Nghiên cứu một số bài tập bổ trợ giúp tiếp thu kỹ thuật đá bóng bằng lòng mu trong bàn chân cho nam học sinh trường THPH dân tộc nội trú thanh hoá

Trờng Đại học Vinh Khoa GDTC ------Phạm V ơng Kiệt Nghiên cứu một số bài tập bổ trợ giúp tiếp thu kỹ thuật đá bóng bằng lòng - mu trong bàn chân cho nam học sinh trờng THPT dân tộc

Trờng Đại học Vinh

Khoa GDTC

- -Phạm V ơng Kiệt

Nghiên cứu một số bài tập bổ trợ giúp

tiếp thu kỹ thuật đá bóng bằng lòng - mu trong bàn chân cho nam học sinh trờng THPT dân tộc nội

trú Thanh Hoá

Luận văn tốt nghiệp chuyên ngành: các môn bóng

Vinh, 5/2003

Mục lục Trang

Chơng I : Mục đích - nhiệm vụ nghiên cứu 5

Chơng II: Phơng pháp - tổ chức nghiên cứu 6

I- Phơng pháp nghiên cứu 6

1 Phơng pháp đọc và phân tích tổng hợp tài liệu 6 2.Phơng pháp quan sát s phạm 6

3 Phơng pháp thực nghiệm s phạm 7

II- Tổ chức nghiên cứu 9

1 Thời gian tiến hành nghiên cứu 9

Chơng III: Kết quả và phân tích kết quả nhiệm vụ 1 10

1 Các căn cứ cơ sở cho việc xây dựng các bài tập bổ trợ đá bóng 10

2 Xây dựng một số bài tập bổ trợ cho kỹ thuật đá bóng bằng lòng

3 Xây dựng một số bài tập bổ trợ cho kỹ thuật đá bóng bằng mu

Chơng IV: Kết quả và phân tích kết quả NHiệm vụ 2 24

1 Kết quả kiểm tra trình độ thể lực và kỹ thuật của hai nhóm 241.1 Kết quả kiểm tra trình độ thể lực 241.2.Kết quả kiểm tra trình độ kỹ thuật 25

2 Thử nghiệm đánh giá các bài tập bổ trợ 28

Đặt vấn đề

Giáo dục thể chất là một bộ phận cơ bản của hệ thống giáo dục quốcdân Trong đó việc giáo dục thể chất cho thế hệ trẻ là vấn đề đợc Đảng và Nhànớc đặc biệt quan tâm Điều đó đã thể hiện rất rõ trong Nghị quyết Đại hội

Đảng toàn quốc lần thứ VII tháng 6 năm 1991 của Đảng cộng sản Việt Nam :

"…về công tác thể dục thể thao cần coi trọng, nâng cao chất lvề công tác thể dục thể thao cần coi trọng, nâng cao chất lợng giáo dục thểchất trong trờng học…về công tác thể dục thể thao cần coi trọng, nâng cao chất l" Muốn xây dựng đất nớc giàu mạnh, văn minh khôngnhững chỉ có phát triển về trí tuệ trong sáng về đạo đức, lối sống mà cần phải

có con ngời cờng tráng về thể chất

Mục đích của giáo dục và giáo dục thể chất nớc ta là bồi dỡng thế hệ trẻtrở thành những ngời phát triển toàn diện về mọi mặt có phẩm chất đạo đức,

có chuyên môn giỏi, có sức khoẻ tốt để phục vụ cho sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Ngày nay đất nớc ta đang chuyển mình để bớc vào thời kỳ của nền kinh

tế tri thức thì nhân tố sức khoẻ của nhân dân nói chung và của học sinh nóiriêng lại càng phải đợc các cấp các ngành cũng nh toàn xã hội quan tâmnhiều hơn Bên cạnh sự hội nhập của nền kinh tế là các hoạt động giao lu vănhoá thể thao để tăng thêm tình đoàn kết, hữu nghị; sự học hỏi lẫn nhau giữacác địa phơng quốc gia, hay châu lục…về công tác thể dục thể thao cần coi trọng, nâng cao chất l Trong đó bóng đá là một môn thể thao

