Các giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng ở Ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông – Chi nhánh Hà Nội.DOC

Các giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng ở Ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông – Chi nhánh Hà Nội

Lời nói đầu

Trong bối cảnh đổi mới chung của đất nớc, thị trờng trong nớc đợc khơithông, thị trờng quốc tế đợc mở rộng, sản xuất kinh doanh đa dạng phong phú đãkích thích, thu hút mọi tiềm năng về kỹ thuật, công nghệ, trí tuệ, vốn, tài sản củacác tầng lớp dân c đầu t vào sản xuất kinh doanh Song cùng với sự phát triển củasản xuất kinh doanh thì nhu cầu về vốn cũng ngày càng lớn Để đáp ứng đợc nhucầu đó đã hình thành các tổ chức tín dụng với những u thế mới nh ngân hàng nớcngoài, ngân hàng liên doanh, ngân hàng cổ phần, ngân hàng ngoài quốc doanh

Qua thời gian thực tập tại ngân hàng thơng mại cổ phần Phơng Đông đợc sựgiúp đỡ tận tình của cô giáo hớng dẫn và ban lãnh đạo ngân hàng, cùng với nhữngkiến thức, lý luận đã đợc trang bị trong nhà trờng em đã từng bớc vận dụng vào tìmhiểu thực tế tình hình hoạt động kinh doanh của ngân hàng Phơng Đông, đồng thời

từ những thực tế đó bổ xung và rút kinh nghiệm quý báu cho bản thân Qua đó em

đã mạnh dạn đi sâu tìm hiểu viết đề tài: "Giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt

động tín dụng của Ngân hàng Thơng Mại Cổ Phần Phơng Đông - Chi nhánh

Hà Nội ” làm luận văn tốt nghiệp

Nội dung luận văn gồm 3 chơng :

Chơng 1 : Lý luận chung về Tín dụng và rủi ro tín dụng trong Ngân hàng

1.1.1 Khái niệm về ngân hàng thơng mại

Ngân hàng thơng mại là một trong những tổ chức trung gian tài chính thu húttiết kiệm lớn nhất trong mọi nền kinh tế Hàng triệu cá nhân, hộ gia đình và cácdoanh nghiệp, các tổ chức kinh tế xã hội đều gửi tiền tại ngân hàng Ngân hàng

đóng vai trò là ngời thủ quỹ cho toàn xã hội, cho vay chủ yếu đối với các doanhnghiệp, cá nhân, hộ gia đình và một phần đối với nhà nớc

Mặc dù ngân hàng thơng mại ra đời từ rất lâu nhng các nhà kinh tế học, cácnhà nghiên cứu vẫn cha nhất trí với nhau về định nghĩa ngân hàng thơng mại, đó là

do sự khác biệt về luật pháp, phong tục tập quán, số lợng các nghiệp vụ ngân hàng,

điều kiện nền kinh tế

ở Việt nam theo nghị định số 49/2000/NĐ-CP ngày 12-9-2000 của Chính phủ:

“Ngân hàng thơng mại là ngân hàng đợc thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng vàcác hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận, góp phần thựchiện các mục tiêu kinh tế của Nhà nớc” Hoạt động chủ yếu và thờng xuyên củangân hàng là nhận tiền gửi của khách hàng, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng vàcung ứng các dịch vụ thanh toán

Nh vậy có thể nói ngân hàng thơng mại là một tổ chức kinh doanh tiền

tệ mà hoạt động chủ yếu và thờng xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với nhiệm

vụ hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và

ph-ơng tiện thanh toán

1.1.2 Tín dụng Ngân hàng

1.1.2.1 Khái niệm tín dụng Ngân hàng

Tín dụng là một quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể trong đó một bên chuyểngiao tiền hoặc tài sản cho bên kia sử dụng trong một thời gian nhất định, đồng thờibên nhận tiền cam kết hoàn trả theo điều kiện đã thoả thuận

Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa Ngân hàng với các tổ chức kinh

tế và cá nhân thể hiện dới hình thức nhận tiền gửi của khách hàng, cho khách hàngvay, tài trợ thuê mua, bảo hành hay chiết khấu

1.1.2.2 Vai trò của tín dụng ngân hàng

Trong nền kinh tế, ngân hàng có vai trò quan trọng đối với các chủ thể thamgia là Ngân hàng và khách hàng, từ đó có tác động đối với nền kinh tế

1.1.2.2.1 Đối với khách hàng

- Ngời tiêu dùng: Tín dụng ngân hàng giúp ngời tiêu dùng có thể thoả mãn

nhu cầu khi cha có khả năng thanh toán tại thời điểm hiện tại Nói một cách kháctín dụng ngân hàng tài trợ cho ngời tiêu dùng một khoản vốn trong thời gian nhất

định để họ có thể đạt đợc những mong muốn về mua sắm, nhà cửa, phơng tiện, họctập, du lịch…

