Xây dựng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 6 tuổi

Chính vì vậy, hình thành biểu tượng về kích thước cho trẻ, trong đó việc hình thành kỹ năng đo lường góp phần phát triển tính ổn định sự tri giác kích thước, hình thành kỹ năng phân biệt

KHÓA LU ẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Toán

Người hướng dẫn khoa học:

ThS NGUY ỄN THỊ HƯƠNG

HÀ N ỘI - 2014

L ỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới cô giáo, thạc sĩ Nguyễn Thị Hương,

giảng viên khoa Giáo dục Tiểu học đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ em hoàn

thành khóa luận Những ý kiến của cô đã giúp em tìm ra cách tốt nhất để giải

quyết những vấn đề khó khăn

Em cũng xin gửi lời cảm ơn tới Ban Giám hiệu cùng các giáo viên

trường mầm non Hoa Hồng, trường mầm non Trưng Nhị, trường mầm non

Phúc Thắng - Thị xã Phúc Yên - Tỉnh Vĩnh Phúc đã giúp đỡ em thực hiện đề

tài

Do thời gian có hạn nên đề tài không tránh khỏi những hạn chế và thiếu

sót Em rất mong tiếp tục nhận được sự đóng góp của thầy cô và các bạn để

khóa luận được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà N ội, tháng 5 năm 2014

Sinh viên

Đỗ Thị Thu Trang

L ỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài “Xây dựng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ

năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi” là kết quả mà tôi đã trực tiếp nghiên cứu,

tìm hiểu được, thông qua hai đợt thực tập của năm cuối Trong quá trình

nghiên cứu, tôi có sử dụng tài liệu của một số tác giả khác Tuy nhiên, đó chỉ

là cơ sở để tôi rút ra được vấn đề cần tìm hiểu ở đề tài của mình Đây là kết

quả của riêng cá nhân tôi, hoàn toàn không trùng khớp với kết quả của tác giả

M ỤC LỤC

M Ở ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Cấu trúc khóa luận 4

Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn 5

1.1.1 Đặc điểm nhận thức các biểu tượng toán về kích thước của trẻ 5 - 6 tuổi 5

1.1.2 Đo và phép đo 6

1.1.3 Định hướng hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi 7

1.1.3.1 Mục đích 7

1.1.3.2 Nội dung 7

1.1.3.3 Phương pháp 8

1.1.3.4 Hình thức tổ chức dạy học 11

1.2 Cơ sở thực tiễn 12

Chương 2: Xây dựng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tu ổi 17

2.1 Nguyên tắc xây dựng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi 17

2.1.1 Đảm bảo tính mục tiêu 17

2.1.2 Đảm bảo tính vừa sức 18

2.1.3 Đảm bảo tính hệ thống 18

2.1.4 Đảm bảo tính phát triển 19

2.1.5 Đảm bảo phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ trong quá trình hình

thành kỹ năng đo lường 20

2.2 Hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi 21

2.2.1 Hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo độ dài các đối tượng 21

2.2.1.1 Dạng 1: Đo nhiều đối tượng có kích thước bằng nhau bằng cùng một thước đo 21

2.2.1.2 Dạng 2: Đo nhiều đối tượng có kích thước khác nhau bằng cùng một thước đo 22

2.2.1.3 Dạng 3: Đo một đối tượng bằng các thước đo khác nhau 24

2.2.1.4 Dạng 4: Đo các đối tượng khác nhau bằng các thước đo khác nhau 26

2.2.2 Hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo thể tích, dung tích 27

2.2.2.1 Dạng 1: Đo nhiều đối tượng có dung tích bằng nhau bằng cùng một dụng cụ đo 27

2.2.2.2 Dạng 2: Đo dung tích của nhiều đối tượng có dung tích khác nhau bằng cùng một dụng cụ đo 29

2.2.2.3 Dạng 3: Đo dung tích của một đối tượng bằng nhiều dụng cụ đo khác nhau 31

2.2.2.4 Dạng 4: Đo các đối tượng có dung tích khác nhau bằng các dụng cụ đo khác nhau 33

2.2.3 Một số biện pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi 34

K ẾT LUẬN 36

TÀI LI ỆU THAM KHẢO 39

PH Ụ LỤC 40

M Ở ĐẦU

1 Lý do ch ọn đề tài

Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Mục tiêu của giáo dục mầm non là hình thành cơ sở ban đầu của nhân cách con người Trong đó, hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ

mầm non là một hoạt động quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục

mầm non, góp phần tích cực vào việc phát triển trí tuệ cho trẻ mầm non

Hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non có một vị trí quan trọng trong việc giáo dục trí tuệ cho trẻ Nó đặt nền móng cho sự phát triển tư duy, phát triển năng lực nhận biết của trẻ, góp phần phát triển toàn

diện nhân cách và chuẩn bị cho trẻ đến trường phổ thông

Trẻ nhận biết về kích thước của các vật nhờ có sự tham gia tích cực của các giác quan mà chủ yếu là thị giác và xúc giác Sau đó, trẻ dùng ngôn ngữ

để khái quát những nhận biết về kích thước Chính vì vậy, hình thành biểu tượng về kích thước cho trẻ, trong đó việc hình thành kỹ năng đo lường góp

phần phát triển tính ổn định sự tri giác kích thước, hình thành kỹ năng phân

biệt kích thước như một dấu hiệu của vật thể, phát triển tư duy, ngôn ngữ, hình thành nhu cầu nhận biết, tạo cơ sở cho việc nắm vững kích thước như

một khái niệm toán học sau này

Ở lứa tuổi mẫu giáo lớn, việc rèn kỹ năng đo lường là rất quan trọng

Nó có tác dụng phát triển tri giác kích thước các vật của trẻ và làm cho nó chính xác hơn Mặt khác, việc trẻ nắm vững các kỹ năng đo lường đơn giản còn giúp góp phần hoàn thiện khả năng đánh giá kích thước bằng mắt của trẻ,

nó có ảnh hưởng tới sự xuất hiện những yếu tố của hoạt động học tập Trẻ học được cách nắm được mục đích của hoạt động, tuân theo luật, nắm được tính

chất và trình tự diễn ra các thao tác, biết giải quyết nhiệm vụ thực tiễn và học

tập một cách đồng thời Việc học đó còn dạy trẻ thực hiện nhiệm vụ được giao một cách chính xác và cẩn thận hơn Vì vậy, cần thiết phải rèn kỹ năng

đo lường cho trẻ ở lứa tuổi này

Trong các trường mầm non hiện nay, nhiệm vụ hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi là một trong những nhiệm vụ được quy định chặt chẽ

trong chương trình “Chăm sóc giáo dục trẻ mầm non” Trong những năm qua,

chương trình này đã thể hiện rất nhiều ưu điểm Tuy nhiên, việc tổ chức dạy

trẻ 5 - 6 tuổi phép đo lường ở trường mầm non hiện nay vẫn chưa đạt hiệu quả cao, cách thức tiến hành và hiệu quả hoạt động này cũng có nhiều hạn chế

Trẻ tiếp thu kiến thức đo lường cũng máy móc, đo lường thiếu chính xác, hơn

nữa trẻ không biết vận dụng chúng vào trong cuộc sống Mặt khác, giáo viên

mầm non cũng thiếu linh hoạt, sáng tạo trong việc soạn giáo án Phần lớn họ

dạy theo kinh nghiệm, thói quen Trong các hoạt động học đo lường có chủ đích, trẻ ít được luyện tập, đồng thời giáo viên ít chú ý tới việc cho trẻ thực hành đo Vì vậy, trẻ không có kỹ năng đo, hoặc kỹ năng đo thiếu chính xác

Mặt khác, việc tổ chức cho trẻ đo lường thường bị giáo viên giới hạn trong các tiết học, trẻ không được ứng dụng vào trong các hoạt động khác nhau Từ

đó dẫn đến mức độ nắm kỹ năng đo lường của trẻ còn thấp

Là sinh viên ngành giáo dục mầm non, nhận thức được tầm quan trọng

về kỹ năng đo lường của trẻ mẫu giáo lớn, nên tôi quyết định lựa chọn đề tài

“Xây dựng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi”

nhằm củng cố kỹ năng đo lường cho trẻ

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là: Tìm hiểu và xây dựng hệ thống bài

tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi Từ đó góp phần nâng cao

chất lượng và hiệu quả bài học cho trẻ 5 - 6 tuổi nói riêng và bậc mầm non nói chung

