Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế từ thực tiễn tại tỉnh bình thuận

Như vậy, hành vi bị quy định phải chịu xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật Luật, Pháp lệnh, Nghị định quy định về trách nhiệm, nghĩa vụ của các chủ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỐ HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ KIM HOA

PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH

TRONG LĨNH VỰC Y TẾ TỪ THỰC TIỄN

TẠI TỈNH BÌNH THUẬN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Bình Thuận - Năm 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ KIM HOA

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN THỊ ANH

Bình Thuận – Năm 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng luận văn “Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế từ thực tiễn tại tỉnh Bình thuận” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học và chưa từng được công

bố Các số liệu, thông tin được sử dụng trong luận văn là hoàn toàn khách quan, trung thực và được trích dẫn nguồn gốc rõ ràng

Bình Thuận, ngày 05 tháng 5 năm 2021

Tác giả

Nguyễn Thị Kim Hoa

MỤC LỤC

TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

TÓM TẮT – ABSTRACT

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài nghiên cứu 1

2 Tình hình nghiên cứu 3

3 Câu hỏi nghiên cứu 5

4 Mục đích nghiên cứu 5

5 Đối tượng và phạm vị nghiên cứu 6

6 Phương pháp nghiên cứu 6

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: 7

8 Kết cấu của Luận văn: 8

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ VI PHẠM HÀNH CHÍNH 9

VÀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC Y TẾ 9

1.1 Khái niệm về vi phạm hành chính, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế 9

1.1.1 Khái niệm về vi phạm hành chính 9

1.1.2 Khái niệm về vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế 10

1.2 Một số nội dung cơ bản về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế 11

1.2.1 Khái niệm về xử phạt vi phạm hành chính 11

1.2.2 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính 12

1.2.3 Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính 13

1.2.4 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và nguyên tắc áp dụng 14

1.2.4.1 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính 14

1.2.4.2 Các nguyên tắc áp dụng 15

1.2.5 Mức phạt tiền các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế 17

1.2.6 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả và xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế 19

1.2.6.1 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả 19

1.2.6.2 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục

hậu quả trong lĩnh vực y tế 20

1.2.7 Thẩm quyền quy định về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt 23

1.2.8 Một số quy định về thủ tục xử phạt vi phạm hành chính 26

TIỂU KẾT CHƯƠNG I 28

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT XỬ PHẠT VI PHẠM 30

HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC Y TẾ TẠI TỈNH BÌNH THUẬN VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP 30

2.1 Giới thiệu khái quát về tỉnh Bình Thuận và ngành Y tế tỉnh Bình Thuận 30

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 30

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội 31

2.1.3 Khái quát về Sở Y tế tỉnh Bình Thuận 32

2.2 Tình hình phát triển của các cơ sở hành nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực y tế ở tỉnh Bình Thuận 35

2.3 Thực trạng xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế 38

2.3.1 Công tác chỉ đạo triển khai thi hành pháp luật về xử phạt hành chính ở địa phương và trong ngành Y tế 38

2.3.2 Công tác phổ biến, thông tin, tuyên truyền pháp luật về xử phạt hành chính trong lĩnh vực Y tế 40

2.3.3 Kết quả xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế ở tỉnh Bình Thuận từ năm 2011 đến năm 2020 42

2.3.4 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đối với vi phạm các quy định về khám bệnh, chữa bệnh 44

2.3.5 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đối với các vi phạm các quy định về dược, mỹ phẩm và trang thiết bị y tế 47

2.3.6 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đối với vi phạm quy định về an toàn thực phẩm 49

2.3.7 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đối với vi phạm các quy định về y tế dự phòng và phòng, chống HIV/AIDS, về bảo hiểm y tế, về dân số 53

2.4 Đánh giá chung 54

2.4.1 Những mặt tích cực, ưu điểm trong thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế 54

2.4.2 Những vấn đề còn chưa phù hợp, chưa hoàn thiện trong pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế 57

2.5 Một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực, tăng cường hiệu lực, phát huy hiệu quả trong thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế 60

2.5.1 Một số giải pháp kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế 622.5.2 Giải pháp nâng cao năng lực của người có thẩm quyền trong hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế 642.5.3 Giải pháp tăng cường hiệu lực và phát huy hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế 66TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 68KẾT LUẬN 71

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Bảng 2.4 Thống kê kết quả xử phạt (chỉ tính hình thức phạt tiền) đối với các

cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tại tỉnh Bình Thuận từ năm 2011 đến năm 2020

Bảng 2.5 Thống kê kết quả xử phạt (chỉ tính hình thức phạt tiền) đối với các

cơ sở kinh doanh dược, mỹ phẩm tại tỉnh Bình Thuận từ năm 2011 đến năm 2020

Bảng 2.6 Thống kê kết quả xử phạt (chỉ tính hình thức phạt tiền) đối với các

cơ sở kinh doanh thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của ngành Y tế tại tỉnh Bình Thuận từ năm 2011 đến năm 2020

Bảng 2.7 Thống kê kết quả thanh tra, kiểm tra, xử phạt về y tế dự phòng và phòng, chống HIV/AIDS, về bảo hiểm y tế, về dân số tại tỉnh Bình Thuận từ năm

2011 đến năm 2020

TÓM TẮT

Công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân nói chung, các hoạt động khám, chữa bệnh, cung ứng thuốc (dược), an toàn thực phẩm nói riêng không chỉ được các cơ quan, đơn vị nhà nước chú trọng triển khai thực hiện theo các văn bản quy phạm pháp luật, theo chiến lược, kế hoạch, chương trình hành động

mà còn là những vấn đề có tính thời sự được toàn dân quan tâm Trong đó, xử phạt

vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế - một hình thức chế tài đặc biệt có phạm vi rộng, hành vi vi phạm đa dạng, đối tượng có khả năng vi phạm khá nhiều và liên quan đến chất lượng dịch vụ y tế, sự bảo đảm an toàn sức khỏe trong dịch vụ ăn, uống hàng ngày nên càng được quan tâm Tuy nhiên, nghiên cứu về đề tài pháp luật

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chưa đầy đủ, toàn diện; còn một số vấn đề chưa được chú ý đúng mức Do đó, tác giả chọn nghiên cứu đề tài “Pháp luật

về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế từ thực tiễn tại tỉnh Bình Thuận” với mong muốn làm rõ một số luận điểm từ nhận thức thực tiễn khách quan về tình hình thực thi pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

Luận văn tập trung nghiên cứu một số vấn đề về lý luận và quy định của pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế; tình hình tổ chức thực thi pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế tại tỉnh Bình Thuận Qua nghiên cứu, hướng đến giải quyết vấn đề: Tình hình, kết quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế phản ánh và cho phép nhận định như thế nào về năng lực của cơ quan, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; hiệu lực, hiệu quả của việc thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế và những mối quan hệ có liên quan; những nội dung cần thiết kiến nghị thực hiện để nâng cao năng lực, tăng cường hiệu lực, phát huy hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

Do những giới hạn về nhiều mặt, về lý luận, Luận văn chỉ tiếp cận, nghiên cứu một số vấn đề chủ yếu về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế; về thực tiễn, còn nhiều yếu tố chưa được khảo sát, nghiên cứu đầy đủ như các đặc điểm nhân thân của chủ cơ sở bị xử phạt hành chính; khoảng thời gian từ khi có

hành vi vi phạm đến khi bị xử phạt hành chính; so sánh tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế trong các vùng, khu vực trong tỉnh; phân tích sâu một số quy định cụ thể về hành vi vi phạm và mức phạt vi phạm hành chính trong các Nghị định của Chính phủ quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế

Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu, tác giả sử dụng các phương pháp khảo sát, đối chiếu, so sánh, phân tích và đánh giá trên cơ sở phương pháp luận của phép biện chứng duy vật