- Nhà đầu t, nhà sản xuất: Tín dụng ngân hàng là công cụ tài trợ có hiệu

quả cho các nhà sản xuất và nhà đầu t Trong nền kinh tế, các doanh nghiệp hoạt

động sản xuất kinh doanh dựa trên nguồn vốn tự có, các nguồn tài trợ từ bạnhàng…Song tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn tài trợ có hiệu quả hơn cả vì nó thoảmãn nhu cầu vốn về số lợng và thời hạn Đồng thời chi phí sử dụng vốn tín dụngngân hàng thấp hơn rất nhiều các chi phí vay khác

1.1.2.2.2 Đối với ngân hàng

Trong hoạt động kinh doanh tiền tệ của ngân hàng, tín dụng luôn là khoảnmục lớn nhất, chiếm trên 70% tổng tài sản có, vì vậy tín dụng ngân hàng tạo ra mộtkhoản thu chủ yếu cho ngân hàng thông qua lãi tín dụng từ các phơng án, dự án mà

họ tài trợ

1.1.2.2.3 Đối với nền kinh tế

Tín dụng ngân hàng góp phần vào quá trình vận động liên tục của nguồnvốn, làm tăng tốc độ chu chuyển tiền tệ trong nền kinh tế và góp phần thúc đẩy quátrình mở rộng mối quan hệ giao lu kinh tế quốc dân thông qua hình thức bảo lãnhhoặc cấp tín dụng cho doanh nghiệp để từ đó nâng cao uy tín của doanh nghiệp trêntrờng quốc tế

Phát huy vai trò của tín dụng ngân hàng để đạt mục tiêu phát triển là mộtnhiệm vụ đầy khó khăn thử thách Song song với việc này là phải đảm bảo an toàntín dụng và đó là mục tiêu lớn trong hoạt động kinh doanh của các NHTM nóichung và của OCB Hà Nội nói riêng

1.1.3 Rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thơng mại 1.1.3.1 Khái niệm rủi ro

Có nhiều định nghĩa về rủi ro của các nhà kinh tế và các nhà kinh doanh, tuynhiên để thâu tóm một định nghĩa chuẩn xác thế nào là rủi ro cho mọi môi trờngkinh doanh cũng nh mọi giai đoạn phát triển lại là một việc rất khó Nhng nóichung, rủi ro là những biến cố xảy ra ngoài ý muốn không dự tính trớc gây ranhững thiệt hại cho một công việc cụ thể nào đó Trong kinh doanh, rủi ro luôn làngời bạn đồng hành, khi xảy ra rủi ro hoạt động kinh doanh sẽ gặp những thiệt hạinhất định, có khi là vô cùng lớn

1.1.3.2 Các loại rủi ro trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thơng mại

Rủi ro tồn tại trong hoạt động kinh doanh dới các hình thức khác nhau Do

đặc điểm đặc thù của hoạt động Ngân hàng làm cho hoạt động này có độ rủi ro rấtlớn Có các loại rủi ro chủ yếu sau trong hoạt động của NHTM

- Rủi ro lãi suất

Đây là loại rủi ro mang tính xã hội, nó ảnh hởng đến hầu hết các tổ chứckinh tế , các cá nhân trong nền kinh tế quốc dân Ngời ta quan niệm lãi suất là chiphí để vay hoặc giá phải trả để thuê vốn trong một thời gian nào đó Trong cơ chếthị trờng, lãi suất luôn biến động và điều này có thể gây ra rủi ro cho hoạt độngcủa NHTM

Rủi ro lãi suất mà ngân hàng phải gánh chịu là những thiệt hại về tài chính

do biến động về lãi suất ngoài dự kiến của ngân hàng Chẳng hạn lãi suất cho vaygiảm trong khi lãi suất huy động vẫn giữ nguyên làm giảm thu nhập cho ngân hàng.Hay nói cách khác, những thiệt hại do rủi ro lãi suất gây ra làm chi phí nguồn vốncao hơn thu nhập từ sử dụng vốn khiến ngân hàng bị thiệt hại

- Rủi ro về nguồn vốn

Huy động vốn – Chi nhánh Hà Nội Hoạt động tạo nguồn vốn cho ngân hàng thơng mại đóngvai trò rất quan trọng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng Song không phải lúcnào việc huy động vốn cũng đợc tăng cờng, trái lại nó có thể dẫn đến việc d thừanguồn vốn Hậu quả của việc d thừa nguồn vốn sẽ là thu nhập từ việc sử dụngnguồn vốn không bù đắp nổi chi phí mà ngân hàng bỏ ra để huy động vốn, làm ảnhhởng đến kết quả kinh doanh của ngân hàng Ngợc lại, thiếu vốn sẽ làm cho hoạt

động kinh doanh của ngân hàng bị trì trệ, khả năng đáp ứng nhu cầu tín dụng bịhạn chế, làm ảnh hởng tới thị phần và lợi nhuận của ngân hàng Do vậy, các NHTMcần phải tìm ra cho mình một cơ cấu và quy mô nguồn vốn hợp lý nhất nhằm kinhdoanh có hiệu quả, an toàn và đem lại lợi nhuận cao