3 Nhi ệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sở lý luận của đề tài về:

+ Đặc điểm nhận thức của trẻ 5 - 6 tuổi

+ Đo và phép đo

+ Định hướng hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

- Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng việc rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi ở các trường mầm non

- Xây dựng hệ thống các bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 -

6 tuổi

- Đề xuất một số biện pháp để nâng cao việc sử dụng các bài tập này

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường

Trẻ 5 - 6 tuổi ở một số trường mầm non thuộc thị xã Phúc Yên, tỉnh

Vĩnh Phúc

+ Trường mầm non Hoa Hồng

+ Trường mầm non Trưng Nhị

+ Trường mầm non Phúc Thắng

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp thống kê toán học

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp phân tích tổng hợp

- Phương pháp điều tra

6 C ấu trúc khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của khóa luận gồm:

Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn

1.2.2 Nội dung điều tra

1.2.3 Phương pháp điều tra

1.2.4 Kết quả điều tra

Chương 2: Xây dựng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho tr ẻ 5 - 6 tuổi

2.1 Nguyên tắc xây dựng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

2.2 Hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

2.3 Một số biện pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

So với hai giai đoạn trước, sự nhận thức của trẻ 5 - 6 tuổi có phần vượt

trội Hệ thống tín hiệu thứ nhất không còn chiếm ưu thế như các giai đoạn trước nhưng thay vào đó là sự phát triển mạnh của hệ thống tín hiệu thứ hai

Cụ thể, về nhận thức biểu tượng toán như sau:

Trẻ nhận biết được ba chiều kích thước (chiều dài, chiều rộng, chiều cao hay bề dày) của vật thể một cách nhanh chóng bằng các biện pháp so sánh

và phản ánh được bằng lời mối quan hệ kích thước đó

Ở giai đoạn này, phần lớn đã phát triển khả năng ước lượng bằng mắt

về kích thước các đồ vật ở trẻ Các nghiên cứu cũng cho thấy khả năng ước lượng kích thước bằng mắt phát triển cùng với sự lớn lên của trẻ Trẻ càng lớn thì độ chính xác càng cao Do đó, cần dạy trẻ những thủ thuật ước lượng kích thước bằng mắt

Trẻ mẫu giáo nhỡ đã sử dụng các thao tác tay để khảo sát đồ vật Ở giai đoạn này trẻ sử dụng thao tác tay một cách thành thạo, kết hợp được quá trình tri giác, ghi nhớ, phân tích tổng hợp Thể hiện bằng việc trẻ đã thực hiện các thao tác đo lường, sử dụng được thước đo, diễn đạt được kết quả đo Từ đó,

việc xác định các chiều kích thước của vật trở nên dễ dàng và chính xác

Trẻ hiểu được mối quan hệ giữa “độ lớn” của thước đo với số đo kích thước của vật Từ đó, trẻ cũng nhanh chóng xác định được “độ lớn” của thước

càng nhỏ thì số đo kích thước càng lớn Mỗi thước đo khi đo một vật thì kết

quả đo sẽ khác nhau

Ngôn ngữ của trẻ cũng phát triển khá mạnh, trẻ có khả năng giao tiếp như người lớn Do đó, việc diễn đạt các mối quan hệ về kích thước đối với trẻ

dễ dàng hơn và chính xác theo yêu cầu của cô giáo

Ở lứa tuổi mẫu giáo lớn, nhận thức của trẻ về kích thước tốt hơn so với hai giai đoạn trước Đây là giai đoạn chuẩn bị tiền đề cho việc học đại lượng

và đo đại lượng ở tiểu học Bên cạnh đó, trong sinh hoạt hàng ngày (học tập, vui chơi, lao động,…) của trẻ có sự xuất hiện, tồn tại của nhiều biểu tượng kích thước và đòi hỏi phải có kỹ năng đo Chẳng hạn, bé muốn biết chiều dài

của sân trường là bao nhiêu, bé cần bao nhiêu cốc nước để đong đầy nước vào bình,… Do đó, cần thiết phải hình thành và rèn luyện kỹ năng đo cho trẻ ở giai đoạn này

