Nâng cao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạy môn những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa mác lênin (phần II) (qua khảo sát ở trường y khoa vinh) luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

TRẦN THỊ DUNGNÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO SINH VIÊN TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN PHẦN II QUA KHẢO SÁT Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y KHOA VINH Chuyên ngành:

TRẦN THỊ DUNG

NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO SINH VIÊN TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN (PHẦN II)

(QUA KHẢO SÁT Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y KHOA VINH)

Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

BỘ MÔN GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

MÃ SỐ: 60.14.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS.Đinh Trung Thành

NGHỆ AN - 2012

Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi xin bày

tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến T.S Đinh Trung Thành, khoa Giáodục - Chính trị trường đại học Vinh luôn tận tình hướng dẫn, động viên vàgiúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Qua đây, tôi cũng gửi lời cảm ơn tới các thầy, cô khoa Giáo dục Chính trị, Phòng đào tạo Sau Đại học trường đại học Vinh đã đóng góp ýkiến, tạo điều kiện thuận lợi để luận văn được hoàn thành

-Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Công tác Học sinh,Sinh viên, Khoa Khoa học cơ bản và sinh viên trường Đại học Y khoa Vinh

đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận văn này

Cuối cùng, tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc tới những người thân trong giađình, bạn bè, những người thân yêu luôn bên tôi, động viên, giúp đỡ về nhiềumặt trong suốt quá trình tôi hoàn thành khóa học

Vinh,tháng 8/2012

Tác giả.

Trần Thị Dung

A MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn 3

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 5

6 Giả thiết khoa học 6

7 Kết cấu của luận văn 6

B NỘI DUNG 7

Chương 1 SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN PHẢI NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO SINH VIÊN TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN (PHẦN II) 7

1.1 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tự học 7

1.2 Cơ sở lý luận của việc nâng cao năng lực tự học 13

1.3 Cơ sở thực tiễn của việc nâng cao nâng cao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạy Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần II)30 Kết luận chương 1 36

Chương 2 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO SINH VIÊN TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN(PHẦN II) Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y KHOA VINH 37

2.1 Kế hoạch thực nghiệm 37

Chương 3 YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC

TỰ HỌC CHO SINH VIÊN TRONG GIẢNG DẠY NHỮNG NGUYÊN

LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN (PHẦN II) Ở TRƯỜNG

ĐẠI HỌC Y KHOA VINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 57

3.1 Yêu cầu của việc năng cao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạy Những nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin (phần II) 57

3.2 Một số giải pháp nhằm năng cao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạy Những nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác -Lênin (phần II) ở trường ĐH Y khoa Vinh hiện nay 61

Kết luận chương 3 80

C KẾT LUẬN 81

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

E PHỤ LỤC 88

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

GD-ĐT Giáo dục đào tạo

ĐH,CĐ Đại học, Cao đẳng

GV, SV Giáo viên, Sinh viên

NCKH Nghiên cứu khoa học

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tự học là hình thức học tập không thể thiếu được của sinh viên đanghọc tập tại các trường đại học Tổ chức hoạt động tự học một cách hợp lý,khoa học, có chất lượng, hiệu quả là trách nhiệm không chỉ ở người học màcòn là sự nghiệp đào tạo của nhà trường

Chất lượng và hiệu quả giáo dục được nâng cao khi và chỉ khi tạo rađược năng lực sáng tạo của người học, khi biến được quá trình giáo dục thànhquá trình tự giáo dục Luật Giáo dục đã ghi rõ: “Phương pháp giáo dục đạihọc phải coi trọng việc bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu, tạo điềukiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành,tham gia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng”[27;2] Như vậy, phương phápdạy và học ở các trường đại học, cần thực hiện theo ba định hướng:

- Bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu

- Tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo

- Rèn luyện kỹ năng thực hành, tham gia nghiên cứu, ứng dụng

Trong quá trình học tập, mỗi sinh viên tự mình chiếm lĩnh hệ thống trithức, kỹ năng, phải nắm vững những cơ sở của nghề nghiệp tương lai và cótiềm năng vươn lên thích ứng với những yêu cầu trước mắt và lâu dài do thựctiễn xã hội đặt ra Muốn vậy, khi tiến hành hoạt động học tập, sinh viên khôngchỉ phải có năng lực nhận thức thông thường mà cần tiến hành hoạt độngnhận thức mang tính chất nghiên cứu trên cơ sở khả năng tư duy độc lập, sángtạo phát triển ở mức độ cao Điều đó có nghĩa là, dưới vai trò chủ đạo củathầy, sinh viên không nhận thức một cách máy móc chân lý có sẵn mà cònđào sâu hoặc mở rộng kiến thức

Trong những năm qua cùng với quá trình đổi mới giáo dục Đại học, sựphát triển của nhà trường, việc giảng dạy, học tập các môn lý luận chính trị ởtrường Đại học Y khoa Vinh đã đạt được nhiều thành tích quan trọng Mộttrong những kết quả đáng ghi nhận đó là phương pháp dạy và phương pháphọc của cả giảng viên và học sinh, sinh viên trong quá trình dạy học mônNhững Nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin (phần II) đã khôngngừng được cải tiến theo hướng phát huy vai trò chủ động, tích cực sáng tạocủa sinh viên Trong quá trình học tập, việc xác định mục đích, xây dựngđộng cơ, lựa chọn phương pháp, hình thức tự học hợp lý là cần thiết Songđiều quan trọng là sinh viên phải có hệ thống kỹ năng tự học Điều này có ýnghĩa vô cùng quan trọng đối với sinh viên, bởi lẽ muốn có kỹ năng nghềnghiệp trước hết phải có kỹ năng làm việc độc lập, trên cơ sở phát huy tínhtích cực nhận thức để chiếm lĩnh hệ thống tri thức Vì tri thức là sản phẩm củahoạt động, muốn nắm vững tri thức và có tay nghề thì việc rèn luyện hệ thống

kỹ năng tự học một cách thường xuyên và nghiêm túc phải được chú trọngngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường

Như vậy, để hoạt động học tập của sinh viên đạt chất lượng và hiệuquả, sinh viên phải có tri thức và kỹ năng tự học Chính kỹ năng tự học làđiều kiện vật chất bên trong để sinh viên biến động cơ tự học thành kết quả cụthể và làm cho sinh viên tự tin vào bản thân mình, bồi dưỡng và phát triểnhứng thú, duy trì tính tích cực nhận thức trong hoạt động tự học của họ

Tuy nhiên cần nhận thức rằng, hình thành kỹ năng tự học luôn gắn vớivai trò của người giảng viên Xuất phát từ yêu cầu có tính cấp thiết đó, chúngtôi chọn vấn đề “Nâng cao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạyNhững nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần II)” (Qua khảo sát

ở trường Đại học Y khoa Vinh) làm đề tài Luận văn tốt nghiệp cao học,chuyên ngành LL&PPDH bộ môn Giáo dục chính trị

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Đổi mới phương pháp dạy – học theo hướng nâng cao, phát triển nănglực tự học, xây dựng xã hội học tập là một chủ trương lớn của Đảng và nhànước Chủ trương đó đã và đang nhận được sự quan tâm sâu rộng của cả xãhội, đặc biệt của các nhà giáo, nhà nghiên cứu khoa học Đã có nhiều côngtrình khoa học của các tác giả trong và ngoài nước đăng tải bàn về vấn đề đổimới giáo dục đại học trong đó có bàn tới chủ đề rèn luyện, phát triển năng lực

tự học, của sinh viên

Trước hết về các công trình khoa học liên quan đến chủ trương đổi mớiphương pháp dạy học có thể kể đến:

Làm chủ phương pháp giảng dạy, Madeline Hunter Robin Hunter

-Nguyễn Đào Quý Châu (dịch)(2005), Nhà xuất bản Đại học quốc giaTP.HCM ;

Dạy và học môn GDCD ở trường THPT những vấn đề lí luận và thực tiễn

Nguyễn Văn Cư, Nguyễn Duy Khiêm (2008), Nhà xuất bản Đại học Sư phạm;

Hồ Chí Minh, Toàn tập, NXB CTQG, Hà Nội ;

Tài liệu bài giảng lí luận dạy học TS Nguyễn Văn Tuấn (2009), trường

đại học sư phạm kĩ thuật TP.HCM năm 2009;

Giáo dục học hiện đại, Thái Duy Tuyên(2001), NXB Đại học quốc

gia, Hà Nội;

Giáo dục trong thực tiễn, A.X Ma-ca-ren-cô(2002), NXB Trẻ, TP Hồ

Chí Minh;

Những cơ sở lý luận dạy học (Các hình thức tổ chức việc dạy học),S I.