đợc dùng làm phơng tiện cơ bản để phục vụ cho mục đích chính trị này

Hiện nay, bóng đá là một trong những môn thể thao đã và đang đợcphát triển mạnh mẽ nhất trên tất cả các địa phơng ở trong nớc và trên toàn thếgiới Bởi vì: Bóng đá là một phơng tiện hấp dẫn trong giáo dục thể chất và vănhoá thể thao của tuổi trẻ Nó có tác dụng giáo dục ngời tập về các mặt nh : đạo

đức ý chí, thẫm mỹ, tính trung thực và lòng dũng cảm đặc biệt là tinh thần

đoàn kết và tình hữu nghị …về công tác thể dục thể thao cần coi trọng, nâng cao chất l Những pha bóng đẹp mắt, những cử chỉ đẹptrong thi đấu đã thực sự hấp dẫn, lôi cuốn đông đảo giới hâm mộ Chính vì vậy

mà bóng đá nó đợc mệnh danh là môn thể thao "vua"

Do đó, bồi dỡng, đào tạo và phát triển bóng đá trẻ trong những năm gần

đây đã đợc nhiều địa phơng trên cả nớc đặc biệt coi trọng và hiện nay mônbóng đá đã đợc áp dụng vào giảng dạy ở một số trờng phổ thông trên cả nớc

Trong công cuộc xây dựng CNXH cán bộ và nhân dân các dân tộc củatỉnh Thanh Hoá luôn cố gắng thực hiện thắng lợi các Nghị quyết của Đảng vàNhà nớc Cùng với cả nớc đang chuyển mình trong nền kinh tế tri thức, gópphần đẩy mạnh công cuộc hiện đại hoá đất nớc Vấn đề giáo dục thể chất chothế hệ trẻ nói chung và lứa tuổi học sinh nói riêng đợc các cấp, các ngành củatỉnh Thanh Hoá rất quan tâm trong đó bóng đá là một nội dung quan trọng đợc

đặt ra ngang tầm với giáo dục dân trí Bởi đó không phải là sự chuẩn bị chocác em phát triển toàn diện về đức - trí - thể - mỹ mà còn có đầy đủ mọi điềukiện để các em bớc vào cuộc sống lao động xây dựng CNXH là nguồn lựcchính cho mai sau Việc tiếp thu nắm vững kỹ thuật cơ bản là nền tảng vữngchắc để giúp học sinh sử dụng hoàn hảo các động tác kỹ thuật ở mọi tìnhhuống trong bóng đá Tuy nhiên, trong quá trình học tập để tiếp thu đợc các

kỹ thuật đá bóng một cách thuận lợi và nhanh chóng không phải là một vấn đề

đơn giản mà nó phụ thuộc rất lớn vào các bài tập bổ trợ Bởi vì rằng, các bàitập bổ trợ nó giúp ngời mới học rút ngắn đợc thời gian tiếp thu kỹ thuật độngtác, đồng thời sớm hình thành kỹ năng kỹ xảo khi đá bóng Hơn nữa, hầu hết

đội ngũ giáo viên giảng dạy môn thể dục của các trờng THPT trên địa bàn tỉnhThanh Hoá khi giảng dạy môn tự chọn bóng đá đều cha đa ra đợc các bài tập

bổ trợ để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp thu kỹ thuật của học sinh Do

đó, đã hạn chế phần nào đến khả năng đá bóng của các em

Xuất phát từ những vấn đề cơ bản nêu trên với mong muốn góp phầnnhỏ vào sự nghiệp giáo dục thể chất nói chung và bồi dỡng tài năng bóng đátrẻ trong học sinh các trờng phổ thông nói riêng Chúng tôi đã lựa chọn

"Nghiên cứu một số bài tập bổ trợ giúp tiếp thu kỹ thuật đá bóng bằng lòng - mu trong bàn chân cho nam học sinh trờng THPT dân tộc nội trú Thanh Hoá"

Chơng I:

I- Mục đích - Nhiệm vụ nghiên cứu

1 Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu các bài tập bổ trợ cho kỹ thuật đá bóng bằng lòng - mutrong bàn chân để góp phần nâng cao hiệu quả của môn học tự chọn cho namhọc sinh trờng THPT dân tộc nội trú tỉnh Thanh Hoá

2 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Để giải quyết mục đích của đề tài các nhiệm vụ đặt ra nh sau:

Nhiệm vụ 1:

Xây dựng một số bài tập bổ trợ giúp tiếp thu kỹ thuật đá bóng bằnglòng - mu trong bàn chân cho nam học sinh trờng THPT dân tộc nội trú tỉnhThanh Hoá

Nhiệm vụ 2:

Thử nghiệm đánh giá hiệu quả các bài tập bổ trợ để tiếp thu kỹ thuật đábóng bằng lòng- mu trong cho nam học sinh trờng THPT Dân tộc nôi trú tỉnhThanh Hoá

ơng pháp giáo dục thể chất, các tài liệu giáo trình có liên quan đến kỹ thuật đábóng.

2 Phơng pháp quan sát s phạm.

Phơng pháp quan sát s phạm cũng thuộc phạm trù của phơng phápnghiên cứu khoa học đợc sử dụng rất rộng rãi trong nghiên cứu các vấn đề sphạm Điều nổi bật trong quan sát s phạm là ngời nghiên cứu trực tiếp, tiếpcận đối tợng nghiên cứu và thực tế khách quan Để thực hiện phơng pháp nàychúng tôi sử dụng các hình thức :

- Quan sát trực tiếp giờ dạy thể dục và có nhận định đánh giá một cáchkhách quan

- Quan sát đo đạc ( sử dụng mật độ tập luyện của học sinh kết hợp vớicác phơng pháo giảng dạy cuả giáo viên )

- Phơng pháp đo đạc bằng các bài tập chuẩn để đánh giá trình độ vàkhả năng thực hành kỹ thuật đá bóng của học sinh trong quá trình tập luyện

3 Phơng pháp thực nghiệm s phạm

Thực nghiệm s phạm là phơng pháp nghiên cứu đợc sử dụng khá phổbiến trong các công trình nghiên cứu khoa học đặc biệt là khoa học giáo dụcthể chất Trong đó hiện tợng, điều kiện cần thiết phải dới sự tác động và kiểmtra trực tiếp của nhà nghiên cứu Các dự kiến khoa học thực nghiệm và hiệuquả của nó sẽ mang đến điều kiện cần thiết cho nhà nghiên cứu, loại trừ ảnh h-

ởng của yếu tố ngoại lai và cuối cùng là khả năng tái diễn hiện tợng làm chothực nghiệm có giá trị không thể thay thế Trong đề tài này với mục đích thửnghiệm hiệu quả các bài tập bổ trợ kỹ thuật đá bóng, đề xuất hiệu quả của cácbài tập mang tính chất dự thảo.

Để đánh giá một cách khách quan các bài tập bổ trợ cho kỹ thuật đábóng chúng tôi tuân thủ theo nguyên tắc:

Thực nghiệm phải đợc tiến hành trên cơ sở của các giờ học, đảm bảotính hợp lý về thời gian về cấu trúc của một buổi học, tính hợp lý của các ph -

ơng pháp mà giáo viên đa ra trong qúa trình giảng dạy

Điều kiện thực nghiệm đảm bảo sự đồng nhất về lứa tuổi, hình thức,chức năng trình độ thể lực, trình độ văn hoá và đặc biệt là trình độ kỹ thuật

Để đáp ứng đợc mục đích cũng nh yêu cầu của việc thực nghiệm và

đánh giá kết quả của các bài tập đề ra chúng tôi tranh thủ sự giúp đỡ tận tìnhcủa các thầy cô và bạn bè đồng nghiệp để hoàn thành thực nghiệm