* Đo

Theo “Từ điển tiếng Việt” do Văn Tân, Nguyễn Văn Đạm chủ biên thì

“Đo là tìm giá trị của một đại lượng bằng cách so sánh nó với một đại lượng cùng loại dùng làm cơ sở so sánh và gọi là đơn vị: Đo độ dài, đo thời gian, đo nhi ệt độ”

* Phép đo

Đo lường là việc mô tả định lượng bằng các đơn vị đo, bao gồm số lượng, trọng lượng, khoảng cách, thời gian, nhiệt độ, âm lượng; những đại lượng này có thể đo bằng các đơn vị chuẩn hoặc các đơn vị không chuẩn mà

trẻ lựa chọn như: một vốc, một gang tay, vài bước chân,…Đo lường thường kéo theo việc sắp xếp các đối tượng theo trật tự phân hạng như tăng dần hoặc

giảm dần của số lượng hay sắc thái

Mục đích của sự đo lường là để biết kích thước vật Đó là kết quả của phép đo, kết quả đó được thể hiện bằng chữ số

Nhiệm vụ của đo lường cũng giống như nhiệm vụ xác định số lượng

của tập hợp các vật, là nguồn gốc nảy sinh chữ số Đo lường là một hoạt động

gồm có quá trình đo và kết quả đo Mặt khác, kết quả đo được xác định tùy thuộc vào đơn vị đo Vì vậy, trước khi thực hiện quá trình đo, ta phải lựa chọn đơn vị đo cho phù hợp Khi nêu kết quả phải nói rõ tên đơn vị đo

Hiện nay, trẻ mẫu giáo lớn có thể nắm được một vài dạng đo bằng các

dụng cụ đo khác nhau, các dụng cụ đo này phụ thuộc vào đặc điểm của vật để

đo

- Dạng đo thứ nhất: Đo độ dài - trẻ đo các chiều đo kích thước như: Đo chiều dài, chiều rộng, chiều cao của vật bằng các đơn vị đo khác nhau như: Que tính, băng giấy, bước chân, gang tay,…

- Dạng đo thứ hai: Đo thể tích như đong số lượng nước trong chậu, số lượng gạo, cát trong hộp bằng ca, cốc,…

Ở lớp mẫu giáo lớn, trên giờ học trẻ được học đo theo dạng đo thứ nhất, còn dạng đo thứ hai trẻ chỉ được làm quen ở hoạt động khác như: trong hoạt động ngoài trời, hoặc ở góc khám phá khoa học ở hoạt động vui chơi

Hình thành ở trẻ kỹ năng đo trên cơ sở nắm vững ý nghĩa của phép đo,

biết cách đo lường và biết sử dụng đồ dùng để thực hiện phép đo cũng như

biết vận dụng kỹ năng đo vào các tình huống khác nhau trong cuộc sống

- Ôn lại ý nghĩa của phép đo (đo độ dài, đo dung tích)

- Dạy trẻ kỹ năng đo độ dài, đo dung tích của một đối tượng bằng một đơn vị đo

- Dạy trẻ kỹ năng đo độ dài, đo dung tích của nhiều đối tượng có kích thước khác nhau bằng cùng một đơn vị đo

- Dạy trẻ kỹ năng đo độ dài, đo dung tích của một đối tượng bằng nhiều đơn vị đo khác nhau

Phương pháp hoạt động với đồ vật là phương pháp tổ chức cho trẻ tiến hành các hoạt động với đồ vật dưới hình thức vui chơi mang tính trực quan

Phương pháp hoạt động với đồ vật là phương pháp chủ đạo để hình thành các biểu tượng toán học ban đầu cho trẻ mầm non Nhờ các hoạt động

trực tiếp với đồ vật, các giác quan của trẻ phát triển tốt hơn Phát triển cảm giác và khả năng tri giác nhanh nhạy, chính xác, thúc đẩy sự ham hiểu biết

của trẻ về các sự vật hiện tượng trong thế giới xung quanh, đồng thời giúp trẻ chuyển từ tư duy trực quan hình tượng sang tư duy logic