Qua nghiên cứu, Luận văn bước đầu tiếp cận nghiên cứu pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đặt trong mối quan hệ với văn bản quy phạm pháp luật quy định về trật tự hành chính trong lĩnh vực y tế với hàm ý rằng nếu một quy định về nghĩa vụ, trách nhiệm của một chủ thể không rõ ràng, khó thực hiện thì tương ứng quy định chế tài xử phạt vi phạm hành chính nếu không thực hiện nghĩa

vụ, trách nhiệm đó cũng khó thuyết phục, giảm hiệu lực, ít hiệu quả Đồng thời, tiếp cận tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế không chỉ do tự thân của đối tượng vi phạm hành chính, mà trước hết là do sự bất cập của quy định về nghĩa vụ, trách nhiệm hành chính và có phần nguyên nhân do những hạn chế trong hoạt động

xử phạt hành chính của cơ quan, người có thẩm quyền

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khuyến nghị đối với Sở Y tế, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận và Bộ Y tế trong công tác tham mưu và tổ chức thực thi pháp luật về

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế Tác giả Luận văn mong muốn rằng quy định về xử phạt hành chính nên chú ý đến đặc điểm kinh tế - xã hội của các vùng địa lý để bảo đảm co chế tài phù hợp Nếu có điều kiện, nên khuyến khích những nghiên cứu sâu về một hoặc một nhóm quy định xử phạt vi phạm hành chính có tính phổ biến trong lĩnh vực y tế và so sánh yếu tố vùng, miền

Từ khóa: Vi phạm hành chính, xử phạt vi phạm hành chính, y tế, dược phẩm, Bình Thuận

ABSTRACT

The protection, care and improvement of the people's health in general and the activities of medical examination and treatment, supply of drugs (pharmacy) and food safety in particular are not only paid attention by state agencies and units in implementing proper legal documents, strategies, programs and action plans, but also are topical issues that concerned by the entire population In which, the administrative sanction in health sector should be paid more and more attention due

to it is a special sanction with a wide scope, diverse acts of violation, quite a lot of likely violating subjects and relevant to the quality of the medical services, the guarantee of health safety in daily food and drink service However, the research on the topic of law sanctioning administrative violations in the health sector is not complete and comprehensive; there are still a number of issues that have not been given adequate attention Therefore, the author chose the topic "Law on sanctioning

of administrative violations in the health sector from practice in Binh Thuan province" with the desire to clarify some arguments from objective practical perception of the situation of law enforcement on administrative sanctions in the health sector

The thesis focuses on a number of theoretical issues and legal regulations on sanctioning of administrative violations in the health sector; the situation of the implementation of the law on sanctioning of administrative violations in the health sector in Binh Thuan province Through research, the thesis aims to solve the problem: How the situation and results of sanctioning of administrative violations in the health sector reflect and allow to comment on the capacity of agencies and persons with competence to sanction the administrative violations; effectiveness and efficiency of law enforcement on sanctioning of administrative violations in the health sector and the relevant relationships; the necessary contents to be proposed for implementation in order to improve capacity, strengthen effectiveness and promote efficiency of sanctioning of administrative violations in the health sector

Due to the limitations in many aspects, the thesis only approaches and researches some major issues on sanctioning of administrative violations in the health sector in theory; In practice, there are still many factors that have not been fully surveyed and studied, such as the personal characteristics of the establishment's owner that are administratively sanctioned; the period from the time the violation is committed to the time the administrative penalty is sanctioned; the comparison in administrative violations in the health sector between regions and areas in the province; the in-depth analysis in some specific provisions on violations and the level of administrative fines in the Government's Decrees on administrative sanctions in the health sector

To accomplish the research objectives, the author uses methods of survey, comparison, comparison, analysis and evaluation on the basis of the methodology of material dialectic

Through research, the Thesis initially approaches the research on law on sanctioning of administrative violations in the health sector in relation to legal normative documents on administrative order in the health sector, thereby implying that if a provision on an entity's obligations and responsibilities is unclear, difficult

to implement, the corresponding regulations on sanctioning of administrative violations, if not performing obligations and responsibilities, are also difficult to convince, and are reduced in validity and effectiveness At the same time, the access

to administrative violations in health sector is not only due to the violators themselves, but first of all due to the inadequacy of regulations on administrative obligations and responsibilities, with part of the reason is due to limitations in administrative sanctioning activities of the competent agencies and persons

The research results have recommended implications for the Department of Health, the People's Committee of Binh Thuan province and the Ministry of Health

in advising and organizing the implementation of the law on sanctioning of administrative violations in the health sector The author of Thesis has a desire that regulations on administrative sanctions should pay attention to socio-economic

characteristics of geographical areas to ensure appropriate sanctions If possible, it

is advisable to encourage in-depth studies of one or a group of regulations on common administrative sanctions in the health sector with regional and domain comparisons

Keywords: Administrative violations, administrative sanctions, health sector, medicine, Binh Thuan province

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài nghiên cứu

Để bảo đảm trật tự quản lý hành chính nhà nước, bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo quy định của Hiến pháp, tạo điều kiện duy trì sự ổn định, an ninh trong các lĩnh vực của đời sống xã hội và phát triển kinh tế - xã hội, Nhà nước ban hành hệ thống các quy định về quản lý hành chính nhà nước trong từng lĩnh vực Các quy định này rất đa dạng, có phạm vi điều chỉnh rất rộng, trong đó, có một

bộ phận cơ bản quy định trách nhiệm, nghĩa vụ của các chủ thể là tổ chức và cá nhân trong từng quan hệ pháp luật cụ thể; những nội dung tổ chức, cá nhân buộc phải thực hiện, những hành vi bị nghiêm cấm Về nguyên tắc, khi quy định tại một văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực, các tổ chức, pháp nhân, cá nhân thuộc phạm vi điều chỉnh của văn bản quy phạm pháp luật đó buộc phải thực hiện Tuy nhiên, vì nhiều lý do, tổ chức, pháp nhân, cá nhân không thực hiện, hoặc thực hiện không kịp thời, không đúng quy định; do đó, cần có những hình thức chế tài tăng cường hiệu lực của các quy định pháp luật về quản lý hành chính nhà nước Một trong những hình thức chế tài đó là xử phạt vi phạm hành chính

Như vậy, hành vi bị quy định phải chịu xử phạt vi phạm hành chính phải căn

cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật (Luật, Pháp lệnh, Nghị định) quy định về trách nhiệm, nghĩa vụ của các chủ thể và những hành vi bị nghiêm cấm khi chủ thể tham gia quan hệ pháp luật; mặt khác, về lý thuyết, pháp luật xử về xử phạt hành chính chỉ có ý nghĩa và thể hiện trong thực tế khi có hành vi vi phạm; giả sử trong một lĩnh vực quản lý hành chính nào đó trong một thời gian dài không có tổ chức, pháp nhân, cá nhân nào vi phạm, thì quy định về xử phạt chỉ có ý nghĩa dự phòng

và răn đe về mặt nhận thức Nhưng ngược lại, một số trường hợp ở lĩnh vực nào đó, hành vi vi phạm quá nhiều, có tính phổ biến, phải xử phạt rất nhiều thì cần nghiên cứu, xem xét lại không chỉ quy định về xử phạt hành chính và việc tổ chức thực hiện các quy định về xử phạt, mà còn phải đặt vấn đề về sự phù hợp của pháp luật quy định về trách nhiệm, nghĩa vụ của các chủ thể và những hành vi bị nghiêm cấm

trong lĩnh vực đó Cụ thể hơn, có thể phải xem xét các quy định có phù hợp với trình độ phát triển của lĩnh vực đó hay không (vì các quy định quản lý hành chính nhà nước không phải là những chế định hoàn toàn chủ quan, bất biến, mà phải căn

cứ vào điều kiện khách quan của đất nước, của lĩnh vực); có phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội trong giai đoạn hiện hành hay chưa; và, việc thực hiện các quy định

về quản lý hành chính có thuận lợi, dễ dàng hay không (ví dụ như pháp luật quy định cá nhân phải thực hiện một thủ tục hành chính để tham gia vào quan hệ pháp luật, nhưng quá trình thực hiện do nhiều nguyên nhân quá khó khăn, quá tốn kém, dẫn đến nhiều trường hợp không thể thực hiện) Do đó, tác giả Luận văn này cho rằng không thể xem xét, đánh giá pháp luật về xử phạt hành chính một cách riêng

rẻ, tách biệt, mà trong nhiều trường hợp, phải đặt pháp luật về xử phạt hành chính trong quan hệ với pháp luật về quản lý hành chính trong lĩnh vực cụ thể; một trong các lĩnh vực đó là lĩnh vực y tế sẽ được xem xét trong luận văn này

