Vai trò của Tín dụng thuê mua đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh

Vai trò của tín dụng thuê mua đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanhDưới sự lãnh đạo của Đảng, thực hiện đường lối đổi mới kinh tế, trong những năm qua nền kinh tế Viêt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, mức độ tăng trưởng nhanh và tương đối ổn định. Mặc dù đã đạt được nhiều thành công về phát triển kinh tế, xã hội, song do xuất phát điểm thấp từ một nền kinh tế nông nghiệp, ngành công nghiệp chưa được xây dựng phát triển đúng mức trước đây, tư bản tích lũy vẫn chưa đủ lớn, do vậy vấn đề vốn luôn là một vấn đề khó giải quyết cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Để đáp ứng nhu cầu đổi mới kỹ thuật công nghệ đòi hỏi các doanh nghiệp phải có nguồn vốn lớn – nguồn vốn tài trợ trung và dài hạn. Các doanh nghiệp không có sẵn vốn để đầu tư vào các yếu tố như: máy móc, thiết bị, nhà xưởng…. hoặc để giành vốn để thực hiện mục đích kinh doanh khác. Và Tín Dụng Thuê Mua (Thuê Tài Chính) là một giải pháp hữu hiệu để giải quyết vướng mắc này. Nó đóng vai trò tài trợ rất có ý nghĩa trong các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam. Thuê tài chính có thể giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ kịp thời hiện đại hóa sản xuất, theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ mới kể cả trong trường hợp thiếu vốn. Các tổ chức Tín dụng thuê mua ở Việt Nam đang hoạt động thực sự có hiệu quả và đã ngày càng đóng góp một cách tích cực đối với các hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp trong nước.Nhận thấy sự quan trọng trong hoạt động Tín dụng thuê mua trong doanh nghiệp, em chọn đề tài : “ Vai trò của tín dụng thuê mua đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh” để làm bài tiêu luận thi kết thúc học phần môn Tài chính Tiền tệ.

BÀI THI MÔN: TÀI CHÍNH TIỀN TỆ

Hình thức thi: Tiểu luận Thời gian thi: 2 ngày

ĐỀ TÀI : VAI TRÒ CỦA TÍN DỤNG THUÊ MUA ĐỐI VỚI

DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT KINH DOANH

BÀI LÀM

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên

LỜI MỞ ĐẦU

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, thực hiện đường lối đổi mới kinh tế, trong những năm qua nền kinh tế Viêt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, mức độ tăng trưởng nhanh và tương đối ổn định Mặc dù đã đạt được nhiều thành công về phát triển kinh tế, xã hội, song do xuất phát điểm thấp từ một nền kinh tế nông nghiệp, ngành công nghiệp chưa được xây dựng phát triển đúng mức trước đây, tư bản tích lũy vẫn chưa đủ lớn, do vậy vấn đề vốn luôn là một vấn đề khó giải quyết cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ Để đáp ứng nhu cầu đổi mới kỹ thuật công nghệ đòi hỏi các doanh nghiệp phải có nguồn vốn lớn – nguồn vốn tài trợ trung và dài hạn Các doanh nghiệp không có sẵn vốn để đầu tư vào các yếu tố như: máy móc, thiết bị, nhà xưởng… hoặc để giành vốn để thực hiện mục đích kinh doanh khác Và Tín Dụng Thuê Mua (Thuê Tài Chính) là một giải pháp hữu hiệu để giải quyết vướng mắc này Nó đóng vai trò tài trợ rất có ý nghĩa trong các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam Thuê tài chính có thể giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ kịp thời hiện đại hóa sản xuất, theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ mới kể cả trong trường hợp thiếu vốn Các tổ chức Tín dụng thuê mua ở Việt Nam đang hoạt động thực sự có hiệu quả và đã ngày càng đóng góp một cách tích cực đối với các hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp trong nước

Nhận thấy sự quan trọng trong hoạt động Tín dụng thuê mua trong doanh

nghiệp, em chọn đề tài : “ Vai trò của tín dụng thuê mua đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh” để làm bài tiêu luận thi kết thúc học phần môn Tài chính Tiền tệ

Đề tài gồm 3 phần:

Phần I: Cơ sở lý luận chung về tín dụng thuê mua

Phần II: Phân tích hoạt động Tín dụng thuê mua tại Việt Nam đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh tại Việt Nam

Phần III: Giải pháp kiến nghị phát triển hoạt động tín dụng thuê mua đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh tại Việt Nam