Ganêlin và B.P.Êxipôp (1977), Người dịch Phan Huy Bính, Nguyễn Thế

Trường, NXB Giáo dục, Hà Nội

Công trình nghiên cứu của các tác tác giả đã nêu lên những vấn đề cơbản về lý luận dạy học, về việc tổ chức dạy học và đổi mới phương pháp dạy

học nói chung thông qua việc tự học Đặc biệt qua tác phẩm "Những mẩuchuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch" của tác giả Trần Dân Tiên, Nhàxuất bản Sự thật in năm 1975, ta có thể thấy rõ Chủ tịch Hồ Chí Minh chính

là tấm gương sáng chói về tự học

Về các công trình khoa học về vấn đề tự học của sinh viên, một số tácgiả đã có những công trình đăng tải trên tạp chí chuyên ngành đã nghiên cứumột số cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề tự học như:

Trần Anh Tuấn, Vấn đề tự học của sinh viên từ góc độ đánh giá chất

lượng kỹ năng nghề nghiệp, Tạp chí Nghiên cứu Giáo dục, (1996)

Nguyễn Kỳ, Biến quá trình dạy học thành quá trình tự học, Tạp chí

Nghiên cứu Giáo dục (1990)

Hà Thị Đức, Về hoạt động tự học của sinh viên sư phạm, Tạp chí Nghiên

cứu Giáo dục, (1992)

Phan Bích Ngọc, "Nghiên cứu kĩ năng làm việc độc lập với sách của sinh

viên Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội", Đề tài cấp Đại

Như vậy, cho đến nay đã có một số công trình nghiên cứu về năng lực tựhọc của sinh viên ở các trường ĐH, CĐ - những công trình đó đã đưa lại nhiềugiá trị lý luận và thực tiễn làm cơ sở khoa học cho chủ trương quá trình đổi mới,nâng cao chất lượng giáo dục đại học

Tuy nhiên các công trình này chỉ khai thác những khía cạnh có tính chất

chuyên ngành, chủ yếu dưới góc độ giáo dục học, nghiên cứu giáo dục và phươngpháp dạy học nói chung.

Từ những vấn đề tổng quan trên có thể khẳng định rằng chưa có mộtcông trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, hệ thống và chuyên sâu về “Nângcao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạy Những nguyên lý cơ bảncủa chủ nghĩa Mác - Lênin (phần II)” (Qua khảo sát ở trường Đại học Y khoaVinh), từ cơ sở lý luận và thực tiễn, đặc điểm đến phương hướng và các giảipháp để tăng cường hoạt động tự học cho sinh viên các trường đại học màtrực tiếp ở trường đại học Y khoa Vinh – trường Đại học đào tạo có tính chấtđặc thù, góp phần nâng cao năng lực tự học cho sinh viên các trường đại họcViệt Nam trong tiến trình hội nhập

Vì vậy nghiên cứu đề tài này không trùng với bất kỳ công trình khoa học nào

- Khảo sát, đánh giá tình hình tổ chức dạy học theo hướng nâng caotính tự học của sinh viên Đại học Y khoa Vinh trong giảng dạy phần II mônNhững nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin thời gian qua

- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hiệu quả của năng lực tự họccủa sinh viên trong giảng dạy trong phần II môn Những nguyên lý cơ bản củachủ nghĩa Mác - Lênin ở trường Đại học Y khoa Vinh trong giai đoạn hiện nay.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng và biện pháp nâng cao năng lực

tự học của sinh viên trong giảng dạy trong phần II môn Những nguyên lý cơbản của chủ nghĩa Mác - Lênin ở trường Đại học Y khoa Vinh

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Đề tài được thực hiện trên cơ sở chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủnghĩa duy vật lịch sử, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, tư tưởng

Hồ Chí Minh về giáo dục nói chung, nhằm nâng cao năng lực tự học cho sinhviên các trường ĐH, CĐ

- Đề tài sử dụng các phương pháp như phân tích, tổng hợp, so sánh, khảosát, điều tra, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và các phương pháp khác

6 Giả thuyết khoa học

Nâng cao năng lực tự học cho sinh viên thông qua giảng dạy mônNhững nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin sẽ góp phần tích cực,hiệu quả vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập môn Những nguyên

lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần II) ở trường Đại học Y khoa Vinh

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,luận văn gồm 3 chương

B NỘI DUNG Chương 1

SỰ CẦN THIẾT KHÁCH QUAN PHẢI NÂNG CAO NĂNG LỰC

TỰ HỌC CHO SINH VIÊN TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN (PHẦN II)

1.1 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tự học

1.1.1 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề tự học

Trong thời đại mà khoa học kĩ thuật phát triển nhanh chóng như hiệnnay, nhà trường dù tốt đến mấy cũng không thể đáp ứng hết nhu cầu học tậpcủa người học cũng như đòi hỏi ngày càng cao của đời sống xã hội Vì vậy,bồi dưỡng năng lực tự học cho sinh viên (SV) là một công việc có vị trí cực kìquan trọng trong các nhà trường đại học Chỉ có tự học, tự bồi đắp tri thứcbằng nhiều con đường, nhiều cách thức khác nhau mỗi SV mới có thể bù đắpđược những thiếu khuyết về tri thức khoa học về đời sống xã hội Từ đó cóđược sự tự tin trong cuộc sống, công việc bởi năng lực toàn diện của mình

Vấn đề tự học, tự đào tạo của người học đã được Đảng, Nhà nước quantâm quán triệt sâu sắc từ nhiều năm qua Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII

nêu rõ: “ Tập trung sức nâng cao chất lượng dạy và học, tạo ra năng lực tự

học, tự sáng tạo của học sinh, Bảo đảm mọi điều kiện và thời gian tự học cho học sinh, phát triển mạnh mẽ phong trao tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân”[33;2].

Trên tinh thần ấy, rõ ràng Đảng ta đã coi tự học, tự đào tạo là vấn đềmấu chốt có vị trí cực kì quan trọng trong chiến lược giáo dục - đào tạo củađất nước Trong khuôn khổ đề tài này chúng tôi muốn tập trung đề cập nhữngvấn đề liên quan đến khái niệm tự học, nội dung hoạt động tự học, các hình

thức dạy tự học, đặc biệt là quan tâm đến các biện pháp rèn luyện kĩ năng tựhọc cho SV Để từ đó thúc đẩy quá trình rèn luyện kĩ năng tự học cho SV, gópphần vào công cuộc đổi mới phương pháp dạy học, không ngừng nâng caochất lượng đào tạo của nhà trường

Thực trạng Giáo dục và đào tạo hiện nay ở nước ta là nỗi âu lo sâu sắccủa toàn xã hội, vì nó gắn liền với mỗi gia đình và tương lai phát triển của đấtnước Vấn đề này đã được đề cập mọi lúc, mọi nơi và nhiều khi gay gắt trongHội thảo khoa học, trên mặt báo và tại diễn đàn của Quốc Hội

Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng

ta rất chú trọng vấn đề chiến lược đào tạo con người; coi con người: "Vừa làmục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa xã hội” Đểthực hiện được mục tiêu và chiến lược nêu trên, Đảng ta đã có chỉ thị đối vớigiáo dục và đào tạo: “Tập trung sức nâng cao chất lượng dạy và học, trang bị

đủ kiến thức cần thiết đi đôi với tạo ra năng lực tự học, sáng tạo của sinh viên,v.v Phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắptrong toàn dân”

Bộ giáo dục và Đào tạo cũng đã quy định một cách cụ thể, rõ ràngtrong hướng dẫn số 11381/BGDĐT- ĐH và SĐH ngày 10/10/2006: “Thựchiện đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng chuyển quá trình dạy ở bậcđại học thành quá trình tự học của sinh viên có tổ chức và hỗ trợ tối ưu củagiảng viên, ứng dụng mạnh mẽ các phương tiện hỗ trợ và công nghệ thôngtin, chấm dứt tình trạng “đọc-chép” trên giảng đường đại học”[3;10] TạiNghị quyết TW 2 khoá VIII khẳng định: “Đổi mới mạnh mẽ phương phápgiáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tưduy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến vàphương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tựhọc, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là sinh viên đại học” [3;14]

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học

Hiện nay, trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy thường nhấnmạnh đến việc tự học Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là tấm gương sáng chói về

tự học Qua tác phẩm "Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch"của tác giả Trần Dân Tiên, Nhà xuất bản Sự thật in năm 1975, ta có thể thấy

rõ điều đó

Đầu tiên là ý chí tự học Ngay từ khi Bác Hồ đang trong lứa tuổi thanhniên, còn mang tên là anh Ba, trên con tàu rời bến cảng Nhà Rồng sang Phápnăm 1911, anh Ba đã phải làm việc rất cực khổ, nhưng vẫn có ý chí vượt khó

và say sưa tự học Một thuỷ thủ cùng đi trong chuyến tàu đó kể lại: "Mỗingày, chín giờ tối, công việc mới xong Anh Ba mệt lử Nhưng trong khichúng tôi nghỉ hoặc đánh bài, anh Ba đọc hay viết đến mười một giờ hoặc nửađêm"[49;6]

Ta biết Bác chỉ sang Anh một thời gian rất ngắn, không có điều kiện ởlâu nhưng từ ngày đầu tiên đến ngày cuối cùng Bác đã bắt đầu học mỗi ngàymột bài và học thuộc mười từ Sau này trong quá trình ở Pháp hay ở nhữngnơi khác để hoạt động cách mạng, Bác vẫn tự học và sử dụng được tiếng Anh

để đọc sách, giao thiệp (như giao thiệp với luật sư Loseby và toà án của chínhquyền Hồng Kông, khi Bác bị chúng bắt giam ở Hồng Kông; giao thiệp vớichính quyền Singapore khi Bác bí mật vượt Hồng Kông nhưng bị chính quyềnSingapore bắt lại; giao thiệp với ông bạn thân của luật sư Loseby khi luật sưtạo điều kiện cho Bác trốn khỏi Hồng Kông; giao thiệp với trung uý phi côngShaw của Mỹ khi anh này buộc phải nhảy dù xuống một hòn núi gần tỉnh lịCao Bằng; hay làm việc với tướng Chennault, tổng tư lệnh không quân Mỹ ởTrung Quốc năm 1944 v.v.) và dịch thuật Thời gian hoạt động ở TrungQuốc, Bác đã dịch những tờ báo TQ sang tiếng Anh