Ngoài ra, nếu xét một cách riêng biệt, để nghiên cứu, đánh giá hiệu quả của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính tại một thời điểm, hoặc trong một giai đoạn ở một hay nhiều lĩnh vực thì phải đồng thời xem xét các vấn đề đặt ra trong hệ thống các quy định của pháp luật về xử phạt và việc tổ chức thực hiện các quy định xử phạt trong thực tế; ở đây, không chỉ là bản thân việc xử phạt, số lượng tổ chức, pháp nhân, cá nhân bị xử phạt, số tiền thu phạt, hành vi vi phạm, mà còn bao gồm việc phổ biến, tuyên truyền pháp luật, công tác chỉ đạo triển khai pháp luật xử phạt vi phạm hành chính; công tác kiểm tra, thanh tra việc chấp hành pháp luật của các cơ quan có thẩm quyền xử phạt; việc xử lý sau kiểm tra, thanh tra Từ đó, có thể khẳng định rằng, nếu như được xem xét, nghiên cứu đầy đủ ở mức độ nào đó về tình hình

áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong một lĩnh vực cụ thể ở một địa phương cụ thể, có thể gợi lên những vấn đề, cho phép đi đến những đánh giá và có

cơ sở để nhận định về hiệu lực, hiệu quả của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đó; đồng thời qua đó, có thể đề xuất những ý kiến góp phần hoàn thiện pháp luật, kiến nghị các biện pháp nâng cao năng lực, tăng cường hiệu lực, phát huy hiệu quả trong thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính Vì

qua tìm hiểu, các công trình nghiên cứu về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế chưa có cách tiếp cận nhiều góc độ như đã nêu trên, không đặt thực trạng vi phạm hành chính và xử phạt hành chính trong mối quan hệ với hệ thống pháp luật về quản

lý nhà nước trong lĩnh vực y tế và ít chú ý đến những khuyết điểm của công chức nhà nước trong thực hiện thẩm quyền xử phạt hành chính; đồng thời, theo sự phát triển của đời sống nhân dân, lĩnh vực y tế ngày càng được quan tâm sâu sắc, rộng

khắp trong cộng đồng nên tác giả chọn đề tài: “Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế từ thực tiễn tại tỉnh Bình Thuận.”

2 Tình hình nghiên cứu

Xử phạt vi phạm hành chính nói chung được nhiều học giả, nhà nghiên cứu quan tâm nghiên cứu nên số lượng công trình nghiên cứu khá phong phú Các công trình nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính nói chung đã chỉ ra những ưu điểm, những đóng góp của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong việc bảo đảm trật tự quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa, tăng cường pháp chế và chỉ ra những hạn chế cần phải khắc phục, những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện trong việc ban hành và tổ chức thực hiện pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính Tuy nhiên, trong lĩnh vực y tế, do đặc thù về chuyên môn của lĩnh vực này nên những công trình nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chưa nhiều; trong những công trình đã có thì cách tiếp cận chưa đa dạng, khảo sát nắm bắt thực tiễn chưa thực sự sâu kỹ Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu được biết đến như: Công trình "Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế ở Việt Nam hiện nay" của Trần Ngọc Duy (2014) - Luận văn Thạc sĩ Luật học, Khoa Luật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội có phạm vi nghiên cứu (về không gian) rất rộng (trên phạm vi cả nước) Do tiếp cận ở phạm vi rộng, công trình đã nhận diện những vấn đề có tính khái quát chung về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế trong giai đoạn 2005 – 2013 Tuy nhiên, cũng

do phạm vi nghiên cứu quá rộng, các dữ liệu về tình hình xử phạt chỉ mới được xem xét ở góc độ tổng quan; từ đó, các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động xử phạt vi

phạm hành chính (ở Chương 3 của Luận văn) cũng rất chung, có thể áp dụng cho bất cứ lĩnh vực nào

Công trình “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế từ thực tiễn thành phố Hà Nội” của Trịnh Thị Thỏa (2017) - Luận văn Thạc sĩ -Viện Khoa học

Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã đề xuất một lập luận rằng yếu tố địa lý - thực chất là đặc điểm kinh tế - xã hội của mỗi tỉnh, thành phố - có ảnh hưởng quan trọng đến việc thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính

trong lĩnh vực y tế (Khoản 1.2 - Những yếu tố tác động ảnh hưởng đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế - từ trang 11 của Luận văn) Lập luận này có

cơ sở từ thực tiễn thực thi pháp luật; đặc điểm của các thành phố trực thuộc Trung ương có nhiều khác biệt so với các tỉnh khác và tạo ra những ảnh hưởng khác biệt trong thực thi pháp luật về xử phạt hành chính; nhưng cần thiết phải có độ khái quát

để vượt lên trên những đặc thù của địa phương, hướng đến những vấn đề có tính phổ biến, vì pháp luật nói chung và pháp luật về xử phạt hành chính trong lĩnh vực

y tế là thống nhất trong cả nước Cũng cần ghi nhận rằng, những nội dung giải pháp tăng cường xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế tại Chương 3 của Luận văn này khá cụ thể, gắn kết với những lập luận và phân tích tại Chương 2

Công trình "Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế từ thực tiễn tỉnh Yên Bái" của Đào Hồng Ngọc (2018) - Luận văn Thạc sĩ, Viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam Trong Luận văn này, tác giả đã đề cập một cách có hệ thống những khái niệm cơ bản trong xử phạt vi phạm hành chính Tuy nhiên, quan điểm chung xuyên suốt của Luận văn là cho rằng hành vi vi phạm hành chính xảy ra do các cá nhân, doanh nghiệp không chịu chấp hành, tức là đánh giá nguyên nhân một cách đơn tuyến; thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế tại tỉnh Yên Bái thể hiện trong Luận văn có phần không đầy đủ (chỉ đề cập đến số liệu xử phạt vi phạm hành chính trong 02 năm 2016 và năm 2017); một số nội dung đánh giá, nhận định còn sơ lược (tác giả cho rằng vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có dấu hiệu giảm, căn cứ vào tổng số vụ vi phạm năm 2017 giảm 05 vụ so với năm 2016; số vụ vi phạm trong lĩnh vực an toàn thực

phẩm giảm mạnh (năm 2017 giảm 09 vụ so với năm 2016) - trang 40 Luận văn) Chỉ căn cứ vào số liệu xử phạt của 02 năm thì chưa thể nhận định được, đồng thời không thể đồng nhất giữa số lượng hành vi vi phạm và kết quả xử phạt vi phạm hành chính, vì khả năng phát hiện và thực hiện xử phạt của các cơ quan, người có thẩm quyền là có giới hạn); ngoài ra, phần nội dung tại Chương 3, các kiến nghị hoàn thiện pháp luật về phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế không có liên

hệ gắn kết đối với thực trạng trong lĩnh vực y tế ở tỉnh Yên Bái đã thể hiện ở Chương 2

Các công trình được biết nêu trên đã giúp tác giả Luận văn này có nhận diện

về tình hình nghiên cứu về đề tài, học tập được những ưu điểm và tham khảo kinh nghiệm để thực hiện nghiên cứu của mình

3 Câu hỏi nghiên cứu

- Những vấn đề lý luận cơ bản nào cần chú ý trong pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế?

- Thực trạng vi phạm hành chính và những mối quan hệ, những yếu tố ảnh hưởng; ưu điểm, hạn chế trong xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế tại tỉnh Bình Thuận là gì?

- Cần có những giải pháp nào để góp phần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực, tăng cường hiệu lực, phát huy hiệu quả trong thực thi pháp luật về xử phạt

vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế?