4 Phơng pháp phỏng vấn.

Ngoài việc đọc và phân tích tổng hợp tài liệu chúng tôi còn tranh thủtiếp cận các thông tin từ phía các chuyên gia, giáo viên thể dục, học sinh, quaviệc điều tra phỏng vấn Phỏng vấn cũng đợc xem là phơng pháp phổ biếntrong các công trình nghiên cứu khoa học s phạm, xã hội học, tâm lý học, sinhhọc …về công tác thể dục thể thao cần coi trọng, nâng cao chất l Từ đó bổ sung thêm các dữ liệu cần thiết tạo điều kiện thuận lợi choviệc xác định hiện trạng vấn đề nghiên cứu

Để có cơ sở cho việc lựa chọn các bài tập bổ trợ cho kỹ thuật đá bóngchúng tôi đã phỏng vấn các chuyên gia bóng đá, các giáo viên dạy thể dục ởcác trờng phổ thông về các vấn đề

- Cơ sở lý luận cho việc vận dụng bài tập bổ trợ cho kỹ thuật đá bóng

- Tính hợp lý và hiệu quả các bài tập bổ trợ kỹ thuật đá bóng

- Tác dụng về mặt giáo dục tinh thần đoàn kết tính tích cực tự giác chohọc sinh Khắc phục những hạn chế, thiếu sinh động trong giờ học môn tựchọn

5.Phơng pháp toán thống kê :

Để có thể xác định đợc các yếu tố đo lờng và so sánh kết quả thu đợcqua thực nghiệm chúng tôi sử dụng các phép toán thống kê trong thể thao.

1

2 2

B A

n n

X X t

2 2

II- Tổ chức nghiên cứu.

1 Thời gian tiến hành nghiên cứu.

* Giai đoạn 1: Từ 18/12/ 2002 đến 18/1/2003 nhận đề tài và viết đề

c-ơng

* Giai đoạn 2: Từ 18/02/2003 đến 08/03/2003 giải quyết nhiệm vụ 1

* Giai đoạn 3: Từ 08/03/2003 đến 30/04/2003 giải quyết nhiệm vụ 2

* Giai đoạn 4: Từ 30/04/2003 đến 15/05/2003 hoàn thành và chuẩn bịbáo cáo

2- Đối tợng nghiên cứu.

40 học sinh nam lớp 10 trờng THPT dân tộc nội trú Thanh Hoá

3- Địa điểm nghiên cứu.

Trờng THPT dân tộc nội trú Thanh Hoá và trờng Đại Học Vinh

Chơng III

Kết quả và phân tích kết quả nhiệm vụ 1.

Để xây dựng các bài tập bổ trợ có hiệu quả thì trớc hết phải tìm hiểu cơ

sở lý luận và thực tiễn để lựa chọn các bài tập bổ trợ sao cho bài tập này cótính khả thi cao nhất và đạt hiệu quả nhất

1 Các căn cứ, cơ sở cho việc xây dựng các bài tập bổ trợ đá bóng cho học sinh trờng THPT Dân tộc nội trú Thanh Hoá.

* Mục đích của bài tập bổ trợ là giúp cho ngời học tiếp thu kỹ thuật

động tác một cách thuận lợi Trong những động tác khó phức tạp thì các bàitập bổ trợ có ý nghĩa vô cùng đặc biệt Đối với các môn tự chọn nói chung vàmôn bóng đá nói riêng thì việc sử dụng các bài tập bổ trợ trong quá trìnhgiảng dạy là việc làm hết sức cần thiết, đặc biệt là đối với các em học sinh khilần đầu tiên đợc tiếp xúc với môn bóng đá, khi đợc áp dụng bài tập bổ trợ làmột lợi thế rất lớn để các em có thể thực hiện chuẩn xác các động tác khi đábóng Mặt khác bài tập bổ trợ đã rút ngắn thời gian hình thành kỹ năng độngtác Thông qua bài tập bổ trợ, ngời học đã giảm bớt đợc khó khăn trong khitiếp thu kỹ thuật ban đầu về động tác Bài tập bổ trợ (bài tập dẫn dắt) thờng đ-

