Nghệ thuật trữ tình của r tagore trong tiểu thuyết nàng binôdini

Đó cũng là động lực khích lệ chúng tôi đi vào thực hiện đề tài nghiên cứu của mình, với mong muốn phần nào làm sáng rõ giá trị đặc sắc của Nàng Binôdini, một tiểu thuyết tâm lý - xã hội

Lời nói đầu

Để hoàn thành khoá luận này, em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tìnhcủa các thầy giáo, cô giáo trong khoa Ngữ văn – Trờng Đại học Vinh, đặc biệt làthầy giáo T.S Nguyễn Văn Hạnh- ngời trực tiếp hớng dẫn em thực hiện đề tài này.Nhng trong khả năng nghiên cứu còn hạn chế, khoá luận không tránh khỏi nhngthiếu sót Rất mong đợc sự góp ý của các thầy giáo, cô giáo cũng nh các bạn Xinchân thành cảm ơn

Môc lôc

7 Cấu trúc luận văn 11

Nội dung Chơng 1 Trữ tình thiên nhiên. 12

1.1 Thiên nhiên trong t tởng nghệ thuật của R Tagore 12

1.1.1 Thiên nhiên – nơi con ngời tìm đến 12

1.1.2 Thiên nhiên- một thứ ngôn ngữ đặc biệt 15

1.2.Thiên nhiên trong tiểu thuyết Nàng Binôdini 17

1.2.1.Một thế giới thiên nhiên phong phú đa dạng 18

1.2.2 Thiên nhiên với việc trì hoẵn cốt truyện 19

1.2.3 Thiên nhiên chứa đầy tâm trạng 22

1.3.Bút pháp miêu tả thiên nhiên 25

Chơng 2 Xây dựng một thế giới nhân vật chứa đầy tâm trạng 28 2.1 Nhân vật và vai trò của nhân vật trong tác phẩm tự sự 28

2.2 Thế giới nhân vật trong Nàng Binôdini 30

2.3 Nghệ thuật thể hiên tâm lý nhân vật 39

2.3.1 Thiên nhiên – Phơng tiện bộc lộ tâm trạng 40

2.3.2.Sử dụng yếu tố ngẫu nhiên khắc hoạ tâm lý nhân vật 42

2.3.3 Ngôn ngữ nhân vật mang tính tâm lý 45

2.3.3.1.Độc thoại nội tâm 45

2.3.3.2 Ngôn ngữ đối thoại 48

Chơng 3 Trữ tình giọng điệu 51

3.1 Giọng điệu và vai trò của giọng điệu trong tác phẩm tự sự 51

3.2 Nghệ thuật tổ chức giọng điệu của R Tagore trong Nàng Binôdini 53

3.2.1 Điểm nhìn trần thuật 53

3.2.2 Sự kết hợp hài hoà của nhiều lớp ngôn ngữ 55

3.2.3 Sử dụng đan cài giọng điệu bên trong và giọng điệu bên ngoài 60

3.3 Giọng điệu trữ tình với việc chuyển tải giá trị t tởng tác phẩm 62

Kết luận 65

Tài liệu tham khảo 67

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài :

1.1.Rabinđranath Tagore (1861- 1941) là một trong số những tên tuổi lớn nhấtcủa văn học nhân loại thế kỷ XX”, biểu tợng sinh động của cái mà ta gọi là vănhoá ấn Độ ” (Iđra Gandhi ) Giải Nôbel văn học năm 1913 trao cho tập thơ Dâng(Gitanjali) đã đa R.tagore lên vị trí ngời Châu á đầu tiên đợc trao giải thởng caoquý này Bắt đầu từ đây, giới học giả Châu âu đã có cái nhìn khác về văn học ấn

Độ nói riêng và văn học Châu á nói chung Đợc nuôi dỡng trong nguồn sữa thơmngọt và mát lành của thần thoại, sử thi ấn Độ: lại đợc lớn lên trong thời đại PhụcHng dân tộc R.Tagore là sự kết hợp tuyệt vời giữa truyền thống và hiện đai, cổ

điển và cách tân, dân tộc và nhân loại Tâm hồn ông vừa có cái trầm ngâm, sâu sắc,trừu tợng và bình lặng của ấn độ vừa có cái sôi nổi, phóng khoáng của văn hoá tsản tiến bộ phơng Tây Bằng tài năng, trí tuệ siêu việt của mình, ông đã tạo nênmột thời đại mới trong văn học ấn Độ “thời đại R.Tagore” (the epoch ofR.Tagore), đa văn học ấn Độ hoà nhập vào thế giới hiện đại Vì thế, nghiên cứusáng tác của R.Tagore không chỉ để tìm hiểu tài năng của một con ngời mà còngóp phần tìm hiểu thời kỳ Phục Hng văn học ấn độ

1.2 R.Tagore là thiên tài của mọi thiên tài Ông là nhà thơ, nhà văn, nhà viếtkịch vĩ đại, một nhạc sĩ nổi tiếng, một nhà giáo, một nhà hoạt động xã hội, nhàhiền triết hiểu biết sâu rộng Hơn 70 năm miệt mài sáng tạo, R.Tagore đã để lạicho đời một di sản mà ngay cả thời Phục Hng ở Châu Âu cũng ít ngời có đợc: 52tập thơ trong đó có tập thơ Dâng (Gitanjali) đợc xem là “kì công thứ hai” của văn

học ấn độ sau Kalidasa và đã đoạt giải Nobel văn chơng 1913; 42 vở kịch; hơn 100truyện ngắn; 12 bộ tiểu thuyết; hàng ngàn bức vẽ; 2006 ca khúc trong đó có quốc

ca ấn độ; hàng trăm bài diễn thuyết về tôn giáo, triết học và thi ca tuy nhiên, trênthế giới ông đợc biết đến nhiều nhất trong t cách một nhà thơ Tên gọi R Tagore

đã gắn liền với định ngữ nhà thơ Điều này cũng là dễ hiểu bởi thơ ca là lĩnh vực

ca thế kỷ XX, đợc xng tụng nh một thiên tài lỗi lạc ở ân độ Bởi thế những nghiêncứu về sáng tác của R Tagore hầu hết đều có xu hớng tập trung vào lĩnh vực thơ

ca Điều này vô hình trung đã làm mờ đi những địa hạt sáng tạo đặc sắc khác của

R Tagore, trong đó có tiểu thuyết Xuất phát từ nhận thức đó, chúng tôi đi vào tìmhiểu tiểu thuyết của R.Tagore với mong muốn có đợc cái nhìn toàn diện hơn về tàinăng của con ngời vĩ đại này

1.3 Đã hơn 20 năm, R.Tagore và tác phẩm của ông chính thức đợc đa vàogiảng dạy, học tập trong hệ thống nhà trờng Việt nam từ phổ thông cơ sở đến bậc

đại học Tuy nhiên, có một thực tế,cả ngời dạy và ngời học đang gặp không ít khókhăn, trong đó sự thiếu hụt t liệu là khó khăn hàng đầu Từ thực tế đó, đi vào tìmhiểu tiểu thuyết R.Tagore, lĩnh vực mà ở nớc ta cha có nhiều công trình nghiêncứu, chúng tôi hi vọng có thể tháo gỡ đợc phần nào những khó khăn trên đây.1.4 R.Tagore để lại 12 bộ tiểu thuyết với hàng ngàn trang viết Đây quả là con

số khiêm tốn khi đặt trong số lợng tác phẩm đồ sộ mà ông để lại cho đời Tuynhiên, với những cuốn tiểu thuyết này, ông đã khẳng định đợc vị trí của mình trongquá trình hiện đại hoá tiểu thuyết ấn độ và M Bakim chandra là ngời khởi xớng Hầu hết tiểu thuyết của ông đã đợc dịch ra nhiều th tiếng trên thế giới, trong đó

có tiếng việt Tiểu thuyết Nàng Binôdini là một trong những tiểu thuyết xuất sắc

của R Tagore viết về tình yêu, tiêu biểu cho khuynh hớng tiểu thuyết tâm lý xã hội

ở ấn độ những năm đầu thế kỷ XX Tác phẩm mang đậm dấu ấn tài năng, phongcách R.Tagore, trong đó nghệ thuật trữ tình là đặc điểm nổi bật Đã có ngời xem

đó là áng văn xuôi mang đậm chất thơ, một chất thơ đợc chắt lọc từ cuộc sống, kếttinh và thăng hoa trong một tâm hồn nghệ sĩ tài năng Tìm hiểu nghệ thuật trữ tìnhtrong tiểu thuyết NàngBinôdini là một lối rẽ để khám phá thế giới nghệ thuật đặc

sắc của tác phẩm

2 Lịch sử vấn đề

R.Tagore bớc vào con đờng sáng tạo nghệ thuật từ những năm 80 của thế

kỷ XIX và nhanh chóng khẳng định vị trí tài năng của mình trong văn học ấn

độ Nhiều tác phẩm của R.Tagore đã lần lợt đợc dịch giới thiệu ở nhiều nớcChâu Âu, đăc biệt là sau năm1913, khi ông nhận giải Nôbel văn học Tuynhiên, tâm điểm của sự chú ý là thơ ca Nhiều tập thơ của R.Tagore đặc biệt làkiệt tác Thơ Dâng đã lần lợt đợc dịch và giới thiệu ở nhiều nớc trên thế giới.

Chỉ tính riêng ở Pháp, bản dịch Thơ Dâng của Andre Gide đã đợc tái bản tới

107 lần Điều này thể hiện sức cuốn hút của thơ R.Tagore đối với công chúngphơng Tây Dựa vào những tài liệu mà chúng tôi có đợc , phải đến những năm

30 của thế kỷ XX, thành tựu văn xuôi, kịch, âm nhạc, hội hoạ của R.Tagoremới đợc nhiều ngời Châu Âu biết đến Sự tiếp nhận sáng tác của R Tagore ởViệt Nam cũng tơng tự, chỉ có điều nó diễn ra chậm và ở diện hẹp Cho đếnnay, ở nớc ta thì những công trình nghiên cứu, giới thiệu cho tơng xứng với tầmvóc vĩ đại R Tagore cha phải là nhiều Trong phạm vi quan tâm của đề tài,chúng tôi xin điểm lại những nét chính về tình hình nghiên cứu, giới thiệu R.Tagore ở Việt Nam hơn 80 năm qua

2.1 Vào đầu những năm XX của thế kỷ trớc, nhiều trí thức Việt Nam trong

phong trào yêu nớc với nổ lực muốn thoát khỏi ảnh hởng độc tôn của văn hoáphơng Tây, nhiều dịch giả, nhà nghiên cứu đã hớng cái nhìn của mình đến cácnền văn hoá phơng Đông trong đó có ấn độ Năm 1924, qua bài viết của Th-ợng Chi trên 2 số báo Nam Phong số 84,85, lần đầu tiên, R Tagore đã đợc biết

đến ở Việt Nam với tựa đề: Một đại thi sĩ á Đông, ông Rabinđranath Tagore.

Sau đó không lâu, trong bài Bàn về văn hoá Đông Tây – (Nam Phong số 89),Thợng Chi đã nói đến R Tagore nh một đại diện siêu việt của văn hoá phơng

Đông, ngời chủ trơng dung hợp, gắn kết hai nền văn hoá Đông – Tây Vàcũng trên số báo ấy, bài diễn thuyết của R Tagore ở Paris (1921) với tựa đề Lời tuyên cáo của Đông Phơng đã đợc đăng trọn vẹn qua bản dịch của Hoa Đờng.