4 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế Khảo sát, đánh giá thực trạng vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế tại tỉnh Bình Thuận Đề xuất các giải pháp để góp phần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực, tăng cường hiệu lực, phát huy hiệu quả trong thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

5 Đối tượng và phạm vị nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

- Hệ thống các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính nói chung và trong lĩnh vực y tế nói riêng

- Thực tiễn vi phạm hành chính và hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Trong phạm vi tỉnh Bình Thuận

- Về thời gian: Từ năm 2011 đến năm 2020; một số vấn đề liên quan có đề cập đến tình hình và văn bản quy phạm pháp luật ban hành trước năm 2011

6 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở: Phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật; quan điểm, chính sách, pháp luật của Nhà nước ta về xử phạt vi phạm hành chính, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

Luận văn chú trọng phương pháp phân tích các quy định của pháp luật Việt Nam liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

Luận văn kết hợp sử dụng các phương pháp nghiên cứu phổ biến của khoa học xã hội, sử dụng một số phương pháp nghiên cứu liên ngành và chuyên ngành như: Luật học, xã hội học Tổng hợp, phân tích các công trình nghiên cứu hiện có và các tài liệu khác để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, pháp lý và thực tiễn liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế; tổng hợp, thống kê, phân tích, so sánh các tài liệu, hồ sơ; các văn bản, báo cáo của các cơ quan chức năng và phương pháp quan sát thực tiễn để đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực, tăng cường hiệu lực, phát huy hiệu quả trong thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

Ngoài ra, Luận văn này được thực hiện trong một khoảng thời gian rất đặc thù liên quan đến các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế Cụ thể là Luật Sửa đổi, bổ sung một số

điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính ngày 13/11/2020 được ban hành (có hiệu lực từ ngày 01/01/2022); Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28/9/2020 của Chính phủ Quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế được ban hành, thay thế Nghị định số 176/2013/NĐ-CP và có hiệu lực toàn bộ từ ngày 15/11/2020; Luật Thanh tra ngày 15/11/2010 cũng đang được lấy ý kiến sửa đổi, bổ sung Do đó, trong nội dung về lý luận, một số trường hợp phải đối chiếu quy định của văn bản hiện hành chủ yếu trong thời gian nghiên cứu và văn bản mới ban hành trong năm 2020; về phân tích thực trạng, căn cứ trên văn bản hiện hành, nhưng về kiến nghị, đề xuất phải chú ý đến văn bản quy phạm pháp luật ban hành trước năm 2020 và văn bản ban hành trong năm 2020, có hiệu lực hay chưa có hiệu lực

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài:

Luận văn này hướng đến việc phân tích, làm rõ một số vấn đề về lý luận thể hiện trong các quy định của pháp luật về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế; qua

so sánh, luận giải và trên cơ sở thực tiễn, khẳng định những thành quả trong xây dựng, ban hành pháp luật về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế; đồng thời, từ thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế tại tỉnh Bình Thuận, nhận thức lại một số vấn đề còn hạn chế, bất cập trong quy định của pháp luật và việc tổ chức thực thi pháp luật về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế; từ đó, đề xuất, góp ý một số nội dung cần thiết tiếp tục hoàn thiện pháp luật về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế và những giải pháp để tổ chức thực thi pháp luật về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế có hiệu quả tốt hơn

Đóng góp có ý nghĩa của Luận văn là khi nghiên cứu về pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, không chỉ tập trung vào những vấn đề trong việc áp dụng pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính (tức là chỉ nhìn vào quy định

xử phạt và kết quả xử phạt), mà đề xuất một cách tiếp cận tương đối có hệ thống, toàn diện, bao gồm công tác chỉ đạo, điều hành, công tác phổ biến, tuyên truyền, pháp luật, công tác thanh tra, kiểm tra việc thực thi pháp luật xử phạt vi phạm hành chính của chính cơ quan, người có thẩm quyền xử phạt hành chính Luận văn cũng bước đầu tiếp cận nghiên cứu pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực

y tế đặt trong mối quan hệ với văn bản quy phạm pháp luật quy định về trật tự hành chính trong lĩnh vực y tế với hàm ý rằng nếu một quy định về nghĩa vụ, trách nhiệm của một chủ thể không rõ ràng, khó thực hiện thì tương ứng quy định chế tài xử phạt vi phạm hành chính nếu không thực hiện nghĩa vụ, trách nhiệm đó cũng khó thuyết phục, giảm hiệu lực, ít hiệu quả Đồng thời, tiếp cận tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế không chỉ do tự thân của đối tượng vi phạm hành chính,

mà trước hết là do sự bất cập của quy định về nghĩa vụ, trách nhiệm hành chính và

có phần nguyên nhân do những hạn chế trong hoạt động xử phạt hành chính của cơ quan, người có thẩm quyền

8 Kết cấu của Luận văn:

Nội dung chính của Luận văn có hai chương, gồm:

Chương 1 Một số vấn đề lý luận về vi phạm hành chính vàxử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

Chương 2 Thực trạng áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong

lĩnh vực y tế tại tỉnh Bình Thuận và một số giải pháp

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ VI PHẠM HÀNH CHÍNH

VÀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

1.1 Khái niệm về vi phạm hành chính, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

1.1.1 Khái niệm về vi phạm hành chính

Hành vi được hiểu là ứng xử của con người trong các hoàn cảnh thực tiễn; hành vi bao gồm hành động và không hành động (“tác vi và bất tác vi”) Pháp luật điều chỉnh hành vi của con người bằng cách đặt ra các quy định có tính quy phạm, đòi hỏi mỗi người, mỗi tổ chức trên cơ sở năng lực pháp lý của mình phải có hành

vi đúng theo quy định của pháp luật Một hành vi được xem là vi phạm pháp luật,

về cơ bản phải thuộc về một trong các trường hợp: Thực hiện hành vi mà pháp luật nghiêm cấm; không thực hiện một hành vi mà pháp luật buộc phải làm; thực hiện quyền vượt quá giới hạn pháp luật cho phép Theo đó, hiểu một cách đơn giản, hành

vi vi phạm hành chính là hành vi không tuân thủ các quy định của pháp luật về quản

lý hành chính nhà nước1 Các quy định này rất nhiều, rất đa dạng, từ việc giữ gìn vệ sinh chung, vệ sinh công cộng, tuân thủ các chỉ dẫn về biển báo giao thông, khai báo y tế khi đi về từ vùng dịch (khi có dịch bệnh) cho đến tuân thủ quy định phải có chứng chỉ hành nghề đối với một số nghề, có giấy phép hoạt động đối với một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và nhiều quy định khác Khoản 1, Điều 2 của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định một cách khái quát hành vi vi phạm hành chính là: “Hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính” Khoản 2, Điều 1 Pháp lệnh Xử

lý vi phạm hành chính năm 2002 quy định hành vi vi phạm hành chính là “Hành vi

cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành

https://luatminhkhue.vn/hanh-vi-vi-pham-phap-luat-la-gi -khai-niem-ve-hanh-vi-vi-pham-phap-luat.aspx

chính” So với quy định tại khoản 2, Điều 1 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 thì quy định tại khoản 1, Điều 2 của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm

2012 có tính khái quát pháp lý cao hơn, thể hiện ở chỗ xác định là hành vi có lỗi, bao gồm cả hành vi cố ý hoặc vô ý “Lỗi” là dấu hiệu thuộc mặt chủ quan của hành

vi vi phạm pháp luật, thể hiện thái độ tâm lý của chủ thể trong hành vi vi phạm

Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính ngày 13/11/2020 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2022) vẫn giữ nguyên quy định tại Khoản 1, Điều 2 của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 Điều này cho phép khẳng định định nghĩa về hành vi vi phạm hành chính quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 là rất đầy đủ, ổn định Định nghĩa này cho thấy: Về mặt chủ thể, vi phạm hành chính có thể do cá nhân, tổ chức thực hiện; về mặt khách thể, hành vi vi phạm hành chính vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước trong các lĩnh vực; về mặt chủ quan, hành vi vi phạm hành chính có thể do lỗi cố ý hoặc vô ý; về mặt khách quan, đặc trưng cơ bản là hành vi vi phạm hành chính không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật, phải bị xử phạt vi phạm hành chính