PHẦN 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÍN DỤNG THUÊ MUA 1.1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÍN DỤNG THUÊ MUA

1.1.1 Khái niệm Tín dụng thuê mua

Tín dụng thuê mua là các quan hệ tín dụng nảy sinh giữa công ty tài chính (công ty cho thuê tài chính) với những người sản xuất kinh doanh dưới hình thức cho thuê tài sản [1, tr.114]

1.1.2 Đặc điểm của tín dụng thuê mua

- Đối tượng : Tài sản cố định có giá trị lớn, thời gian sử dụng dài như máy

móc, nhà ở, phương tiện vận tải

- Chủ thể : Công ty tài chính là người cho vay và doanh nghiệp sản xuất kinh

doanh là người đi vay

- Công cụ của tín dụng thuê mua là hợp đồng cho thuê tài sản

1.1.3 Các hình thức cho thuê của tín dụng thuê mua

- Thuê vận hành là hình thức thuê tài sản trong thời gian ngắn dưới 1 năm

- Thuê tài chính là hình thức thuê tài sản trong thời gian dài trên 1 năm

- Bán và tái thuê là một hình thức đặc biệt của tín dụng thuê mua [1, tr.114] 1.1.4 Nội dung của tín dụng thuê mua

- Tín dụng thuê mua cho vay bằng tài sản cố định phục vụ nhu cầu sản xuất

kinh doanh của bên thuê tài sản

- Người cho thuê tài sản thường là các công ty tài chính (hoặc công ty cho thuê

tài chính) và người thuê tài sản là các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa

Trong quan hệ này người cho thuê tài sản là người cho vay, người thuê tài sản

là người đi vay Người cho thuê tài sản mua tài sản thiết bị theo yêu cầu của người thuê tài sản và nắm giữ quyền sở hữu đối với tài sản cho thuê Người thuê tài sản có nghĩa vụ trả tiền thuê trong suốt thời gian mà được thỏa thuận trong hợp đồng và

được quyền sử dụng đối với tài sản đi thuê đó Theo phương thức này người thuê tài sản có thể đổi mới, cải tiến công nghệ ngay khi nguồn vốn còn hạn chế, tránh tình trạng tồn đọng vốn trong tài sản cố định Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê có thể mua lại tài sản thuê với mức giá thấp hơn giá trị của tài sản thuê tại thời điểm mua lại

- Điều kiện thuê dễ dàng : Tín dụng thuê mua không yêu cầu quy trình kiểm

soát chặt chẽ đối với doanh nghiệp thuê tài sản như trong tín dụng ngân hàng, thủ tục đơn giản, không cần tài sản đảm bảo

- Thời hạn thuê có thể trong ngắn hạn hoặc dài hạn: Bên đi thuê có thể lựa

chọn hình thức thuê vận hành trong thời gian ngắn hoặc thuê tài chính với thời hạn thuê chiếm phần lớn thời gian hữu dụng của tài sản (từ 60 – 70% vòng đời sản phẩm)

- Phạm vị hoạt động hẹp: Tín dụng thuê mua được thực hiện giữa công ty tài

chính (hoặc công ty cho thuê tài chính) với các doanh nghệp có nhu cầu thuê tài sản

- Chi phí thuê tài chính khá cao: Giá cả của tín dụng thuê mua cao hơn so với

thị trường cho vay dài hạn của hệ thống tín dụng ngân hàng [1, tr.114 – 115]

1.1.5 Vai trò của Tín dụng thuê mua đối với sản xuất kinh doanh

- Bên đi thuê không đòi hỏi phải có số vốn lớn những vẫn có thể được sử dụng

các loại máy móc thiết bị hiện đại nhất để sản xuất kinh doanh Điều này có tầm quan trọng đặc biệt đối với các doanh nghiệp sản suất kinh doanh có quy mô vừa và nhỏ

- Thủ tục xét duyệt dự án thuê tài chính, trong một số trường hợp, đơn giản

hơn so với thủ tục lập dự án vay vốn ngân hàng Lý do cơ bản là do công ty cho thuê tài chính vẫn có được quyền sở hữu đối với tài sản cho thuê, còn đơn vị đi thuê chỉ có quyền sử dụng đối với tài sản đó

- Đi thuê tài chính có thể giải quyết được 100% nhu cầu về thiết bị cho doanh

nghiệp Từ đó khuyến khích các doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, làm tăng năng lực sản xuất của doanh nghiệp sản xuất kinh doanh

- Ở nhiều nơi trên thế giới phí thuê tài chính còn thấp hơn lãi suất ngân hàng.