Có lẽ, đây là bài viết của R Tagore đợc độc giả Việt Nam biết đến đầu tiên Bàiviết này không chỉ giúp giới trí thức Việt Nam lúc bấy giờ đợc hiểu thêm về

những t tởng sâu sắc trong triết lý hoà hợp Đông – Tây của R Tagore mà hơnthế nó còn là sự mở màn cho một quá trình nghiên cứu giới thiệu t tởng, tácphẩm R Tagore ở Việt Nam, trong đó có tiểu thuyết Năm 1939, tạp chí Tao

Đàn đăng tải liên tục trong 7 số báo (từ số 6 – 13) tiểu thuyết Ngôi nhà và thế giới (The home and the world) của R Tagore qua bản dịch Mặc Lan Đây là

cuốn tiểu thuyết của ông xuất hiện ở Việt Nam đầu tiên Năm 1943, nhà xuấtbản Tân Việt đã ấn thành cuốn Thi hào R Tagore của Nguyễn Văn Hai Dù

mới còn là sơ lợc nhng công trình đã giúp ngời đọc có cái nhìn hệ thống về conngời, t tởng và sáng tác của R Tagore

2.2 Năm 1961 là mốc quan trọng trong quá trình nghiên cứu và giới thiệu

R Tagore ở Việt Nam; sự kiện này đợc đánh dấu bằng sự xuất hiện của nhiềutác phẩm dịch thuật, nhiều công trình nghiên cứu dới ánh sáng của quan điểmvăn nghệ Mark Trong đó đáng chú ý là cuốn R Tagore của Cao Huy Đỉnh, La

Côn, Nhà xuất bản Văn hoá, Hà Nội Công trình trích dịch, giới thiệu 50 bàithơ, 2 vở kịch của R Tagore Ngoài ra cuốn sách còn giới thiệu một bài viếtmang tính lợc khảo về cuộc đời, t tởng, sáng tác R Tagore và những đặc sắctrong phong cách nghệ thuật của ông Những kết quả nghiên cứu của Cao Huy

Đỉnh đã gợi mở những vấn đề có ý nghĩa phơng pháp luận trong việc nghiêncứu sáng tác của R Tagore trong đó có tiểu thuyết Theo Cao Huy Đỉnh, đểhiểu về R Tagore không thể không đặt sáng tác của ông trong không khí thời

đại Phục Hng ấn Độ, đặt trong quá trình hội nhập văn hoá Đông – Tây Chínhtrong không khí đó, những tiểu thuyết của R Tagore ra đời Đánh giá đóng góplớn lao của R Tagore, ông viết: “Công lao vĩ đại của R Tagore là phát huy đ -

ợc truyền thống nhân đạo chủ nghĩa, truyền thống yêu nớc và truyền thống thơ ca, kịch của ấn Độ Ông đã phối hợp đợc truyền thống đó với những yếu

tố của Phơng Tây, góp phần làm cho ngôn ngữ và văn học Bănggan trở thành hiện đại và phong phú” [8;134] Tuy nhiên, Cao Huy Đỉnh cha có điều kiện đi

sâu vào thể loại tiểu thuyết và khi xem xét đang còn chủ yếu là phơng diện ýnghĩa xã hội và nội dung t tởng Ông cha đề cập nhiều đến phơng diện hìnhthức nghệ thuật của tác phẩm Đó là xu thế chung của nghiên cứu phê bình vănhọc lúc bấy giờ Năm 1989, Nhà xuất bản Đà Nẵng xuất bản tiểu thuyết Nàng Binôdini của hai dịch giả Hồng Tiến và Mạnh Chơng Đây là cuốn tiểu thuyết

thứ hai của R Tagore đợc dịch ở Việt Nam

2.3 Quá trình dịch thuật và giới thiệu iểu thuyết R Tagore ở Việt Nam

trong những năm qua còn cha đợc chú ý; tuy nhiên, điều đáng nói là dù cha thậtnhiều nhng những tác phẩm đợc dịch và giới thiệu đều là những sáng tác đặcsắc, mang đậm dấu ấn tài năng và phong cách của ông Nhờ thế nên ngời đọchinhd dung đợc phần nào lĩnh vực tiểu thuyết trong sáng tác của R Tagorecũng nh đóng góp nhiều mặt của ông trong quá trình của ông trong quá trìnhhiện đại hoá văn học ấn Độ những năm đầu thế kỷ XX Trong lời giới thiệucuốn: R Tagore chọn lọc, Lu Đức Trung đã gợi mở một số vấn đề về tiểuthuyết của R Tagore: “Chất hiện thực trong tiểu thuyết R Tagore rất đậm, lối miêu tả nội tâm nhân vật là thủ pháp đặc sắc của ông Yếu tố thiên nhiên trong tiểu thuyết cũng là nét đặc sắc Thiên nhiên trở thành nhân vật im“

lặng th” ờng đồng cảm chứng kiến, hoà hợp với tâm trạng các nhân vật trong truyện, tạo nên chất trữ tình đằm thắm ” [37;8] Dù đây chỉ là một vài ý kiếnmang tính chất gợi mở dành cho tiểu thuyết của R Tagore cũng nh phong cáchviết văn của ông nhng chúng tôi xem đây là một chỉ dẫn mang tính định hớng

để thực hiện đề tài nghiên cứu

2.4 Trong những năm gần đây dù cha phải là nhiều nhng đã xuất hiện một

số Luận án thạc sỹ, Luận văn cử nhân nghiên cứu về nghệ thuật trữ tình trongvăn xuôi nh : Nghệ thuật trữ tình của R Tagore (Qua khảo sát tập truyện ngắn Mây và mặt trời của Nguyễn Ngọc Biên, Khoá luận tốt nghiệp Đại học, Đaị

khảo sát tập truyện ngắn Mây và mặt trời, của Vũ Thị Quỳnh Trâm, Khoá luận

tốt nghiệp Đại học, Đại học Vinh, 2004); Không thời gian nghệ thuật trong tiểu thuyết Đắm thuyền của R Tagore “ ” ( Nguyễn Thị Huân, Luận án thạc sỹ,

Đại học S phạm I, Hà Nội, 1999); Nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật của R Tagore trong tiểu thuyết Nàng Binôdini“ ”(Nguyễn Thị Phơng Thuỳ, Khoá luậntốt nghiệp Đại học, Đại học Vinh, 2004) … Trong khuôn khổ của các đề tài,các tác giả đã mạnh dạn trong việc lựa chọn đối tợng và hớng nghiên cứu khôngcòn bó hẹp trong mãnh đất thi ca mà từ góc độ thi pháp học, các đề tài đã chú

đến lĩnh vực văn xuôi trong sáng tác của R Tagore, trong đó có tiểu thuyết

Đây là hớng đi đúng đắn, đầy bản lĩnh Đó cũng là động lực khích lệ chúng tôi

đi vào thực hiện đề tài nghiên cứu của mình, với mong muốn phần nào làm sáng

rõ giá trị đặc sắc của Nàng Binôdini, một tiểu thuyết tâm lý - xã hội của R.

Tagore

3 Mục đích, nhiệm vụ.

3.1 Nh tên đề tài đã xác định, mục đích nghiên cứu của chúng tôi là khảo

sát, tìm hiểu nghệ thuật trữ tình trong tiểu thuyết Nàng Binôdini Từ đó, thấy

đ-ợc vai trò ý nghĩa của nó trong việc chuyển tải t tởng nghệ thuật của R Tagore

3.2 Với mục đích đã xác định trên đây, đề tài có nhiệm vụ :

Thứ nhất, chỉ ra đợc các dạng thức thể hiện nghệ thuật trữ tình trong tiểu

thuyết Nàng Binôdini.

Thứ hai, trên cơ sơ khảo sát , thống kê, phân tích và lí giải vai trò, hiệu

quả của nghệ thuật trữ tình trong việc chuyển tải t tởng – thẩm mĩ của tác giả Thứ ba, qua so sánh, đối chiếu, phân tích; ở mức độ hạn hẹp phần nào

nhận diện đặc trng phong cách nghệ thuật R Tagore trong tiểu thuyết

4 Đối tợng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tợng khảo sát của chúng tôi là tiểu thuyết Nàng Binôdini qua bản

dịch của Mạnh Tiến, Hồng Chơng ( R Tagore Tuyển tập tác phẩm– , Nhàxuất bản Lao động, 2004)

4.2 Nghệ thuật trữ tình trong tiểu thuyết Nàng Binôdini đợc ông sử dụng

nh nghệ thuật bao trùm, chi phối toàn bộ tác phẩm.Tuy nhiên, trong khuôn khổcủa một khoá luận tốt nghiệp, chúng tôi chỉ giới hạn khảo sát trên một số ph-

ơng diện:trữ tình thiên nhiên, trữ tình qua tâm lí nhân vật và giọng điệu

5 Phơng pháp nghiên cứu

Để giải quyết nhiệm vụ mà đề tài đặt ra, chúng tôi chủ yếu sử dụng một

số phơng pháp cơ bản nh :khảo sát, thống kê, phân tích theo đặc trng thể loạitiểu thuyết.Ngoài ra còn có sử dụng phơng pháp so sánh -đối chiếu để làm nổibật đặc trng tiểu thuyết R Tagore

6 Giới thuyết khái niệm

Trong văn học ,khái niệm trữ tình đã trở nên quen thuộc song hiểu về nó

cha hoàn toàn thống nhất.Điều đó buộc chúng tôi phải giới thuyết lại khái niệm

để làm điểm tựa cho việc khảo sát

Trữ tình là thuật ngữ của lí luận văn học Nó đợc định nghĩa rất nhiều Hầuhết các ý kiến dều thống nhất khi xem trữ tình là một phơng thức thể hiện giàutính chủ quan mà dấu hiệu của nó là cảm xúc của chủ thể tự biểu hiện trognhững sắc thái khác nhau Theo nghĩa từ nguyên, “trữ” là kéo ra , rút ra, bộc lộ,bày tỏ ; “tình” là cảm xúc, tình cảm Trong sáng tác, khái niệm này đợc xem làbút pháp bày tỏ cảm xúc của nhà văn Đó là một cách thể hiện cuộc sống thôngqua bôc lộ cảm xúc,tình cảm của chủ thể Với cách hiểu nh vậy,trữ tình khôngcòn là lãnh địa của riêng thể loại trữ tình mà nó trở thành bút pháp nghệ thuật

đợc dùng nhiều trong sáng tác văn học,trong đó có cả tiểu thuyết

7 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, khoá luận gồm 3 chơng:

Nh vậy, với con ngời dù khác nhau về văn hoá hay dân tộc, giống nòi hay thể chếthì thiên nhiên đều có vai trò quan trọng trong đời sống nhát là lĩnh vực văn học.

1.1.Thiên nhiên trong t tởng nghệ thuật R Tagore.