1.1.2 Khái niệm về vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

Trên cơ sở quy định tại Khoản 1, Điều 2 của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, mỗi lĩnh vực quản lý nhà nước có quy định về hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đó Theo đó, trong lĩnh vực y tế, theo quy định tại khoản 2, Điều 1 Nghị định số 176/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của Chính phủ Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế thì vi phạm hành chính trong lĩnh vực y

tế là những hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28/9/2020 của Chính phủ Quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế (thay thế Nghị định số 176/2013/NĐ-CP và có hiệu lực toàn bộ

từ ngày 15/11/2020) cơ bản vẫn giữ lại định nghĩa về vi phạm hành chính trong lĩnh

vực y tế theo Nghị định số 176/2013/NĐ-CP (chỉ bỏ một từ “các’ trong cụm từ “vi

phạm các quy định của pháp luật”)

Theo khoản 2, Điều 1 Nghị định số 176/2013/NĐ-CP thì vi phạm hành chính

trong lĩnh vực y tế gồm: Vi phạm các quy định về y tế dự phòng và phòng, chống

HIV/AIDS (được quy định từ Điều 5 đến Điều 27 của Nghị định số

176/2013/NĐ-CP); Vi phạm các quy định về khám bệnh, chữa bệnh (được quy định từ Điều 28

đến Điều 36 của Nghị định); Vi phạm các quy định về dược, mỹ phẩm và trang thiết

bị y tế (được quy định từ Điều 37 đến Điều 56 của Nghị định); Vi phạm các quy

định về bảo hiểm y tế (được quy định từ Điều 57 đến Điều 79 của Nghị định); Vi

phạm các quy định về dân số (được quy định từ Điều 80 đến Điều 8 của Nghị định

số 176/2013/NĐ-CP)

1.2 Một số nội dung cơ bản về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế

1.2.1 Khái niệm về xử phạt vi phạm hành chính

“Phạt” là từ được sử dụng thông thường trong đời sống thường ngày và xuất

hiện từ rất sớm trong lịch sử Nhiều bản, làng của đồng bào dân tộc thiểu số đến nay

vẫn còn duy trì việc phạt đối với người ngoại tình, người có hành vi trộm cắp Một

cách khái quát, “phạt” là biện pháp tác động gây bất lợi về quyền, lợi ích cho đối

tượng bị cho là có hành vi vi phạm Một trong các hình thức phạt có tính phổ biến là

phạt tiền

Dưới góc độ pháp lý, xử phạt là chế tài của pháp luật; do cơ quan, người có

thẩm quyền áp dụng đối với tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật Theo

khoản 2, Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì: “Xử phạt vi phạm

hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện

pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành

chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính” Trong quy định

này, có ba dấu hiệu nhận biết cơ bản là: Xử phạt vi phạm hành chính do người có

thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt; Xử phạt vi phạm hành chính áp

dụng đối với các đối tượng là cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành

chính; Xử phạt vi phạm hành chính áp dụng các đối tượng là cá nhân, tổ chức thực

hiện hành vi vi phạm hành chính mà theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính phải bị xử phạt hành chính

Từ quy định trên, có thể định nghĩa xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

1.2.2 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính

Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính là những quan điểm chỉ đạo chung

áp dụng cho hoạt động xử phạt vi phạm hành chính Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại khoản 1, Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm

2012 gồm:

Thứ nhất, mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời

và phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật;

Thứ hai, việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng, công

khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật;

Thứ ba, việc xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ,

hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng;

Thứ tư, chỉ xử phạt vi phạm hành chính khi có hành vi vi phạm hành chính

do pháp luật quy định Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần; nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người vi phạm đều bị xử phạt về hành vi vi phạm hành chính đó Một người thực hiện nhiều hành

vi vi phạm hành chính hoặc vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm

Thứ năm, người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm

hành chính Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính;

Thứ sáu, đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối

với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân 2

1.2.3 Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là khoảng thời gian được quy định mà trong khoảng thời gian đó, tổ chức, cá nhân bị xử phạt vi phạm hành chính; nếu hết thời gian đó thì người vi phạm không bị xử phạt Thời điểm (mốc) để bắt đầu tính thời gian của thời hiệu được quy định tại điểm b, khoản 1 Điều 6 Luật Xử phạt vi phạm hành chính năm 2012 như sau:

Một là, Đối với vi phạm hành chính đã kết thúc thì thời hiệu được tính từ

thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm

Hai là, Đối với vi phạm hành chính đang được thực hiện thì thời hiệu được

tính từ thời điểm phát hiện hành vi vi phạm

Trường hợp xử phạt vi phạm hành chính đối với cá nhân do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến thì thời hiệu vẫn được áp dụng như trên Thời gian cơ quan tiến hành tố tụng thụ lý, xem xét được tính vào thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính

Theo quy định tại điểm a, khoản 1 Điều 6 Luật Xử phạt vi phạm hành chính năm 2012, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là 01 năm, trừ các trường hợp sau:

Vi phạm hành chính về kế toán; thủ tục thuế; phí, lệ phí; kinh doanh bảo hiểm; quản

lý giá; chứng khoán; sở hữu trí tuệ; xây dựng; bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, hải sản; quản lý rừng, lâm sản; điều tra, quy hoạch, thăm dò, khai thác, sử dụng nguồn tài nguyên nước; thăm dò, khai thác dầu khí và các loại khoáng sản khác; bảo vệ môi trường; năng lượng nguyên tử; quản lý, phát triển nhà và công sở; đất đai; đê điều; báo chí; xuất bản; sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh hàng hóa; sản xuất, buôn bán hàng cấm, hàng giả; quản lý lao động ngoài nước thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là 02 năm Vi phạm hành chính là hành vi trốn thuế, gian lận thuế,

nộp chậm tiền thuế, khai thiếu nghĩa vụ thuế thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về thuế 3

Trong thời hạn của thời hiệu được quy định tại điểm a, điểm b, khoản 1 Điều

6 Luật Xử phạt vi phạm hành chính năm 2012, mà cá nhân, tổ chức cố tình trốn tránh, cản trở việc xử phạt thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính được tính lại kể

từ thời điểm chấm dứt hành vi trốn tránh, cản trở việc xử phạt

1.2.4 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và nguyên tắc áp dụng 1.2.4.1 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính

Tại Điều 21 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định các hình thức xử phạt vi phạm hành chính gồm:

Trong đó, hình thức phạt cảnh cáo và phạt tiền chỉ được quy định và áp dụng

là hình thức xử phạt chính; các hình thức xử phạt còn lại có thể được quy định là hình thức xử phạt bổ sung hoặc hình thức xử phạt chính Đối với mỗi vi phạm hành chính, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính chỉ bị áp dụng một hình thức xử phạt chính; có thể bị áp dụng một hoặc nhiều hình thức xử phạt bổ sung Hình thức xử phạt bổ sung chỉ được áp dụng kèm theo hình thức xử phạt chính4

Hình thức phạt cảnh cáo được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ và theo quy định thì bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo hoặc đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do

người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản

Khoản 1 Điều 23 Luật xử phạt vi phạm hành chính năm 2012 quy định Mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính từ 50.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 100.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng đối với tổ chức, trừ trường hợp mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực thuế; đo lường; sở hữu trí tuệ; an toàn thực phẩm; chất lượng sản phẩm, hàng hóa; chứng khoán; hạn chế cạnh tranh theo quy định tại các luật tương ứng

Đối với khu vực nội thành của thành phố trực thuộc trung ương thì mức phạt tiền có thể cao hơn, nhưng tối đa không quá 02 lần mức phạt chung áp dụng đối với cùng hành vi vi phạm trong các lĩnh vực giao thông đường bộ; bảo vệ môi trường;

an ninh trật tự, an toàn xã hội

Mức tiền phạt cụ thể đối với một hành vi vi phạm hành chính là mức trung bình của khung tiền phạt được quy định đối với hành vi đó; nếu có tình tiết giảm nhẹ thì mức tiền phạt có thể giảm xuống nhưng không được giảm quá mức tối thiểu của khung tiền phạt; nếu có tình tiết tăng nặng thì mức tiền phạt có thể tăng lên nhưng không được vượt quá mức tiền phạt tối đa của khung tiền phạt 5

