Qua đó thấy được nét chung về hình tượng người lính trong thơ ca 0,5 Việt nam: đó là những con người hồn nhiên, bình dị, yêu cuộc đời, yêu đất nước, sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì độc lập[r]
Trang 1PHÒNG GDĐT THANH OAI
TRƯỜNG THCS KIM THƯ
-ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
Năm 2013- 2014
MÔN: NGỮ VĂN 9
Thời gian: 150 phút( Không kể thời gian giao đề)
Câu 1(4 điểm):
Trong bài thơ “Tây Tiến” của tác giả Quang Dũng ( viết về những người
chiến sĩ của đoàn binh Tây Tiến- sáng tác năm 1948) có câu thơ;
“…Heo hút cồn mây súng ngửi trời…”
Trong bài thơ” Đồng chí” của Chính Hữu cũng có câu;
“…Đầu súng trăng treo…”
Em thử so sánh sự giống và khác nhau trong hai hình ảnh thơ ở hai câu
thơ trên Qua sự giống và khác nhau đó, em cảm nhận được gì về hình tượng
người lính trong thơ ca Việt Nam
Câu 2( 6 điểm):
" Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố"
( Trích Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm)
Viết bài văn ngắn khoảng 2 trang giấy trình bày suy nghĩ của em về câu
nói trên
Câu 3: ( 10 điểm):
“ Có thể nói thiên nhiên trong Truyện Kiều cũng là một nhân vật, một
nhân vật thường kín đáo, lặng lẽ nhưng không mấy khi không có mặt và luôn
luôn thấm đượm tình người” ( Hoài Thanh)
Qua các trích đoạn Truyện Kiều của Nguyễn Du mà em đã học và đã đọc,
hãy giải thích và chứng minh ý kiến trên
Bùi Thu Hằng
HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HSG
Trang 2MÔN: NGỮ VĂN 9
1
Nét giống nhau:
Hai câu thơ đều xuất hiện hình ảnh người lính gắn liền với cây súng
Cây súng là vũ khí chiến đấu của người lính Hai hình ảnh gắn liền
với nhau và xuất hiện nhiều trong thi ca Việt nam
Tuy vậy hình ảnh cây súng xuất hiện trong hai câu thơ trên không
gợi lên sự ác liệt, dữ dội của chiến tranh mà vẫn mang đến cho người
đọc cảm giác nhẹ nhàng, bình thản
0,5
- Nét khác:
- Ở câu thơ: Heo hút cồn mây súng ngửi trời” Hình ảnh người lính
với cây súng được đặt trong không gian cao, rộng với “ cồn mây, trời”, gợi cho người đọc sự hình dung: người lính Tây Tiến leo dốc dài và gian khổ để lên được đỉnh núi rất cao
Hình ảnh “ súng ngửi trời” là hình ảnh nhân hóa gợi cho người đọc
thấy được độ cao của núi, sự heo hút,âm u, mù mịt của cồn mây
đồng thời thấy được cái dí dỏm, hài hước, tinh nghịch, hồn nhiên và
tinh thần lạc quan vượt qua mọi khó khăn gian khổ của người lính
Tây Tiến Cách thể hiện ý thơ của Quang Dũng lãng mạn, hồn nhiên,
phóng khoáng mà tài hoa
1,5
Câu thơ “ Đầu súng trăng treo” gợi một không gian yên tĩnh vắng
lặng, người lính đứng gác mà trăng treo đầu súng Súng và trăng gợi
nhiều liên tưởng Súng là vũ khí chiến tranh, trăng là biểu tượng hòa
bình Người lính chiến đấu để bảo vệ hòa bình cho đất nước Câu thơ
thể hiện khát vọng hòa bình của tác giả, của người chiến sĩ và của
nhân dân ta
Hình ảnh thơ thể hiện sự lên tưởng, tưởng tượng phong phú Cách
diến đạt của chính Hữu: bình dị , mộc mạc mà không kém phần tinh
tế
-1,5
Qua đó thấy được nét chung về hình tượng người lính trong thơ ca
Việt nam: đó là những con người hồn nhiên, bình dị, yêu cuộc đời,
yêu đất nước, sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ
Quốc
0,5
a Về kĩ năng
- Biết cách làm kiểu bài nghị luận xã hội, kết hợp các thao tác: giải thích, phân tích, chứng minh
- Viết đủ và rõ bố cục; luận điểm đúng đắn, rõ ràng, sáng tỏ
Trang 3- Diễn đạt lưu loát.