ợc sử dụng vào học động tác mới, phức tạp, đa dạng và phong phú cho từngmôn thể thao khác nhau Nói nh vậy không có nghĩa là các bài tập bổ trợ cóthể áp dụng một cách chung chung cho mọi đối tợng mà phải dựa trên các cơ

sở, các đặc điểm tâm sinh lý, lứa tuổi và nội dung của môn học để hạn chế đợcnhững sai lầm thờng mắc và dễ khắc phục trong quá trình tiếp thu các yếu lĩnh

động tác Đặc điểm nổi bật của lứa tuổi THPT là sự phát triển về chiều cao,cân nặng và khả năng tiếp thu các yếu lĩnh động tác hình thành kỹ năng kỷxảo vận động một cách nhanh chóng, chính xác

Do đó, khi áp dụng các bài tập bổ trợ sẽ giúp cho học sinh dễ tiếp thu

kỹ thuật và có khả năng đáp ứng đợc các yêu cầu của bài tập

* Thông qua việc tìm hiểu thực tế từ phía các thầy giáo giảng dạy mônthể dục ở trờng THPT dân tộc nội trú Thanh Hoá, các em học sinh và quaquan sát trực tiếp giờ học tự chọn Hầu hết các giáo viên giảng dạy thể dục

đều thực hiện đúng với phân phối chơng trình của Bộ giáo dục và đào tạo với

thời gian 15 tiết cho học môn tự chọn bóng đá, duy trì đúng thời gian của giờhọc, lên lớp trang phục đúng quy định, hồ sơ giáo án chuyên môn chuẩn bị

đầy đủ Tuy nhiên đội ngũ giáo viên ở đây mới chỉ đợc đào tạo một cách cơbản cha có chuyên sâu hầu nh mới chỉ hiểu về luật và những kỹ thuật sơ đẳngchính vì vậy mà trình độ giảng dạy môn bóng đá của các giáo viên ở đây làcòn ở mức hạn chế

Nhìn chung các giờ học tự chọn bóng đá ở đây mới chỉ giảng dạy theocách truyền thống đó là giáo viên lên lớp phân tích thị phạm động tác, triểnkhai đội hình tập luyện, chỉ ra sai lầm thờng mắc mà cha xây dựng đợc mộtchơng trình kế hoạch giảng dạy cụ thể cho kỹ thuật đá bóng, đặc biệt là cácbài tập bổ trợ Cách học nh vậy cha khai thác đợc các phẩm chất kỹ thuật củahọc sinh và cha thu hút đợc tính tích cực sáng tạo hứng thú trong tập luyện,tinh thần đoàn kết của các em

Bên cạnh đó, hầu hết các em đều thuộc con em các dân tộc của 11huyện miền núi thuộc tỉnh Thanh Hoá về đây học tập Do điều kiện cơ sở vậtchất, sân bãi của các trờng THCS ở các huyện còn thiếu thốn cho nên các em

ít có dịp tiếp xúc với môn bóng đá Do đó, nhìn chung các em đều đá bóngtheo năng khiếu, theo sở trờng cá nhân Chính vì vậy mà khả năng tiếp thu kỹthuật bóng đá của các em còn nhiều mặt hạn chế

Mặt khác, cơ sở vật chất sân bãi và dụng cụ của trờng THPT dân tộc nộitrú Thanh Hoá còn rất thiếu thốn

Cha đáp ứng đợc một cách đầy đủ các yêu cầu của môn học tự chọn đặcbiệt là môn bóng đá Dụng cụ bóng còn thhiếu thốn (3 quả/ 12 lớp), diện tíchsân hẹp, hệ thống thoát nớc cha đảm bảo

Xuất phát từ những vấn đề và đặc điểm đã nêu trên cùng với quá trìnhnghiên cứu tham khảo các tài liệu chuyên môn chúng tôi đã lựa chọn 15 bàitập bổ trợ nhằm nâng cao năng lực tiếp thu kỹ thuật đá bóng bằng lòng và mutrong bàn chân cho nam học sinh trờng THPT Dân tộc nội trú Thanh Hoá