- Rủi ro hối đoái

Rủi ro hối đoái là khả năng xảy ra những tổn thất mà ngân hàng phảigánh chịu khi tỷ giá hối đoái thay đổi vợt quá dự tính Các rủi ro trong giao dịch

kinh tế và chính trị của một nớc Ngân hàng quy định rằng: vay bằng ngoại tệ trảbằng ngoại tệ (Trừ trờng hợp đợc sự đồng ý của ngân hàng) Nếu nhu cầu vốn củanền kinh tế là ngoại tệ, ngân hàng khi tiến hành cho vay phải thực hiện chuyển đổi

từ nội tệ sang ngoại tệ và khi khoản vay đến hạn, nếu do yêu cầu về việc bảo toànvốn, ngân hàng phải sử dụng mức tỷ giá hối đoái hiện thời, sự chênh lệch hoặc biến

đổi giữa hai tỷ giá này có thể gây ra những khoản thặng d hoặc chênh lệch trongkhối lợng tiền ban đầu Nừu đó là thâm hụt thì chính là rủi ro đối với ngân hàng

- Rủi ro trong thanh toán

Một ngân hàng hoạt động bình thờng phải đảm bảo đợc khả năng thanh toán.Khả năng thanh toán tức là đáp ứng đợc các nhu cầu thanh toán hiện tại, đột xuấtkhi có vấn đề nảy sinh và đáp ứng đợc khả năng thanh toán trong tơng lai Khi ngânhàng thiếu khả năng thanh toán, nếu không đợc giải quyết một cách kịp thời có thểdẫn đến mất khả năng thanh toán Khi ngân hàng thừa khả năng thanh toán sẽ dẫn

đến ứ đọng vốn, làm giảm khả năng sinh lời, thu nhập của ngân hàng giảm

- Rủi ro thuần tuý

Đây là loại rủi ro khách quan do thiên tai gây ra nh: lụt lội, động đất, hoảhoạn hoặc do bị mất trộm, bị lừa đảo, tham nhũng làm thiệt hại hay phá huỷ cáctài sản của ngân hàng Các rủi ro này xảy ra cũng gây mất mát, thiệt hại không nhỏcho ngân hàng

- Rủi ro mất khả năng thanh toán

Đây là loại rủi ro đặc trng của NHTM liên quan đến sự sống còn của ngânhàng, nó là hậu quả của một hoặc nhiều loại rủi ro kể trên dẫn đến việc NHTM bịthua lỗ, không có khả năng trả nợ cho ngời gửi tiền khi đến hạn hoặc không có đủtiền nhất thời để chi trả cho nhu cầu rút tiền ồ ạt của khách hàng tại một thời điểm

Đây là loại rủi ro nghiêm trọng nhất, nó không những làm sụp đổ chính NHTM đó

mà còn là nguy cơ dẫn đến sự phá sản của hàng loạt các ngân hàng, các tổ chức tíndụng khác có liên quan

1.1.4 Các hình thức của rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng xảy ra khi ngời vay không trả đợc nợ lãi và nợ gốc đúng hạn,

đầy đủ Theo phơng thức quản lý rủi ro tín dụng hiện nay, ngời ta chia rủi ro tíndụng thành bốn cấp độ theo mức độ rủi ro

- Không thu đợc lãi đúng hạn

Cấp độ thấp nhất là khi ngời vay không trả đợc lãi đúng hạn, khi đó Ngânhàng sẽ chuyển số lãi đó vào khoản mục lãi treo phát sinh Hình thức rủi ro này đợcxếp vào mức rủi ro thấp vì ngoại trừ trờng hợp khách hàng muốn quỵt nợ , chiếm

dụng vốn thì phần lớn đều xuất phát từ việc thiếu cân đối trong kỳ hạn thu nợ và trả

kế hoạch đã đề ra trình Ngân hàng

- Không thu đợc đủ lãi

Khi Ngân hàng không thu đợc đủ lãi thì tình hình đã trở nên nghiêm trọnghơn Tình hình kinh doanh của khách hàng có thể đã kém hiệu quả đến mức khôngthể trả đủ lãi cho Ngân hàng Khi đó, Ngân hàng phải chuyển khoản lãi này vàokhoản mục lãi treo đóng băng và thậm chí có thể phải thực hiện miễn giảm lãi chokhách hàng

- Không thu đủ vốn cho vay

Tình huống xấu nhất xảy ra khi ngân hàng không thu đủ vốn cho vay và lúcnày Ngân hàng đã bị mất vốn Tại thời điểm này , Ngân hàng sẽ chuyển khoản nợvào mục nợ không có khả năng thu hồi hoặc phải xoá nợ, coi nh khép lại một hợp