R Tagore - ngời đợc mệnh danh là Gurudeva có nghĩa là bậc thánh s, là ngời dắtdẫn t tởng, ngời hớng đạo tâm linh dân tộc Ông là ngời sáng tạo ra một thời đại

Thời đại R Tagore

“ ” Con ngời vĩ đại ấy đã trồng nên cái cây văn hoá ấn Độvừa vững bền gốc rễ lại vừa xum xuê lá cành Ông là ngời ấn Độ hiện đại nhất

nhng cũng lại là sản phẩm của những kết tinh văn hoá ấn Độ mấy ngàn năm.Thiên nhiên yên đậm trong sáng tác của ngời nghệ sĩ R Tagore là trầm tích củavăn hoá phơng Đông nói chung và văn hoá ấn nói riêng

1.1.1.Thiên nhiên – nơi con ngời tìm đến.

Thiên nhiên là nguồn cảm hứng bất tận của các nhà văn, nhà thơ từ xa tớinay Con ngời với t cách là sản phẩm tiến hoá cao nhất của thiên nhiên, nhngmặt khác thiên nhiên cũng chi phối lại con ngời Trong quan niệm của phơngTây và phơng Đông có nhiều khác biệt Với phơng Tây, thiên nhiên ba giờ cũngtồn tại khách quan ngoài con ngời trong tơng quan với con ngời, thiên nhiên là

đối tợng để khám phá, chinh phục và chiếm lĩnh Với phơng Đông, thiên nhiênkhông phải là khách quan lạnh lùng mà là “Tâm cảnh” Vì lẽ đó cho nên vớicon ngời ở xứ sở phơng Đông huyền bí dù cho phơng pháp, cách thức khácnhau nhng đều chứa dựng trong đó những nỗi niềm, những trăn trở của chủ thể.Thiên nhiên là nơi con ngời tìm đến không phải chỉ để thởng thức, chia sẽ

mà là để giải thoát mọi ràng buộc của cuộc đời trần thế, vô thờng, ảo ảnh.Rừng xanh, núi thẳm vì vậy đã trở thành một không gian nghệ thuật quen thuộctrong văn học ấn Độ truyền thống – không gian hành đạo ở ấn Độ , ngaynhững sáng tác còn mang tính nguyên sơ nh thần thoại, thiên nhiên đã để lạinhiều ấn tợng khó phai Những sáng tác nghệ thuật đầu tiên của của con ngời

cổ đại là những áng thơ ca ngợi lực lợng thiên nhiên và những hiện tợng vũ trụ.Thiên nhiên là bạn đời khăng khít của con ngời, là nhân tố giúp cho tâm hồntình cảm của con ngời luôn trong sáng, có đủ sức giúp họ thoát khỏi những dụcvọng thấp hèn, vun đắp cho thế giới con ngời chan hoà niềm vui Ngay trongtập Rigveda đã có rất nhiều bài hát ca ngợi thiên nhiên nh Dyaus (Trời ), Aditi

(Đất), Surya (Mặt trời)… Những tình cảm yêu mến, nỗi băn khoăn trăn trởtrong lòng, những cung bậc tình cảm sâu lắng khó nói thành lời đều đợc gửi vaòthiên nhiên Ngời ấn Độ luôn có đích vơn tới và sự giải thoát nhng mục đích đó

niệm “Thiên nhiên đồng thể hợp nhất , Thiên nhân t” “ ơng dữ”(Ngời và trời

quan hệ mật thiết với nhau), hay “Nhân thân tiểu ngã thiên địa” (Con ngời làmột thế giới nhỏ) Cái mà ấn Độ vơn tới không phải là sự khác xa giữa con ng-

ời và thế giới xung quanh mà là sự hoà trộn giữa “Tiểu ngã ” vào Đại ngã “ ” Vìvậy mà vua Yuhitisa và anh em của mình đã rời xa quyền lực tìm đến vớiHimalaya hùng vĩ ở ẩn, hy vọng tìm đợc chốn nơng thân nơi hoang dã này Đấychính là sự chối từ dục vọng thấp hèn để trở về với bản tính nguyên sơ củamình Rama đến Chitrakuta bắt đầu cho mời bốn năm lu đầy không phải bằngthái độ buồn chán, bi quan trớc khung cảnh hoang vu mà trái lại là sự thanhthản , yên bình trong cõi lòng Kết thúc sử thi Ramayana, Sita trở về với đất mẹ,

Rama hoá thân vào vũ trụ, đó cũng chính là sự trở về với thiên nhiên, với nguồngốc của mỗi con ngời Thiên nhiên là nơi con ngời chào đời, từ Trời cha kết hợpvới Đất mẹ mà sinh ra vạn vật và khi nào con ngời gặp gỡ thực sự đợc thế giới

đó là khi mà ta đã tìm đợc sự thanh tịnh, th thái trong tâm hồn

Khác với t duy phơng Tây, t duy của ngời phơng Đông là t duy hớng nội.Những cung bậc, trạng thái tình cảm của con ngời nơi đây đợc gửi gắm kín đáoqua mối quan hệ với xung quanh Bởi thế yêu thiên nhiên cũng là biểu hiện củatình yêu cuộc sống Khi con ngời đang còn cảm nhận đợc vẻ đẹp của tạo vậtxung quanh, vẫn nhận thấy nét thanh cao, trang nhã mà thiên nhiên đem lại cholòng ngời thì còn cảm thấy yêu cuộc sống Trong văn học ấn Độ, những tácphẩm còn lại với thời gian ngoài những nội dung t tởng thì trong đó còn có cảnhững bức tranh mĩ lệ của tạo ho. Ramayana không chỉ là thiên hùng ca, ca

ngợi những chiến công của Rama, tình yêu của công chúa Sita mà còn có cả

b-ớc tranh thiên nhiên vừa tơi đẹp lại thấm đẫm phong vị của tình ngời Đó làcảnh ở Hồ Rama, ở Chitrakuta làm cho ngời ta thấy th thái, yêu cuộc sống hơn,quên đi những hiềm khích, đố kỵ trong cuộc sống để sống tốt hơn, cuộc sống

đẹp hơn Từ những phong cảnh đó, ngời xa đã gửi gắm những chân lý: Mọi dụcvọng là nhất thời, ngai vàng rồi cũng đổ nát, giàu sang chỉ là ảo ảnh nhng trừng

nào con ngời còn tồn tại thì còn có thiên nhiên và tình yêu mà con ngời dànhcho nó Bởi đơn giản, thiên nhiên là nơi sinh ra cũng là nơi đón con ngời trở về.Vì vậy yêu thiên nhiên là một phần quan trọng trong giai điệu tình yêu - đó làthứ ngôn ngữ đặc biệt

1.1.2 Thiên nhiên một thứ ngôn ngữ đặc biệt –

Nguyễn Du từng khẳng định:

“Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu Ngời buồn cảnh có vui đâu bao giờ”

(Truyện Kiều – Nguyễn Du)

Từ lâu trong tâm thức của ngời phơng Đông, thiên nhiên luôn mang một ýnghĩa tợng trng nào đó Nó không chỉ là cảnh vật ở bên ngoài mà đó còn là “tâmcảnh” Thiên nhiên là phơng tiện để con ngời thể hiện tình cảm Các văn nhân từ

xa luôn ý thức trong việc sử dụng thiên nhiên làm phơng tiện, đó là “Tả cảnhngụ tình” R Tagore cũng là nhà nghệ sỹ trong số đó

R Tagore là ngời sống hoà nhập vào thế giới thiên nhiên Satyajit Ray viết :

“R Tagore thờng sống lênh đênh trên một con thuyền và quan sát cuộc sốngqua khung cửa sổ, một thế giới hình ảnh, âm thanh và cảm nghĩ hoàn toàn mớilạ mở ra trớc mắt ông Đấy là một thế giới mà con ngời và thiên nhiên hoàquyện với nhau” Cuộc sống gắn bó, hoà quện với thiên nhiên đã góp phần tạonên bút phát trữ tình của R Tagore trong sáng tác Con ngời trầm lặng ấy đãxem thiên nhiên là dấu lặng trong thế giới tâm hồn Ông đã từng viết : “Nhànghệ sỹ là ngời tình của thiên nhiên” Vì thế trong sáng tác của ông, thiên nhiêntràn ngập, rất thực nhng cũng rất lung linh Thiên nhiên trong sáng tác của R.Tagore có thể là những hình ảnh thuộc về vũ trụ nh: sấm, chớp, ma, gió, trăng,sao….Hoặc là những hình ảnh chỉ đông thực vật trên trái đất: ong, bớm, hoa, cỏ,chim….Và cũng có thể là những hình ảnh chỉ sự vận động dịch chuyển của thờigian: mùa xuân, mùa thu, sáng sớm, ban mai….Thiên nhiên trong sáng tác củangời nghệ sỹ của tài hoa đất Bănggan “không hề nghèo nàn, trừu tợng, mà là cả

một thế giới đa dạng, sống động, biểu hiện cho sự hoàn mĩ của cuộc đời thựctại” [10;TCVH số 9-2000] Và đây là sự tiếp nối truyền thống ấn Độ Cái độc

đáo của R Tagore trong việc xây dựng hình tợng thiên nhiên là vừa thực vừa ảo

và “ông biết chuyển những hình ảnh thiên nhiên thành những hình ảnh thơ camang vẻ đẹp trữ tình của xứ sở mộng mơ” [32; 891 - 892] Sở dĩ R Tagore làm

đợc điều này bởi với ông, cuộc sống trần gian này là Thiên Đờng trong đó conngời là hiện thân của Thợng Đế và thiên nhiên lại là hiện thân của cái đẹp, một

vẻ đẹp vĩnh cửu Một thế giới thiên nhiên sinh động, vừa có nét dữ dội khắcnghiệt nhng lại cũng là những “Cung bậc tình cảm ” nhẹ nhàng nhất tràn ngậptrong trang viết của ông Nếu tôn giáo của ông là “Tôn giáo con ngời” thì thiênnhiên là phần trong cõi thiên đờng đó

Trong sáng tác của mình, R Tagore dùng nhiều phơng tiện trữ tình khácnhau trong đó thiên nhiên là một phơng thức chủ yếu Nói khác đi, thiên nhiên

đợc dùng nh một thứ ngôn ngữ Đó là một đặc điểm nổi bật trong sáng tác của

R Tagore từ thơ ca đến truyện ngắn, tiểu thuyết hay những vở kịch thơ

Tất cả những gì hiện diện ở đất nớc ấn Độ tơi đẹp đều đợc cảm nhận trongtâm hồn đa cảm của ông và trở thành một phợng tiện thông giao Từ dãyHimalaya hùng vĩ, những dòng sông khi êm ả khi dữ dội, những cánh đồng trànngập ánh nắng, buổi ban mai trong lành tinh khiết và ngay cả bầu trời đen kịt, u

ám… trở nên quen thuộc trong sáng tác của R Tagore Nhng thiên nhiên ở đâykhông thuần tuý là những cảnh vật xung quanh con ngời, chúng không phải làhiện tợng vô tri vô giác mà góp phần soi sáng nội tâm nhân vật, tác giả Thiênnhiên hiện ra nh một bức tranh trữ tình Mỗi khi thiên nhiên xuất hiện cũng làlúc tâm trạng con ngời thể hiện, cảm xúc của tác giả đợc bộc lộ một cách giántiếp Thiên nhiên là ngời bạn tri âm tri kỉ, là tấm gơng soi của chủ thể Nhữngniềm vui, nỗi buồn đặc biệt là những cung bậc tình cảm đã đợc thiên nhiên trợgiúp hiệu quả Từ đầu đến cuối tác phẩm, thiên nhiên lúc nào cũng có mặt Nó

là cái nền giúp cho những t tởng, quan điểm của tác giả đến với bạn đọc

Nh vậy, thiên nhiên ở đây vừa thể hiện triết lý hoà hợp giữa con ngời với conngời, giữa con ngời với thiên nhiên, vũ trụ; lại vừa đem đến cho tác phẩm phong

vị trữ tình á Đông Các lớp hình ảnh thiên nhiên ở tác phẩm không phải là sựxuất hiện tuỳ tiện, không phải là thực thể khách quan tồn tại bên ngoài con ngời

mà nó có mục đích, là thế giới đã đợc “nội cảm hoá”, mang dáng dấp của chủthể Thiên nhiên là thứ ngôn ngữ đặc biệt để R Tagore đối thoại với cuộc đời