b Về kiến thức
Bài viết có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần có các
ý cơ bản sau:
1 - Nêu nhận định chung và trích dẫn câu nói: Cuộc sống đầy những
chông gai thử thách, đừng bao giờ đầu hàng trước số phận mà hãy tự
vươn lên đối đầu với mọi chông gai và khẳng định ý nghĩa của câu
nói
0,5
2 a/Giải thích khái niệm của đề bài (câu nói)
+ Giông tố ở đây dùng để chỉ cảnh gian nan đầy thử thách hoặc việc
xảy ra dữ dội Đó có thể là một căn bệnh hiểm nghèo, một đổ vỡ
trong kế hoạch làm ăn, một thất bại trong học tập, một phá sản trong
kinh doanh
+ Câu nói khẳng định: cuộc đời có thể trải qua nhiều gian nan
nhưng chớ cúi đầu trước khó khăn, chớ đầu hàng thử thách, gian
nan ( Đây là vấn đề nghị luận)
1,0đ
0,5
0,5
3 b/Giải thích, chứng minh vấn đề: Có thể triển khai các ý:
+ Cuộc đời của con người thường có nhiều khó khăn, thử thách,
nhiều thăng trầm trong cuộc sống, chúng ta phải biết vươn lên, vượt
qua mọi thử thách của cuộc đời, đừng vì khó khăn, trắc trở ngay
trước mắt mà vội vàng từ bỏ Đừng bao giờ “ngại núi, e
sông” hoặc “Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu
trước giông tố” Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng,
thuận lợi mà đôi khi con người phải đối mặt với nhiều chông gai, thử
thách, thậm chí là cả thất bại
+ Giông tố, gian nan thử thách trong đời chính là môi trường tôi
luyện cho ý chí ta thêm vững bền Gian nan, thử thách chính là môi
trường tôi luyện con người Nhiều khi thử thách, chông gai lại làm
con người trưởng thành hơn.Những khó khăn, gian khổ mà con
người cần vượt qua có thành công hay không là do chính bản thân
họ, cho dù có khó đến đâu nhưng lòng người có ý chí vững vàng,
niềm tin vào bản thân và cố gắng hết sức vượt qua thì cũng sẽ thành
công, còn ngược lại, không có lòng quyết tâm, ý chí tin vào chính
mình, không cố gắng hết sức thì cũng sẽ không làm được gì
+ Lấy một vài dẫn chứng để làm rõ nhận định trên
2,0đ
0,75
0,75
0,5
Trang 4+ Câu nói trên là tiếng nói của một lớp trẻ sinh ra và lớn lên trong thời đại đầy bão táp, sống thật đẹp và hào hùng
+ Câu nói thể hiện một quan niệm nhân sinh tích cực : sống không sợ gian nan , thử thách , phải có nghị lực và bản lĩnh
+ Nhận định về một số hành động tiêu cực, sống vội của giới trẻ, của những con người tự ti để làm rõ hơn trong XH vẫn còn nhiều hiện tượng đáng lên án
+ Câu nói gợi cho bản thân nhiều suy nghĩ: trong học tập, cuộc sống bản thân phải luôn có ý thức phấn đấu vươn lên Bởi cuộc đời không phải con đường bằng phẳng mà đầy chông gai, mỗi lần vấp ngã không được chán nản bi quan Để có được điều này thì cần phải làm gì?
+ Liên hệ, rút ra bài học cho bản thân
0,25
0,25
0,5
0,5
0,5
5 - Khẳng định ý nghĩa của câu nói và lời nhắn nhủ của mình với mọi
người và nhất là với các bạn trẻ trong XH ngày nay
0,5đ
3 2.1 Nội dung
a.Giới thiệu
- Truyện Kiều là một kiệt tác văn chương trong kho tàng văn học dân
tộc Đọc Truyện Kiều, chúng ta không chỉ thấy được chủ nghĩa nhân đạo
thắm thiết của Nguyễn Du qua những thân phận con người mà còn được
chiêm ngưỡng những nét đẹp của con người, cuộc sống, thiên nhiên tạo
vật
- Thiên nhiên trong Truyện Kiều vừa là đối tượng miêu tả vừa là phương
tiện biểu hiện Vì thế, có ý kiến cho rằng : “Có thể nói thiên nhiên trong
Truyện Kiều cũng là một nhân vật, một nhân vật thường kín đáo, lặng lẽ
nhưng không mấy khi không có mặt và luôn luôn thấm đượm tình người”
( Hoài Thanh)
1,0
b Giải thích
- Khi nói thiên nhiên là một nhân vật, nhà phê bình Hoài Thanh có lẽ
muốn nói đến sự có mặt xuyên suốt, chân thực, sinh động và ấn tượng với
bạn đọc như những gì Nguyễn Du xây dựng về con người Điều đó có
