi ngờihọc, mỗi vận động viên khi học tập và tập luyện

Vì vậy đề tài là sự lựa chọn, sắp xếp các bài tập bổ trợ góp phần nâng caothể lực và hoàn thiện kĩ thuật cùng với phơng pháp giảng dạy nhằm phát huy tốtnăng lực cho học sinh góp phần nâng cao thành tích trong bài thể dục phát triểnchung

Để giải quyết mục đích của đề tài mục tiêu nghiên cứu đặt ra là

1 Nghiên cứu một số bài tập bổ trợ nhằm phát triển các nhóm cơ tay, cơbụng trong bài thể dục phát triển chung cho học sinh nam lớp 11B3, TrờngTHPT Thạch Thành II - Thanh Hóa

2 ứng dụng và đánh giá hiệu quả bài tập bổ trợ nhằm phát triển các nhómcơ tay, cơ bụng trong bài thể dục phát triển chung cho học sinh nam lớp 11B3,Trờng THPT Thạch Thành II - Thanh Hóa

Chơng 1 tổng quan các vấn đề nghiên cứu 1.1 Quan điểm của đảng và nhà nớc ta về vấn đề giáo dục thể chất trong nhà trờng

Đảng và nhà nớc thờng xuyên quan tâm tới việc phát triển thể chất cho mọingời, nhất là thế hệ thanh thiếu niên Các nghị quyết của Đảng và nhà nớc đã chỉrõ: Công tác giáo dục thể chất cho thế hệ trẻ là một mặt quan trọng không thểthiếu đợc trong giáo dục đào tạo

Ngày nay với quan điểm giáo dục toàn diện về: Đức - trí - thể - mỹ - lao

động, đây không chỉ còn là t duy lý luận mà thực sự đã trở thành phơng châm chỉ

đạo thực tiễn của Đảng và nhà nớc ta Giáo dục thể chất là một bộ phận hữu cơkhông thể thiếu đợc, là một nội dung quan trọng trong quá trình giáo dục thế hệtrẻ Bởi xét về một góc độ nào đó thì giáo dục thể chất là một quá trình s phạmnhằm bảo vệ và tăng cờng sức khỏe cho mọi ngời Đất nớc ta đang chuyển mìnhtrên toàn diện về mọi mặt để phù hợp với xu thế phát triển chung của nhân loại.Chính vì vậy giáo dục đợc coi là quốc sách hành đầu

Nhận thấy rõ vai trò không thể thiếu của ngành GDTC đối với chiến lợcphát triển của đất nớc, Đảng và nhà nớc ta đã quan tâm sâu sắc và có sụ đầu tkhông ngừng để phát triển trong lĩnh vực này, đặc biệt là đầu t phát triển trongnhà trờng từ Mầm non đến Đại học Điều đó đă đợc cụ thể hóa trong các chủ tr-

ơng chính của Đảng và nhà nớc nh sau:

- Đại hội lần thứ 3 tháng 9 năm 1960 của Đảng Lao động Việt Nam đã địnhhớng công tác giáo dục và rèn luyện thể chất đối với tuổi trẻ học đờng Chủ tr-

ơng này đợc hội nghị TW Đảng lần thứ t tháng 4 năm 1963 phát triển lên một

b-ớc phù hợp với nguyên lý của chủ nghĩa Mác-LêNin về vấn đề phát triển con

ng-ời toàn diện

- Chỉ thị 06/CP-TW ngày 02/10/1985 của ban Bí th TW Đảng về công tácgiáo dụ thể chất đã đề cập đến vân đề quan trọng nh vai trò tác dụng của thể dụcthể thao và Quốc Phòng, phát triển thể dục thể thao quần chúng nhất là trong học

- Nghị quyết 8 của ban chấp hành TW Đảng khóa 7 đã khẳng định: " bắt

đầu đa việc giảng dạy thể dục và một số môn thể thao cần thiết vào chơng trìnhhọc tập của trờng THPT trờng THCN và các trờng Đại học

- Theo chỉ thị 36/CT - TW ngày 24/3/1994 của Ban Bí th TW Đảng cộngsản Việt Nam đã xác định mục tiêu cơ bản, lâu dài của công tác thể dục thể thao

là hình thành nền thể dục thể thao phát triển và tiến bộ, góp phần nâng cao sứckhoẻ, thể lực đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần của nhân dân và phấn đấu đạt đ-