1.2. Thiên nhiên trong tiểu thuyết Nàng Binôdini.

Thiên nhiên là phơng tiện trữ tình hữu hiệu, với Nàng Binôdini cũng thể

hiện rõ điều đó Là ngời hoà hợp đợc giữa văn hoá phơng Tây và văn hoá ấn

Độ, ngời chỉ ra cho văn hoá ấn Độ một con đờng đúng đắn nhất - đó là giữ gìnnhững truyền thống tốt đẹp của bản sắc dân tộc cùng với việc trau dồi nhữngtinh hoa văn hóa nhân loại R Tagore đã lĩnh hội đợc nhiều từ văn hoá phơngTây, một trong số đó là văn xuôi với nhiều thể loại mới mà trong truyền thốngvăn học của ấn Độ không có Tiếp xúc với tiểu thuyết phơng Tây khi nó đã bớcvào giai đoạn có những cách tân là một thuận lợi đối với R Tagore Lúc nàytiểu thuyết của thế giới đã có xu hớng tinh giản phần cốt truyện mà điều này lạiphù hợp với t duy, tình cảm của ngời á Đông cũng nh ngời ấn Độ Vì thế Cáctiểu thuyết của R Tagore hầu nh không có cốt truyện, sự kiện gay cấn mà thayvào đó là dòng tâm lý của nhân vật ở đó thiên nhiên luôn giữ một vai trò quantrọng việc thể hiện những rung động tinh tế trong thế giới nội tâm của con ngời

1.2.1. Một thế giới thiên nhiên phong phú, đa dạng

Kết quả khảo sát, thống kê cho thấy số lợng hình ảnh thiên nhên xuất hiệntrong tác phẩm là rất lớn Trong số 297 trang tác phẩm có tới 69 lần có sự hiệndiện của thiên nhiên, chiếm 23.2% Đây là dấu hiệu cho thấy thiên nhiên thực

sự đã có một vai trò quan trọng trong t tởng nghệ thuật của R Tagore Nh đãnói ở trên, thiên nhiên ở đây không phải là khách quan tồn tại tự nhiên ở bênngoài con ngời mà là một thiên nhiên thấm đậm trữ tình Sự xuất hiện của thiên

nhiên đều gắn với mục thể hiện tình cảm, là phơng tiện để bộc lộ thế giới nộitâm nhân vật Vì lẽ đó, vị trí xuất hiện của mỗi loại hình ảnh thiên nhiên là nằmtrong chủ ý sáng tạo của ngời nghệ sĩ ở tác phẩm Nàng Binôdini, thiên nhiên

thờng xuất hiện trớc khi có sự xuất hiện của tâm lý nhân vật Đó là thiên nhiên

“dự báo”, thiên nhiên xuất hiện nh cái nền cho nhân vật , trở thành phơng thứctrữ tình đặc bịêt

Tâm trạng của con ngời phong phú đủ các cung bậc với những biến thái tinh

tế Việc diễn tả bằng ngôn ngữ trực tiếp, vì vậy, nhiều lúc trở nên bất lực Tronghoàn cảnh đó, ngôn ngữ thiên nhiên xuất hiện và trở thành một phơng tiện hữuhiệu trong việc thể hiện thế giới nội tâm của nhân vật Đọc Nàng Binôdini một

điều dễ thấy là sự phong phú đa dạng của một thế giới thiên nhiên từ nhữnghình ảnh kỳ vĩ, lớn lao nh bầu trời, mặt đất, hay những vì sao cho đến nhữnghình ảnh gần gũi, nhỏ nhoi nh ngọn cỏ, nhành hoa Và ở đó còn có cả một thếgiới thiên nhiên luân chuyển theo mùa Điều đáng nói là sự linh hoạt biến hoátrong ngòi bút miêu tả Thiên nhiên của R Tagore Nhờ đó thế giới thiên nhiênluôn hiện lên sống động, phập phồng hơi thở của sự sống, chan chứa xúc cảm.Dới ngòi bút R Tagore, một hình ảnh quen thuộc nh bầu trời cũng trở nên sống

động và có sức gợi cảm đặc biệt Nó góp phần thể hiện những cung bậc khácnhau củan tình cảm nhân vật “Bầu trời đêm u ám đầy mây và cơn ma rào đầumùa vừa trút xuống mặt đất khô nẻ” [32; 395] Đây cũng là những tiếng khóc,những tiếng nức nở của Asa; nó cũng nh những dự báo cho những trắc trở khổ

đau mà nàng gặp phải sau này Nhng hình ảnh bầu trời xuất hiện sau đây khôngcòn là nỗi khổ đau mà là sự ám ảnh: “Hình ảnh Binôdini choáng ngợp tâm tríanh, làm lu mờ cả bầu trời lồng lộng , cả thế giới và tất cả bổn phận con ngờitrong anh”[32; 513].ở đây nó đã tợng trng cho sự đổi thay trong suy nghĩ,trong cuộc sống của Bihari từ khi anh gặp gỡ Binôdini nhất là nụ hôn gấp gáp

mà anh đợc hởng từ nàng Từ khi có sự gặp gỡ giữa anh và ngời phụ nữ can đảm

ấy, Bihari đã tìm thấy chính mình, nhìn rõ con ngời thực của mình chứ khôngphải nh cái bóng của Mahenđra.

Một thế giới thiên nhiên sống động từ bầu trời đêm u ám, những vì sao lấplánh, những cánh đồng trải rộng, những tiếng côn trùng kêu râm ran, dòng sôngchảy siết… tất cả đều tụ họp ở cuốn tiểu thuyết này Nhng đây lại là thiên nhiêntrữ tình, nó có vai trò quan trọng trong sự phát triển cốt truyện cũng nh thể hiệntâm trạng nhân vật

1.2.2. Thiên nhiên với việc trì hoãn cốt truyện.

Trì hoãn cốt truyện không phải là một khái niệm mới mẻ Nó đã đợcnhìn nhận nh một thủ pháp nghệ thuật quan trọng của thể loại sử thi, gópphần tạo nên tính hoành tráng quy mô cho tác phẩm Đặc điểm quan trọngcủa thủ pháp này là nó đợc xây dựng trên cơ sở lặp đi lặp lại một số yếu tốcủa lời kể hoặc là sự thêm vào của một số tình tiết, chi tiết, hành động nhằmmục đích kéo dài dung lợng và chuyển tải ý đồ chủ đề, t tởng tác phẩm,khắc hoạ tính cách phẩm chất nhân vật Chẳng hạn nh trong sử thi

Ramayana là đoạn thuyết lý dài dòng của Rama khi gặp lại Sita sau bao

ngày xa cách Thoạt trông thì tởng những yếu tố thêm vào là d thừa nhng đặt

nó vào trong tác phẩm thì mới thấy hết đợc giá trị của chúng Nh đoạnthuyết lý dài dòng của Rama làm cho cuộc đoàn tụ của chàng và Sita thay

đổi Những suy nghĩ của Sita mong muốn khi gặp lại chồng ngừng lại ở bứctranh thiên nhiên

Trong tiểu thuyết Nàng Binôdini , thủ pháp trì hoãn cốt truyện đã đợc

R Tagore vận dụng một cách sáng tạo làm cho tác phẩm có âm hởng trầmtĩnh, nhẹ nhàng Tiểu thuyết này R Tagore sáng tác theo dòng tâm lý làchủ yếu;cốt truyện ở đây không diễn ra một cách liên tục mà đợc trì hoãnbằng thiên nhiên ở đây tình huống truyện đợc đặt xen kẽ bằng thiên nhiênnên cốt truyện lại đợc kéo dài ra và diễn biến chậm laị phù hợp với dòng tâm

lý Ngời đọc không thể tìm thấy ở tác phẩm những tình tiết éo le, li kỳ Tác

phẩm không mấy hấp dẫn ở cái bề ngoài, cái gọi là “chuyện” , một cốttruyện gọn gàng, rõ nét có thể xem nh một đờng viền, một điểm tựa có thểnắm bắt đợc của thiên tiểu thuyết Thay vào đó là một thế giới nhân vật cóchiều sâu nội tâm với đầy đủ diễn biến, cảm xúc tâm lý Mỗi nhân vật làmột tiểu vũ trụ chứa đầy những bí mật, đó là nhân vật tâm trạng Họ sốngvới những cuộc đấu tranh nội tâm gay gắt, với những cơn sóng ngầm va đậpdữ dội Thế giới đó thiên nhiên xuất hiện tạo thành dấu lặng trong bản nhạc

đầy âm hởng tiết tấu để ngời đọc sống cùng tác phẩm Câu chuyện nh tạm bịngừng lại, xen vào đó là những trang miêu tả thiên nhiên làm cho tác phẩm

nh một bài thơ dài Cảnh trò chuyện giữa Binôdini và Bihari là một ví dụ Khi Bihari yêu cầu Binôdini kể về làng quê của nàng thì đáng ra tiếp theo làcâu chuyện làng quê đó Tuy nhiên, cái lôgic của sự việc ấy đã bị phá vở bởi

sự xuất hiện của thiên nhiên “thỉnh thoảng những cơn gió của buổi chiều ấm

áp sột soạt trên những đám lá la đà và những con chim Kôen gọi nhau trêncây Jam sát ngay mép nớc” [32; 446] Đó là một bức tranh thiên nhiên trongsáng, dịu dàng Nó đa ngời đọc chìm vào không khí tỉnh lặng, nguyên sơ,gợi mở một thế giới tinh thần thuần khiết Có thể xem đó nh một dấu lặng

để bản nhạc chuyển sang những cung bậc khác Đó là tâm tởng của Binôdini

về tuổi thơ và làng quê của nàng, những cảm nhận trong trẻo của Bihari vềBinôdini Hoặc nh khi bà Annapuma nói với Asa là sẽ đi tìm Bihari chứkhông nhắn anh tới thì phần tiếp theo, trớc khi mô tả cuộc gặp gỡ đó, tác giảviết về công việc của Bihari trớc đó và nhất là đoạn mô tả dòng sông Gênh:

“Nớc dòng Gênh dâng cao vì đang mùa ma Chốc chốc những đụn mây nặng

nề tụ lai, đùn lên u ám trên những lùm cây dầy đặc trên bờ bên kia Mặt nớcsông nh một lỡi gơm thép, lúc tối sầm, lúc loé rực lên nh lửa” [32;632].Thiên nhiên đã đóng vai trò quan trọng Sự xuất hiện của nó làm giảm nhịp