đồng tín dụng không có hiệu quả

Trên đây chủ yếu là bốn hình thức giúp cho NHTM nhận biết rủi ro tín dụng

và có biện pháp xử lý Tuy nhiên, không phải lúc nào gặp rủi ro tín dụng thì Ngânhàng đều phải trải qua bốn trờng hợp trên Có trờng hợp khách hàng trả lãi rất đầy

đủ và đúng hạn nhng cuối cùng lại không thể trả đợc nợ gốc cho Ngân hàng Vìvậy, khi nghiên cứu về rủi ro tín dụng, ngời ta thờng chú trọng vào các trờng hợp cónguy cơ xảy ra rủi ro tín dụng , ngời ta thờng chú trọng vào các trờng hợp có nguycơ xảy ra rủi ro tín dụng nh là lãi treo phát sinh và đặc biệt là nợ quá hạn phát sinh.Còn ở các trờng hợp khác có lãi treo đóng băng hay nợ không có khả năng thu hồi

đợc coi là rủi ro thực sự nên thờng đợc xem xét để giải quyết hậu quả và rút ranhững bài học kinh nghiệm

1.1.5 Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng

1.1.5.1 Nguyên nhân từ môi trờng kinh doanh

- Môi trờng kinh tế, chính trị, xã hội và môi trờng pháp lý trong nớc

+ Môi trờng kinh tế: Môi trờng kinh tế tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực kinh

doanh của ngân hàng cũng nh các doanh nghiệp trong nền kinh tế Khi nền kinh tế

đang tăng trởng ổn định thì các doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả và có nhiều khảnăng trả nợ cho Ngân hàng Ngợc lại , khi nền kinh tế rơi vào tình trạng bị suythoái, mất ổn định đã làm cho các doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt

động kinh doanh, sản xuất bị đình trệ, sức mua bị giảm sút, hàng hoá bị ứ đọng

Điều này đã làm cho các doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả và đã ảnh hởng đếnkhả năng trả nợ cho ngân hàng

Ngoài ra, các chính sách quản lý kinh tế vĩ mô của chính phủ cũng ảnh hởngkhông nhỏ đến hoạt động của Ngân hàng Chính phủ có thể gây khó khăn cho một

số khách hàng của Ngân hàng khi theo đuổi mục tiêu tăng trởng kinh tế cao đã làmtăng tỷ lệ lạm phát dẫn đến giá cả các loại nguyên vật liệu đầu vào tăng, giá thànhsản phẩm tăng, hàng hoá khó tiêu thụ đợc

+ Môi trờng chính trị , xã hội: Môi trờng chính trị , xã hội ổn định sẽ tạo

điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển Ngợc lại, nếu doanh nghiệp luôn phải

đặt ra trong tình trạng chiến tranh cấm vận kinh tế, chính trị bất ổn , tệ nạn xã hộitràn lan đều là những nguyên nhân dẫn đến việc kìm hãm sản xuất, từ đó gây rarủi ro đối với các doanh nghiệp nói chung và đối với rủi ro tín dụng của ngân hàngnói riêng

+ Môi trờng pháp lý: Nếu nhà nớc xây dựng đợc một hành lang pháp lý

chặt chẽ và có hiệu lực sẽ làm lành mạnh hoá các quan hệ kinh tế giữa các tổ chứckinh tế với nhau cũng nh giữa các tổ chức kinh tế đó với Ngân hàng Ngợc lại , hệthống pháp lý lỏng lẻo sẽ tạo ra nhiều kẽ hở, gây nên tình trạng mánh khoé, lừa đảo

và gây thiệt hại lẫn nhau; từ đó ảnh hởng đến khả năng thanh toán đối với Ngânhàng, thậm chí trực tiếp lừa đảo chiếm dụng vốn của Ngân hàng, điển hình nh vụ

án Tamexco, Epco -Minh Phụng đã gây xôn xao d luận

- Môi trờng quốc tế

Xu hớng hội nhập nền kinh tế khu vực và quốc tế hiện nay ảnh hởng rất lớn

đến hoạt động kinh tế Một mặt nó tạo điều kiện giao lu kinh tế, tăng hiệu quả kinh

tế xã hội đất nớc, nhng mặt khác nó lại tạo ra sức cạnh tranh quyết liệt Nếu doanhnghiệp nào làm ăn kém hiệu quả thì lập tức sẽ bị phá sản gây ảnh hởng đến hoạt

động tín dụng Ngân hàng Quan hệ kinh tế mở rộng ra các nớc đã tạo sự ràng buộc

về kinh tế, tiềm ẩn những rủi ro mang tính hệ thống Cuộc khủng hoảng tài chínhtiền tệ trong khu vực vừa qua là một bằng chứng điển hình Nó đã dẫn đến sự phásản của hàng trăm ngân hàng của các nớc mà hậu quả của nó vẫn còn d âm đến tậnhôm nay