nghĩa là, thiên nhiên không chỉ là cái bình phong, là hình thức để Nguyễn
Du ngụ tình, mà thiên nhiên là đối tượng thứ nhất, có vẻ đẹp tự thân, hiện
lên chân thực, có hồn, thể hiện tình yêu cái đẹp và tạo vật của thi hào
Nguyễn Du
- Có thể thấy hai điểm cơ bản từ ý kiến của Hoài Thanh: Nguyễn Du đã
thể hiện tình yêu thắm thiết với thiên nhiên, tạo vật và qua thiên nhiên,
thể hiện tình yêu thắm thiết với cuộc sống, con người
2đ
c Chứng minh
c1 Thiên nhiên- một thế giới tuyệt đẹp hiện lên trong Truyện Kiều, được 2đ
Trang 5nhìn qua tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, thấm đượm yêu thương của Nguyễn Du
Nguyễn Du đã hoạ được bằng thơ cái thần của thiên nhiên trong sáng tác của mình
Đó là cảnh sắc phới phới sức xuân trong “ Cảnh ngày xuân”: Bức hoạ của đường nét, màu sắc, vẻ non tơ, sự sinh động giao hoà thắm thiết cùng nhau trong không gian và thời gian
Đó là bức tranh thiên nhiên bát ngát, hoang vắng, đượm buồn ở Lầu Ngưng Bích
Đó là cảnh vườn đào nới Kim Trọng gặp gỡ Thuý Kiều
đó là cảnh thu đã nhuộm màu quan san khi Thuý kiều chia tay Thúc Sinh
*HS cần chọn được dẫn chứng để bình, tránh sa vào sự bề bộn
Qua cách miêu tả thiên nhiên, Nguyễn Du cho thấy một tâm hồn thiết tha yêu sự sống, yêu tạo vật, một linh hồn “ mang mang thiên cổ”, một sự nhạy cảm, tinh tế, tài hoa khác thường Sáng tác của Nguyễn Du đã dạy người đọc cách mở rộng lòng mình với tạo hoá, với cái đẹp, dạy chúng ta biết sống yêu đời
c.2 Thiên nhiên còn là một ẩn dụ để Nguyễn Du tả tình cảm của ông với con người, thế nên thiên nhiên ấy thắm đượm tình người
- Tả cảnh ngụ tình là một trong những phương pháp quen thuộc và hiệu quả của các nhà văn, nhà thơ từ xưa tới nay Những bức tranh thiên nhiên trong Truyện Kiều trở thành một thứ bút pháp để Nguyễn Du miêu tả và khắc hoạ sô sphận, tính cách và nhất là nội tâm nhân vật, khiến cho nhan vật của ông hiện lên thật sinh động, chân thực, đem đến sự đồng cảm sâu sắc
- Bức tranh mùa xuân là xúc cảm đẹp của nội tâm hai nàng Kiều và cũng
là ước vọng của Nguyễn Du về tuổi trẻ, hạnh phúc, sự bằng an ( Phân tích làm rõ cách Nguyễn Du tả hình ảnh chim én, hình ảnh cỏ non, hình ảnh hoa lê trắng, cảnh lễ hội , nỗi buồn tan cuộc, cõi lòng vấn vương một cách đặc biệt gợi cảm, thấm thía qua đảo ngữ, qua dùng từ láy, dùng các phó từ , qua cách chấm phá, điểm xuyết )
- Bức tranh đầy ám ảnh, thấp thỏm, đầy sự vần vũ, thảng thốt, rợn ngợp
để đồng cảm cùng nàng Kiều bé nhỏ, trơ trọi, kinh hoàng, vô vọng trước
biển ( Kiều ở lầu Ngưng Bích)
- Những hình ảnh đẹp đẽ, hài hoà hoàn thiện, lộng lẫy ở Chị emThuý Kiều tương xứng với cảm hứng ngưỡng mộ tài sắc con người
*Đánh giá: Thiên nhiên có mặt, trở thành bút pháp đã góp phần thể hiện sâu sắc âm vang những nghĩ suy của Nguyễn Du về con người
Sử dụng thiên nhiên nhu một nét bút pháp đòi hỏi ở Nguyễn Du tâm hồn yêu thiên nhiên đằm thắm và sự tài hoa, tinh tế của ngòi bút
Ngòi bút Nguyễn Du đã trở thành đỉnh cao của nghệ thuật tả cảnh ngụ tình trong nền thơ ca dân tộc
3đ
2đ
2.2 Thang điểm
- Điểm 5: Đáp ứng xuất sắc yêu cầu 2.1 Hiểu đề Có vốn kiến thức sâu
Trang 6và rộng Có cấu trúc bài độc đáo, mạch lạc, cảm thụ sâu sắc, tinh tế Văn
có giọng điệu riêng
- Điểm 4: Cơ bản đáp ứng yêu cầu 2.1 Nắm vững tác phẩm và có sự cảm
thụ tốt ; vượt qua sự cóp nhặt bắt chước Diễn đạt rõ ràng trôi chảy Hình thức bài sáng sủa
- Điểm 3 : Cấu trúc bài viết theo cách riêng do có thểư lúng túng về lí
luận Yêu cầu khác như điểm 6
- Điểm 2 : Thuần tuý phân tích văn bản nhưng chỉ dừng ở mức hời hợt.
- Điểm 1 : Xử lí rất ít yêu cầu của đề bài hoặc viết nhiều nhưng rất lộn
xộn
- Điểm 0 : Làm bài về vấn đề khác hoặc không làm bài.