ợc vị trí xứng đáng trong các hoạt động thể thao quốc tế, trớc hết là khu vực

Đông Nam á

- Chỉ thị 112/CT ngày 09/05/1999 của hội đồng Bộ trởng về công tác thểdục thể thao trong những năm trớc mắt đã chỉ rõ:" đối với học sinh, sinh viên tr-

ớc mắt nhà trờng phải nghiên túc thực hiện việc dạy học môn thể dục thể thao"

- Nghị quyết Trung ương 2 khoỏ VIII cú ghi: "…Giỏo dục thể chất trongcỏc nhà trường là một bộ phận hữu cơ của mục tiờu giỏo dục, đào tạo, đồng thời

là một nội dung của giỏo dục toàn diện cho thế hệ trẻ nhằm tạo nguồn tri thứcmới cú năng lực thể thao, cú sức khoẻ thớch ứng với cỏc điều kiện phức tạp vàlao động cao Đú là lớp người phỏt triển cao về trớ tuệ, cường trỏng về thể chất,phong phỳ về tinh thần, trong sỏng về đạo đức Mục tiờu chiến lược này thể hiện

rừ những yờu cầu mới bức bỏch về sức khoẻ và thể lực của con người lao độngmới trong nền kinh tế tri thức, nhằm phục vụ cụng cuộc cụng nghiệp hoỏ, hiệnđại hoỏ đất nước

Và còn rất nhiều đờng lối, chủ trơng, chính sách khác của Đảng và nhà nớcqua các kỳ đại hội Chính vì vậy mà hiện nay thể dục thể thao đợc coi là bộ phậnquan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân và đợc phát triển mạnh mẽ, đợcphổ cập rộng rãi trong các nhà trờng từ bậc Tiểu học đến bậc Đại học

1.2 Thực trạng giáo dục thể chất ở các Trờng Trung Học Phổ Thông hiện nay

Giáo dục thể chất là một mặt của giáo dục toàn diện trong nhà trờng phổthông, nó có vị trí quan trọng trong việc bảo vệ, nâng cao sức khoẻ thể lực chohọc sinh, chuẩn bị cho ngời lao động trong tơng lai đáp ứng yêu cầu của sựnghiệp Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nớc

Với mục tiêu “Khoẻ để học tập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”, “khoẻ đểchinh phục đỉnh cao tri thức” giáo dục thể chất đã một phần góp phần trang bịcho học sinh những kiến thức, kỹ năng để rèn luyện, sức khoẻ, góp phần giáo

dục đạo đức, ý chí và xây dựng lối sống lành mạnh, đồng thời giúp học sinh giảitoả những căng thẳng do thiếu vận động tạo nên Song công tác giáo dục thể chấthọc đờng nói chung và giáo dục thể chất trong trờng THPT nói riêng vẫn còn làmối day dứt, lo âu của nhiều nhà khoa học chuyên ngành Thực tế thấy rằng từtrớc đến nay giáo dục thể chất vẫn đợc xem là môn phụ ở các trờng phổ thông.Bởi nó không thuộc các môn văn hóa và không là môn thi tốt nghiệp Sự quantâm và đầu t đối với giáo dục thể chất cũng cha đầy đủ và thiết bị phục vụ giảngdạy và tập luyện vẫn còn nhiều thiếu thốn Hiện nay, hầu hết tất cả các trờng họctrong cả nớc học sinh học môn thể dục ngoài sân Nếu ma các em phải nghỉ vì

điều kiện sân bãi cha thực sự tốt và đợc đầu t đúng mức Hơn thế nữa việc đầu ttrang thiết bị phục vụ cho học tập và tập luyện còn thiếu thốn

Đánh giá về thực trạng giáo dục thể chất trong trờng học các tác giả Vũ

Đức Thu, Nguyễn Kỳ Anh nhận xét "Công tác giáo dục trong nhà trờng còn cha

có nề nếp, nhà trờng còn cha tiến hành giảng dạy theo đúng chơng trình, hiện ợng bỏ giờ, cắt xén nội dung và thời gian còn mang tính phổ biến thờng xảy ra ởnhiều trờng Hoạt động thể dục thể thao quần chúng còn nghèo nàn, thiếu kếhoạch, cha lôi cuốn đợc học sinh tham gia"

t-Một câu hỏi đặt ra rằng sự yếu kém về công tác giáo dục nh thế nguyênnhân chính do đâu? Phải thừa nhận một điều rằng hệ thống giáo dục Việt Namcòn tồn tại nhiều bất cập khi cha bố trí hợp lý giữa học tập các môn văn hóa vàmôn thể dục, khi chỉ đa ra 2 tiết học thể dục trong 1 tuần, tỷ lệ 2 tiết trong 1 tuầnquả là quá ít so với nhu cầu vận động ở lứa tuổi các em Hơn thế nữa thời giancác em đợc phân bố lịch học cũng cha hợp lý