Chẳng hạn, yêu cầu trẻ đo dung tích của hai bình nước có dung tích khác nhau bằng cốc Qua phép đo, trẻ sẽ biết được bình nào có dung tích lớn hơn, bình nào có dung tích nhỏ hơn Đồng thời, trẻ cũng hiểu được lý do của

- Xác định mục đích bài dạy, yêu cầu trẻ cần đạt được

- Xác lập phương thức hoạt động

- Định hướng hoạt động (nêu lên nhiệm vụ cần thực hiện)

- Tổ chức trẻ hoạt động trong giờ học

+ Tổ chức cho trẻ hoạt động với đồ vật

+ Hướng dẫn trẻ phân tích, so sánh, rút ra kết luận

+ Tổ chức vận dụng điều mới học vào các hoạt động thực hành

+ Đánh giá kết quả thực hiện các hoạt động

* Định nghĩa

Là phương pháp sử dụng ngôn ngữ của cô để mô tả, hướng dẫn gợi ý

hoặc hỏi trẻ nhằm hướng dẫn trẻ quan sát, đối chiếu, so sánh, phân tích để

nắm được những tri thức của bài học mới

Phương pháp dùng lời là phương pháp dử dụng ngôn ngữ của cô để mô

tả, hướng dẫn gợi ý hoặc hỏi trẻ nhằm hướng dẫn trẻ quan sát, đối chiếu, so sánh, phân tích để nắm được những tri thức cần thiết

Ví dụ: Làm thế nào để biết được băng giấy xanh dài hơn băng giấy đỏ?

thức, kỹ năng và kỹ xảo Nhờ luyện tập mà những kiến thức - cơ sở của

những thao tác trí tuệ và thực hành trở nên vững chắc và có ý thức hơn

Quá trình tổ chức cho trẻ thực hành luyện tập đo các đối tượng bằng các thước đo khác nhau, chúng ta sẽ giúp hình thành kỹ năng đo bền vững cho trẻ, kỹ năng phối hợp giữa phép đếm và phép đo, kỹ năng khái quát kết

quả đo bằng lời nói và con số

Các hoạt động khác của trẻ diễn ra trong trường mầm non như: Tạo hình, thể dục, vui chơi, lao động,… là những điều kiện để trẻ ứng dụng kiến

thức, kỹ năng đo lường cao việc thực hiện các nhiệm vụ khác nhau trong hoạt động Việc ứng dụng càng thường xuyên thì kỹ năng đo của trẻ càng trở nên chính xác, bền vững và linh hoạt Đồng thời sự hình thành kỹ năng đo lường ở

trẻ càng tăng lên ở mức độ cao Vì vậy, việc tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động thực tiễn trong trường mầm non sẽ có tác dụng hình thành kiến thức, kỹ năng đo bền vững cho trẻ

Có thể tổ chức cho trẻ luyện tập dưới nhiều hình thức phong phú, đa

dạng như:

- Luyện tập qua các bài tập ứng dụng đa dạng, phong phú với các hình

thức trò chơi và sử dụng các phương tiện khác nhau

- Vận dụng những hiểu biết đã có để giải quyết các tình huống cụ thể trong thực tế

- Luyện tập qua các trò chơi

- Luyện tập qua các môn học khác và các hoạt động khác

* Quan niệm

Là các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo

của người học trong quá trình hình thành kiến thức mới

* Phân lo ại

- Phương pháp dạy học phân hóa đối tượng người học

- Phương pháp dạy học gợi mở vấn đề

- Phương pháp học tập trải nghiệm

- Phương pháp dạy học khám phá,…

Hiện nay, ở các trường mầm non dạy trẻ theo các lĩnh vực phát triển Ở

lứa tuổi mẫu giáo lớn, có 5 lĩnh vực phát triển là: phát triển nhận thức, phát triển ngôn ngữ, phát triển thẩm mĩ, phát triển vận động và phát triển tình cảm

xã hội Trong đó, hình thành biểu tượng toán cho trẻ mầm non thuộc lĩnh vực phát triển nhận thức Mỗi tuần, trẻ sẽ có một tiết để làm quen với toán, dưới nhiều hình thức khác nhau:

a, Hình thành bi ểu tượng toán trong hoạt động học toán có chủ đích

Dạy trên giờ học rất quan trọng và là thời gian chủ yếu để hình thành các kỹ năng đo lường cho trẻ Mỗi giờ học có sự chuẩn bị đầy đủ về giáo án lên lớp, đồ dùng trực quan, đảm bảo giờ học đạt kết quả tốt nhất