Không chỉ học về ngôn ngữ mà Bác có ý chí học nhiều kiến thức khác.Trần Dân Tiên kể lại: Bác tham gia Hội "Nghệ thuật và khoa học" và Hội

"Những người bạn của nghệ thuật" Các hội này mỗi tuần tổ chức những cuộc

đi thăm viện bảo tàng, nhà máy, phòng thí nghiệm, xưởng nghệ thuật, nhàhát Có những nhà chuyên môn giải thích các vấn đề ấy Bác vào cả hội "Dulịch", hội đưa người ta đi thăm nước Pháp, và những nước lân cận với giá tiềnrất rẻ Nhờ vậy Bác đi thăm nhiều nơi ở Pháp, Ý, Thuỵ Sĩ, Đức và cả Toàthánh Vatican Bác từng nói với bạn: "Trong những ngày nghỉ, không nên tiêuphí tiền bạc, mất thì giờ ở bãi bể để nhìn những người đàn bà đi tắm, mà nên

đi du lịch, học hỏi được nhiều"[49;9]

Bác có phương pháp tự học riêng của mình Đó là tranh thủ mọi thờigian để học, tranh thủ học được nhiều người Vẫn lời kể của anh bạn thuỷthủ: "Vài ngày sau tàu rời bến, có hai hành khách - hai người lính trẻ tuổigiải ngũ trở về Pháp Tôi không hiểu tại sao hai anh này đã trở nên bạn thâncủa anh Ba Họ giúp anh nhặt rau và buổi tối họ cho anh mượn những quyểnsách nhỏ, dạy cho anh đọc và viết Và anh Ba lại dạy họ học quốc ngữ Vàmột người quen anh Ba khi anh đang nghỉ chờ việc ở nhà viên chủ tàu, chobiết: "anh học tiếng Pháp với cô sen" (cô sen là từ chỉ người phụ nữ giúpviệc gia đình)[49;18]

Đó là cách học kiên trì, bền bỉ, năng động và học thường xuyên Cólần nói chuyện với thanh niên, Bác cho biết: Để học được ngoại ngữ Bácphải kiên trì mỗi ngày học thuộc mười từ, học ở mọi nơi mọi lúc cho kỳthuộc, có khi viết các từ đó lên cánh tay để vừa làm vừa nhìn vào đó chonhớ Hôm sau lại học mười từ khác, cứ thế mà tích luỹ dần như ta bỏ tiền tiếtkiệm hàng ngày vào ống Bằng cách đó dần dần Bác đã học được rất nhiềungoại ngữ

Bác tự học một cách kiên trì, chẳng hạn như cách Bác học viết báo.Tuy Bác có biết tiếng Pháp vì đã được học trong thời gian theo học ở trườngQuốc học Huế nhưng chưa có đủ vốn để viết sách báo Trần Dân Tiên kểlại:" Chủ nhiệm báo Dân chúng-cơ quan của đảng Xã hội Pháp-ông JeanLonguet,cháu ngoại Các-Mác và là nghị viên của Quốc hội Pháp, đã khuyếnkhích Bác viết bài và ông sẽ đăng lên báo Dân chúng để làm cho nhân dânPháp hiểu rõ những sự bất công xảy ra ở Việt Nam Bác không đủ tiếngPháp để viết, phải khẩn khoản yêu cầu ông Phan Văn Trường viết thay ÔngTrường viết giỏi, nhưng không muốn ký tên Nhất là ông Trường không viếttất cả những điều Bác muốn nói Vì vậy Bác bắt tay vào việc học làm báo.Thường lui tới toà báo Dân chúng, Bác đã làm quen với chủ bút tờ báo Đờisống thợ thuyền Cũng như ông Longuet, người chủ bút này rất đáng mến.Ông ta bảo Bác viết tin tức cho tờ báo của ông Bác nói thật là mình cònkém tiếng Pháp.Người chủ bút nói: "Điều đó không ngại, có thế nào anh viếtthế ấy.Tôi sẽ chữa bài của anh trước khi đưa in Anh không cần viết dài, nămsáu dòng cũng được" Bắt đầu viết rất khó khăn, tin tức về Việt Nam Báckhông thiếu, thiếu nhất là văn Pháp Bác viết làm hai bản, gửi cho toà báomột bản, giữ lại một bản (Thời đó chưa có photocopy như bây giờ) để đem

so với bài báo đã in, và sửa những chỗ viết sai, kiên nhẫn làm theo cách ấy.Khi thấy viết đã bớt sai, ông chủ bút bảo Bác: "Bây giờ anh viết dài hơn một

tí, viết độ bảy, tám dòng" Bác viết bảy, tám dòng, dần dần có thể viết cảmột cột báo và có khi dài hơn Lúc bấy giờ, người chủ bút bạn thân của Báckhẽ bảo: "Bây giờ anh viết ngắn lại Viết từng này hoặc từng này dòngkhông dài hơn" Bác thấy rằng phải rút ngắn cũng khổ như trước kia phảikéo dài Nhưng cũng hết sức cố gắng Và Bác thành công, bắt đầu vào làngbáo từ đó" [49;13]

Một điều cần học Bác là tự học một cách toàn diện Ngoài học viếtbáo, Bác còn tích luỹ vốn ngôn ngữ và văn học nữa, nên đã tranh thủ đọc cácsách của những nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch nổi tiếng: Shakespeare,Dickens bằng tiếng Anh; Lỗ Tấn bằng tiếng Trung; Hugo, Zola, AnatoleFrance, Léon Tolstoi bằng tiếng Pháp Bác đã viết cuốn sách "Bản án chế độthực dân Pháp" gồm những tài liệu chống thực dân Pháp, trích trong sáchcủa người Pháp viết có ở thư viện quốc gia và hăng hái viết vở kịch "Rồngtre" bằng tiếng Pháp nhân dịp Khải Định sang Pháp dự triển lãm thuộc địa.

Vở kịch bị chính phủ Pháp cấm, nhưng Câu lạc bộ ngoại ô Paris đã đemdiễn, được các nhà phê bình văn nghệ khen hay

Ta còn phải học Bác ở tinh thần vượt gian khổ để học tập Thời gianBác sống ở Paris, rất cực khổ Bác thuê phòng trọ nhỏ trong một khách sạn

rẻ tiền, mỗi buổi mai nấu cơm trong một cái sanh nhỏ đặt trên ngọn đèn dầu.Cơm ăn với một con cá mắm hoặc một ít thịt, ăn một nửa còn một nửa giànhđến chiều Có khi một miếng bánh mì với một miếng phó-mát là đủ ăn cảngày Mùa đông lạnh, buổi sáng trước khi đi làm, Bác để một viên gạch vào

lò bếp của khách sạn, chiều về lấy ra, bọc nó vào trong những tờ báo cũ, đểxuống nệm cho đỡ rét Bác làm nghề rửa ảnh và phóng đại ảnh, do cụ PhanChu Trinh dạy nghề cho Thường thường Bác chỉ làm việc nửa ngày vàobuổi sáng để kiếm tiền, còn buổi chiều đi đến thư viện hoặc dự những buổinói chuyện Tối đến Bác đi dự những cuộc mít-tinh Hầu hết những buổimít-tinh Bác đều phát biểu ý kiến và khéo lái những vấn đề thảo luận sangvấn đề thuộc địa Bác làm quen với những nhà chính trị, nhà văn để nângcao trình độ chính trị và văn học của mình [49;22]

Ngày nay thanh niên ta có rất nhiều điều kiện để tự học tốt hơn, nhưng

do thiếu ý chí và thiếu phương pháp tự học nên kết quả tự học chưa cao Họctập tấm gương đạo đức của Bác, một trong những điều cần thiết đối với

thanh niên, học sinh, sinh viên là cần tự học tốt, nâng cao trình độ cho mình

để có điều kiện phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân được tốt hơn và bảnthân ngày càng thành đạt

1.2 Cơ sở lý luận của việc nâng cao năng lực tự học

1.2.1 Bản chất, vai trò, nguyên tắc của quá trình tự học

xã hội đặt ra, muốn vậy khi tiến hành hoạt động học tập, sinh viên không chỉ

có năng lực nhận thức thông thường mà cần tiến hành hoạt động nhận thứcmang tính nghiên cứu trên cơ sở khả năng tư duy độc lập, phát triển ở mức độcao Điều đó có nghĩa là dưới vai trò chủ đạo của thầy, sinh viên không nhậnthức một cách máy móc có sẵn mà còn đào sâu mở rộng kiến thức

Mỗi chúng ta đều nhận thấy rằng, muốn làm tốt một việc gì đó, dù nhỏ,đơn giản cũng cần có sự phấn đấu nỗ lực của bản thân Việc học tập của sinhviên cũng vậy, họ sẽ trở thành cái máy ghi âm lời thầy cô và cũng nhanh chóngquên đi những gì đã học nếu không làm cho nó có ích và biến những tri thức ấythành thực sự của mình Công việc tự học sẽ đáp ứng được yêu cầu này

Thực chất tự học là một quá trình học tập, một quá trình nhận thứckhông trực tiếp có thầy giáo, đó là “lao động khoa học”, vất vả hơn quá trìnhhọc có thầy rất nhiều vì người học phải xây dựng cho mình cách học và sửdụng hợp lý các điều kiện, hình thức, phương tiện học tập để đạt được kết quảnhư mong muốn Có thể nói bản chất của việc tự học của sinh viên đại học là

quá trình nhận thức một cách tự giác, tích cực, tự lực không có sự tham giatrực tiếp của giáo viên, nhằm đạt được mục đích nhiệm vụ dạy học”[20;11].