Thay vì nên xếp lịch vào 1 buổi riêng thì đa số các trờng THPT lại xếp lịchhọc xen với học văn hóa Thiết nghĩ rằng, nếu các em học thể dục 1 tiết, 2 tiết

đầu thì tiết văn hóa sau các em sẽ khó hoặc không thể tiếp thu đợc vì quá mệtmỏi Nếu các em phải học thể dục vào 2 tiết cuối khi các em đã mệt mỏi và đóithì hiệu quả học tập sẽ ra sao khi các em thiếu năng lợng cho sự vận động Điềuquan trọng mà chúng ta nhận thấy ở lứa tuổi các em nguyên nhân thiếu vận động

và vận động thiếu khoa học là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng sự yếukém về thể chất so với các học sinh cùng lứa tuổi của một số nớc trên thế giới.Với điều kiện một đất nớc còn nghèo nàn, lạc hậu và đang dần bớc đi lên thìviệc gặp phải những khó khăn thiếu thốn trong giáo dục nói chung và giáo dục thểchất nói riêng là điều không thể tránh khỏi Một câu hỏi mà chúng ta trăn trở rằng:Chúng ta nên làm gì để khắc phục thiếu thốn khó khăn về điều kiện, cơ sở vật chất

để cải thiện khắc phục tình trạng sức khoẻ thể chất của học sinh THPT? Đó là một

câu hỏi lớn mà những nhà làm khoa học luôn trăn trở, suy nghĩ Theo chúng tôi,với lợng thời gian 2 tiết/1 tuần chúng ta phải mạnh dạn đổi mới cách thức nộidung giảng dạy trong môn học của mình, phải phát huy tối đa, phù hợp các nộidung và hình thức.

Đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu khoa học đề cập đến vấn đề đổi mới cáchthức, nội dung giảng dạy trong môn giáo dục thể chất và đặc biệt là các bài tậpphát triển chung ở lớp 11 và 12 Việc áp dụng phơng pháp bài tập bổ trợ để đa

vào giảng dạy, việc kết hợp giảng dạy và thực hành hợp lý… Song những đề tài

liên quan đến các bài thể dục phát triển chung dành cho lứa tuổi THPT vẫn còn

là một mảng tối mà các nhà nghiên cứu khoa học giáo dục thể chất đề cập đếncha nhiều Chúng tôi hy vọng với đề tài này sẽ góp phần giải quyết đợc một phần

về vấn đề nâng cao hiệu quả sau khi học bài thể dục phát triển chung

1.3 Đặc điểm về mặt tâm sinh lý lứa tuổi Trung Học Phổ Thông

dễ tốn sức, hay dễ xảy ra chấn thơng và chính điều đó đôi lúc làm ảnh hởngkhông tốt trong tập luyện TDTT

Nguyên lý phát triển trong triết học Mác-Lênin thừa nhận, sự phát triển làquá trình biến đổi của sự vật từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp Đó là quátrình nảy sinh cái mới trên cơ sở cái cũ do sự đấu tranh giữa các mặt đối lập nằmngay trong bản thân sự vật hiện tợng Sự phát triển tâm lý gắn liền với sự xuấthiện những đặc điểm mới về chất - những cấu tạo tâm lý mới ở những giai đoạnlứa tuổi nhất định Nh vậy, sự phát triển tâm lý của con ngời gắn liền với sự hoạt

động của con ngời trong đời sống thực tiễn phụ thuộc chủ yếu vào một dạng hoạt

động chủ đạo

Vì vậy, khi tiến hành công tác giáo dục thể chất cho các em ở lứa tuổi nàykhông chỉ yêu cầu học sinh thực hiện đúng, nhanh những bài tập dới sự chỉ dẫntrực tiếp của giáo viên mà còn phải chú ý, uốn nắn, luôn nhắc nhở và chỉ đạo,

định hớng và động viên các em hoàn thành nhiệm vụ, kèm theo khen thởng để có

sự khuyến khích động viên, nói cách khác phải dạy các em biết cách học, tự rènluyện thân thể