Một tiết học trên lớp thường có các bước:

Bước 1: Ôn kiến thức cũ, giới thiệu kiến thức mới

Bước 2: Hình thành kiến thức mới

Bước 3: Củng cố, mở rộng kiến thức

b, Hình thành biểu tượng toán không có chủ đích

Đây là hình thức giúp trẻ nhận biết các biểu tượng toán học một cách

bền vững và sâu sắc hơn, giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của toán học trong thực

tiễn Ngoài thời gian tổ chức hoạt động học toán có chủ đích, giáo viên có thể

sử dụng các hình thức dạy học khác nhau trong các hoạt động khác nhau (trong các hoạt động sinh hoạt, trong các hoạt động học khác,…) để hình thành biểu tượng toán học cho trẻ

Ví d ụ 1: Trong các hoạt động góc: góc phân vai, góc xây dựng, góc

thiên nhiên, góc học tập, góc nghệ thuật, Giáo viên đều có thể hình thành các

biểu tượng cho trẻ một cách hiệu quả và có tác dụng giáo dục cao

Ví d ụ 2: Trong hoạt động lao động, cô có thể yêu cầu trẻ đo chiều dài,

chiều rộng của sân trường, của luống rau bằng bước chân

1.2 Cơ sở thực tiễn

Tìm hiểu thực trạng việc tổ chức các hoạt động hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ mẫu giáo lớn và khả năng nhận thức của trẻ mẫu giáo lớn ở một

số trường trên địa bàn thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc Qua đó, đánh giá

những mặt mạnh, mặt yếu để xây dựng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

- Tìm hiểu nhận thức của giáo viên mầm non về việc rèn luyện kỹ năng

đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

- Tìm hiểu các biện pháp, hình thức sử dụng để rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

- Tìm hiểu nhận thức của giáo viên mầm non về việc xây dựng hệ

thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

- Tìm hiểu mức độ sử dụng các bài tập và hệ thống bài tập trong quá trình dạy trẻ 5 - 6 tuổi đo lường

- Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn khi xây dựng hệ thống bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi của giáo viên mầm non

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp thống kê toán học

- Phương pháp trò chuyện

- Phương pháp điều tra

Tôi đã phát phiếu cho 18 giáo viên của ba trường mầm non tại thị xã Phúc Yên và đã trò chuyện, trưng cầu ý kiến của các giáo viên Kết quả thu được như sau:

1.2.4.1 Quan ni ệm của giáo viên mầm non về vai trò của việc rèn luyện

k ỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

Bảng 1.1: Quan niệm của giáo viên mầm non về vai trò của việc rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

0/18 (0%)

0/18 (0%)

0/18 (0%)

Qua bảng số liệu ta thấy, có những quan niệm khác nhau về sự cần thiết

của việc rèn kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi Tất cả giáo viên đều đồng ý

với ý kiến A và ý kiến B: Tỉ lệ giáo viên đồng ý với ý kiến A chiếm 56%, tỉ lệ giáo viên đồng ý với ý kiến B thấp hơn chiếm 44% Tuy có những ý kiến khác nhau về vai trò của việc rèn kỹ năng đo lường cho trẻ mẫu giáo lớn nhưng tất

cả giáo viên đều cho rằng việc rèn kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi rất cần thiết Không có giáo viên nào cho rằng vấn đề này là không thật sự cần thiết hay không cần thiết Đây là nhận thức hoàn toàn phù hợp với yêu cầu chuẩn đối với giáo viên mầm non

1.2.4.2 Các bi ện pháp, hình thức rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 -

6 tuổi

Bảng 1.2.Các biện pháp rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

2/18 (11%)

0/18 (0%)

2/18 (11%)