Tự học vừa mang ý nghĩa củng cố trau dồi kiến thức, vừa có ý nghĩa

mở rộng hiểu biết, tự học có nghĩa là sinh viên phải độc lập, tự xây dựng kếhoạch, phương pháp học tập cho mình, tự năng động tìm tòi, phân tích nhữngsách vở, tài liệu tiến tới làm chủ tri thức kĩ năng kĩ xảo

Bản chất của quá trình tự học là không có sự hướng dẫn của giáo viên,nên tất yếu đòi hỏi sự nỗ lực, tích cực hóa hoạt động nhận thức của sinh viên,

sự tự kiềm chế với những ảnh hưởng ngoại cảnh hay những ước muốn khônghợp lẽ trong tư tưởng là điều kiện cần thiết đối với quá trình tự học Nếu thiếu

sự kiên trì, những yêu cầu cao, sự nghiêm túc của bản thân thì sinh viênkhông thể thực hiện được kế hoạch học tập do chính mình đặt ra

Đây cũng là điều kiện giúp sinh viên từng bước nâng cao chất lượnghọc tập, bản thân và các trường đại học cũng sẽ nâng cao được chất lượng đàotạo, hoàn thành mục tiêu giáo dục nếu tổ chức có hiệu quả công việc tự họccho sinh viên

1.2.1.2 Vai trò của việc tự học

Trong bất cứ quá trình dạy học nào, nhất là quá trình dạy học ở đại học

và cao đẳng, giảng viên luôn giữ một vai trò quan trọng đặc biệt Đó là sự tổchức, điều khiển, hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động học tập của sinh viên Nhưngthực tế cho thấy rằng, dù giảng viên có kiến thức uyên thâm, sâu rộng đếnđâu, PPDH hay đến mấy mà sinh viên không chịu khó học hỏi, đầu tư thờigian suy nghĩ, nghiên cứu, không có sự lao động của cá nhân, không có niềmkhao khát với tri thức, say mê học tập, không có kế hoạch và phương pháphọc tập hợp lý, v.v thì việc học tập không đạt kết quả cao được

Vì vậy, có thể khẳng định hoạt động tự học luôn giữ một vị trí, vai tròrất quan trọng trong quá trình học tập của sinh viên, là yếu tố quyết định chấtlượng và hiệu quả đào tạo của nhà trường

Nhiều sinh viên đã thành công khi biết phối kết hợp khoa học giữa thờigian học ở trên lớp với thời gian tự học ở nhà Nếu sinh viên nào cũng vậndụng được như thế thì chắc chắn chất lượng giáo dục của chúng ta sẽ tốt lênnhanh chóng Hơn nữa học ở cao đẳng, đại học đòi hỏi sinh viên phải tiếp thumột lượng kiến thức lớn và khó, cho nên ngoài thời gian học trên lớp sinhviên phải tự học, tự nghiên cứu để mở rộng và đào sâu tri thức qua đó làmgiàu vốn hiểu biết và nâng cao hiệu quả học tập cũng như nghề nghiệp củamình trong tương lai

Tự học giúp sinh viên nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệptrong tương lai Trong quá trình tự học, sinh viên đã từng biến vốn kinhnghiệm của loài người thành vốn tri thức riêng của bản thân Hoạt động tựhọc đã tạo điều kiện cho sinh viên hiểu sâu tri thức, mở rộng kiến thức, củng

cố, ghi nhớ vững chắc tri thức, biết vận dụng tri thức vào giải quyết các nhiệm

vụ học tập mới

Tự học không những giúp sinh viên không ngừng nâng cao chất lượng

và hiệu quả học tập khi còn ngồi trên ghế nhà trường mà còn giúp họ có đượchứng thú, thói quen và phương pháp tự thường xuyên để làm phong phú thêm,hoàn thiện thêm vốn hiểu biết của mình Giúp họ tránh được sự lạc hậu trước

sự biến đổi không ngừng của khoa học và công nghệ trong thời đại ngày nay

Tự học thường xuyên, tích cực, tự giác, độc lập không chỉ giúp sinhviên mở rộng đào sâu kiến thức, hiểu thêm về thế giới, con người xung quanh

mà còn giúp sinh viên hình thành được các giá trị đạo đức, tinh thần, thẩm mỹtạo nên bản sắc tồn tại của loài người, vừa kế thừa, phát triển những giá trịtruyền thống, vùa sáng tạo những giá trị mới Tạo cho họ có nếp sống và làm

việc khoa học, rèn luyện ý chí phấn đấu, đức tính kiên trì, óc phê phán, hứngthú học tập và lòng say mê nghiên cứu khoa học.

Chính ý chí và năng lực tự học sẽ khơi dậy được ở sinh viên tiềm năng

to lớn vốn có của họ, tạo nên động lực nội sinh của quá trình học tập, giúp họvượt lên mọi khó khăn, trở ngại để chiếm lĩnh nội dung học vấn

Nhưng để việc "dạy có hiệu quả" nhất thiết phải được đánh giá từ việc

"học có hiệu quả" Việc dạy phải dẫn đến việc học của người học có chấtlượng cao hơn Phải làm thay đổi cách hiểu, cách sống, cách lao động củangười học Dạy học không phải là chất đầy vào một cái thùng rỗng mà chính

là thổi bùng lên ngọn lửa trí tuệ, ngọn lửa của sự say mê học tập để hình thànhnăng lực và thói quen học tập Để bảo đảm những cánh cửa của học tập, baogồm cả học tập chính quy và không chính quy, không bao giờ khép lại đối vớimọi người, ngoài việc chú ý tạo ra các tác động ngoại lực, điều quan trọng

hơn là giáo dục phải tác động vào nội lực tạo ra được động cơ học, nhu cầu

học, hứng thú học ở người học để họ có thể học tập suốt đời với thói quen tựhọc Chỉ bằng cách đó, người học mới có thể tiếp tục thu nhận, xử lý thông tin

do xã hội, do cuộc sống cung cấp trong suốt cuộc đời mình bằng phương pháp

tự học Dạy là khởi động quá trình tự học

Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là hạ thấp vai trò của giảngviên và tập thể cán bộ công nhân viên trong nhà trường Các lực lượng này cótác dụng lớn trong việc động viên khuyến khích hướng dẫn sinh viên tự họcmột cách đúng hướng và hiệu quả Mỗi thầy cô giáo cần dạy các em cách tựhọc, tự đào sâu kiến thúc đã học, cách học với thầy, với bè bạn Đó là vấn đềtruyền đạt những phương pháp để lĩnh hội và làm phong phú kiến thức Muốnlàm được điều đó “Mỗi thầy giáo cô giáo phải là tấm gương sáng về tự học, tựsáng tạo" Tận dụng tối đa các điều kiện để học mọi nơi, mọi lúc, mọi hoàncảnh, mọi phương tiện và học với mọi người

Như vậy, qua thực tế nghiên cứu chúng tôi có thể khẳng định, hoạtđộng tự học, năng lực tự học luôn có một vai trò quan trọng trong quá trìnhhọc tập của sinh viên Quá trình này giúp cho sinh viên nắm vững tri thức, kỹnăng, kỹ xảo nghề nghiệp trong tương lai Trong quá trình tự học, sinh viêntừng bước biến vốn kinh nghiệm của loài người thành vốn tri thức riêng củabản thân, tạo điều kiện cho sinh viên hiểu sâu tri thức, mở rộng kiến thức,củng cố ghi nhớ vững chắc tri thức, biết vận dụng tri thức đã học, đã nghiêncứu vào giải quyết các nhiệm vụ học tập mới.

Để hiểu rõ bản chất vấn đề, chúng tôi tiến hành điều tra nhận thức củasinh viên về tầm quan trọng của tự học ở bậc đại học, cao đẳng:

Bảng 1.1 Tầm quan trọng của tự học ở Đại học, Cao đẳng

(Nguồn tác giả điều tra, khảo sát khi thực hiện đề tài)

Qua bảng số liệu thống kê cho ta thấy: Đa số sinh viên đều nhận thứcđược tầm quan trọng của tự học ở đại học, cao đẳng Không có một sự lựachọn nào ở ý (c) và ý (d) 70 % số sinh viên được khảo sát chọn ý (a): Rất cầnthiết và 30 % chọn (b): Cần thiết Giữa sinh viên các khoa đều không có nétkhác biệt nào khi nhận thức tầm quan trọng của tự học ở đại học, cao đẳng

1.2.1.3 Nguyên tắc đảm bảo việc tự học

Một vấn đề có tính khoa học bao giờ cũng được xây dựng trên những

cơ sở nguyên tắc nhất định, việc tự học muốn đảm bảo tốt cần tuân thủ nhữngnguyên tắc sau:

- Đảm bảo tính tự giáo dục

Trong thực tế quá trình giáo dục luôn chứa đựng quá trình giáo dưỡng,

do vậy mà tong công tác tự học của sinh viên, ngoài việc củng cố những trithức cũ, lĩnh hội những tri thức mới, mở rộng hiểu biết, người sinh viên cầnbiết tự hoàn thiện nhân cách của mình sao cho ngày càng gần với những phẩmchất cao quý của thầy cô giáo