độ, tiết tấu của cốt truyện Nh ở tình huống trên, nếu nh R Tagore để cho bàAnnapuma gặp Bihari luôn thì chúng ta sẽ không có cơ hội hiểu hết tâm

trạng, suy nghĩ của Bihari về Binôdini, tình cảm thực của chàng vớiBinôdini Bihari đã chạy trốn nó nhng thực ra hình ảnh của Binôdini đã có vịtrí to lớn trong trái tim chàng ý nghĩa của câu chuyện đẫ vợt ra ngoài tìnhtiết mà chìm khuất đằng sau những cảnh sắc thiên nhiên , qua sức ám gợicủa hình ảnh Thiên nhiên đã trở thành một phơng tiện thông giao, đa tâmhồn con ngời xích lại bên nhau, cảm nhận và chia sẻ

Ngoài tác dụng khiến cho tình tiết câu chuyện trở nên chậm rãi giúptác giả xây dựng cốt truyện đặc biệt – truyện nhng không có chuyện thì ýnghĩa của việc trì hoãn cốt truyện từ thiên nhiên còn có khả năng tác độngsâu sắc đến tâm lý của ngời đọc Những thành tựu mới nhất của khoa học lýluận tiếp nhận văn học đã cho thấy những giá trị đích thực của tác phẩm vănhọc chỉ có khi nó sống đợc trong lòng độc giả hay nói cách khác là nó sinh

ra trong và sau khi đọc tác phẩm Tác phẩm hay là tác phẩm có nhiều

“khoảng trống” để ngời đọc tìm hiểu Giá trị của tác phẩm là tuỳ thuộc vàotầm đón nhận của độc giả Thủ pháp trì hoãn cốt truyện trong tiểu thuyết

Nàng Binôdini là cơ hội để ngời đọc trở thành “ngời đồng sáng tạo” và có

một mong muốn tìm hiểu tiếp xem tác phẩm sẽ đợc tiếp tục ra sao Quay trởlại với ví dụ trên thì ngời đọc sẽ mong muốn tìm hiểu xem liệu tình yêu giữaBihari và Binôdini sẽ đi đến đâu ngời ta lo lắng, dự báo cho tơng lai củanhân vật Đó cũng là lúc mà giá trị cuộc sống của mỗi bản thân có dịp đợchuy động, thử sức Ai cũng mong nhân vật đợc đón nhận hạnh phúc, mộtniềm hạnh phúc của tình yêu đích thực Đó chính là giá trị “thanh lọc” củavăn học hàng ngàn đời nay

Qua những phân tích trên đây cho thấy, thiên nhiên đã đóng vai tròtrong việc trì hoãn cốt truyện giúp xây dựng nên cốt truyện đặc bịêt Đóchính là cái nền để cho tâm trạng nhân vật đợc thể hiện và giọng điệu trữtình nhẹ nhàng, trầm tĩnh của tác giả đợc bộc lộ

1.2.3 Thiên nhiên chứa đầy tâm trạng.

Ngời Phơng Đông quan niệm mỗi con ngời, mỗi sự vật là một tiểu vũ trụtrong lòng đại vũ trụ Triết học Phơng Đông xem vũ trụ cũng có linh hồn, và chỉkhi nào linh hồn của mỗi con ngời nhập đợc vào linh hồn của vũ trụ, lúc đó mới

đạt đợc sự siêu thoát tuyệt đối Vì thế trong văn học Phơng Đông, thiên nhiênvừa là khách thể vừa là chủ thể

Trong tiểu thuyết Nàng Binôdini thiên nhiên đã trở thành bầu khí quyển

cho nhân vật tồn tại và bộc lộ tính cách, tâm trạng của mình Thiên nhiên trongtác phẩm Nàng Binôdini hiện lên với muôn điều bí ẩn Đó là một thế giới của

tâm hồn,với những rung động tinh tế Hay nói đúng hơn, đó là thế giới thiênnhiên chứa đầy tâm trạng Nó vừa là ngoại cảnh nhng lại cũng là ngôn ngữ đặcbiệt để khám phá thế giới tâm trạng của con ngời Mỗi nhân vật tồn tại trongkhông gian nhất định tức là gắn với một thiên nhiên riêng, cụ thể, đó là môi tr-ờng sống của họ Thiên nhiên đã thực sự trở thành ngời bạn tâm tình, một nhânvật trữ tình, thực sự hoà nhập vào cuộc sống tâm linh của con ngời Từ xa xa,trong cái vô tận của thiên nhiên hoang sơ, đầy hăm doạ và luôn biến động, ngời

ấn Độ đã suy nghĩ sâu sắc cuộc sống và bản ngã của mình Từ đó họ cho rằng,chỉ bằng tinh thần, những sinh linh nhỏ bé và yếu ớt nh con ngời mới trở thànhmạnh mẽ và vĩ đại Điều quan tâm chủ yếu đối với con ngời, theo tinh thần ấn

Độ, chính là cuộc sống tâm linh Khát vọng giải thoát chứ không phải là cuộcsống vật chất phù phiếm, những sự mãn nguyện của hình hài Vì thế thiên nhiêntrở thành đối tợng để suy ngẫm về con ngời bởi nó là nơi con ngời gửi gắmnhững tâm sự cũng nh xúc cảm trớc cuộc sống

Cuộc sống con ngời nặng nề về những suy ngẫm, trăn trở trớc cuộc

đời nên sự thể hiện bức tranh của cuộc sống trong sáng tác của R Tagorekhông phải ồn ào qua những hành động, những tình tiết éo le mà là men theodòng tâm lý nhân vật Thiên nhiên và con ngời, bên trong và bên ngoài, ngoạicảnh và tâm cảnh đã hoà quyện vào nhau, tơng tác, hỗ trợ nhau Cũng là cảnh đichơi ở vờn Dum Dum của bốn nhân vật Mahenđra, Bihari, Binôdini và Asa,

cùng đứng trớc phong cảnh thơ mộng nh nhau nhng giữa Binôdini và Asa cónhững tâm trạng không phải là đồng nhất “Buổi sáng thu ấy đẹp lạ lùng Mặc

dù sơng trên đất đã tan khi mặt trời lên nhng cây cỏ vẫn long lanh trong làn ánhsáng nhẹ trong suốt Suốt dọc hàng rào khu vờng là một hàng cây Sephali đangbuông những bông hoa rãi rác xuống nh để dệt thảm cho mặt đất bên dới Hơnghoa đa ngào ngạt cả bầu không khí ” [32;444] Với Asa “đợc thoát khỏi nhữngcái nhà ngục bằng gạch và bêtông ở Calcutta, Asa thấy lòng phơi phới phấn trấn

và chạy nhảy tung tăng nh con hơu non” [32;444] Còn với Binôdini thì nàngquay lại với ký ức tuổi thơ của mình, nàng kể cho Bihari nghe với sự say mê và

sự hé mở vẻ đẹp tâm hồn của nàng trong đó Bihari dờng nh đang chiêm ngỡngmột con ngời khác hẳn: “Hôm nay dờng nh lần đầu tiên cô diễn viên lộng lẫytrên sân khấu đã biến mất để lộ ra một ngời đàn bà với vẻ đẹp bình dị đời th-ờng ” [32;446] Sự khác nhau trong suy nghĩ , tâm trạng của hai ngời phụ nữnày điều dĩ nhiên là ở phần chủ quancủa mỗi ngời, nhng nó cũng còn gắn vớitính cách của mỗi nhân vật Asa ngay từ nhỏ đã phải sống cuộc sống khổ đaukhi phải mồ côi cả cha lẫn mẹ; cuộc sống ăn nhờ ở đậu đã tạo nên tính cách rụt

rè, nhút nhát vì vậy cuộc đi chơi này, đứng trớc thiên nhiên đầy trữ tình trongsáng đó, Asa đợc vui nh đứa trẻ hồn nhiên Hiếm khi ngời đọc thấy Asa đợc vui

nh vậy trong tác phẩm Còn Binôdini , nàng là ngời phụ nữ đợc cha mẹ nuôngchiều lại đợc dạy dỗ một vốn tri thức truyền thống và hiện đại Vì thế nàng rấtsắc sảo, tinh tế Đây là những phút giây nàng trút hết những đau buồn mà nàng

đã chịu trong cuộc đời trở về với vẻ đẹp đích thực của mình Nh bông hoa hồng,ngời ta cảm nhận đợc sau lớp gai sắc nhọn mà nó đơng giơng ra là hơng thơmnồng nàn mà nó đang góp cho cuôc sống toàn mĩ này Mỗi nhân vật trôi theonhững dòng tâm tởng khác nhau nhng điều chắc chắn đợc khẳng định là trớcthiên nhiên vô t, trắng trong đến mức tinh khiết con ngời càng đẹp hơn Đó làcái nhìn thấm đẫm chất nhân văn

Cùng đứng trớc dòng sông cuộn chảy đầy sức sống, Bihari và Mahenđra đều

đẻ cho tâm trạng của mình chảy trôi theo dòng nớc mát lạnh đó Bên “dòngGênh dâng cao vì đang mùa ma Chốc chốc những đụn mây nặng nề tụ lại, đùnlên u ám trên những lùm cây dày đặc trên bờ bên kia Mặt nớc sông lấp loáng

nh một lỡi gơm thép, lúc tối sầm, lúc léo rực lên nh lửa”[32; 632].Trớc cảnhhuy hoàng của dòng sông Gênh trong mùa giông bão nó là bức tranh thiênnhiên nhng đó là tấm gơng phản chiếu tâm hồn của Bihari Những sự thay đổitrong con ngời anh từ khi có sự xuất hiện của ngôi sao Thổ là Binôdini ấy.Dòng sông làm sống dậy hình ảnh một nàng Binôdini trong tâm trí anh ngàycàng in đậm, mặc dù anh đã cố gắng trốn chạy.Nhng dờng nh nơi nào anh đặtchân đến và có lúc công việc khiến anh tởng đã quên đợc thì “cái nhìn say đắm,

vẻ mong mong mỏi trong mắt nàng dờng nh ngập tràn cả không gian vũ trụ.Những hơi thở nồng nàn, gấp gáp của nàng lan toả trong huyết quản anh làmdâng lê những ngọn sóng ham muốn suốt đêm ngày, cảm giác nồng ấm toả ra

từ da thịt mềm mại của nàng vây lấy anh, thôi thúc trái tim anh với nhịp đập hồihộp say đắm giục mở những cánh hoa còn e ấp”[32; 633]

Cũng là dòng sông, nhng dòng sông Jamuna trữ tình lại làmcho Mahenđrasống động trong lòng một tình cảm khác Đó là không khí lãng mạn, trữ tìnhkhiến cho chàng bớc nốt bớc chân cuối cùng của sự ảo tởng, tuyệt vọng Chàngtởng tợng và thêu dệt tình cảm của mình và Binôdini nhng để rồi cái chàng có

đợc chẳng có gì trái tim Binôdini chỉ có một ngời là Bihari

Tóm lại, thiên nhiên đã tạo nên cái nền cho nhân vật xuất hiện, quan trọng hơnnữa đó lại là “tâm cảnh” Những bức tranh thiên nhiên ở đây chứa đựng nhừngtình cảm của con ngời, nó là dấu ấn cho sự hoà hợp giữa con ngời với thiênnhiên