Lợi thế này có được nhờ chế độ hạch toán kế toán và các chính sách ưu đãi thuế

- Xuất phát từ thực tế các công ty cho thuê tài chính thường đưa ra nhiều

chương trình với cách thức thành toán tiền thuê khác nhau khác với phương thức vay tín dụng ngân hàng có phần cứng nhắc hơn Từ đó giúp doanh nghiệp đi thuê có thể linh hoạt hơn giữa các phương thức thanh toán để phù hợp với phương hướng và tình hình thực tế của doanh nghiệp tại thời điểm đó

- Do là người trực tiếp mua tài sản và cung cấp tài sản chuyên nghiệp nên các

công ty cho thuê tài chính thường có một lượng thông tin lớn về các loại tài sản cho thuê Cùng với đó là các công ty cho thuê tài chính thường có mối quan hệ chặt chẽ với nhà cung cấp Do vậy, khi sử dụng dịch vụ thuê tài chính, doanh nghiệp có thể lựa chọn, so sánh nhiều loại tài sản với nhau, có được thông tin chính xác và đa dạng về tài sản, từ đó tiết kiệm được nhiều thời gian và chi phí trong quá trình tìm kiếm và lựa chọn sản phẩm

- Thêm nguồn tài chính linh hoạt mà vẫn không ảnh hưởng đến hạn mức tín dụng Vốn vay ngân hàng không phải doanh nghiệp nào cũng dễ dàng tiếp cận Ngân hàng yêu cầu rất nhiều hồ sơ để thẩm định khoản vay của bạn và có hạn mức nhất định đối với mỗi doanh nghiệp Hình thức cho thuê tài chính rất phù hợp cho những doanh nghiệp có nhu cầu mua máy móc, trang thiết bị mới để mở rộng năng lực sản xuất hay một số doanh nghiệp sau khi mua máy móc thiết bị xong nhưng thiếu hụt về tài chính để thanh toán cho các nhà cung cấp mà không làm ảnh hưởng đến hạn mức tín dụng

- Tái cơ cấu nguồn vốn và bổ sung vốn lưu động, tránh tình trạng ứ đọng vốn

trong tài sản cố định trong khi vốn lưu động để sản xuất kinh doanh thì lại bị thiết hụt Thuê tài chính theo hình thức bán rồi cho thuê lại đã giúp doanh nghiệp tái cấu trúc vốn trong một thời gian, đáp ứng nhu cầu cấp thiết như mua vật tư, trả lượng công nhân … của doanh nghiệp

- Bên thuê có thể sở hữu tài sản sau khi thuê : Đối với các doanh nghiệp lựa

chọn thuê tài chính, quyền sử dụng sẽ thuộc về doanh nghiệp đi thuê, nhưng để hạn chế rủi ro thì quyền sở hữu thuộc về công ty cho thuê tài chính trong thời gian thuê

tài chính Sau khi có đủ số vốn cần thiết doanh nghiệp đi thuê vẫn có thể mua lại tài sản đi thuê với mức giá rẻ hơn và đã được trừ khấu hao

PHẦN 2 : PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG THUÊ MUA TẠI VIỆT NAM ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT KINH DOANH

2.1 ĐÁNH GIÁ BỐI CẢNH THỰC TRẠNG TÍN DỤNG THUÊ MUA TẠI

VIỆT NAM

Từ khi xuất hiện hình thức thuê mua thuần, các hoạt động giao dịch thuê mua

đã có những bước phát triển hết sức mạnh mẽ cả về chủng loại tài sản, thiết bị và khối lượng giao dịch nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của bên thuê

Tính đến thời điểm năm 2020, hiện tổng dư nợ của hệ thống CTTC là 90.000

tỷ [3] đồng Theo NHNN, cả nước có 10 công ty CTTC với giấy phép hoạt động còn hiệu lực Trong số này có 6 công ty là công ty con của các NHTM và 2 công ty 100% vốn nước ngoài [2] Các công ty CTTC thuộc khối công ty con của NHTM tận dụng hệ thống, mạng lưới của ngân hàng mẹ để mở rộng phạm vi thông qua uỷ thác đến các chi nhánh ngân hàng; nhận hỗ trợ hoạt động về vốn, chiến lược kinh doanh và đôi khi là cả nguồn nhân lực từ ngân hàng mẹ