2 Xây dựng một số bài tập bổ trợ cho kỹ thuật đá bóng bằng lòng bàn chân

Kỹ thuật đá bóng bằng lòng đợc vận dụng nhiều trong đá bóng ở mọi vịtrí Động tác dễ, diện tiếp xúc rộng nên bóng đi chính xác, xong do động táckhông phù hợp với tính tự nhiên, khi đá phải bẻ bàn chân ra ngoài, nên hạn

chế biên độ, khó tạo ra gia tốc lớn nên bóng đá đi không đợc căng Vị trí tiếpxúc bóng từ ngón chân cái đến mắt cá trong, gót tạo thành ta giác ( ) phíatrong bàn chân

Trong quá trình giảng dạy kỹ thuật đá bóng bằng lòng bàn chân ngờitập dễ có sai lầm thờng mắc :

- Đặt chân trụ quá xa hoặc gần bóng, nên tiếp xúc bóng sai, đờng bóng

đi yếu, không chính xác

- Đặt chân trụ thờng đặt cả bàn nên ngời lao về phía trớc t thế ngờikhông thăng bằng trên chân trụ ảnh hởng đến động tác lăng chân đá bóng( biên độ động tác hạn chế )

- Không xoay bẻ bàn chân 900 nên tiếp xúc sai lệch điểm tiếp xúc bóng

Một số bài tập bổ trợ cho kỹ thuật đá bóng bằng lòng bàn chân

* Bài tập 1: Bài tập bớc nhảy ngắn ( bài tập bổ trợ chạy đà)

Giáo dục chạy đà và đặt chân trụ 1 cách hợp lý để thuận lợi cho đá bóng

đạt hiệu quả cao

b Công tác chuẩn bị :

Sân bãi bằng phẳng sạch sẽ kẻ ô cách nhau 25 - 30 cm thành hai hàngdọc có vạch xuất phát và đích, cách nhau 3m, cự li 10 - 15m cuối cự ly vẽ mộtvòng đờng kính 20 cm

d Thời gian thực hiện 5 -8 phút

* Bài tập 4: Bài tập bổ trợ lăng chân.

a Mục đích tác dụng:

Giáo dục độ lớn, biên độ của chân lăng ra sau tạo t thế kéo căng cơ vàdây chằng để tạo nên tốc độ cho động tác đá bóng đợc mạnh

Đội hình hàng dọc đứng cách bóng 1m từng ngời tiến lên đặt chân trụ

đa lòng bàn chân tiếp xúc vào phía sau tâm bóng Sau đó chạy đà 2m đặt chântrụ vung chân lăng tiếp xúc vào phía sau tâm bóng

Sân bãi bằng phẳng, sạch sẽ Thực hiện theo đội hình hàng ngang từng

đôi một, một ngời đứng dùng chân giữ bóng hoặc để bóng cố định vào cột

c Phơng pháp tiến hành:

Một ngời đứng dùng chân giữ bóng, ngời kia đá bóng sau đó đổi nhautheo thứ tự luân phiên.

Theo chỉ dẫn của giáo viên nhịp 1 bớc chân trụ về trớc cách vòng tròn

20 - 25cm hai tay đánh ngang hông nhịp 2 về t thế ban đầu

c Phơng pháp tiến hành:

Theo tín hiệu của giáo viên ngời tập chạy đà ngắn từ vị trí xuất phát

đến vòng tròn đặt chân trụ sau đó chạy quay về đứng ở cuối hàng, cứ nh vậyluân phiên thực hiện

d Thời gian:

* Đặt chân trụ quá xa hoặc gần quá nên tiếp xúc sai, đờng bóng đikhông căng, lệch.

* Biên độ lăng chân hẹp, lăng sai tiếp xúc không tăng trơng lực cơ cổbàn chân

Một số bài tập bổ trợ cơ bản giúp học sinh thực hiện đúng kỹ thuật đábóng bằng mu trong bàn chân có hiệu quả

* Bài tập 10: bài tập bổ trợ tại chỗ xác định điểm đặt chân trục và

vị trí chân tiếp xúc bóng.