1.1.5.2 Nguyên nhân từ phía khách hàng

Trong trờng hợp này, rủi ro tín dụng xảy ra do các doanh nghiệp thực sự làm

ăn thua lỗ không có khả năng trả đợc nợ cho ngân hàng Đây là nguyên nhân chủyếu dẫn đến rủi ro tín dụng của NHTM Ta có thể chia nguyên nhân dẫn đến rủi rotín dụng từ phía khách hàng làm hai trờng hợp Đó là trờng hợp khách hàng gianlận và trờng hợp khách hàng không gian lận

Có trờng hợp ngời vay lợi dụng ngân hàng không thể kiểm soát hết đợc hoạt

động kinh doanh của mình nên các doanh nghiệp đã sử dụng vốn vay của ngânhàng vào mục đích khác với hợp đồng đã cam kết Nh vậy, coi nh toàn bộ giá trịthẩm định trớc khi tiến hành cho vay của ngân hàng đã trở thành vô nghĩa và rủi rotín dụng đợc đặt ở mức độ báo động

Ngoài ra , nhiều doanh nghiệp do kinh doanh kém hiệu quả hoặc do đạo đứckém đã cố tình chây ỳ, không trả nợ cho ngân hàng, thậm chí còn bỏ trốn để quỵt

nợ Trong trờng hợp này ngân hàng hoàn toàn bị thua thiệt và chỉ còn trông chờ vàoviệc xử lý tài sản thế chấp

- Khách hàng không gian lận

Trong nền kinh tế thị trờng, các doanh nghiệp phải chịu sự cạnh tranh gaygắt và để tồn tại thì các doanh nghiệp phải nỗ lực hết mình trong những quan hệphức tạp của xã hội Tuy nhiên, rủi ro vẫn là điều không thể tránh khỏi Nh ở phầntrớc đã nói, nguồn thu chủ yếu của ngân hàng là từ các doanh nghiệp thông qua cáchoạt động tín dụng Chính vì vậy, hoạt động của doanh nghiệp có ảnh hởng rất lớn

đến hoạt động của ngân hàng và rủi ro trong hoạt động kinh doanh của doanhnghiệp sẽ ảnh hởng trực tiếp đến rủi ro tín dụng của ngân hàng Rủi ro của doanhnghiệp xuất phát từ một số trờng hợp sau:

+ Doanh nghiệp bị rủi ro khách quan nh: Thiên tai, hoả hoạn, động đất , mấttrộm Đây là trờng hợp ít khi xảy ra và khó có thể dự đoán trớc

+ Bản thân doanh nghiệp bị lừa đảo hoặc bạn hàng của doanh nghiệp gặp rủi

ro Trong nền kinh tế doanh nghiệp có rất nhiều mối quan hệ với các tổ chức kinh

tế khác và cũng giống nh ngân hàng doanh nghiệp cũng có thể bị rủi ro từ phía các

đối tác của mình làm cho doanh nghiệp bị thua lỗ, không có khả năng trả nợ chongân hàng

Trờng hợp khác là rủi ro xuất phát từ chính sự yếu kém của bản thân doanhnghiệp Sự cạnh tranh khắc nghiệt của thị trờng luôn đặt doanh nghiệp trong tìnhtrạng phải có sự nỗ lực cao độ vì bất kì một sự sai sót nào trong ph ơng thức quản lýkinh tế cũng nh quản lý tài chính đều dẫn đến thua lỗ, phá sản doanh nghiệp ảnh h-ởng đến khả năng trả nợ ngân hàng

1.1.5.3 Nguyên nhân từ phía Ngân hàng

Ngoài những nguyên nhân trên, rủi ro tín dụng còn xuất phát từ chính bảnthân Ngân hàng Đó là do Ngân hàng yếu kém về trình độ chuyên môn, trình độnắm bắt các thông tin trên thị trờng, trình độ dự đoán và hiểu biết các lĩnh vực sảnxuất kinh doanh hay vấn đề đạo đức, trách nhiệm nghề nghiệp của cán bộ tín dụng

đã dẫn đến rủi ro tín dụng Ngân hàng

1.1.6 Tác động của rủi ro tín dụng

1.1.6.1 Rủi ro tín dụng làm giảm lợi nhuận Ngân hàng

Những khoản tín dụng gặp rủi ro gây cho ngân hàng những thiệt hại về mặttài chính khi không thu đợc vốn và lãi trực tiếp làm giảm lợi nhuận Ngân hàng

Trong trờng hợp Ngân hàng thu đợc lãi treo hay nợ quá hạn thì cũng làmNgân hàng mất cơ hội đầu t vào những dự án khả thi, có khả năng mang lại lợinhuận

1.1.6.2 Rủi ro tín dụng làm giảm khả năng thanh toán của Ngân hàng

Rủi ro tín dụng đã khiến cho việc hoàn trả tiền gửi của Ngân hàng gặp nhiềukhó khăn Các khoản đầu t, cho vay bị thất thoát hoặc chậm thu hồi trong khi Ngânhàng vẫn phải đều đặn trả lãi vốn huy động theo đúng kỳ hạn Chính điều này đãlàm hạn chế khả năng thanh toán của Ngân hàng