Xét về quy mô vốn, hiện nay Công ty CTTC TNHH MTV Ngân hàng Công thương Việt Nam (Industrial and Commercial Bank of Vietnam Leasing Company Limited) đứng đầu hệ thống với mức vốn điều lệ 1000 tỷ đồng, tiếp theo đó là Công

ty TNHH CTTC BIDV – Sumi Trust với vốn điều lệ là 895,6 tỷ đồng, thấp nhất là Công ty CTTC TNHH MTV Kexim Việt Nam (100% vốn nước ngoài) (Kexim Vietnam Leasing Company) có vốn điều lệ là 158,7 tỷ đồng Nếu đem so sánh với

hệ thống các NHTM thì cả về số lượng, về quy mô vốn, về phạm vi phủ sóng thì rất

dễ đi đến kết luận rằng hệ thống các công ty CTTC còn quá nhỏ bé ( vốn điều lệ năm 2020 của ngân hàng Viettinbank là 37234 tỷ đồng; ngân hàng BIDV là 40220

tỷ đồng) Chính bởi sự nhỏ bé đó, các công ty CTTC bị giới hạn về khả năng tài trợ cho các dự án lớn có tính khả thi cao, từ đó mà phân khúc doanh nghiệp vừa và nhỏ

là đối tượng khách hàng trọng tâm mà các công ty CTTC nhằm vào [2] [3]

Nước ta là nước đang phát triển, các doanh nghiệp chủ yếu có quy mô vừa và nhỏ cho nên việc tiếp cận vốn vay ngân hàng là rất khó Tuy nhiên việc huy động

vốn của các doanh nghiệp lại chủ yếu thông qua kênh tín dụng ngân hàng Ngân hàng hiện nay chỉ đáp ứng được phần vốn còn rất nhỏ so với nhu cầu vay ngân hàng của doanh nghiệp Mặc dù hệ thống ngân hàng nước ta là hệ thống ngân hàng thương mại quốc doanh vẫn chiếm tới khoảng 70 – 80% tổng tài sản của toàn hệ thống ngân hàng và các ngân hàng thương mại này vẫn đang trong quá trình đổi mới chính sách cho vay trong bối cảnh nợ xấu còn ở mức cao và chịu áp lực của việc xóa bỏ các chính sách cho vay ưu đãi Các ngân hàng thương mại đứng trước áp lực phải tiếp cận được số liệu quản lý tài chính có giá trị của các doanh nghiệp nếu không thì việc cho doanh nghiệp vay vốn không thể giải quyết được Từ đó các doanh nghiệp sẽ bị hạn chế tiếp cận nguồn vốn từ tín dụng ngân hàng Tuy nhiên, các doanh nghiệp điển hình là các doanh nghiệp vừa và nhỏ lại không đáp ứng được yêu cầu của ngân hàng về giá trị tài sản thế chấp cho khoản vay, tính minh bạch của các số liệu tài chính – kế toán không đáp ứng được tiêu chuẩn xét cho vay của ngân hàng, một số doanh nghiệp thì cố tình khai gian số liệu tài chính để trốn thuế, một

số khác lại làm hồ sơ mang tính đối phó, kế hoạch trả nợ không rõ ràng Đặc biệt do ảnh hưởng của dịch bệnh, với nhiều DN, nhất là DN nhỏ và vừa, DN siêu nhỏ thì điều kiện để được NH cho vay vẫn chưa thể đáp ứng được Thứ nhất, về phương án kinh doanh, nhiều DN chưa thể đưa ra phương án kinh doanh khả thi, giảm thiểu rủi

ro Nhiều DN trước đây tập trung vào thị trường xuất khẩu, nhưng do dịch bệnh nên giao thương bị hạn chế, các DN phải chuyển sang tập trung chủ yếu vào thị trường nội địa, kinh doanh thu hẹp, đối tác bị hạn chế nên phương án kinh doanh của DN không đủ sức hấp dẫn cho NH giải ngân Thứ hai, không ít DN không còn tài sản bảo đảm do đã mang ra vay nợ trong thời gian trước, nên gặp khó với các khoản vay mới Một vấn đề quan trọng khác đó là năng lực phân tích và thẩm định dự án của một số cán bộ ngân hàng chưa thể đánh giá tốt được dự án của doanh nghiệp, hoặc

có thể là xuất hiện tiêu cực trong việc thẩm định dự án, làm giảm hiệu quả của hoạt động cho vay vốn