1.3 Bút pháp miêu tả thiên nhiên

Là ngời đại diện tiêu biểu cho thời kì Phục Hng văn hoá ấn Độ, dờng nh

những kết tinh ngàn đời của mảnh đất có dòng sông Hằng linh thiêng và dãy

Hymalaya vĩ đại đã thấy ở một con ngời R Tagore Và những đặc trng văn hoá ấymột lần nữa lại đợc hiện hữu trong sáng tác của ông Mà trớc hết là việc miêu tảthiên nhiên

R Tagore miêu tả thiên nhiên về lối miêu tả khái quát, thiên nhiên hầu hết thuộc

về những danh từ trừu tợng, chỉ chung Đó là một dấu hiệu đặc trng của một kiểu tduy nghệ thuật, một cách nhìn đời sống của R Tagore và cũng là của ngời phơng

Đông hớng tới những cái vô tận, có ý nghĩa phổ quát, ít chú ý đến cái cụ thể cábiệt, nhất thời Đó là hình ảnh bầu trời, ánh hoàng hôn, ánh sáng…

Sử dụng thiên nhiên qua lối miêu tả bao quát kết hợp với thủ pháp tợng trngcàng làm cho màu sắc trữ tình đậm nét Tợng trng hiểu theo nghĩa rộng “là hình t-ợng đợc hiểu ở bình diện ký hiệu, là ký hiệu chứa tính đa nghĩa của hình tợng”,còn theo nghĩa hẹp thì đó “là một dạng chuyển nghĩa” [10;331- 332] Theo M B.khrapchencô, ký hiệu thẩm mỹ của một thời đại và của một tác giả đợc bộc lộ quatợng trng Nói cách nào đó thì thủ pháp tợng trng cũng tạo nên tính khái quát trongcách miêu tả thiên nhiên Và thủ pháp này là quen thuộc trong thơ văn phơng

Đông Đã từ lâu với ngời phơng Đông khi nói đến tùng , cúc, trúc, mai là nói đếnngời quân tử, nói đến mùa thu là nói đến cây ngô đồng, rừng phong….R Tagorecũng đung nhiều thủ pháp này trong miêu tả thiên nhiên Nh hình ảnh “dòngsông”; nó là một hình ảnh khái quát và đợc sử dụng đầy ẩn ý Với ngời ấn Độ

“dòng sông” là ngời bạn thân thiết, là nơi tuổi thơ của mỗi ngời đợc gắn chặt, nhnghơn hết khi nhắc tới “dòng sông” dờng nh tự sâu thẳm trong tiềm thức của mỗi ng-

ời lại nghĩ ngay đến dòng sông Hằng linh thiêng, vì vậy “dòng sông ” còn là biểutợng để ngời ta gột rửa hết tội lỗi của bản thân để trở thành một con ngời trongsáng Hay hình ảnh “vầng trăng” – hiện thân của cái đẹp thiên nhiên, với ánhsáng mát mẻ êm dịu đa con ngời ta đến những phút giây thảnh thơi, những khoảnhkhắc lắng dịu của cuộc đời: “dần dần mặt trăng cũng bứt ra đợc khỏi những vùngcây dày đặc ở chân trời và nhô lên duyên dáng trên bầu trời trong trẻo và buôngtấm lới sáng tối chen nhau trên vờn cây, tịch mịch và im ắng” [32;447] Miêu tả

thiên nhiên mang tính khái quát cao với thủ pháp tợng trng quen thuộc, tuy nhiêntrong tác phẩm ngời đọc không thấy có sự nhàm chán khi những hình ảnh đó đợcxuất hiện lại Bởi thiên nhiên ở đây xuất hiện gắn với tâm trạng của nhân vật, nó làcái nền để nhân vật xuất hiện Nên để phù hợp với dòng chảy nội tâm phong phúcủa nhân vật thì thiên nhiên xuất hiện ở mỗi ngữ cảnh khác nhau là không giốngnhau Cùng hình ảnh “bầu trời” nhng có khi đó là “bầu trời đêm u ám đầy mây vàcơn ma rào đầu mùa vừa trút xuống mặt đất khô nẻ” [32;395] Chi tiết hoá hình

ảnh “bầu trời” ở đây với tính chất “đêm u ám đầy mây” nh tâm trạng của Asa lúcnày Bớc chân về làm dâu nhà bà Railasmi, Asa cha tởng tợng đựơc cuộc sống củamình lại gặp nhiều khổ đau và những bất hoà Mối ác cảm của bà Railasmi nh

điềm báo cho tơng lai của nàng Hoặc “bầu trời giữa tra không một gợn mây”[32;573] nh nỗi bi quan, thất vọng trong tâm hồn Binôdini Nàng nh đang một ngờichết đuối giữa dòng nớc chảy siết mà chẳng biết bấu víu vào đâu đợc cả Nhữngmong chờ hồi âm từ Bihari là sự im lặng, nàng lại phải đối lập với cuộc sống thônquê, với cái nhìn xỉa xói, những lời nhiếc móc của xóm giềng Cuộc đời nàng nhcon thú bị dồn vào đờng cùng Hình ảnh “bầu trời” không có sắc thái cụ thể của

đám mây, lại là “giữa tra” là bậc thang nhất, gay gắt nhất trong cơn bão lòngBinôdini

Vai trò của thiên nhiên trong tiểu thuyết “Nàng Binôdini” là hết sức đặc biệt.Thế giới thiên nhiên phong phú, sinh động đã hiện lên trong tác phẩm ông đãdùng thiên nhiên để làm nền, làm phơng tiện trữ tình Với R Tagore “mỗi khi bạntìm đến thiên nhiên và ngắm nhìn muôn vật – một ngọn núi, một ánh sao, mộtdòng suối bạn sẽ nhận đựơc những bài học về lòng nhẫn nại và minh triết cao vời.Nhng trên hẳn tất cả là lời xác quyết rằng bạn không lẻ loi trên thế giới này” [13;894]

Chơng 2 Xây dựng một thế giới nhân vật chứa đầy tâm trạng

2.1 Nhân vật và vai trò của nhân vật trong tác phẩm tự sự.

Văn học cũng nh các loại hình nghệ thuật khác, nó ra đời để giúp con ngời khám

phá, hiểu biết về hiện thực cả bề rộng và chiều sâu của nó Mỗi loại hìnhnghệ thuật đều dùng một phơng tiện để thực hiện nhiệm vụ đó Đối với vănhọc, nhân vật chính là phơng tiện để tác giả đi sâu vào cuộc sống Chúng tôikhông có tham vọng xây dựng khái niệm nhân vật có tính chặt chẽ nhất Bởi

lẽ đó là vấn đề không đơn giản, vợt ra khỏi khả năng cho phép Tuy nhiên,

do yêu cầu nhiệm vụ của đề tài, chúng tôi phải giới thuyết khái niệmnày.Bàn về nhân vật các nhà lý luận đều xem nhân vật là “con ngời đợcmiêu tả trong văn học bằng phơng tiện văn học” [20; 277], là “hình tợngnghệ thuật về con ngời, một trong những dấu hiệu về sự tồn tại toàn vẹn củacon ngời trong nghệ thuật ngôn từ” [11; 202] Theo G N.Pospelov: “Các tácphẩm tự sự và kịch miêu tả những con ngời cá nhân với hành vi bề ngoài vàcách hiểu thế giới của chúng Các nhân vật này thông thờng đợc gọi là tínhcách hoặc là vai hành động, hoặc là nhân vật tác phẩm” [25; 18] Dần dần,khái niệm nhân vật đợc mở rộng hơn Nó không chỉ là con ngời mà “còn sửdụng nh một ẩn dụ, không chỉ một con ngời cụ thể nào cả, mà chỉ là mộthiện tợng nổi bật nào đó trong tác phẩm” [11;202] Lại Nguyên Ân thì cụthể hơn: “ Nhân vật văn học có khi là các con vật, các loại cây, các sinh thểhoang đờng đợc gắn cho những đặc điểm giống với con ngời” [1;209].Chẳng hạn, đó là nhân dân trong tiểu thuyết Chiến tranh và hoà bình của

L.Tolstoi, nhân dân trong Đất nớc đứng lên của Nguyên Ngọc, đồng tiền là

nhân vật xuyên suốt trong bộ tiểu thuyết vĩ đại Tấn trò đời của H D.

Balzac, hay chiếc quan tài trong truyện ngắn cùng tên của Nguyễn Công

tính ớc lệ, không thể đồng nhất nó với con ngời có thật trong đời sống”[11;202] Ngay khi tác giả lấy những nguyên mẫu có thật ngoài đời thì cũngkhông lấy đó là cơ sở để đánh đồng giữa tác phẩm và hiện thực.

Tuy đã có sự gặp nhau giữa các nhà lý luận khi tìm hiểu khái niệmnhân vật, nhng khi đề cập đến vai trò, ý nghĩa cơ bản của nhân vật văn họcthì lại có nhiều khác biệt Trong cuốn Từ điển thuật ngữ văn học của các tác

giả Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi cho rằng : “Chức năng cơbản của nhân vật văn học là khái quát tính cách con ngời ”[11;202] Gần gũivới ý hiến trên, Giáo s Phơng Lựu nhấn mạnh hơn: “Chức năng nhân vật làkhái quát những quy luật cuộc sống, thể hiện những hiểu biết, những ớc mơ

và kỳ vọng về con ngời” [20; 279] Lại Nguyên Ân trong 150 thuật ngữ văn học lại cho rằng, chức năng cơ bản của nhân vật văn học “là sự thể hiện

quan niệm nghệ thuật của nhà văn về con ngời” [1; 210]; còn theo G N.Pospelov, nhân vật đợc nhìn nhận nh là “phơng tiện tất yếu quan trọng nhất

để thể hiện t tởng trong tác phẩm tự sự và kịch” [25; 18] Dù cách nói làkhông giống nhau nhng giữa các quan điểm đã có sự gặp gỡ trong việckhẳng định ý nghĩa, giá trị của nhân vật văn học trong việc tái hiện bứctranh đời sống và t tởng tình cảm của nhà văn

Từ những quan điểm trên đây, có thể thấy, nhân vật là tâm điểm củatác phẩm văn học Nó đợc xem là phơng tiện quan trọng nhất ở phơng diệnhình thức tác phẩm; là “tín hiệu thẩm mĩ lớn nhất của truyện” [16; 43]

Trong các thể loại tự sự, thể loại tiểu thuyết đã chứng tỏ đợc khả năngcủa nó trong việc khắc hoạ nhân vật về mọi phơng diện Bởi lẽ, nếu truyệnngắn chỉ là khúc đoạn là “nhát cắt” của cuộc sống; khoảnh khắc ấy đợc cácnhà văn chộp và ghi lại thì tiểu thuyết lại bao gồm chuỗi các “nhát cắt” vềcuộc sống, tức là nó tái hiện bức tranh hiện thực rộng lớn Vì lẽ đó, nhân vậttrong tiểu thuyết sinh động hơn và sức gợi của nó trong lòng ngời đọc cũngmạnh mẽ hơn

2.2 Thế giới nhân vật trog Nàng Binôdini

R Tagore đã sáng tác những tiểu thuyết phản ánh xu thế mới của tiểuthuyết ấn Độ lúc bấy giờ Đó là những tiểu tiểu thuyết không quá chú trọngvào hệ thống cốt truyện mà đi sâu vào khai thác nội tâm nhân vật Bộ ba tiểuthuyết của R Tagore đợc giới thiệu ở Việt Nam là một minh chứng chonghệ thuật phân tích tâm lý nhân vật; đặc biệt là tiểu thuyết Nàng Binôdini.