1.1.6.3 Rủi ro tín dụng làm giảm uy tín của Ngân hàng

Rủi ro tín dụng đã làm giảm uy tín của Ngân hàng và ảnh hởng đến hoạt

động kinh doanh của Ngân hàng NHTM gặp nhiều rủi ro là Ngân hàng hoạt độngkém hiệu quả Điều này đã làm cho uy ítn của ngân hàng bị giảm sút Đây là mộtvấn đề rất tệ hại, khách hàng mất lòng tin ở Ngân hàng, họ sẽ không gửi tiền vàoNgân hàng, thậm chí họ có thể còn rút lại những khoản tiền đã gửi Điều đó đã gây

khó khăn cho việc huy động vốn của Ngân hàng làm giảm quy mô hoạt động củaNgân hàng NHTM gặp rủi ro cũng sẽ làm mất lòng tin đối với các Ngân hàng bạn,Ngân hàng nớc ngoài nên rất khó có thể nhận đợc những khoản tín dụng từ phía họkhi cần thiết Ngoài ra, Ngân hàng khó có thể có các quan hệ đại lý làm cầu nốitrong thanh toán quốc tế , phát triển các dịch vụ của Ngân hàng.

1.1.6.4 Rủi ro tín dụng là nguy cơ dẫn đến phá sản Ngân hàng

Ngân hàng gặp rủi ro tín dụng đã làm giảm sút lòng tin đặc biệt là đối vớidân chúng Họ lo sợ bị mất những khoản tiền đã gửi và sẽ đến rút tiền để tìm cơ hội

đầu t có lợi hơn ở một Ngân hàng khác Trờng hợp nghiêm trọng xảy ra khi có quánhiếu ngời đến rút tiền tại cùng một thời điểm và Ngân hàng sẽ không đủ tiền mặt

để thanh toán, làm cho khách hàng tin rằng Ngân hàng có nguy cơ phá sản và sẽ đổxô đến rút tiền về dẫn đến sự phá sản thực sự của Ngân hàng

Hậu quả của sự phá sản Ngân hàng không chỉ bản thân Ngân hàng phải gánhchịu mà nó còn liên quan đến các Ngân hàng bạn có quan hệ với Ngân hàng Điềunày sẽ tạo ra một phản ứng dây chuyền gây ra sự phả sản hàng loạt của các ngânhàng khác ảnh hởng tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế Cuộc khủng hoảng tài chínhtiền tệ khu vực vừa qua bắt nguồn từ sự đổ vỡ của hệ thống các NHTM đã làm chonền kinh tế của các nớc trong khu vực bị điêu đứng Chính điều này đã gây ranhững rối loạn về an ninh, chính trị, xã hội kéo theo hàng loạt những hậu quảkhác nh: Thất nghiệp, lạm phát, tệ nạn xã hội nảy sinh Đây là những bài học thấmthía có nguồn gốc từ những rủi ro tín dụng của NHTM

1.1.7 Một số biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng

1.1.7.1 Đánh giá và nhận định khách hàng

Mục đích của đánh giá và nhận định khách hàng để xác định và hiểu rõ ngờivay trên nhiều mặt Một số ngân hàng xếp loại khách hàng căn cứ theo quan hệ tíndụng trớc đây: ngời vay có trả đúng hạn gốc và lãi các lần vay trớc hay không,ngoài ra còn nhìn nhận và đánh giá qua phẩm chất đạo đức trong kinh doanh, tínhtrung thực trong quan hệ kinh tế, tính nghiêm túc trong việc chấp hành các luật lệcủa nhà nớc Thứ hai, đảm bảo nguyên tắc ngời vay vốn phải có đủ năng lực pháp

lý và năng lực tài chính để sử dụng tiền vay và thực hiện các nghĩa vụ cam kết đốivới các khoản vay Ngoài ra , phải đảm bảo nguyên tắc xây dựng đợc các phơng án

dự phòng trả nợ vay ngân hàng của ngời vay

1.1.7.2 Xem xét tính khả thi của phơng án kinh doanh trớc khi quyết định cho vay

Đây là một trong các quy tắc tín dụng mà ngân hàng nào cũng phải đảm bảothực hiện trớc khi quyết định cho vay Phơng án khả thi là một trong những yếu tố

đảm bảo rằng khách hàng sản xuất kinh doanh có thể có hiệu quả hay không, từ đó

có khả năng hoàn trả vốn và lãi cho ngân hàng theo đúng thời hạn Hạn chế rủi rotín dụng cũng đồng nghĩa với hạn chế, giảm thiểu rủi ro tổn thất trong hoạt độngsản xuất kinh doanh Một khi ngời sản xuất kinh doanh không có hiệu quả, sảnphẩm sản xuất ra không ai tiêu thụ đợc, kinh doanh không có lãi dẫn tới tình trạngmất vốn do thua lỗ sẽ là những nguyên nhân trực tiếp làm cho các khoản tín dụngkhông đợc hoàn trả đúng hạn Đó là lý do vì sao ngân hàng phải xem xét kỹ lỡngphơng án sản xuất của ngời vay có hiệu quả hay không, mục đích là để giảm thiểurủi ro tín dụng