Khoản 9, Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm

hành chính ngày 13/11/2020, “Sửa đổi, bổ sung khoản 3 và khoản 4 Điều 23” quy

định rõ hơn ở đoạn: “nếu có tình tiết giảm nhẹ thì mức tiền phạt có thể giảm xuống

nhưng không được thấp hơn mức tối thiểu của khung tiền phạt”

1.2.4.2 Các nguyên tắc áp dụng

Quy định nêu trên có tính nguyên tắc và là quy định cơ bản để áp dụng mức phạt tiền cụ thể với một hành vi vi phạm hành chính; quy định này rất có ý nghĩa thực tiễn trong điều kiện nhiều quy định về mức phạt thể hiện trong các Nghị định của Chính phủ có khung tiền phạt từ mức tối thiểu đến mức tối đa rất rộng; rất nhiều

khung phạt quy định mức tối đa gấp hai lần mức tối thiểu 6 Đồng thời, đối với nhiều hành vi vi phạm hành chính, việc xác định tình tiết giảm nhẹ hoặc tình tiết tăng nặng rất khó khăn, cụ thể tình tiết giảm nhẹ và tình tiết tăng nặng được quy định tại Điều 9, 10 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 cụ thể như sau:

Những tình tiết sau đây là tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại Điều 9:

- Người vi phạm hành chính đã có hành vi ngăn chặn, làm giảm bớt hậu quả

của vi phạm hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại; người vi phạm

hành chính đã tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi; tích cực giúp đỡ cơ quan chức

năng phát hiện vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính

- Vi phạm hành chính trong tình trạng bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của người khác gây ra; vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng; vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết; vi phạm hành chính do bị ép buộc hoặc bị lệ thuộc về vật chất hoặc tinh thần; người vi phạm hành chính là phụ nữ mang thai, người già yếu, người có bệnh hoặc khuyết tật làm hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình; vi phạm hành chính vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không do mình gây ra; vi phạm hành chính do trình độ lạc hậu; những tình tiết giảm nhẹ khác do Chính phủ quy định7

Những tình tiết sau đây là tình tiết tăng nặng theo quy định tại Điều 10:

- Vi phạm hành chính có tổ chức; Vi phạm hành chính nhiều lần, tái phạm;

xúi giục, lôi kéo, sử dụng người chưa thành niên vi phạm; ép buộc người bị lệ thuộc

vào mình về vật chất, tinh thần thực hiện hành vi vi phạm hành chính Sử dụng

người biết rõ là đang bị tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi để vi phạm hành chính; lăng mạ, phỉ báng người đang

thi hành công vụ; vi phạm hành chính có tính chất côn đồ Lợi dụng chức vụ, quyền

6 Ví dụ khoản 2 Điều 37 Nghị định số 176/2013/NĐ-CP quy định: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với cơ sở bán lẻ thuốc hoặc từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với cơ sở bán buôn, cơ sở làm dịch vụ bảo quản, cơ sở làm dịch vụ kiểm nghiệm thuốc, doanh nghiệp nước ngoài hoạt động về thuốc và nguyên liệu làm thuốc tại Việt Nam đối với một trong các hành vi sau đây:

a) Kinh doanh thuốc không có hoặc bị tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề dược”

hạn để vi phạm hành chính; lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, thiên tai, thảm họa,

dịch bệnh hoặc những khó khăn đặc biệt khác của xã hội để vi phạm hành chính

- Vi phạm trong thời gian đang chấp hành hình phạt của bản án hình sự hoặc đang chấp hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính; tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm hành chính mặc dù người có thẩm quyền đã yêu cầu chấm dứt hành vi đó; Sau khi vi phạm đã có hành vi trốn tránh, che giấu vi phạm hành chính; vi phạm hành chính có quy mô lớn, số lượng hoặc trị giá hàng hóa lớn;

Vi phạm hành chính đối với nhiều người, trẻ em, người già, người khuyết tật, phụ

nữ mang thai 8

Để áp dụng các tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng như trên vào một quy định vi phạm hành chính cụ thể như tại điểm a, khoản 2 Điều 37 Nghị định số 176/2013/NĐ-CP “Kinh doanh thuốc không có hoặc bị tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề dược” là rất khó khăn, thậm chí không thể xác định được; mà những quy định có tính chất tương tự như vậy khá nhiều Rõ ràng, các quy định về tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính phù hợp với các hành vi vi phạm mang tính chất là “hành động”; đối với các vi phạm hành chính có tính chất ‘không hành động” thì còn nhiều vấn đề cần làm rõ

1.2.5 Mức phạt tiền các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế

Căn cứ mức phạt tối đa trong các lĩnh vực được quy định tại Điều 24 Luật

Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân, tổ chức

có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế được quy định như sau:

- Hành vi vi phạm hành chính về dân số: mức phạt tiền tối đa là 30.000.000 đồng đối với cá nhân và 60.000.000 đồng đối với tổ chức

- Hành vi vi phạm hành chính về y tế dự phòng và phòng, chống HIV/AIDS: mức phạt tiền tối đa là 50.000.000 đồng đối với cá nhân và 100.000.000 đồng đối với tổ chức

- Hành vi vi phạm hành chính về bảo hiểm y tế: mức phạt tiền tối đa là 75.000.000 đồng đối với cá nhân và 150.000.000 đồng đối với tổ chức

- Hành vi vi phạm hành chính về khám bệnh, chữa bệnh, dược, mỹ phẩm và trang thiết bị y tế: mức phạt tiền tối đa là 100.000.000 đồng đối với cá nhân và 200.000.000 đồng đối với tổ chức

Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân 9

Tuy nhiên, Nghị định số 176/2013/NĐ-CP chưa quy định rõ đối tượng được xem là tổ chức và đối tượng được xem là cá nhân; thực tế trong các báo cáo về thanh tra chuyên ngành Y tế, xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế (kể cả ở tỉnh Bình Thuận), nhiều trường hợp không xác định được và lẫn lộn giữa tổ chức và cá

nhân Tại Báo cáo số 1133/BC-BYT ngày 23/10/2018 của Bộ Y tế về Tổng kết 05 năm thi hành Nghị định số 76/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của Chính phủ Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế ghi nhận đây là một trong

những khó khăn, vướng mắc chủ yếu trong triển khai và áp dụng các quy định của Nghị định số 176/2013/NĐ-CP 10

Nghị định số 117/2020/NĐ-CP đã khắc phục khó khăn, vướng mắc này, quy định cụ thể đối tượng được xác định là tổ chức và đối tượng được xác định là cá nhân 11

Riêng đối hành vi vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, được quy định như sau:

- Mức phạt tiền tối đa đối với một hành vi vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm là 100.000.000 đồng đối với cá nhân, 200.000.000 đồng đối với tổ chức, trừ các trường hợp quy định tại khoản 5 Điều 4; khoản 6 Điều 5; khoản 5 Điều 6; khoản 7 Điều 11; các khoản 1 và 9 Điều 22; khoản 6 Điều 26 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 04/9/2018 của Chính phủ

- Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với tổ chức gấp 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân12

Đặc biệt, Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 04/9/2018 của Chính phủ quy định rõ tổ chức và cá nhân, theo đó, tổ chức gồm:

- Tổ chức kinh tế được thành lập theo quy định của Luật Doanh nghiệp gồm: Doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh và các đơn vị phụ thuộc doanh nghiệp (chi nhánh, văn phòng đại diện);

- Tổ chức kinh tế được thành lập theo quy định của Luật Hợp tác xã gồm: Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã;

- Tổ chức kinh tế được thành lập theo quy định của Luật Đầu tư gồm: Nhà đầu tư trong nước, nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài;

- Văn phòng đại diện, chi nhánh của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam; văn phòng đại diện của tổ chức xúc tiến thương mại nước ngoài tại Việt Nam;

- Tổ chức xã hội, tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp;