Khác với những tiểu thuyết đồ sộ của L.Tolstoi, Solokhop…, tiểu thuyếtcủa R Tagore có số lợng nhân vật ít Một tác phẩm chỉ khoảng vài chụcnhân vật song điều đó không ảnh hởng việc thể hiện tâm lý của nhân vật.Cũng nh tiểu thuyết Đắm thuyền, phân tầng cấu trúc nhân vật trong Nàng Binôdini khá rõ Trong các tầng cấu trúc nhân vật ở tác phẩm này, yếu tố

tâm lý, yếu tố trữ tình đóng vai trò quyết định

Khảo sát hệ thống nhân vật tiểu thuyết Nàng Bônôdini trong sự tiến triển

của tác phẩm có thể hiện của sự phân tầng Về cơ bản nhân vật chia thànhhai bậc: Chính – phụ Các nhân vật chính gồm có: Binôdini, Mahenđra.Bihari, Asa Các nhân vật phụ gồm có: Bà Railasmi, Annapuna, Jadu… Việcphân tầng nhân vật nh trên có sự tham gia của yếu tố tâm lý nhân vật Mặtkhác, kiểu nhân vật trong hệ thống nhân vật của tiểu thuyết cũng khá rõràng Phần đa, bốn nhân vật chính là nhân vật tâm lý – tính cách còn nhânvật phụ đa phần là nhân vật chức năng

Trớc hết là những nhân vật phụ – nhân vật chức năng Tuy không đóngvai trò là trung tâm của sự vận động tác phẩm nhng những nhân vật chứcnăng đã đóng vai trò nh những xúc tác, tác động đến mạch vận động của cốttruyện Những nhân vật này có thể đóng vài trò là ngời tạo tình huống chotác phẩm nh sự xuất hiện của bà Keiket Thacrun là tình huống ngẫu nhiên.Chính sự xuất hiện này đã kéo bà Railasmi xuống tiếp chuyện bà bạn và cònlại trên gác là Binôdini và Mahenđra Hay sự trở về của bà Annapuna làmcho hồi kết của tác phẩm diễn ra nhanh chóng và rõ ràng Các nhân vật phụ

của tác phẩm đã phần nào thể hiện đợc cuộc sống tâm hồn của ngời ấn Độ,

là những đại diện cho truyền thống văn hoá - đạo đức của ngời ấn Độ.Trong kết cấu cốt truyện, nhân vật phụ đã thể hiện vai trò tác động của nóvới tác phẩm, nhng nó đã làm cho hiện thực cuộc sống hiện lên nh chính nó.Với sự bề bộn, đan chéo của những mối quan hệ; những sợi dây đó có khi là

sự nịt chặt cuộc sống làm cho nó ngột ngạt, khó thở nhng cũng có khi khiếncho tâm hồn ta sảng khoái, hạnh phúc Cuộc sống với vui – buồn, sớng –khổ; hai mặt của vấn đề cuộc sống ấy từ xa xa đã đợc ngời ấn khẳng định.Vì thế, những nhân vật chức năng đã phần nào mang ý nghĩa đại diện cho ttởng sống của ngời ấn Độ vào giai đoạn đầu thế kỷ XX

Quan trọng nhất trong hệ thống nhân vật là những nhân vật chính cũng lànhân vật tâm lý – tính cách Ngòi bút tác giả thể hiện rất đầy đủ, trọn vẹnnhững đặc điểm tâm lý – tính cách, đặc bịêt là Binôdini và Mahenđra Chịu

sự chi phối mạnh mẽ của nghệ thuật trữ tình trong tiểu thuyết, số phận bốnnhân vật với những diễn biến tâm lý phức tạp Bốn số phận gắn kết lại vớinhau tạo thành những mối liên hệ phức tạp Các nhân vật có quan hệ qua lạivới nhau, đối sánh với nhau nh những tấm gơng soi chiếu cho nhau Trongsuốt tác phẩm tâm lý nhân vật phát triển và qua đó tính cách nhân vật đợchình thành dần dần

Trung tâm của tác phẩm là nàng Binôdini Mặc dù ngay từ đầu nàng chỉxuất hiện gián tiếp nhng từ khi gặp bà Railasmi và về sống ở Calcutta cùngvới gia đình bà Rai thì Binôdini là nhân vật trung tâm Những hành động,suy nghĩ của cô đều xuất phát từ khát khao cháy bỏng có đợc hạnh phúc

Đây là hình ảnh ngời phụ nữ thờng gặp trong sáng tác của R Tagore Họluôn khao khát tìm cho mình một tình yêu đích thực, cuộc sống gia đìnhhạnh phúc Đó là nàng Rani trong bài thơ Raiđa, ngời quét đờng đã vợt qua

lễ giáo để đến với tình yêu đích thực của mình; đó là Kamala trong Đắm thuyền đi tìm gia đình của mình và Binôdini cũng vậy Nàng là phụ nữ, sinh

ra và lớn lên trên xứ sở mà hai tôn giáo “thầy tu”và “vũ nữ” luôn tồn tại.Nàng một mặt bị ràng buộc bởi giáo lý Balamon mặt khác đợc tiếp thu nềngiáo dục phơng Tây Vốn hiểu biết cộng với bản thân cuộc sống hôn nhânkhông đợc hạnh phúc nên Binôdini càng khao khát đợc yêu thơng, đợc hạnhphúc trong cuộc sống Cuộc sống tình yêu, phần mà nàng đã đợc hởng là

“phần muối ớt trong tình yêu là tát cả những gì Binôdini đã đợc nếm Cònmón chính lại nằm ngoài tầm tay nàng”[32; 416] Trở thành một goá phụngay khi trở về nhà chồng, Binôdini ý thức đợc con ngời cá nhân cá tính đãhức tỉnh trong nàng ở Binôdini không còn bóng dáng của ngời phụ nữ camchịu, luôn sống trong những tấm khăn Xari, những sợi xích ở tay và chân mà

là hình ảnh của cái tôi “nổi loạn” Binôdini khao khát hạnh phúc VớiMahenđra lúc đầu đó là mong mỏi kiếm tìm hạnh phúc nhng nàng nhận rachỗ dựa đích thực, tình yêu đích thực của đời mình không phải là Mahenđra

mà là Bihari Cái tôi “nổi loạn” cùng với t duy hớng nội, nặng nề suy tởng

đã hội tụ ở Binôdini Binôdini luôn triền miên trong tâm trạng, trong sự đấutranh t tởng Trong con ngời nàng, có lúc mọi ranh giới đã bị nhoè mờ Nàngkhát khao có đợc hạnh phúc đến cháy bỏng nhng nàng đủ hiểu hạnh phúc đóphải đợc tạo dựng trên cơ sở một tình yêu đích thực Binôdini nh ngời lữhành đang trên con đờng đầy gian khổ Giữa sa mạc, đã có nhiều lúc, ngời lữhành đó những tởng có nớc, có sông ngòi Nhng sự thực vẫn là cát và nắngcháy Nàng luôn có sự đấu tranh trong nội tâm giữa tình yêu – lòng vị kỷ,giữa cao thợng – thấp hèn, tình yêu lòng - hận thù Nàng đã nhầm tởng làmình yêu Mahenđra nhng có lúc lại không phải Binôdini cũng không xác

định đợc tình cảm của mình: “Bản chất những tình cảm của nàng đối vớiMahenđra chính nàng vẫn cha rõ rệt Nàng vẫn cha thể quên rằng Mahenđra

đã phủi đi lời cầu hôn với nàng và tớc bỏ của nàng quyền đợc yêu và quyền

đợc hởng hạnh phúc Anh đã chối bỏ món quà vô giá của nàng mà lại đi ngãvào một đứa con gái ngốc nghếch, rỗng tuếch nh Asa Phải chăng nàng vẫn

hận anh vì chuyện đó và tìm cách báo thù cho sự lỡ làng của mình, hay lànàng đã yêu anh và muốn đợc dâng hiến trong sự đầu hàng vô điều kiện.Nàng chỉ biết rằng ngọn lửa say đắm đang thiêu đốt tâm can nàng, đó là dothù hận hay yêu đơng, hay là do cả hai, nàng không thể tự biết” [32; 456].Vơn lên đòi lấy hạnh phúc cho bản thân nhất là khi nàng đã có chồng, đó làcon ngời cá nhân thức tỉnh nhng triền miên trong suy nghĩ, xung đột gay gắttrong chiều sâu nội tâm lại là nét đẹp trong văn hoá ấn Độ Không biết đợctình cảm của mình thực sự là nh thế nào thì Binôdini cũng rơi vào bi kịch.Giá nh nàng chỉ biết tiếp nhận thôi nàng sẽ không đau khổ! Tiếc thayBinôdini lại là ngời phụ nữ nhạy cảm, luôn đấu tranh trong t tởng Binôdini

có lúc cay đắng mà nhận ra cuộc sống của chính bản thân: “Không biết congời đàn bà nào lâm vào cảnh khổ sở nh ta không? Ta muốn chết đi haymuốn đập phá đây? Ta là kẻ đi săn hay là con thú bị săn hở trời?” [32; 456].Cuộc sống theo quan điểm của ngời ấn Độ là cả quá trình với nhiều giannan vất vả; cuộc đời con ngời ta không bằng phẳng, và ngời ta sẽ hoàn thiệndần nếu vợt qua đợc những thử thách đó Binôdini đã phải chịu đau khổtrong hôn nhân và nàng sẽ phải tiếp tục chịu đau khổ khi nàng đùa giỡn tìnhyêu với Mahenđra Giữa tình yêu đích thực, tình cảm trong sáng với khátvọng hạnh phúc, dục vọng thấp hèn thì nàng đã chọn cho mình con đờng tìmcho mình một tình yêu đích thực; một “vị thánh” đích thực của đời nàng laBihari Những gì mà nàng gặp trong cuộc đời, những day dứt trong lơngtâm, những giằng xé, mâu thuẫn với R Tagore là cần thiết để đa con ngời

đến với sự giải thoát, tự do Tự do, giải thoát trong chính cuộc đời Binôdinidới ngòi bút R Tagore hiện lên với bức tranh tâm trạng phức tạp Đó là mộttâm hồn nhạy cảm, luôn muốn vơn tới những ớc mơ cao đẹp Cả cuộc đờinàng là lữ hành trên con đờng đi tìm hạnh phúc, tìm tình yêu

Cùng với Binôdini, Mahenđra là nhân vật quan trọng, có tâm lí phứctạp Mahenđra ngay từ nhỏ đã đợc sống trong nhung lụa, đợc nuoong chiều

Anh chỉ quen nhận những thứ mà ngời đời mang đến và những tởng mình làngời cao siêu, có đạo đức tốt Thực ra con ngời Mahenđra không có lập tr-ờng, dễ bị cám dỗ bởi những vẻ đẹp hào nhoáng, tầm thờng của cuộc sống.Vì vậy, với Mahenđra, những cái mới luôn thôi thúc chàng trai ấy khám phá.Lấy đợc Asa, anh những tởng mình sẽ chung thuỷ với cô suốt cuộc đời, chỉ

có Asa trong trái tim Nhng khi đối mặt với cám dỗ của cuộc sống, lớp vỏbọc mà chàng những tởng là thành trì vững chắc đã bị vỡ ra Bề ngoài,Mahenđra luôn tỏ ra là một ngời đứng đắn, luôn nghĩ mình khác với mọi ng-

ời, siêu việt hơn mọi ngời Nhng đó là khi chàng cha đứng trứơc những thửthách của cuộc sống mà đang còn đựơc bao bọc trong “không khí vô trùng”.Qua ngòi bút miêu tả tâm lí nhân vật của R Tagore, bản chất Mahenđra dầndần lộ rõ Đó là sự trống rỗng, sự hèn kém Mahenđra cũng đã chống lại vớinhững bản chất tầm thờng của mình nhng anh đã thất bại Mahenđra đã bámvíu vào tất cả những gì mà anh ta nghĩ là có thể giúp đựơc anh thoát khỏi sựcám dỗ của Binôdini nhng đều thất bại Đi Kaisai hay tin vào lòng chungthuỷ với Asa thì nó cũng nh nhựa khi đem đến gần lửa thì đã bị tan chảy ra.Với ngời ấn Độ, trớc những cám dỗ của cuộc đời thứ mà cứu rỗi linh hồn

họ, giữ cho họ có những xử sự đúng trong cuộc sống đó là bổn phận và lòngdanh dự Bổn phận làm vợ đã giúp Sita có thêm can đảm để ca ngợi Rama tr-

ớc mặt quỷ vơng Ravana, khẳng định lòng chung thuỷ của nàng với chồng

“Ta chỉ thuộc về một ngời, nh ánh sáng thuộc về mặt trời.Đó là Rama.”