Bên cạnh đó thì trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần phải động viên,khuyến khích những em học kém, tiếp thu còn chậm, phải khuyến khích hớngdẫn các em tập luyện tốt, lấy động viên thuyết phục là phơng pháp chính, chứkhông phải là gò ép, đe doạ Qua đó tạo đợc hứng thú trong tập luyện để tạo nên

sự phát triển cân đối với từng học sinh và góp phần giáo dục cho các em thànhngời có tính kiên cờng, biết tự kiềm chế và có ý chí

1.3.2 Về mặt giải phẫu sinh lý

Lứa tuổi PTTH là lứa tuổi đầu thanh niên, là thời kỳ đạt đợc sự trởng thành

về mặt thể lực, nhng sự phát triển cơ thể còn kém so với sự phát triển cơ thể củangời lớn Có nghĩa là ở lứa tuổi này cơ thể các em đang phát triển mạnh, khảnăng hoạt động của các cơ quan và các bộ phận cơ thể đợc nâng cao Cụ thể là:

* Hệ vận động:

- Hệ xơng: ở lứa tuổi này phát triển một cách đột ngột về chiều dài, chiềudày, đàn tích xơng giãn, độ giảm xơng do hàm lợng Magic, Photpho, Canxitrong xơng tăng Quá trình cốt hoá xơng ở các bộ phận cha hoàn tất Chỉ xuấthiện sự cốt hoá ở một số bộ phận nh mặt (cột xơng sống) Các tổ chức sụn đợcthay thế bằng mô xơng nên cùng với sự phát triển chiều dài của xơng cột sốngthì khẳng biến đổi của cột sống không giảm mà trái lại tăng lên có xu hớng congvẹo Vì vậy mà trong quá trình giảng dạy cần tránh cho học sinh tập luyện vớidụng cụ có trọng lợng quá nặng và các hoạt động gây chấn động quá mạnh

- Hệ cơ: ở lứa tuổi này cơ của các em phát triển với tốc độ nhanh để đi đếnhoàn thiện, nhng phát triển không đều và chậm hơn so với hệ xơng Cơ to pháttriển nhanh hơn cơ nhỏ, cơ chi trên phát triển nhanh hơn cơ chi dới Khối lợng cơtăng lên rất nhanh, đàn tích cơ tăng không đều, chủ yếu là nhỏ và dài Do vậy khicơ hoạt động chóng dẫn đến mệt mỏi Vì vậy khi tập luyện giáo viên giảng dạycần chú ý phát triển cơ bắp cho các em

* Hệ thần kinh:

ở lứa tuổi này hệ thống thần kinh trung ơng đã khá hoàn thiện, hoạt độngphân tích trên vỏ não về tri giác có định hớng sâu sắc hơn Khả năng nhận hiểucấu trúc động tác và tái hiện chính xác hoạt động vận động đợc nâng cao Ngay

từ tuổi thiếu niên đã diễn ra quá trình hoàn thiện cơ quan phân tích và nhữngchức năng vận động quan trọng nhất, nhất là các cảm giác bản thể trong điềukiện động tác ở lứa tuổi này học sinh không chỉ học các phần động tác vận

động đơn lẻ nh trớc (chạy, nhảy, bật, bay và chạm đất khi nhảy, ném tại chỗhoặc có đà ) mà chủ yếu là từng bớc hoàn thiện ghép những phần đã học trớcthành các liên hợp động tác tơng đối hoàn chỉnh, ở các điều kiện khác nhau, phùhợp với đặc điểm của từng học sinh Vì vậy khi giảng dạy cần thay đổi nhiềuhình thức tập luyện, vận dụng các hình thức trò chơi, thi đấu để hoàn thành tốtnhững bài tập đã đề ra

* Hệ hô hấp:

ở lứa tuổi này phổi các em phát triển mạnh nhng cha đều, khung ngực cònnhỏ, hẹp nên các em thở nhanh và nông, không có sự ổn định của dung tích sống,không khí, đó chính là nguyên nhân làm cho tần số hô hấp của các em tăng cao khihoạt động và gây hiện tợng thiếu O2, dẫn đến mệt mỏi

* Hệ tuần hoàn:

ở lứa tuổi này hệ tuần hoàn đang trên đà phát triển mạnh để kịp thời pháttriển toàn thân, tim lớn hơn, khả năng co bóp của cơ tim phát triển, do đó nângcao khá rõ lu lợng máu/phút Mạch lúc bình thờng chậm hơn (tiết kiệm hơn), nh-

ng khi vận động căng thì tần số nhanh hơn Phản ứng của tim đối với các lợng vận

động thể lực đã khá chính xác, tim trở nên dẻo dai hơn

Từ những đặc điểm tâm sinh lý đó để lựa chọn một số bài tập bổ trợ trên cănbản khối lợng, cờng độ phù hợp với lứa tuổi học sinh PTTH, đặc biệt khi áp dụngcác bài tập bổ trợ cần căn cứ vào đặc điểm, tình hình tiếp thu kỹ thuật và đặc

điểm thể lực phù hợp với khối lợng vận động Đồng thời điều chỉnh thời gian tậpluyện cho phù hợp tâm sinh lý của học sinh để cho quá trình giảng dạy đạt kếtquả cao, giúp cho các em học sinh trở thành con phát triển toàn diện về thể chất,tinh thần Đồng thời nâng cao kết quả học tập và phần nào lôi cuốn các em hăngsay tham gia tập luyện và thi đấu ở trờng phổ thông

1.4 Đặc điểm, tính chất và ý nghĩa của bài thể dục phát triển chung

1.4.1 Đặc điểm và tính chất

Bài tập phát triển chung là những động tác thể dục phối hợp nhằm phát triểntoàn diện cơ thể con ngời, những động tác đó đợc thực hiện với mức độ căng cơ,với tốc độ và biên độ khác nhau Mục đích của bài tập này là phát triển thể lựcchung và chuẩn bị cho ngời tập tiếp thu những kỹ năng, kỹ xảo vận động phứctạp hơn, bài phát triển chung có thể tiến hành dới hình thức tay không hoặc kếthợp với dụng cụ nh: tạ, bóng nhồi, dây cao su, gậy thể dục…Những bài tập nàytơng đối đơn giản dễ tiếp thu, có tác dụng một cách chọn lọc đến từng bộ phậncơ thể và từng nhóm cơ Đồng thời nhằm phát triển cơ thể, sửa chữa những t thếsai lệch và sử dụng vào việc chữa bệnh, hơn nữa nó còn có khả năng kiểm tra vàduy trì mức độ phát triển của kỹ năng, kỹ xảo vận động

Khi lựa chọn và biên soạn một bài tập phát triển chung trớc hết phải quántriệt nhiệm vụ chung, mục đích yêu cầu của từng buổi tập, phải hiểu rõ yêu cầutác dụng của từng động tác, đồng thời nắm vững đặc điểm đối tợng tập luyện(lứa tuổi, giới tính, trình độ chuẩn bị thể lực) Khi lựa chọn các bài tập cần tuântheo những yêu cầu sau:

- Động tác phải phù hợp với mục đích, yêu cầu của buổi tập

- Bài tập đợc chọn phải có tác dụng một cách toàn diện đến cơ thể của ngờitập

- Bài tập phải phù hợp với lứa tuổi, giới tính và mức độ chuẩn bị thể lực củatừng ngời tập

Trong giảng dạy các bài tập phát triển chung cần phải tuân theo các nguyêntắc cơ bản sau:

- Đặc tính của bài liên hợp là những động tác có tác dụng rèn luyện t thế cơbản, giúp cho ngời tập phát triển, nó củng cố t thế cơ bản chính xác và trên cơ sở

đó chuẩn bị thực hiện những động tác tiếp theo

- Là những động tác đơn giản yêu cầu những nhóm cơ lớn phải tham giahoạt động có ảnh hởng tích cực lên các cơ quan của cơ thể, nó rất cần thiết đểthực hiện các động tác sau:

- Khi thực hiện bài liên hợp cần phải sắp xếp theo một thứ tự nhất định,những động tác có ảnh hởng trực tiếp tất cả các nhóm cơ của từng bộ phận cơthể Độ khó và mức độ dùng sức đợc nâng lên dần Việc sắp xếp nh vậy sẽ đambảo nguyên tắc tăng dần lợng vận động và thứ tự các phần khác nhau của cơ thể,nâng cao hiệu quả tập luyện cũng nh tạo điều kiện cho các cơ luân phiên giữahoạt động và nghỉ ngơi

- Trong bài tập liên hợp phải sắp xếp những động tác phức tạp và yêu cầuvận dụng sức lực cao hơn để phát triển toàn diện Đó là các bài tập toàn thânhoặc phối hợp, có thể sắp xếp 2-3 động tác

- Thông thờng trớc khi tập luyện các động tác có tính chất dùng sức, phảitập các động tác có tính giãn cơ khớp, dây chằng có thể bị tổn hại và cần phảichú ý những động tác căng thẳng cơ thể cần phải có những động tác thả lỏng.