- Các đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức khác theo quy định của pháp luật

Cá nhân quy định tại các khoản 1 và 2 Điều 3 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP

là các đối tượng không phải là tổ chức

1.2.6 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả và xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế

1.2.6.1 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại các điều từ “Điều 38 đến Điều 52 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012”; trong đó, Điều 52 quy định về nguyên tắc xác định và phân định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả Trong quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp

khắc phục hậu quả tại Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, tiêu đề của Điều

38 ghi rõ là “Thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân”, tức là quy định thẩm quyền của chức danh Chủ tịch Ủy ban nhân dân; các Điều còn lại từ Điều 39 đến điều 51 đều ghi tiêu đề là thẩm quyền của các cơ quan (như Điều 39 Thẩm quyền của Công an nhân dân; Điều 40 Thẩm quyền của Bộ đội biên phòng; Điều 41 Thẩm quyền của Cảnh sát biển; Điều 46 Thẩm quyền của Thanh tra); nhưng nội dung của các khoản trong các Điều lại quy định cụ thể thẩm quyền của từng chức danh, tức là cá nhân của người có thẩm quyền, chứ không phải là cơ quan mà cá nhân đó đại diện Đối chiếu với quy định tại khoản 2, Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì: “Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về

xử phạt vi phạm hành chính”, nhận thấy rằng thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả thuộc về cá nhân có thẩm quyền, hay chính xác hơn là thẩm quyền của các chức vụ, chức danh cán bộ, công chức Quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả cho các chức vụ, chức danh có ưu điểm là hướng đến việc cá thể hóa trách nhiệm của cá nhân cán bộ, công chức có thẩm quyền trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính

1.2.6.2 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực y tế

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực y tế được quy định tại Chương III, từ Điều 89 đến Điều 93 Nghị định số 176/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013; gồm: Thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (cấp xã, cấp huyện và cấp tỉnh), thẩm quyền xử phạt của Thanh tra Y tế, thẩm quyền xử phạt của Quản lý thị trường, Thẩm quyền xử phạt của Công an nhân

dân, thẩm quyền xử phạt của các cơ quan khác (gồm Bộ đội biên phòng, Cảnh sát

biển, Hải quan, cơ quan Thuế, Cục trưởng Cục Hóa chất, Thanh tra các ngành: Khoa học và Công nghệ, Lao động - Thương binh và Xã hội, Thông tin và Truyền

thông, Tài nguyên và Môi trường, Giao thông vận tải, Tài chính và các cơ quan khác có thẩm quyền xử phạt theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính đối với những hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có liên quan trực tiếp đến lĩnh vực mình quản lý được quy định tại Nghị định Nghị định số 176/2013/NĐ-CP)

Nguyên tắc xác định và phân định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính

và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực y tế được thực hiện theo quy định tại Điều 52 của Luật Xử lý vi phạm hành chính

Tương tự quy định tại Nghị định số 176/2013/NĐ-CP, Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 04/9/2018 của Chính phủ Quy định xử phạt hành chính về

an toàn thực phẩm (thay thế Nghị định số 178/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 Quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm) quy định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Thanh tra viên, Chánh Thanh tra, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành, các chức danh của Quản lý thị trường Cụ thể về mức phạt tiền như sau:

- Tại điểm b, khoản 1 Điều 28 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền: Phạt tiền đến 5.000.000 đồng đối với cá nhân và phạt tiền đến 10.000.000 đồng đối với tổ chức

- Tại điểm a, khoản 2 Điều 28 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có quyền: Phạt tiền đến 50.000.000 đồng đối với cá nhân

và phạt tiền đến 100.000.000 đồng đối với tổ chức

- Tại điểm a, khoản 3 Điều 28 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền: Phạt tiền đến mức tối đa theo quy định tại Nghị định số 115/2018/NĐ-CP 13

- Tại điểm a, khoản 1 Điều 29 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, Thanh tra viên, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành trong các lĩnh vực về an toàn thực phẩm đang thi hành công vụ có quyền: Phạt tiền đến 500.000 đồng đối với cá nhân và phạt tiền đến 1.000.000 đồng đối với tổ chức

- Tại điểm a, khoản 2 Điều 29 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, Chánh Thanh tra Sở Y tế, Chánh Thanh tra Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chánh Thanh tra Sở Công Thương, Chánh Thanh tra Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Chánh Thanh tra Sở Thông tin và Truyền thông, Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản và các chức danh tương đương được Chính phủ giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành liên quan đến an toàn thực phẩm theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn có quyền: Phạt tiền đến 50.000.000 đồng đối với cá nhân và phạt tiền đến 100.000.000 đồng đối với tổ chức 14

- Tại điểm a, khoản 1 Điều 34 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, Kiểm soát viên thị trường đang thi hành công vụ có quyền: Phạt tiền đến 500.000 đồng đối với

cá nhân và 1.000.000 đồng đối với tổ chức

- Tại điểm a khoản 2 Điều 34 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, Đội trưởng Đội Quản lý thị trường có quyền: Phạt tiền đến 25.000.000 đồng đối với cá nhân và phạt tiền đến 50.000.000 đồng đối với tổ chức

- Tại điểm a, khoản 3 Điều 34 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường thuộc Sở Công Thương, Trưởng phòng chống buôn lậu, Trưởng phòng chống hàng giả, Trưởng phòng kiểm soát chất lượng hàng hóa thuộc Cục Quản lý thị trường có quyền: Phạt tiền đến 50.000.000 đồng đối với

cá nhân và phạt tiền đến 100.000.000 đồng đối với tổ chức

- Tại điểm a, khoản 4 Điều 34 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP, Cục trưởng Cục Quản lý thị trường có quyền: Phạt tiền đến mức tối đa theo quy định tại Nghị định số 115/2018/NĐ-CP 15

Nghị định số 115/2018/NĐ-CP còn quy định thẩm quyền tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm Giấy tiếp nhận đăng

ký bản công bố sản phẩm có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá mức tiền phạt quy định tại điểm a khoản này; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả của các chức danh trên

1.2.7 Thẩm quyền quy định về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt

Trong thực tiễn của xã hội ở nước ta nói chung và ở tỉnh Bình Thuận nói riêng, trong thời gian trước khi Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 được ban hành và nhất là trước năm 2000, một số vùng, địa phương vẫn tồn tại một số quy định về hành vi được xem là vi phạm quy định và phải bị xử phạt bằng một số hình thức Hình thức của các quy định này có thể là “Hương ước’ của làng, xã Vì bản chất của Hương ước là sự tự nguyện, tự quản của người dân ở cơ sở, cho nên có quan điểm cho rằng những quy định của Hương ước nằm bên ngoài pháp luật, có hiệu lực trong phạm vi cộng đồng đã ban hành nó; điển hình là các quy định về xử phạt khi gia đình sinh con thứ ba trở lên, vi phạm Chính sách Dân số - Kế hoạch hóa gia đình; hình thức xử phạt có thể bằng tiền, bằng thóc hoặc đóng góp ngày công lao động công ích16 Vì quy định của Hương ước trong trường hợp này trước mắt có lợi cho công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình cho nên các cấp có thẩm quyền mặc nhiên cho nó tồn tại Ngoài ra, Hội đồng nhân dân cấp xã, cấp huyện một số nơi cũng ban hành các quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành

vi vi phạm Chính sách Dân số - Kế hoạch hóa gia đình; việc thu phạt được thực hiện khi người dân đến Ủy ban nhân dân xã để làm giấy khai sinh, ký các chứng nhận để vay vốn ngân hàng, quỹ tín dụng và các loại giấy tờ khác; nếu không nộp phạt thì không được chứng nhận Có một thời, trong đời sống xã hội mặc nhiên thống nhất một nhận thức rằng quy định nào do tập thể thông qua, nhất là do Hội đồng nhân dân – cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương ban hành thì có giá trị

đời sống văn hóa tỉnh Bình Thuận về việc “Tổng kết 20 năm thực hiện Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tỉnh Bình Thuận giai đoạn 2000 – 2020

pháp lý và không thể nghi ngờ, kể cả ban hành các quy định về vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt hành chính17