Nh-ng Mahenđra lại khôNh-ng có nhữNh-ng thứ đó ChàNh-ng cứ tởNh-ng là mình tốt, là vịthánh trong khi vẫn tồn tại ở cuộc sống trần tục Trong Mahenđra đã cónhững dằn vặt nội tâm giữa trách nhiệm, bổn phận thiêng liêng với sự lôicuốn của tình cảm, ý muốn của dục vọng chi phối Chàng đã không nhậnthấy đợc đâu làgiá trị đích thực của cuộc sông, mà chạy theo ảo ảnh muốnchiếm giữ Binôdini Bản chất, tính cách của Mahenđra thì Binôdini đã nhậnra: “Anh ta quá yếu ớt và bất trắc, một con ngời không xơng sống Anh ta

sẽ sán đến gần ta nếu ta lảng tránhnhng lại sẽ ngãng ra ngay nếu ta cố giữ rịtlấy anh ta Đôi vai mà một ngời đàn bà có thể ngả vào là đôi vai chắc khoẻ

và đáng tin cậy” [32; 585] Chàng đã quên bổn phận là con và là chồng đểcuối cùng nhận ra tình yêu và hạnh phúc đích thực là Asa Mahenđra là hình

ảnh của con ngời vị kỷ

Trái lại với Mahenđra là Bihari Một ngời không lo việc của mình mà chỉsuốt ngày lo việc của ngời khác Chàng thiếu thốn tình cảm nên với chàng mọingời xung quanh đã đợc nâng niu hết lòng Nếu nh không có sự xuất hiện củaBinôdini thì Bihari mãi mãi là cái bóng của Mahenđra Bihari nh một phụ tá cầnthiết thiết và tốt bụng của Mahenđra, một loại xà lan, một cái thùng phuy chứanhững thứ thừa thãicủa Mahenđra Chỉ khi gặp đợc Binôdini, chàng mới trở vềbản chất thực của con ngời chàng khi gặp chuyện bất trắc với tình yêu Asa,chàng đã cự tuyệt tình yêu của cuộc sống Một “thầy tu khổ hạnh” nữa lại xuấthiện ở đây Bihari có những điểm giống với Nalinaksha trong tiểu thuyết Đắm thuyền Sau khi xảy ra sự kiện ngẫu nhiên chàng không thấy Kamala, ngời vợ

của chàng, chàng đã tìm đến Yoga, đến tôn giáo và để khi tìm thấy lại đợc “bàithơ quen thuộc ” của mình thì chàng lại trở về bản chất đích thực của mình.Bihari cũng vậy Chàng đã nh khép lại trí tim tình yêu nhng khi “cô gái hái củi”Binôdini xuất hiện thì một nửa của cuộc sống đã thực sự đến với chàng Sau khichối bỏ tình cảm của Binôdini, chàng mới nhận ra tình yêu của mình, một tìnhyêu mãnh liệt Vỏ bọc lạnh lùng đã không còn trên con ngời anh nữa mà thayvào đó là khát khao cháy bỏng có đợc hạnh phúc, tình yêu của chính mình làBinôdini Binôdini đã là “tấm gơng soi” để Bihari thấy đợc chính mình Anhnhận ra rằng: “Đã có thời mà tâm trí Bihari không hề vơng vấn một ham muốn

cụ thể nào Anh có thể dễ dàng mải mê lao vào bất cứ công việc hay vấn đề gìchợt đến với anh Nhng lúc này nỗi thèm khát nào đó cứ bám riết lấy anh mànếu nh cha đáp ứng đợc thì anh còn cha thể chú tâm vào một việc gì khác đợc […] Nguồn sinh lực trớc đó vẫn nằm thiếp ngủ trong anh đã bị thức dậy bởi

chiếc đũa vàng trong tay Binôdini đụng tới, giờ đây đang lồng lộn khắp nơi tìmthức ăn, giống nh con Guraru vừa mới nở, con chim thiêng mà thần Visnu vĩ đạivừa cỡi Vốn không biết con vật này trớc nên Bihari lúng túng không biết phảilàm gì với chính mình” [32; 631- 632] Ngay cả cuộc đời mình trớc kia nh thếnào sau khi gặp Binôdini cũng đợc nhìn lại: “Cả quãng đời trớc đây của anh đãtrôi qua thật dễ dàng thoải mái Giờ đây, đối với Bihari, đó là quãng đời anh đã

để phí hoài biết bao nhiêu Đã biết bao nhiêu buổi tối đầy mây, bao nhiêu đêmtrăng tỏ đã đến bên cửa ngõ dẫn vào trái tim trống vắng của anh, đem đếnnhững bình mật ngọt và trở lui với những bình ấy còn nguyên cha đụng tới màanh không hề hay biết Biết bao nhiêu những giây phút tuyệt vời đã tới và đãmất đi mà nhạc vẫn cha nổi, tiệc đã sớm tàn Tất cả những kỷ niệm khác củanhững năm đã qua giờ đây nh mờ nhạt, trong veo đi vì hình ảnh nóng bỏng chóiloà của đôi môi Binôdini đang nhớng lên tìm môi anh” [32; 672] Là trái timcao thợng, Bihari luôn tự vấn, tự giằng xé để rồi “anh trốn tới nơi ẩn dật nàytrên bờ sông Gênh và dành ngỡng mộ cái hình tợng ngời trong mộng của anhgiữa cái đẹp kỳ vĩ của tạo hoá đốt lụi trái tim mình nh trầm hơng trên điện thờthiêng liêng của ái tình” [32; 633] ở Bihari đã thấy thấp thoáng bóng hình củathầy tu trong Thầy tu khổ hạnh, tìm thấy con đờng của mình Bihari là ngời có

tấm lòng cao thợng, tốt bụng, luôn hy sinh vì ngời khác Con ngời ấy, con ngời

đã và sẽ bị chìm lấp mãi trong vỏ bọc lạnh lùng thì đã tìm thấy tình yêu của đờimình Bởi “con ngời sinh ra không phải làm ông chủ, không phải làm nô lệ mà

để làm ngời tình”

Trong cảm hứng sáng tác của mình, R Tagore rất u ái đối với phụ nữ

Ông đã dành nhiều trang thơ ca ngợi họ, nhiều tác phẩm văn xuôi để viết về họ.Cuộc đời của những con ngời thờng bị “cái vòng kiềng ở xích chân quanh quẩn

xó bếp, lao động quần quật suốt cả ngày, ra khỏi nhà là cái khăn trùm mặt lạingăn cách với mọi ngời Không dám ngẩng mặt lên nhìn trời Nhiều sợi giâycủa lễ giáo buộc quanh ngời: nạn tảo hôn, tục lệ hoả thiêu, nộp của hồi môn…

Cần giải phóng họ ra khỏi cuộc đời tăm tối, đó là nguyện vọng, là tình cảm, là

sự quan tâm hàng đầu của nhà nhân đạo chủ nghĩa R Tagore” [32;108] Ngaytrong Nàng Binôdini, không phải ngẫu nhiên mà R Tagore xây dựng hai nhân

vật chính là phụ nữ, nhất là hai con ngời đó có tính cách gần nh trái ngợc nhau.Nếu nh ở Binôdini ta nhìn thấy một con ngời chủ động đi tìm cho mình hạnhphúc; chủ động thể hiện cái tôi cá nhân của mình trớc cuộc sống, là con ngờimạnh mẽ, quyết đoán thì Asa lại ngợc lại Asa là ngời yếu đuối, bị động Asa làthiếu nữ trong sáng, thuỷ chung Tình yêu mà cô dành cho Mahenđra là tìnhyêu của nô lệ với ông chủ của mình Ngay từ tuổi thơ “ăn nhờ ở đậu”, Asa đã

có tính cách rụt rè, tự ty Cả hai thứ cần thiết nhất của sự trởng thành đối vớimột con ngời là bàn tay chăm sóc của ngời mẹ và sự dạy bảo của ngời cha cô

đều không có Vũ khí duy nhất của nàng có lẽ là nớc mắt, nớc mắt của sự tủihờn, của sự nhẫn nhịn Đã thế nàng lại không có đợc vốn kiến thức uyên thâm

về cuộc sống nh Binôdini nên Asa thờng không nhạy cảm, sâu sắc đợc nhBinôdini Asa là đại diện tiêu biểu cho ngời phụ nữ ấn Độ thời phong kiến,

đúng chuẩn mực giáo lý Balamon Bù lại Asa có tâm hồn trong sáng, trong sáng

đến mức ngây thơ Vì thế cô đã rơi vào bi kịch là đẩy Mahenđra vào bẫy tìnhcủa Binôdini Cuối cùng chính bản thân Asa đã phải thay đổi Trong tính cáchcủa nàng từ ngời thụ động, nhút nhát đã khẳng định đợc vị trí của mình tronggia đình, trớc mẹ chồng, trớc chồng Asa đã từng đau khổ, dằn vặt Nàng cứnghĩ tất cả là tại mình, tự trách mình và câu hỏi phải làm gì để níu giữMahenđra Tự ty về sự kém cỏi của mình cứ day dứt nàng Nhng đã đến ngỡng

đủ để nàng nhận ra: “Nàng không thể nào còn tin vào chúng đợc nữa; nàngkhông thể nào còn tôn thờ nh thánh thần ngời chồng đã chà đạp lên cái thuầnkhiết của cuộc sống đôi lứa đợc nữa”[32; 600].Nàng đã phải đổi thay để sống đ-

ợc Đã đến lúc, đến lúc sự rè rặt, ý tứ nhẫn nhịn đến mức cam chịu của ngời phụnữ nh Asa phải thay bằng lòng tin; tin vào chính khả năng vốn có của bản thân

Và Asa đã làm đơc Ngay Bihari đã rất lo sợ khi gặp lại Asa sẽ là khuôn mặt