- Đảm bảo tính khoa học trong quá trình tự học

Bản thân quá trình tự học của sinh viên cũng là một quá trình lao độngkhoa học hết sức khó khăn, do vậy phải đòi hỏi có tính khoa học, việc đảmbảo được tính khoa học trong công tác tự học sẽ đảm bảo được tính tự giáodục, kích thích hứng thú học tập dẫn đến kết quả như mong muốn

- Đảm bảo "học đi đôi với hành"

Đây là một cặp phạm trù có quan hệ biện chứng với nhau, tự học vànghiên cứu khoa học không chỉ có củng cố mở rộng kiến thức thông thường

mà quan trọng hơn là đưa những kiến thức ấy vào cuộc sống, cọ xát với thực

tế để thu được những kinh nghiệm thực tế sống động, bổ ích, từ đó giúp chosinh viên trong những điều kiện quen thuộc cũng như mới mẻ đều có thể vậndụng linh hoạt, sáng tạo những gì họ đã tiếp thu và lĩnh hội được

- Nâng cao dần đến mức tự giác, tích cực trong quá trình tự học

Nguyên tắc này sẽ trực tiếp tác động đến kết quả học tập của sinh viên, kếhoạch tự học có được thực hiện thành công hay không là do yếu tố tự giác tíchcực quyết định

- Đảm bảo nâng cao dần và củng cố kĩ năng kĩ xảo

Quá trình tự học không chỉ đơn thuần là quá trình tự hình thành tri thức,

mà nó còn là quá trình hoạt động thực tiễn, nâng cao, củng cố kĩ năng kĩ xảo

Trên đây là 5 nguyên tắc cơ bản đảm bảo hiệu quả cho quá trình tự học vànghiên cứu khoa học của sinh viên, năm nguyên tắc này có quan hệ gắn bó vớinhau, nguyên tắc này hỗ trợ cho nguyên tắc kia và đều nhằm mục đích đảm bảotính tự giáo dục, tự đào tạo và nghiên cứu khoa học theo mục tiêu giáo dục củatrường đại học Trong thực tiễn tự học của bản thân, mỗi sinh viên cần kết hợpkhéo léo và khoa học nhũng nguyên tắc trên, hạn chế mức thấp nhất yếu tố ngoạicảnh không có lợi cho việc tự học

1.2.2 Đặc trưng của hoạt động học tập ở các trường đại học

Hoạt động học tập ở đại học, cao đẳng khác với hoạt động này ở phổthông cả về nội dung, tính chất và hình thức Nội dung chương trình chủ yếubao gồm các kiến thức cơ bản, hệ thống các phương pháp, những kỹ năng, kỹ

xảo cần thiết trong hoạt động nghề nghiệp[1;12] Các hình thức học tập tương

đối đa dạng như: SV tham gia giờ học lý thuyết trên giảng đường, tham gialàm thực hành môn học ở các phòng thực nghiệm, thực hành, thực tập mônhọc (rèn nghề), tham gia nghiên cứu khoa học, tham gia các diễn đàn, hội thảokhoa học, tự học ở thư viện… Song hình thức chủ yếu là SV tham gia các giờhọc lý thuyết trên giảng đường, các giờ học thực hành môn học, thực tập mônhọc (rèn nghề) Các hình thức này đảm bảo cung cấp những hệ thống kiếnthức cơ bản, giúp SV làm quen với những phương pháp làm việc, kỹ năng, kỹxảo cần thiết của một người chuyên gia Trong các hình thức đó, GV đóng vaitrò là người cố vấn, định hướng quá trình lĩnh hội, tiếp thu kiến thức của SV.Phong cách giảng dạy của giáo viên ở các trường cao đẳng, đại học rất khácnhau Có những người chỉ trình bày những nội dung chính, đặt ra những gợi ý

để SV tự tìm hiều, khám phá, một số người khác chỉ đề cập đến những kiếnthức họ tâm đắc, nhưng không có trong giáo trình, trong các tài liệu có tính

chất phổ biến, trong khi đó, vẫn còn những giáo viên giảng dạy theo phươngpháp truyền thống là thuyết trình các nội dung trong giáo trình, nhưng với tốc

độ nhanh, không ghi đầy đủ các ý chính lên bảng như giáo viên phổ thông…Hơn nữa, tài liệu học tập ở đại học không ngừng thay đổi, địa điểm học cũngthường xuyên thay đổi Tất cả những điều kiện học tập như vậy đòi hỏi những

SV mới nhập học ở các bậc học này phải có khả năng thích nghi rất lớn Đồngthời, trong suốt quá trình học, họ phải có tính tự giác, tính kế hoạch cao Thực

tế cho thấy, trong thời gian đầu mới vào trường, thậm chí trong cả quá trìnhhọc ở cao đẳng, đại học, nhiều SV gặp không ít khó khăn trong việc học tập

Khác với học sinh phổ thông, bên cạnh hoạt động chủ đạo là học tập,lĩnh hội tri thức của thầy, người sinh viên còn phải có nhiệm vụ tự học, tựnghiên cứu trên cơ sở tư duy độc lập Về bản chất, quá trình học tập của sinhviên ở bậc đại học là quá trình nhận thức có tính nghiên cứu Điều này đãđược thể chế hóa trong Luật giáo dục như sau: “Phương pháp giáo dục đạihọc phải coi trọng bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu, tạo điều kiệncho người học phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, thamgia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng”[1;12]

Do vậy, dù ở phương thức đào tạo đại học nào, người sinh viên cũng cầnphải có năng lực tự học, hay nói cách khác: “tự học là cách học ở bậc đại học”.Trong những năm gần đây, thực hiện chủ trương của đổi mới giáo dục đại học,nhiều trường đại học đã và đang triển khai mô hình đào tạo theo học chế tínchỉ Phương thức đào tạo này coi trọng vai trò trung tâm của sinh viên, tạo chosinh viên năng lực chủ động, sáng tạo trong phương pháp học của mình

Qua quá trình khảo sát thực tiễn, đa số sinh viên đều hiểu được vai tròquan trọng của tự học Tuy nhiên, sức ì và tính thụ động của sinh viên còn rấtlớn Hoạt động tự học vẫn còn mang tính hình thức, đối phó với các bài kiểmtra Theo số liệu khảo sát của sinh viên một số trường đại học, hầu hết các

sinh viên được hỏi cho rằng tính chủ động trong học tập của sinh viên thấp.

"Có đến 75% ý kiến cho rằng sinh viên không có thói quen tự học, chuẩn bị

bài trước khi đến lớp"[29;3].

Một thực tế hiện nay là sinh viên “rất lười đọc sách” Mặc dù sách thamkhảo đã được giảng viên hướng dẫn cụ thể ở từng nội dung bài học nhưng khiđược hỏi về việc này, số đông sinh viên đều lúng túng 85% cho rằng họ “cóđọc” nhưng chỉ một số cuốn sách chuyên ngành khi phải trình bày, báo cáohay làm bài kiểm tra 15% còn lại cho rằng họ không đọc tài liệu tham khảo,

có những sinh viên năm cuối chưa từng một lần đến thư viện tìm sách [29;8]

Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển như hiện nay, nhiều sinhviên lựa chọn kênh thông tin từ các trang web Điều này là tốt nhưng vì quálạm dụng nên đại đa số sinh viên đã bỏ lỡ một kho tàng tri thức rất có giá trị

từ sách tham khảo Ngay cả khi tra cứu tài liệu trên Internet, sinh viên cũngchưa biết cách thu thập và xử lý khối lượng thông tin đa dạng đó như thế nào

để thu được những kiến thức thật sự cần thiết và có hiệu quả

Có thể khẳng định rằng: hoạt động tự học của sinh viên là một hoạt độngkhông thể thiếu và đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình học tập

ở bậc đại học Tuy nhiên, trong các phương thức đào tạo khác nhau, hoạt độngnày lại có những nét đặc thù riêng Sự khác biệt giữa hoạt động tự học tronghọc chế niên chế so với học chế tín chỉ được thể hiện ở một số điểm sau:

Trước hết, trong phương thức đào tạo theo niên chế, sinh viên tuân thủtheo một chương trình do nhà trường định sẵn của từng học kỳ, từng năm học,từng khóa học căn cứ vào thời khóa biểu Khi chuyển sang phương thức đàotạo theo tín chỉ, kế hoạch học tập cụ thể phụ thuộc vào chính bản thân ngườihọc Sinh viên có nhiệm vụ và quyền được lựa chọn môn học, thời gian học,tiến trình học tập nhanh, chậm phù hợp với điều kiện của mình Phương thứcnày tạo cho sinh viên năng lực chủ động trong việc lập kế hoạch học tập khoa

học, xác định thời gian, phương tiện, biện pháp để thực hiện các mục tiêu đề

ra trong kế hoạch học tập đó Khi đó người sinh viên phải ý thức xây dựng kếhoạch tự học, tự nghiên cứu sao cho quá trình học tập hiệu quả nhất