1.1.7.3 Thực hiện phân tán rủi ro

Trong một số trờng hợp, ngân hàng cần chủ động phân tán và hạn chế rủi ro khixét thấy không đủ căn cứ để có một nhận xét hoàn hảo về khách hàng vay vốn,hoặc nhu cầu vốn của khách hàng quá lớn, hoặc lãi suất vay vốn tuy hấp dẫn nhngngân hàng không thể giải quyết hậu quả nếu rủi ro xảy ra.Việc phân tán rủi ro đ ợcthực hiện thông qua phân tán d nợ và đồng tài trợ, nó đợc biểu hiện dới hình thứcmỗi ngân hàng không nên tập trung quá nhiều vốn cho một khách hàng vay Những

dự án lớn cần huy động nhiều ngân hàng tham gia đồng tài trợ và cùng quản lý vốncho vay sẽ hạn chế và phân tán rủi ro, tránh rủi ro tập trung lớn vào một ngân hàng.Bởi nếu một ngân hàng đổ vỡ sẽ ảnh hởng tới môi trờng kinh tế

1.1.7.4 Thực hiện cơ chế đảm bảo tiền vay

Đây là giải pháp tối u trong đầu t tín dụng, vì để có thể hạn chế rủi ro khôngtrả đợc nợ của ngời vay, các ngân hàng quy định các điều kiện vay vốn Đảm bảotiền vay có nhiều loại : đảm bảo bằng cầm cố, thế chấp tài sản của ngời vay, đảmbảo bằng tài sản và bảo lãnh của bên thứ ba, đảm bảo bằng tài sản hình thành từvốn vay và đảm bảo bằng chính sự tín nhiệm của ngời vay Trong trờng hợp xấunhất khách hàng không có khả năng trả vốn và lãi thì những tài sản đảm bảo đó đợcbán hoặc thanh lý để hoàn trả cho ngân hàng

1.1.7.5 Tham gia bảo hiểm tín dụng

Tham gia bảo hiểm tín dụng là một trong những giải pháp nhằm hạn chế rủi rotín dụng đã đợc áp dụng từ lâu trên thế giới nhng ở Việt Nam g ần đây mới đợcthực hiện, tuy nhiên các tổ chức tín dụng vẫn cha áp dụng nhiều Sở dĩ vì phát sinhthêm phí bảo hiểm và thêm vào đó mức đền bù còn cha cao

1.1.7.6 Chỉ mở rộng khối lợng tín dụng trên cơ sở nâng cao chất lợng tín dụng

Việc mở rộng khối lợng tín dụng là hoạt động cần thiết đối với mỗi ngân hàngnhằm tăng thu nhập thông qua lãi suất cho vay, song vấn đề chất lợng tín dụng mới

có ý nghĩa quyết định sự tồn tại và phát triển thực chất của ngân hàng Nếu mộtngân hàng gia tăng khối lợng tín dụng mà không chú ý đến chất lợng của nó thìchẳng khác nào “xây nhà trên cát” Chất lợng tín dụng chính là kết quả của các

khoản tín dụng đợc thực hiện trọn vẹn, ngời vay thực hiện đúng cam kết vay tiền,ngân hàng thu đợc gốc và lãi đúng hạn Nâng cao chất lợng tín dụng đợc thực hiệnthông qua phân tích và đánh giá năng lực tài chính, khả năng sản xuất kinh doanhcủa ngời vay để xem xét hiệu quả vốn tín dụng là đặc biệt quan trọng để quyết địnhchất lợng vốn tín dụng.

Chơng 2 Thực trạng cho vay và rủi ro tín dụng ngân hàng tmcp

Phơng Đông – chi nhánh Hà Nội. chi nhánh Hà Nội.

2.1 Sơ lợc quá trình hình thành, phát triển và cơ cấu tổ chức của chi nhánh 2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Chi nhánh

Ngân hàng thơng mại cổ phần Phơng Đông – Chi nhánh Hà Nội Chi nhánh Hà Nội đợc thành lập theo quyết định thành lập số: 41/2002/QĐ/HĐQT, ngày 26/11/2002 của Hội

đồng Quản trị Ngân hàng Thơng mại Cổ phần Phơng Đông và theo công văn chấp thuận số: 1319/NHNN-CNH ngày 29/11/2002 của Ngân hàng Nhà nớc Việt Nam Ngân hàng thơng mại cổ phần Phơng Đông – Chi nhánh Hà Nội Chi nhánh Hà Nội có tên tiếng viết tắt tiếng Anh: ORICOMBANK HANOI BRANCH (OCB Hà Nội), hoạt động theo giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chi nhánh số: 0113001653 do Sở Kế hoạch và