Qua bảng số liệu ta thấy: Có rất nhiều ý kiến khác nhau trong việc lựa

chọn biện pháp rèn kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi Tỉ lệ giáo viên lựa

chọn biện pháp A chiếm 22%, biện pháp B chiếm 56% Tỉ lệ giáo viên lựa

chọn biện pháp C chiếm 11%, và tỉ lệ giáo viên có ý kiến khác chiếm 11% Như vậy, biện pháp sử dụng bài tập để rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 -

6 tuổi được nhiều giáo viên lựa chọn nhất

1.2.4.3 Vai trò c ủa các bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

Ở câu hỏi này tất cả các giáo viên đều lựa chọn ý kiến A chiếm 100% Như vậy, tất cả giáo viên đều hiểu được tầm quan trọng của các bài tập trong

việc rèn kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi Tuy nhiên, trong thực tế, hầu hết giáo viên vẫn chỉ dừng lại ở việc dạy cho trẻ cách đo mà chưa chú ý tới việc xây dựng hệ thống các bài tập giúp trẻ rèn kỹ năng đo Giáo viên cũng chưa

tạo cơ hội, điều kiện để giúp trẻ ứng dụng kỹ năng đo lường vào các hoạt động khác nhau trong cuộc sống hàng ngày của trẻ

1.2.4.4 M ức độ sử dụng các bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ

5 - 6 tuổi

Bảng 1.3: Mức độ sử dụng các bài tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho

3/18 (16%)

0/18 (0%)

0/18 (0%)

Qua bảng số liệu ta thấy, mức độ sử dụng các bài tập rèn luyện kỹ năng

đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi của giáo viên cũng khác nhau Tỉ lệ giáo viên chọn phương án A chiếm 56%, tỉ lệ giáo viên chọn phương án B chiếm 28%, tỉ lệ giáo viên chọn phương án C chiếm 16% Như vậy, tất cả giáo viên đều có sử

dụng tới các bài tập để rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ mẫu giáo lớn, không có giáo viên nào không bao giờ sử dụng hay có ý kiến khác

1.2.4.5 Những thuận lợi và khó khăn trong việc sử dụng các bài tập rèn luy ện kĩ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

Qua nội dung trả lời trong các phiếu và qua trò chuyện trực tiếp với các giáo viên, tôi nhận thấy việc sử dụng các bài tập trong rèn luyện kĩ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi tại các trường mầm non có những thuận lợi và khó khăn sau:

- Giáo viên chưa có sự sáng tạo trong quá trình xây dựng hệ thống bài

tập rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi

- Số lượng trẻ một lớp tương đối cao, không gian lớp học còn hẹp

Việc rèn luyện kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi là rất quan trọng và

cần thiết, nó có ý nghĩa rất to lớn đối với sự phát triển khả năng nhận thức của

trẻ Việc dạy trẻ phép đo lường có tác dụng phát triển sự tri giác kích thước các vật của trẻ, giúp trẻ xác định kích thước của vật ngày càng chính xác hơn, xây dựng cho trẻ kiến thức tiền đề trước khi vào trường phổ thông

Kết quả nghiên cứu thực trạng việc sử dụng hệ thống bài tập để rèn kỹ năng đo lường cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non hiện nay nhìn chung là đã

có sự quan tâm của ngành giáo dục mầm non, Ban Giám hiệu và giáo viên các trường mầm non Song, đa số giáo viên còn chưa đầu tư thời gian và chưa có

sự sáng tạo trong quá trình xây dựng hệ thống bài tập để rèn kỹ năng đo lường cho trẻ, chưa biết cách đa dạng hóa, xây dựng các bài tập khác nhau Do đó,

hiệu quả dạy học chưa cao

Dựa trên thực tế điều tra, cũng như nhận thức được tầm quan trọng về

kỹ năng đo lường của trẻ mẫu giáo lớn, tôi đã thực hiện đề tài “Xây dựng hệ

và phát triển kỹ năng đo lường cho trẻ mẫu giáo lớn

Chương 2 Xây d ựng hệ thống bài tập rèn kỹ năng đo lường

cho tr ẻ 5 - 6 tuổi

2.1 Nguyên t ắc xây dựng hệ thống bài tập rèn kỹ năng đo lường cho tr ẻ 5 - 6 tuổi

Mục tiêu của giáo dục mầm non là làm cho trẻ thông minh, ham hiểu

biết, thích khám phá tìm tòi thế giới xung quanh và có một số kỹ năng sơ đẳng, cần thiết để vào phổ thông