Thứ hai, hình thức tổ chức dạy học trong phương thức tín chỉ qui địnhhoạt động tự học của sinh viên như là một thành phần bắt buộc trong thờikhóa biểu và là một nội dung quan trọng của đánh giá kết quả học tập Hoạtđộng dạy - học theo tín chỉ được tổ chức theo ba hình thức: lên lớp, thực hành

và tự học Trong ba hình thức tổ chức dạy học này, hai hình thức đầu được tổchức có sự tiếp xúc trực tiếp giữa giảng viên và sinh viên (giảng viên giảngbài, hướng dẫn; sinh viên nghe giảng, thực hành, thực tập dưới sự hướng dẫncủa giảng viên ), hình thức thứ ba có thể không có sự tiếp xúc trực tiếp giữagiảng viên và sinh viên (giảng viên giao nội dung để sinh viên tự học, tựnghiên cứu, tự thực hành và sẵn sàng tư vấn khi được yêu cầu) Ba hình thức

tổ chức dạy học tương ứng với ba kiểu giờ tín chỉ: giờ tín chỉ lên lớp, giờ tínchỉ thực hành và giờ tín chỉ tự học

Cách tổ chức thực hiện một giờ tín chỉ cho chúng ta thấy một đặc điểmrất quan trọng góp phần tạo nên sự khác biệt với phương thức đào tạo truyềnthống Nếu hoạt động tự học trong học chế niên chế chỉ mang tính chất tựnguyện thì phương thức đào tạo theo học chế tín chỉ coi tự học là một thànhphần hợp pháp và bắt buộc phải có trong hoạt động học tập của sinh viên Đểhọc được 1 giờ lý thuyết hay 2 giờ thực hành, thực tập trên lớp sinh viên cầnphải có 2 hay 1 giờ chuẩn bị ở nhà Đó là yêu cầu bắt buộc trong cơ cấu giờhọc của sinh viên

Thứ ba, nội dung một bài giảng trong hệ thống tín chỉ thường gồm 3thành phần chính:

- Phần nội dung bắt buộc phải biết (N1) được giảng trực tiếp trên lớp

- Phần nội dung nên biết (N2) có thể không được giảng trực tiếp trên lớp

mà giáo viên có trách nhiệm hướng dẫn cụ thể sinh viên tự học, tự nghiên cứu

ở ngoài lớp

- Phần nội dung có thể biết (N3) dành riêng cho tự học, chuẩn bị bài,làm bài tập, thảo luận nhóm, xemina, làm thí nghiệm… và các hoạt động khác

có liên quan đến môn học [29;4]

Như vậy, kiến thức của mỗi môn học được phát triển thông qua nhữngtìm tòi của người học dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ của giảng viên Nếu sinhviên không tự học thì họ mới chỉ lĩnh hội được 1/3 khối lượng kiến thức củamôn học và như vậy đồng nghĩa với việc họ không đạt được yêu cầu của mônhọc đó

Ngoài ra, một điểm rất quan trọng, khác biệt với học chế niên chế làtrong học chế tín chỉ, hoạt động tự học được kiểm tra, đánh giá thường xuyênthông qua các bài kiểm tra, bài tập, các buổi thảo luận… trong suốt cả quátrình học

Qua các phân tích trên đây, rõ ràng rằng trong phương thức đào tạotheo tín chỉ, hoạt động tự học của sinh viên trở thành hoạt động bắt buộc vớicác chế tài cụ thể qui định cho hình thức học tập này

Như vậy, một cách khái quát có thể thấy rằng nhiều sinh viên chưanhận thức được đúng đắn về sự cần thiết của hoạt động tự học Sinh viên chưa

tự giác, tích cực, chủ động chiếm lĩnh tri thức cho mình mà còn thụ động, phụthuộc nhiều vào những gì thầy dạy, không có nhu cầu mở rộng hiểu biết, pháthuy sáng tạo, đào sâu kiến thức Một số ít sinh viên có ý thức tự học thì kỹnăng tìm kiếm và xử lý thông tin phục vụ nhiệm vụ học tập còn yếu Phươngpháp tự học theo kiểu đối phó, theo phong trào, học để thi vẫn là hình thức tựhọc phổ biến hiện nay Liệu phương pháp học tập của sinh viên như vậy cóthể đáp ứng với yêu cầu của phương thức đào tạo theo tín chỉ ở mức độ nào,

đó là câu hỏi đặt ra đối với các nhà quản lý giáo dục

1.2.3 Đặc điểm tự học của sinh viên ở các trường đại học

Trong giai đoạn hiện nay, mục tiêu đào tạo của các trường đại học là:Đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ có khoa học kĩ thuật nghiệp vụ,có trình

độ, lý tưởng cách mạng, có quyết tâm vươn tới những đỉnh cao của văn hóa,khoa học hoặc chỉ đạo việc thực hiện những nhiệm vụ chuyên môn do mìnhphụ trách, có tiềm lực để từng bước tiến hành giải quyết các vấn đề thực tiễn

do cuộc sống đặt ra trong phạm vi nghề nghiệp của mình,với phương châm

“biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo”[23;3] Trên ý nghĩa đó,việc tự học của sinh viên không còn giống với việc tự học của học sinh phổthông nữa, học đại học là đi sâu vào một chuyên nghành để chuẩn bị cho mộtnghề trong tương lai, do đó sinh viên phải trang bị cho mình những hiểu biết

cơ bản, vững vàng với nghề đó, đồng thời phải có những hiểu biết khác nữatheo yêu cầu cuộc sống Giờ đây công việc tự học của sinh viên trở nên rấtquan trọng,rất nặng nề, nó trở thành một bộ phận cấu thành của giáo dục đạihọc, do phương pháp học ở trường đại học khác so với ở trường phổ thông, ởđại học không có sự kiểm tra hàng ngày của giáo viên nên hầu hết sinh viênđều tự học Sinh viên tự đề ra kế hoạch và tự thực hiện kế hoạch, các bài kiểmtra chính là kết quả nghiên cứu, học tập của sinh viên, có nhiều sinh viên chobiết 50% kiến thức là do mình tự học Việc tự học của sinh viên còn có mộtđặc điểm đó là việc tự học diễn ra liên tục, trong một phạm vi lớn nhằm lĩnhhội nhiều tri thức, nếu như học sinh phổ thông được cô giáo giao cho nhữngbài tập nhất định về nhà thì sinh viên đại học lại phải tự tìm tòi tài liệu, chọnlọc tài liệu sao cho phù hợp với môn học và phải tỏ ra thật sự khoa học trongcông tác tự học thì mới đạt được kết quả tốt Thêm vào đó sự tự học của sinhviên đại học là sự nỗ lực cao, tính tự giác cao hơn học sinh phổ thông, sinhviên thực sự làm chủ thời gian, phương pháp, phải quan tâm đến chất lượng tự

học của bản thân để từ đó nâng cao phương hướng kĩ năng nghề nghiệp chomình, chuẩn bị cho ngày mai lập nghiệp bằng sự tự tin tuyệt đối.

Tự học ở nhà - một nhân tố quan trọng với quá trình lĩnh hội tri thức,tựhọc ở nhà là lần thứ 2 lĩnh hội tri thức, lĩnh hội bằng sự tái tạo lại của bảnthân sinh viên, bước tái tạo này giúp sinh viên nắm chắc hơn những gì đã học,hoàn thành những chỗ khó, hệ thống hóa lại những gì đã được học trên lớp,tránh được tình trạng “học vẹt”[31;2]

Thực tế, việc học ở nhà còn giúp sinh viên rèn luyện tri thức, lĩnh hộitri thức mới, rèn luyện kĩ năng vận dụng tri thức vào cuộc sống để rút ra kinhnghiệm cho mình, nhất là học theo hình thức tín chỉ, điều quan trọng là việchọc còn phát triển ở sinh viên khả năng độc lập, sáng tạo trong lĩnh hội trithức và hoạt động, khi tự học sinh viên làm quen với nhiều thuật ngữ, nhiềucách đề cập đến một vấn đề, vì vậy họ sẽ trở nên năng động hơn,tự chủ hơntrong việc tiếp nhận tri thức Qua đó có thể khẳng định rằng việc tự học củasinh viên không chỉ là một nhân tố quan trọng trong lĩnh hội tri thức mà còn

có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành nhân cách sinh viên

1.2.4 Vai trò của việc nâng cao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạy Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần II)

1.2.4.1 Bồi dưỡng năng lực tự học, kỹ năng tự học của sinh viên

Bản chất môn học những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

là một môn khoa học xã hội,có kiến thức trừu tượng, phong phú, do đó ngoàigiờ học ở lớp thì học sinh phải có thời gian tự học ở nhà và nghiên cứu tàiliệu mới có thể nắm vững kiến thức của bài học