- Phần kết thúc bài liên hợp nên sắp xếp các động tác có cờng độ trung bình,

có tác dụng rèn luyện t thế cơ bản

Trong khi tiến hành lên lớp các bài tập phát triển chung có thể sử dụngnhiều hình thức tập luyện khác nhau Hình thức càng phong phú thì hiệu quả tậpluyện càng cao, vận dụng các loại hình trong buổi tập làm cho hình thức tậpluyện phong phú hơn, học sinh tiếp thu dễ dàng

1.4.2 ý nghĩa thực tiễn của bài tập phát triển chung

- Là loại hình bài tập đa dạng và phong phú nên có thể sử dụng chúng vàocác mục đích tập luyện khác nhau

Ví dụ: Dễ khởi động, phát triển các tố chất thể lực, chữa bệnh

- Có thể sử dụng bài tập cho các đối tợng ngời tập có giới tính, lứa tuổi,trình độ tập luyện và sức khỏe khác nhau

- Bài tập phát triển chung dễ điều chỉnh lợng vận động nhờ thay đổi cácnhân tố tạo nên lợng vận động nh: thời gian, tốc độ, số lần lặp lại, trọng lợng vậtnặng, nhịp độ, biên độ…

- Bài tập phát triển chung không đòi hỏi điều kiện thực hiện phức tạp, có thểtập mọi lúc mọi nơi

Vì vậy bài thể dục phát triển chung có ý nghĩa to lớn trong đời sống sinh hoạt,học tập, lao động, sản xuất và chiến đấu của con ngời

+ Nhóm A: 30 học sinh nam lớp 11B3 thuộc nhóm thực nghiệm.

+ Nhóm B: 30 học sinh nam lớp 11B8 thuộc nhóm đối chứng

2.2.2 Phơng pháp điều tra, phỏng

Để xác định việc lựa chọn các bài tập một các khoa học khách quan, chínhxác, chúng tôi tiến hành phỏng vấn bằng phiếu phỏng vấn đối với các thầy côgiáo và các học sinh nhằm lựa chọn ra những bài tập hợp lý giúp các em nângcao thành tích của bài tập phát triển chung

2.2.3 Phơng pháp quan sát s phạm

Trong quá trình nghiên cứu đề tài chúng tôi đã sử dụng phơng pháp quan sát

s phạm, để quan sát đối tợng nghiên cứu nhằm khai thác những dấu hiệu bênngoài và cả trong thông tin sâu kín bên trong mà không làm ảnh hởng đến quátrình hoạt động của đối tợng

* Treo, co duỗi tay ở xà đơn.

- T thế chuẩn bị: Hai tay nắm xà đơn, treo ngời theo phơng thẳng đứng

- Thực hiện: Dùng sức mạnh của cơ tay kéo ngời lên, khi đầu vợt qua xa

đơn thì hạ xuống Yêu cầu chân không chạm đất

- Cách đánh giá: Bằng tổng số lần thực hiện tối đa với khả năng thực hiệncủa mỗi ngời

* Nằm ngửa nâng chân vuông góc với thân

- T thế chuẩn bị: Nằm ngữa, hai tay đặt lên đầu hoặc nắm lấy cổ chân củangời giúp đỡ

- Cách thực hiện: Dùng sức mạnh của cơ bụng, cơ đùi nâng chân lên vuônggóc với thân ngời sau đó hạ xuống Yêu cầu khi hạ xuống chân không chạm đất

- Cách đánh giá: Bằng tổng số lần thực hiện tối đa với khả năng thực hiệncủa mỗi ngời

*Treo ke gập duỗi trên thang dóng.