Trong từng lứa tuổi nhất định, ngành giáo dục mầm non đã xây dựng

mục tiêu cụ thể cho mỗi độ tuổi nhất định Đối với trẻ 5 - 6 tuổi, phải phát triển năm chỉ tiêu về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm xã hội và thẩm

mĩ

Nội dung hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng là một trong những

nội dug của chương trình chăm sóc - giáo dục trẻ mầm non, và nội dung này được phối hợp với các nội dung khác góp phần thực hiện mục tiêu trên

Việc trẻ làm quen với kỹ năng đo lường đơn giản là một trong những nhiệm vụ giáo dục trí tuệ cho trẻ Sự hình thành những yêu tố của hoạt động

đo đạc đơn giản ở trẻ mầm non sẽ tạo cơ sở cho sự hình thành những kỹ năng,

kỹ xảo cần thiết trong cuộc sống lao động sau này của trẻ Mặt khác, khi sử

dụng các thước đo ước lệ, trẻ sẽ xác định và nhận biết được một số tính chất

của các vật vì khi lựa chọn các thước đo trẻ cần nắm được đặc điểm nổi bật

của các vật để lựa chọn phù hợp Nhờ đó, sự nhận biết đặc điểm cũng giống như đặc trưng số lượng của chúng ở trẻ càng được đầy đủ

Không những thế, việc trẻ nắm biện pháp đo lường đơn giản còn góp

phần hoàn thiện khả năng đánh giá kích thước bằng mắt của trẻ và có ảnh

hưởng tới sự xuất hiện những yếu tố của hoạt động học tập Trẻ học được cách xác định mục đích của hoạt động, tuân theo luật, nắm được tính chất và trình tự diễn ra các thao tác, biết giải quyết nhiệm vụ thực tiễn và học tập một cách đồng đều Việc học đo còn giúp trẻ thực hiện nhiệm vụ được giao một cách chính xác hơn

Theo lý thuyết về vùng phát triển gần nhất của Vƣ - gốt - xki, nội đung

cần dạy cho trẻ phải hướng vào vùng phát triển gần nhất tức là phù hợp với trình độ mà trẻ đạt tới ở thời điểm đó, mà trẻ vẫn phải tích cực suy nghĩ, giải quyết những khó khăn nhất định

Mặt khác, mỗi cá nhân trẻ có một vốn kiến thức, vốn kinh nghiệm khác nhau với những đặc điểm nhận thức khác nhau Do đó, khi tổ chức các hoạt động nhằm hình thành kỹ năng đo lường cho trẻ, giáo viên cần chú ý tới việc khai thác vốn kinh nghiệm riêng của mỗi trẻ Dựa vào đặc điểm tâm sinh lý

của từng trẻ, cô đưa ra những yêu cầu, những nhiệm vụ đo lường phù hợp

nhằm giúp trẻ hình thành kỹ năng đo lường một cách có hiệu quả

2.1.3 Đảm bảo tính hệ thống

Hệ thống những kiến thức là điều kiện để phát triển trình tự năng lực và năng khiếu nhận biết của trẻ, dạy trẻ biết suy nghĩ có logic, tạo tiền đề để trẻ lĩnh hội những nội dung học tập khác phức tạp hơn, giúp trẻ thấy được ý nghĩa của những kiến thức mà trẻ đã nắm được

Trong đó, nội dung dạy học cần được sắp xếp sao cho việc nghiên cứu

nội dung mới chỉ diễn ra khi trẻ đã lĩnh hội được nội dung trước đó Giữa

những kiến thức mà trẻ lĩnh hội và những kiến thức mới cần có tính trình tự

và mang tính kế thừa Mối liên hệ logic như vậy sẽ đảm bảo cho trẻ lĩnh hội

những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách vững chắc và sâu sắc Chẳng hạn:

muốn dạy trẻ kỹ năng đo độ dài nhiều đối tượng có kích thước bằng nhau