Khi một học sinh trở thành một sinh viên cao đẳng, đại học, họ bắt đầuphải làm quen với phương thức học tập hoàn toàn mới mẻ Ở trung học, họcsinh chỉ cần nắm vững những kiến thức được cô giáo truyền giảng ở trên lớp

và giáo viên liên tục kiểm tra, đánh giá học sinh và có giao bài tập cụ thể

Song ở cao đẳng, đại hoc thì khác hẳn, tự học là phương pháp, cách thức cơbản của mỗi sinh viên phải quán triệt [22;19] Bởi vì, phương hướng chủ yếucủa trường cao đẳng, đại học trong giai đoạn này là nhanh chóng biến quátrình đào tạo thành quá trình tự đào tạo mà thực chất là làm cho sinh viên tựhoàn thiện và làm phong phú thêm vốn tri thức bằng sự nỗ lực tự học, tựnghiên cứu Sinh viên cao đẳng, đại học, tự học phương pháp là chủ yếu Giờđây, thầy cô giáo đóng vai trò là những người hướng dẫn học tập, và các giờlên lớp chỉ cung cấp được những kiến thức cơ bản nhất, những tài liệu cơbản, còn việc học tập của sinh viên là sắp xếp trình tự, thời gian để nghiêncứu nắm tài liệu cơ sở và cả tài liệu tham khảo mở rộng Thêm vào đó, khôngcòn sự kiểm tra sát sao của giáo viên, kết quả học tập dồn hết vào kỳ thi hếthọc phần, hết môn Kết quả này phụ thuộc vào bản thân sinh viên là chủ yếu.Công tác tự học của sinh viên ngày càng tăng lên, ngày càng đòi hỏi nhiều

cố gắng nỗ lực vì chỉ có việc tự học mới trang bị cho mình kiến thức mớinhất, khoa học nhất và thu được nhiều kinh nghiệm cho thực tiễn hoạt động

và đạt kết quả như mong muốn

"Nếu thiếu đi sự nỗ lực tự học của bản thân sinh viên thì kết quảkhông thể cao cho dù có điều kiện ngoại cảnh thuận lợi đến mấy (thầygiỏi, tài liệu hay) Theo Aditxterrec: "Chỉ có truyền thụ tài liệu của giáoviên mà thôi thì dù có nghệ thuật đến đâu chăng nữa cũng không đảm bảođược việc lĩnh hội tri thức của học sinh Nắm vững kiến thức thực sự lĩnhhội chân lý, cái đó học sinh phải tự mình làm lấy bằng trí tụê của bản thân".Điều đó lại càng khẳng định thêm vai trò của việc tự học [22;23]

Mỗi sinh viên ra trường đều muốn có một công việc ổn định và hoànthành tốt công việc của mình nhưng chuẩn bị tốt cho việc đó là làm tốt phầnviệc của ngày hôm nay khi còn ngồi trên ghế nhà trường Xã hội ngày càngphát triển và ngày càng có nhiều phát kiến vĩ đại hơn, thời đại đó cần có

những con người toàn diện, qui luật khắc nghiệt của cuộc sống sẽ đào thảinhững ai không theo kịp, tụt hậu so với nó Bí quyết để chiến thắng là trang

bị cho mình những tri thức toàn diện, đây cũng là nhiệm vụ đặt ra cho côngtác tự học

Không chỉ có vậy, tự học còn có vai trò to lớn trong việc giáo dục,hình thành nhân cách cho sinh viên Việc tự học rèn luyện cho sinh viên thóiquen độc lập suy nghĩ, độc lập giải quyết vấn đề khó khăn trong nghề nghiệp,trong cuộc sống, giúp cho họ tự tin hơn trong việc lựa chọn cuộc sống chomình Hơn thế, tự học thúc đẩy sinh viên lòng ham học, ham hiểu biết, khátkhao vươn tới những đỉnh cao của khoa học, sống có hoài bão, ước mơ Qua

đó có thể nói rằng tự học của sinh viên không chỉ là một nhân tố quan trọngtrong lĩnh hội tri thức mà còn có ý nghĩa to lớn trong việc hình thành nhâncách sinh viên Do vậy, mỗi sinh viên hãy xây dựng cho mình một thói quen,

tự học thành công PPDH nên quan tâm đến hứng thú học tập, hứng thú bàihọc của SV, giảng viên (GV) nên khơi gợi hứng thú của SV và duy trì sựhứng thú đó trong suốt thời gian học tập GV phát hiện, khơi gợi và duy trì

sự hứng thú của SV, định hướng hoạt động học của SV theo một quy trìnhhọc tập lấy tự học, tự nghiên cứu làm căn bản, hướng dẫn SV: cách lập kếhoạch học tập, cách nghe giảng và ghi bài, cách học bài, cách đọc tài liệu,cách viết thu hoạch,…

Tự học, có lẽ bắt đầu từ việc cá nhân SV xem, nhìn, nghe, đọc đượcnhững vấn đề quan tâm Đọc sách được coi là khâu quan trọng đầu tiên để

SV tiếp thu tri thức và phát triển phương pháp tự học hiệu quả Đọc sách dễ

mà khó đối với hầu hết SV khi mới làm quen môi trường lấy tự nghiên cứulàm chính ở đại học Dễ vì chỉ cần biết đọc là có thể đọc được sách (có thểđọc mà không hiểu), đọc để đối phó, trả bài theo yêu cầu tái hiện tri thức,nhưng sẽ trở nên khó khăn khi yêu cầu đọc để hiểu sâu, tự nghiên cứu, tựphát hiện và giải quyết vấn đề, phản biện vấn đề Ở loại thứ hai, rất cần sự

hỗ trợ của người hướng dẫn Người hướng dẫn đọc cần tường minh hóa cácyêu cầu đọc, cụ thể đến các luận điểm, sơ đồ, cấu trúc phát triển ý tưởng củachương, phần, mục,… trong sách

Có rất nhiều cách đọc cũng như có rất nhiều kiểu độc giả, và mỗi cáchđọc mang lại hiệu quả nhất định cho từng đối tượng cũng như “không cóquyển sách nào hay, không có quyển sách nào dở đối với người thông minh”[30;12], nên rất cần đến kinh nghiệm đọc, cần đến tư duy phản biện thườngtrực trong người đọc Đọc như vậy là rèn luyện tư duy phê phán, rèn trí sángtạo, là “phương pháp đọc có cân nhắc” Điều này rất có lý khi nhà trườngđang ngày càng dân chủ, tự do hơn trong học thuật, GV chấp nhận vàkhuyến khích tư duy trái chiều, phản biện tích cực của SV, để SV được tự docân nhắc, chọn lựa môn học, thầy học Yêu cầu với người đọc có cân nhắclà: trung thực với bản thân, tập trung cao độ, tinh thần vượt khó, phản biện,phán đoán có cơ sở, tư duy tổng hợp, tư duy độc lập

Cái đích việc tự học của SV không còn là ghi nhớ, làm theo nữa màcần tiến lên nấc cao hơn là sáng tạo tri thức Việc đọc tài liệu rất quan trọngnhưng nếu chỉ dừng lại ở mức độ ghi nhớ, tiếp thu thì chất lượng học tập cònthấp Đổi mới phương pháp dạy học đại học nhằm nâng cao ý thức tự họccủa SV cần thiết thực và cụ thể từ các yếu tố: Mục tiêu, nội dung, chương

trình, phương pháp dạy học, thiếu một khâu hay thực hiện không đồng bộ,dứt khoát thì khó có thể tiến hành đổi mới phương pháp được

1.2.4.3 Đáp ứng yêu cầu đào tạo được những con người có khả năng

tự học, tự nghiên cứu trong một xã hội học tập.

Người giáo viên cần được chuẩn bị, được tạo điều kiện bồi dưỡng vềhướng dẫn học viên tự học qua các buổi trao đổi, tập huấn với các chuyên gia,các đợt tham quan học tập ở các trường trong và ngoài nước Đối với giáoviên chúng ta đang làm việc và giảng dạy trong bối cảnh việc tự học của họcsinh là phần không thể thiếu trong các hoạt động và quyết định của mình Mộtcâu hỏi đơn giản nhưng thú vị mà rất cần thiết mà giáo sư ngôn ngữ SserrgioValdivia Navarro (Đại học Veracruzana, Mexico) đặt ra là: “ chúng ta đã sẵnsàng cho việc hướng dẫn sinh viên tự nghiên cứu, tự học hay chưa?” Theogiáo sư Sergio, việc mà các giáo viên cần quan tâm khi muốn hướng dẫnngười học tự học cho tốt là thái độ, kỹ năng và kiến thức của giáo viên tronglĩnh vực này [23;9]

Để giúp học sinh tự học thì bản thân giáo viên cần phải có sự thay đổi

để quen với vai trò mới vừa là người thầy, vừa là người tư vấn cho học sinh,bên cạnh đó giáo viên có thể giúp học sinh đặt ra các mục tiêu học tập và lựachọn các hoạt động học tập phù hợp, phân tích và đánh giá, Yêu cầu học sinhtham gia các kiểu hợp tác làm việc theo cặp, theo nhóm Trong quá trình họctập giáo viên nên yêu cầu học sinh ghi chép lại việc học của mình

Để đạt được điều đó giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học saocho thích hợp, kích thích lôi cuốn, phát huy tính sáng tạo, linh hoạt của họcsinh, cần tăng cường ứng dụng phương tiện hiện đại trong thiết kế và thựchiện các bài giảng để tạo hứng thú cho học sinh như biết cách lồng ghépnhững trò chơi hay câu chuyện vào bài học để thu hút sự chú ý của học sinh,làm cho học sinh cảm thấy hứng khởi và giảm đi áp lực để bắt đầu học bài

mới Giáo viên phải biết cách tổ chức lớp học, đặt học sinh vào vị trí trungtâm của quá trình dạy học, tôn trọng các nhu cầu, phong cách và chiến lượchọc của từng học sinh, tăng cường sử dụng các hoạt động theo cặp, nhóm,phát huy tính chủ động của học sinh, tạo cơ hội để các em được thực hành các

kỹ năng nghe và nói Trong một lớp học như thế, học sinh sẽ được cho nhiềuquyền tự chủ và kiểm soát hơn, mặt khác cũng phải đảm nhận nhiều tráchnhiệm hơn đối với việc học tập của mình

Giáo viên cần chủ trì và phối hợp với Đoàn, Hội, các đơn vị có liên

quan thường xuyên tăng cường hoạt động nhóm trong học sinh, tăng cườngcác hoạt động ngoại khóa nhằm phát huy tính tự giác,tích cực trong học sinh

1.3 Cơ sở thực tiễn của việc nâng cao nâng cao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạy Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần II)