Qua đây, trong bối cảnh nói trên thì việc hình thành kênh thuê mua ở nước ta nhằm mở rộng kênh huy động vốn cho các doanh nghiệp Việt Nam đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ là phù hợp với xu thế phát triển chung của nền kinh tế Mặc dù là loại hình tổ chức tín dụng mới ra đời và phát triển, song hoạt động của các công ty cho thuê tài chính trong thời gian qua phần nào đã làm giảm sức ép

và gánh nặng cho hệ thống ngân hàng thương mại trong việc cung ứng vốn đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là vốn trung và dài hạn Hoạt động tín dụng thuê mua giải quyết nguồn vốn cho các doanh nghiệp thông qua việc tài trợ tài sản thuê cho các doanh nghiệp không đủ điều kiện và tiêu chuẩn để vay các ngân hàng thương mại Ngược lại, việc này mang lại lợi ích cho các công ty cho thuê tài chính là sử dụng được số vốn tích cực của một lượng lớn các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang hoạt động trên thị trường

Tuy nhiên hoạt động tín dụng thuê mua vẫn còn nhiều hạn chế như là việc quy định nguồn vốn huy động còn có những bất cập; hoạt động cho thuê tài chính của chúng ta hiện nay còn phát triển khá manh mún chưa có định hướng chiến lược phát triển trong tương lai; các công ty cho thuê tài chính chưa thiết lập được một mối quan hệ sâu rộng đến các cơ sở cung ứng máy móc, thiết bị ; việc phân biệt giữa giao dịch cho thuê tài chính và các giao dịch cho thuê thông thường khác (cho thuê vận hành) chưa thật sự rõ ràng; vấn đề quyền được thu hồi tài sản khi bên thuê vi phạm hợp đồng cũng là một trong những vấn đề gây nhiều bàn cãi

CHƯƠNG 3 : GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG THUÊ MUA ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT KINH

DOANH TẠI VIỆT NAM 3.1 GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ

- Tăng cường công tác quảng cáo, tiếp thị hoạt động tín dụng thuê mua: Mặc

dù đạt được nhiều thành quả trong suốt nhiều năm qua tuy nhiên, song hiểu biết của các doanh nghiệp, cá nhân với hoạt động tín dụng thuê mua còn hạn chế Nhiều khách hàng tiềm năng chưa tiếp cận và tận dụng được những lợi ích của hoạt động tín dụng này mang lại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần phối hợp với các công ty tài chính thực hiện chiến lược tuyên truyền, quảng bá rộng rãi về hoạt động tín dụng thuê mua Từng bước tiến tới thay thế dần hoạt động mua hàng trả góp trong đầu tư máy móc thiết

bị, giúp liên tục theo sát và cập nhật những tiến bộ khoa học công nghệ

- Bổ sung, hoàn thiện các văn bản pháp lý liên quan: Thể lệ về Tín dụng

thuê mua được Ban hành theo Quyết định số 149/QĐ-NH5 ngày 27 tháng 5 năm

1995 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cách hiện nay đã 26 năm, tình hình kinh

tế chính trị đất nước đã có rất nhiều thay đổi, đôi khi một số điều khoản chưa còn thực sự phù hợp với thực tế đất nước Vì vậy, Nhà nước cần sớm bổ sung các điều khoản luật mới để tạo điều kiện phát triển thị trường Tín dụng thuê mua

- Các chính sách hỗ trợ, ưu đãi để phát triển thị trường tín dụng thuê mua ở Việt Nam: Cho thuê tài chính được thực hiện chủ yếu bằng nguồn vốn đi

vay trung và dài hạn Chi phí thuê tài chính khá cao Giá cả của tín dụng thuê mua cao hơn so với thị trường cho vay dài hạn của hệ thống tín dụng ngân hàng Nếu các

tổ chức tài chính, đặc biệt là các công ty cho thuê tài chính thiếu sự hỗ trợ của Nhà nước thì bắt buộc bên cho thuê phải tài trợ với lãi suất cao và như vậy phương thức cho thuê tài chính tỏ ra thiếu hấp dẫn cho công cuộc đổi mới thiết bị công nghệ Chính vì vậy, Chính phủ nên dành cho thị trường này một bộ phận vốn ưu đãi nhằm làm giảm giá cho thuê, thúc đẩy thị trường phát triển hơn song song với sự phát triển của các doanh nghiệp, tổ chức đi thuê tài chính – người được hưởng lợi chính