- T thế chuẩn bị: Hai tay dữ chặt thang dóng, cơ thể thả lỏng tự do

- Thực hiện: Dùng sức mạnh của cơ bụng, cơ chân đa gập thân lên cao và

- Nhóm thực nghiệm A: Gồm 30 học sinh nam: Tiến hành tập luyện theogiáo án đặc biệt với các bài tập bổ trợ mà chúng tôi lựa chọn Để nhận xét hiệuquả của bài tập, chúng tôi đánh giá kết quả và so sánh theo phơng pháp thựcnghiệm song song

- Nhóm đối chiếu B: Gồm 30 học sinh nam: Tiến hành tập luyện theo giáo

án giảng dạy của giáo viên bộ môn

2.2.6 Phơng pháp toán học thống kê

Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi sử dụng phơng pháp này để sử lý sốliệu, đánh giá hiệu quả của việc ứng dụng các bài tập mà chúng tôi lựa chọn gồmcác công thức:

- Công thức tính trung bình cộng:

1

n i i

X X

x

X X n

- Nếu Ttính < Tbảng thì sự khác biệt không có ý nghĩa

2.3 Địa điểm nghiên cứu

- Trờng THPT Thạch Thành II – Thanh Hoá, đã tạo điều kiện thuận lợi nhất giúp đỡ Thanh Hoá

- Trờng Đại Học Vinh – Thanh Hoá, đã tạo điều kiện thuận lợi nhất giúp đỡ Nghệ An

Thiết kế nghiên cứu

Với đề tài này trớc hết tôi tìm hiểu quan điểm của Đảng, nhà nớc về TDTT

và thực trạng về vấn đề mà mình đang tìm tòi, nghiên cứu Từ việc làm đó, chúng

tôi nhận thức đợc vấn đề nghiên cứu một số bài tập bổ trợ nhằm phát triển các

nhóm cơ tay, cơ bụng trong bài thể dục phát triển chung cho học sinh nam lớp

11B3, Trờng THPT Thạch Thành II - Thanh Hóa là một mảng tối mà các nhà

khoa học thể thao khai thác tới cha nhiều

Để làm đợc việc đó chúng tôi đã xây dựng đợc hệ thống bài tập bổ trợ nhằmnâng cao thành tích bài thể dục phát triển chung và xây dựng đợc kế hoạch giảngdạy cụ thể cho từng tháng, từng tuần và từng tiết học Để đánh giá đ ợc hiệu quảcủa việc làm trên chúng tôi đã có những test kiểm tra đánh giá trớc và sau thựcnghiệm đối với cả 2 nhóm đối chiếu và thực nghiệm để khẳng định hiệu quả củacông việc mà chúng tôi đặt ra trớc đó

Từ kết quả thu đợc trớc và sau thực nghiệm giúp chúng tôi có cơ sở rút ra

đ-ợc những kết luận kiến nghị hợp lý và thiết thực

Chơng 3 kết quả nghiên cứu và bàn luận

3.1 Cơ sở để lựa chọn một số bài tập bổ trợ nhằm phát triển các nhóm cơ

tay, cơ bụng trong bài thể dục phát triển chung cho học sinh nam lớp 11B3, Trờng Trung Học Phổ Thông Thạch Thành II - Thanh Hóa

Trong tập luyện thể dục thể thao nói chung và tập luyện bài thể dục pháttriển chung nói riêng thì vấn đề yếu tố thể lực đợc đặt lên hàng đầu và giữ vai tròquan trọng Bài tập phát triển chung là những động tác thể dục phối hợp nhằmphát triển toàn diện cơ thể con ngời, những động tác đó đợc thực hiện với mức độcăng cơ, với tốc độ và biên độ khác nhau Mục đích của bài tập này là phát triểnthể lực chung và chuẩn bị cho ngời tập tiếp thu những kỹ năng, kỹ xảo vận độngphức tạp hơn, bài phát triển chung có thể tiến hành dới hình thức tay không hoặckết hợp với dụng cụ nh: tạ, bóng nhồi, dây cao su, gậy thể dục… Trong tập bàithể dục phát triển chung thì tố chất thể lực thể hiện rõ với hoạt động dùng sứcbền và sự khéo léo để thực hiện đợc toàn bộ động tác Nhng yếu tố cốt lõi cơ sở

đầu tiên đặt nền móng cho kết quả thực hiện vẫn là việc chuẩn bị thể lực, trong

đó tố chất nhanh, mạnh, bền là những yếu tố quan trọng nhất

Để đánh giá vai trò của các tố chất đó trong tập luyện bài thể dục phát triểnchung chúng ta phải hiểu đợc bản chất của từng tố chất đó

* Cơ sở sinh lý của tố chất sức mạnh

Sức mạnh là khả năng khắc phục trọng tải bên ngoài bằng sự căng cơ

Sức mạnh mà cơ phát ra phụ thuộc vào:

- Số lợng đơn vị vận động (sợi cơ) tham gia vào căng cơ

- Chế độ co của đơn vị vận động (sợi cơ) đó

- Chiều dài ban đầu của sợi cơ trớc lúc co

Khi số lợng cơ là tối đa các sợi cơ đều co theo chế độ co cứng và chiều dàiban đầu của sợi cơ là chiều dài tối u thì cơ sẽ co với lực tối đa, lực đó gọi là sứcmạnh tối đa Sức mạnh tối đa của một cơ phụ thuộc và số lợng sợi cơ và tiết diệnngang (độ dày) của các sợi cơ

Thực tế sức mạnh cơ của con ngời đợc đo khi cơ co tích cực, nghĩa là có sựtham gia của ý thức Vì vậy sức mạnh đó thực tế chỉ là sức mạnh tích cực tối đa

- Các yếu tố ảnh hởng đến sức mạnh

* Các yếu tố trong cơ ở ngoại vi

+ Điều kiện cơ học của sự co cơ và chiều dài ban đầu của cơ học là các yếu

tố kỹ năng của hoạt động sức mạnh, hoàn thiện kỹ thuật động tác là tạo điều kiệncơ học và chiều dài ban đầu tối u cho sự co cơ

+ Độ dày (tiết diện nang của cơ): Khi độ dày của cơ tăng thì sức mạnh cũngtăng Tăng tiết diện ngang của cơ do tập luyện thể lực gọi là phì đại cơ

+ Đặc điểm các loại sợi cơ chứa trong cơ: là tỷ lệ các loại sợi chậm (nhómI) và nhanh (nhóm II - A, II - B) chứa trong cơ

* Các yếu tố thần kinh trung ơng điều khiển sự co cơ và phối hợp giữa cácsợi cơ và cơ trớc tiên là khả năng, chức năng của nơron thần kinh vận động, tức

là mức độ phát xung động với tần số cao

- Cơ chế cải thiện sức mạnh: Cơ sở sinh lý của phát triển sức mạnh là tăng

c-ờng số lợng đơn vị vận động tham gia vào hoạt động, đặc biệt là các đơn vị vận

động nhanh, chứa các sợi cơ nhóm II có khả năng phì đại cơ lớn

Nhiệm vụ trong giáo dục sức mạnh nói chung là phải phát triển toàn diệncác loại sức mạnh: Sức mạnh tuyệt đối, sức mạnh bột phát… sử dụng hợp lýtrong các điều kiện khác nhau Vì thế, trong khi lựa chọn các bài tập hay phơngtiện khác để giáo dục sức mạnh thì phải tạo ra đợc sự căng cơ tối đa

* Cơ sở sinh lý của tố chất sức nhanh

- Sức nhanh là khả năng thực hiện động tác trong khoảng thời gian ngắnnhất Nó là tố chất tổng hợp của 3 yếu tố cấu thành là: Thời gian phản ứng, thờigian của động tác riêng lẻ và tần số hoạt động

- Yếu tố quyết định tốc độ của các dạng sức nhanh là độ linh hoạt của cácquá trình thần kinh và tốc độ co cơ

+ Độ linh hoạt của quá trình thần kinh thể hiện biến đổi nhanh chóng giữahng phấn và ức chế trong trung tâm thần kinh, ngoài ra độ linh hoạt thần kinhcòn bao gồm cả tốc độ dẫn truyền xung động trong các dây thần kinh ở ngoại vi.+ Tốc độ co cơ phụ thuộc trớc tiên vào tỷ lệ sợi cơ nhanh và sợi cơ chậmtrong cơ Các cơ có tỷ lệ sợi cơ nhanh cao, đặc biệt là sợi cơ nhóm II - A có khảnăng tốc độ cao hơn

- Cơ sở sinh lý để phát triển sức nhanh

Trong hoạt động thể dục thể thao để phát triển sức nhanh cần lựa chọnnhững bài tập giúp tăng cờng độ linh hoạt và tốc độ dẫn truyền hng phấn ở trungtâm thần kinh và bộ máy vận động, tăng cờng phối hợp giữa các sợi cơ và các cơ,nâng cao tốc độ thả lỏng cơ Chọn những bài tập tần số cao trọng tải nhỏ, có thờigian nghỉ dài

* Cơ sở sinh lý của tố chất sức bền