1.3.1 Khái quát về trường Đại học Y khoa Vinh

Trường Đại học Y khoa được thành lập theo Quyết định 1077/QĐ-TTgcủa Phó thủ tướng Chính phủ trên cơ sở nâng cấp trường Cao đẳng Y tế Nghệ

An Là trường Đại học công lập nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân , tronggiai đoạn đầu, Đại học Y khoa Vinh trực thuộc UBND tỉnh Nghệ An, chịu sựquản lý Nhà nước về giáo dục của Bộ GD&ĐT

Trường có chức năng, nhiệm vụ: Đào tạo cán bộ có trình độ Đại học,sau đại học và thấp hơn trong lĩnh vực y tế; Tổ chức giảng dạy, học tập và cáchoạt động giáo dục khác theo mục tiêu, chương trình giáo dục; Kết hợp đàotạo với nghiên cứu khoa học và sản xuất, dịch vụ khoa học và công nghệ,đồng thời tham gia công tác chăm sóc bảo vệ sức khoẻ nhân dân theo quyđịnh của Bộ Y tế

Hiện nay tính cả bậc đào tạo đại học,nhà trường có 11 mã nghành đào tạo:

- Hệ đại học gồm có 2 mã nghành:Bác sĩ đa khoa và cử nhân điều dưỡng

- Hệ cao đẳng có 4 mã nghành :Điều dưỡng đa khoa, Điều dưỡng phụsản, Chẩn đoán hình ảnh, Kĩ thuật xét nghiệm.

- Hệ trung học có 5 mã ngành: Điều dưỡng đa khoa, Hộ sinh trung học,

Y sỹ Y học cổ truyền, Y sỹ đa khoa, Dược sỹ

Trong quá trình hình thành và phát triển, Nhà trường đã có nhiều thànhtích: giáo viên của Trường được nhận danh hiệu Nhà giáo ưu tú, được phonghàm giáo sư, phó giáo sư, chuyên viên cao cấp; học sinh của Nhà trường đãtrưởng thành, giữ một số vị trí trọng trách như giám đốc, phó giám đốc Trungtâm Y tế huyện, các bệnh viện lớn, có người đã trở thành anh hùng lao động(anh hùng Trần Chữ) Ghi nhận những công lao to lớn của cán bộ, giáo viênNhà trường đã và đang cống hiến trong những năm qua, Đảng và Nhà nướctặng thưởng hai Huân chương Chiến công (01 hạng nhất, 01 hạng hai), Huânchương Lao động hạng 3, hạng 2; nhiều cờ, bằng khen, giấy khen của Chínhphủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Y tế và nhiều phần thưởng cao quí khác

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đạt được, để nâng cao hiệu quảchất lượng giáo dục đào tạo, nhà trường còn một số tồn tại cần khắc phục:Đội ngũ cán bộ giáo viên chưa đủ về số lượng, không đồng bộ về cơ cấu,trình độ chưa ngang tầm với nhiệm vụ; cơ sở vật chất trang thiết bị, phươngtiện phục vụ cho công tác dạy và học còn thiếu

Điều đó đã gây nhiều khó khăn cho việc nâng cao năng lực tự học chosinh viên

1.3.2 Thực trạng giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần II) theo hướng nâng cao năng lực tự học cho sinh viên ở trường đại học Y khoa Vinh

Nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực tự họctrong sinh viên, thời gian qua đội ngũ giảng viên đã tập trung thực hiện đổimới phương pháp dạy học theo hướng bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên

cứu, tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kĩ năngthực hành, tham gia nghiên cứu, ứng dụng

Trên thực tế việc dạy học các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh theo hướng nâng cao năng lực tự học ở sinh viên là một trongnhững phương pháp được nhiều giáo viên áp dụng, tuy nhiên kết quả đạt đượcqua quá trình dạy học vẫn chưa được như mong muốn Phần đông giáo viênvẫn còn lúng túng,sinh viên vẫn chưa quen với phương pháp tự học, phần đa

là vẫn thụ động trong cách học, chưa biết cách lập kế hoạch tự học

Người học lâu nay vốn quen với cách học theo lối truyền thụ một chiềunên không phải sinh viên nào cũng thích ứng tốt với việc tự học

Theo số liệu thống kê chúng tôi thu được, chỉ có khoảng 25% sinh viênthích học môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và đãtham gia vào quá trình tự học ,tự nghiên cứu dưới nhiều hình thức khác nhau,vận dụng được kiến thức vào cuộc sống thực tiễn, khoảng 35% cho là bìnhthường và chưa bao giờ tham gia vào quá trình tự học, số còn lại không thíchhọc môn này chỉ xem đó là môn phụ (xem bảng 1.2)

Bảng 1.2 Đánh giá của sinh viên về tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạy Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần II) ở trường đại học Y khoa Vinh

STT Đánh giá về tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực tự học cho sinh viên. kiến Số ý Tỷ lệ %

(Nguồn tác giả điều tra khảo sát khi thực hiện đề tài)

Kết quả điều tra cho thấy phần đông các em sinh viên của trường Đạihọc Y khoa Vinh đã nhận thức được tầm quan trọng của việc tự học trong khi

học bộ môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin Tỉ lệ các emcho rằng việc tự học trong bộ môn này là cần thiết chiếm đến 75%, chính tựcác em cũng thấy được rằng nó giúp cho các em hình thành được kĩ năng ,kĩxảo, phát triển tư duy, nâng cao tinh thần tự giác, có thể nắm vững được những

cơ sở nghề nghiệp của tương lai và có tiềm năng vươn lên thích ứng với nhữngyêu cầu trước mắt và lâu dài do thực tiễn xã hội đặt ra (xem bảng 1.2)

Bảng 1.3 Mức độ nhận thức của giáo viên bộ môn về việc nâng cao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạy phần II của môn học TT

Mức độ nhận thức của giáo viên bộ môn về việc nâng

cao năng lực tự học cho sinh viên trong giảng dạy

phần II của môn học.

Số phiếu

Tỷ lệ (%)

1 Phát huy tính tích cực ,chủ động, sáng tạo 4 100%

2 Tạo điều kiện cho sinh viên tự chiếm lĩnh kiến thức,

hình thành kĩ năng, kĩ xảo

2 50%

3 Tự học là cầu nối giữa học tập và nghiên cứu khoa học 3 75%

4 Các em vẫn quen với phương pháp dạy học truyền

(Nguồn tác giả điều tra khảo sát khi thực hiện đề tài)

Nhìn vào bảng đánh giá mức độ nhận thức của giáo viên bộ môn Mác Lênin của trường Đại học Y khoa Vinh về việc nâng cao năng lực tự học chosinh viên trong giảng dạy môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩaMac-Lênin (phần II) ta thấy phần lớn giảng viên đã nhận thức đúng vai tròcủa việc nâng cao năng lực tự học cho sinh viên trong môn học

-1.3.2.1 Những kết quả đạt được

Thực tế hiện nay cho thấy, đa số sinh viên của trường Đại học Y khoaVinh đã nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực tự họctrong môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin Chính

bản thân các em cũng nhận thức được việc tự học là cần thiết cho mình trongquá trình học tập ở bậc đại học.

Việc nâng cao năng lực tự học luôn có một vai trò quan trọng trong quátrình học tập của sinh viên Quá trình này giúp cho sinh viên nắm vững trithức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp trong tương lai Trong quá trình tự học,sinh viên từng bước biến vốn kinh nghiệm của loài người thành vốn tri thứcriêng của bản thân, tạo điều kiện cho sinh viên hiểu sâu tri thức, mở rộng kiếnthức, củng cố ghi nhớ vững chắc tri thức, biết vận dụng tri thức đã học, đãnghiên cứu vào giải quyết các nhiệm vụ học tập mới

Đối với giáo viên, tuy mỗi người có một cách nhận thức khác nhau vềvai trò của hoạt động tự học trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bảncủa chủ nghĩa Mác-Lênin, nhưng về bản chất các giáo viên đều nhận thấyđược tầm quan trọng của hoạt động tự học Đa số giảng viên đều nhận xétrằng thực tế hiện nay cần phải đổi mới PPDH theo xu hướng tích cực hóa hoạtđộng học tập của sinh viên Tuy nhiên, đổi mới ngay lập tức thì rất khó, hoạtđộng này phải diễn ra dần dần, theo một trình tự nhất định thì mới đạt kết quảkhả quan

Tuy nhiên cùng với những mặt đã đạt được thì việc nâng cao năng lực

tự học cho sinh viên trong giảng dạy những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩaMác-Lênin còn tồn tại những vấn đề sau

chẳng sao Do đó, thiếu động cơ, phương pháp học tập đúng đắn, còn thụđộng trong học tập.

Một vài giáo viên chưa có sự đổi mới nội dung và phương phápgiảng dạy, chưa chú ý đến việc sưu tầm và hướng dẫn sinh viên sưu tầmcác loại sách, tài liệu tham khảo để học sinh tham khảo, ít kiểm tra, đánhgiá, nhận xét, góp ý, uốn nắn, khen thưởng kịp thời một cách khách quanđối với việc tự học của sinh viên để họ tự tin hơn, sửa chữa kịp thời các lỗiyếu kém của mình

Thời lượng giảng dạy môn học chưa hợp lý, số giờ dành cho hoạt động

tự học còn thiếu, lớp học lại đông sinh viên, do đó trên thực tế, việc dạy- họcgây không ít khó khăn cho cả giáo viên và sinh viên