Đến nay, do sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội, sự tiến bộ của pháp luật, những quy định như trên hầu hết đã được bãi bỏ, tuy nhiên, vẫn còn lại một số hậu quả nhất định về xã hội cũng như về pháp lý

Thẩm quyền quy định về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức

xử phạt theo pháp luật hiện hành chỉ dành cho một chủ thể duy nhất là Chính phủ 18

Thẩm quyền này của Chính phủ có cơ sở hiến định Cụ thể, Hiến pháp năm 1992

và Hiến pháp năm 2013 đều quy định: Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội 19 Quy định về thẩm quyền quy định về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt cũng bảo đảm sự quản lý thống nhất về quản lý hành chính nhà nước20

Việc xác định và khẳng định chỉ duy nhất Chính phủ có thẩm quyền quy định

về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt là hết sức quan trọng Quy định này trực tiếp xác định nguyên tắc: Tất cả các cơ quan, đơn vị dưới Chính phủ đều không có quyền quy định về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt vi phạm hành chính; mọi quy định về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt vi phạm hành chính mà không phải do Chính phủ ban hành đều không có giá trị pháp lý (ngoại trừ trường hợp đặc thù quy định tại khoản 3, Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành

đời sống văn hóa tỉnh Bình Thuận về việc “Tổng kết 20 năm thực hiện Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tỉnh Bình Thuận giai đoạn 2000 – 2020

18 Điều 4 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012

Tuy nhiên, theo khoản 3, Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính ngày 13/11/2020 thì ngoài Chính phủ, Luật giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động kiểm toán nhà nước và đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng Luật này đến nay chưa có hiệu lực.

19 Điều 94 Hiến pháp năm 2013 Điều 109 Hiến pháp năm 1992 quy định: Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

20 Được tại các quy định tại các khoản 1, khoản 3, khoản 5, khoản 6 Điều 96 Hiến pháp năm 2013

chính ngày 13/11/2020 khi Luật này có hiệu lực) Ngoài ra, Chính phủ cũng không được ủy quyền hoặc giao cho cơ quan cấp dưới của mình ban hành quy định về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt vi phạm hành chính, vì Luật không quy định

ớc ở địa phương ban hành thì có giá trị pháp lý và không thể nghi ngờ, kể cả ban hành các quy định về vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt hành chính21

Đến nay, do sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội, sự tiến bộ của pháp luật, những quy định như trên hầu hết đã được bãi bỏ, tuy nhiên, vẫn còn lại một số hậu quả nhất định về xã hội cũng như về pháp lý

Việc xác định và khẳng định chỉ duy nhất Chính phủ có thẩm quyền quy định

về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt là hết sức quan trọng Quy định này trực tiếp xác định nguyên tắc: Tất cả các cơ quan, đơn vị dưới

đời sống văn hóa tỉnh Bình Thuận về việc “Tổng kết 20 năm thực hiện Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tỉnh Bình Thuận giai đoạn 2000 – 2020

22 Điều 4 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012

Tuy nhiên, theo khoản 3, Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính ngày 13/11/2020 thì ngoài Chính phủ, Luật giao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động kiểm toán nhà nước và đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng Luật này đến nay chưa có hiệu lực.

hành của Quốc hội, cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

24 Được tại các quy định tại các khoản 1, khoản 3, khoản 5, khoản 6 Điều 96 Hiến pháp năm 2013

Chính phủ đều không có quyền quy định về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt vi phạm hành chính; mọi quy định về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt vi phạm hành chính mà không phải do Chính phủ ban hành đều không có giá trị pháp lý (ngoại trừ trường hợp đặc thù quy định tại khoản 3, Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính ngày 13/11/2020 khi Luật này có hiệu lực) Ngoài ra, Chính phủ cũng không được ủy quyền hoặc giao cho cơ quan cấp dưới của mình ban hành quy định về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt vi phạm hành chính, vì Luật không quy định

1.2.8 Một số quy định về thủ tục xử phạt vi phạm hành chính

Điều 56, 57 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định trường hợp

xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản và các trường hợp xử phạt vi phạm

hành chính phải lập biên bản vi phạm hành chính

Thứ nhất, xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản: việc xử phạt này được áp dụng trong trường hợp xử phạt: (i) cảnh cáo; hoặc (ii) phạt tiền Nếu cá nhân thì mức phạt đến 250.000 đồng, nếu là tổ chức thì mức phạt đến 500.000 đồng

và người có thẩm quyền xử phạt phải ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính tại chỗ Đặc biệt, trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện nhờ sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ thì phải lập biên bản

Trong đó, nội dung của quyết định xử phạt vi phạm hành chính tại chỗ phải thể hiện rõ: ngày, tháng, năm ra quyết định; họ, tên, địa chỉ của cá nhân vi phạm hoặc tên, địa chỉ của tổ chức vi phạm; hành vi vi phạm; địa điểm xảy ra vi phạm; chứng cứ và tình tiết liên quan đến việc giải quyết vi phạm; họ, tên, chức vụ của người ra quyết định xử phạt; điều, khoản của văn bản pháp luật được áp dụng Nếu

là phạt tiền thì trong quyết định phải ghi rõ mức tiền phạt 25

Thứ hai, xử phạt vi phạm hành chính có lập biên bản: việc xử phạt này được

áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính của cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không thuộc trường hợp quy định tại đoạn 1 khoản 1 Điều 56 của Luật Xử lý

vi phạm hành chính năm 2012 Theo đó, “việc xử phạt vi phạm hành chính có lập biên bản phải được người có thẩm quyền xử phạt lập thành hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính Hồ sơ bao gồm biên bản vi phạm hành chính, quyết định xử phạt hành chính, các tài liệu, giấy tờ có liên quan và phải được đánh bút lục Hồ sơ phải được lưu trữ theo quy định của pháp luật về lưu trữ” 26

Việc lập biên bản vi phạm hành chính được quy định khá cụ thể tại Điều 58

Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và Nghị định số 81/2013/NĐ-CP ngày

19/7/2013 của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật

Xử lý vi phạm hành chính (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 97/2017/NĐ-CP ngày 18/8/2017 của Chính phủ)

TIỂU KẾT CHƯƠNG I

Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 đã quy định những nội dung pháp

lý cơ bản làm cơ sở để Chính phủ ban hành các Nghị định quy định về xử phạt hành chính trong từng lĩnh vực Các nội dung quy định chung của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 còn là căn cứ pháp lý trong quá trình thực thi pháp luật xử phạt hành chính của các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước xử phạt hành chính So với Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính ngày 02/7/2002 và các Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính được ban hành trước đó, nhiều quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 đã hoàn thiện hơn Tuy nhiên, qua 10 năm thực thi, do sự thay đổi của điều kiện kinh tế - xã hội và nhiều lý do khác, nhiều quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 khi

áp dụng trong thực tiễn đã bộc lộ những hạn chế, khó thực hiện, vì vậy Quốc hội đã ban hành Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính ngày 13/11/2020

Những quy định cụ thể về về hành vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, thẩm quyền xử phạt xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế trong thời gian qua được thể hiện trong Nghị định số 176/2013/NĐ-CP (hiện nay là Nghị định số 117/2020/NĐ-CP), Nghị định số 178/2013/NĐ-CP, Nghị định số 115/2018/NĐ-CP Việc ban hành và thực thi các Nghị định này đã góp phần quan trọng vào việc bảo đảm trật tự quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế; phòng ngừa, răn đe vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế; trong một mức độ nào đó còn góp phần bảo vệ quyền và lợi ích của công dân đối với nhu cầu bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe; tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng cho sự phát triển các cơ sở dịch vụ y tế Bên cạnh đó, các Nghị định quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế được áp dụng trong thời gian qua vẫn còn một số hạn chế và bộc lộ những điểm bất cập, khó khăn khi thực hiện Những hạn chế, bất cập này tiềm tàng khả năng làm giảm hiệu lực, ảnh hưởng đến việc phát huy tốt hiệu quả của pháp luật xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế Do đó, cần thiết khảo sát, nghiên cứu tình hình