Đầu t cấp ngày 02/12/2002 OCB Hà Nội chính thức đi vào hoạt động từ ngày 19/12/2002, hoạt động theo luật Ngân hàng và các tổ chức tín dụng, luật doanh nghiệp, OCB Hà Nội tiến hành các hoạt động nghiệp vụ huy động vốn trên các loại nh: vốn ngắn, trung, dài hạn (tiền gửi có kỳ hạn, không kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm) bằng VND và ngoại tệ trong nớc và ngoài nớc đề đầu t trực tiếp cho nền kinh tế

Đối với hoạt động sử dụng vốn OCB Hà Nội cho vay ngắn hạn với các tổ chức kinh

tế và cá nhân đợc phép hoạt động sản xuất kinh doanh hàng hoá, dịch vụ, thơng mại và các nhu cầu hợp pháp khác, cho vay trung và dài hạn tuỳ theo tính chất và khả năng nguồn vốn mang lại hiệu quả kinh tế và lợi nhuận, hoàn vốn đúng hạn OCB Hà Nội thực hiện các nhiệm vụ khác nh chiết khấu thơng phiếu, trái phiếu và các giấy tờ khác, làm dịch vụ thanh toán giữa các khách hàng, thực hiện kinh

doanh ngoại tệ, vàng bạc và thanh toán quốc tế và các dịch vụ Ngân hàng khác và

và đợc quản lý trực tiếp bởi Ngân hàng Thơng mại Cổ phần Phơng Đông Thành phố

Hồ Chí Minh

2.1.2 Cơ cấu tổ chức bộ máy tổ chức của OCB Hà Nội.

Mô hình tổ chức của OCB Hà Nội đợc xây dựng trên cơ sở mô hình chungtrong toàn hệ thống OCB Giám đốc chi nhánh là ngời đứng đầu chi nhánh chịutrách nhiệm quản lý và điều hành hoạt động của chi nhánh theo đúng pháp luật,

đúng quy định của ngân hàng nhà nớc và của ngân hàng Giúp giám đốc có PhóGiám đốc và các phòng, bộ phận nghiệp vụ chi nhánh hoạt động theo sự phân côngcủa và uỷ quyền của giám đốc Chi nhánh Tổ chức bộ máy Chi nhánh OCB Hà Nộigồm:

- Các Phòng, bộ phận hành chính quản trị

- Phòng kinh doanh gồm: bộ phận tín dụng, bộ phận thanh toán quốc tế và

bộ phận giao dịch và tiền gửi

- Phòng quản lý tín dụng gồm: bộ phận kiểm soát tín dụng và bộ phận quản

Bảng 1: Tình hình huy động vốn tại OCB Hà Nội

Đơn vị: Tỷ đồng

Chỉ tiêu 2004 2005 2006 So sánh

05/04(%)

So sánh 06/05(%)

(Nguồn: Báo cáo tổng kết năm 2004- 2006 của Ngân hàng TMCP Phơng Đông- CN Hà Nội)

Nhìn vào bảng 1, ta có thể thấy rằng: Trong những năm vừa qua công tác huy

động vốn tại OCB Hà Nội đã đạt đợc những kết quả đáng khích lệ Tổng nguồn vốnhuy động tăng qua từng năm kể cả về nội tệ và ngoại tệ Tổng nguồn vốn huy độngquy ra VND của Ngân hàng TMCP Phơng Đông – Chi nhánh Hà Nội Chi nhánh Hà Nội năm 2004

2004, sang năm 2006 đạt 906 tỷ đồng tăng 95% so với năm 2005

Sau khi phân tích tình hình huy động vốn của chi nhánh ta nhận thấy rằngtổng nguồn vốn huy động tăng qua từng năm, điều này cho thấy chi nhánh ngàycàng chiếm đợc lòng tin của khách hàng

2.3 Hoạt động cho vay

Mặc dù chức năng chủ yếu của OCB là hoạt động huy động vốn cho Hội sởnhng công tác sử dụng vốn của chi nhánh trong những năm qua cũng đạt đợcnhững thành tích nhất định Dới đây là tình hình cho vay vốn của OCB Hà Nội

Bảng 2: Tình hình hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Phơng Đông – Chi nhánh Hà Nội. CN Hà Nội

2 Cho vay trung dài hạn 28,1 56 47,3 99,3% - 15,5%

(Nguồn: Báo cáo tổng kết năm 2004- 2006 của Ngân hàng TMCP Phơng Đông- CN Hà Nội)

Nhìn vào bảng 2 ta có thể thấy rằng hoạt động cho vay của OCB Hà Nộitrong những năm vừa qua liên tục có sự tăng trởng cả về cho vay ngắn hạn và chovay trung và dài hạn Thực tế cho thấy năm 2005 d nợ tín dụng đạt 183 tỷ đồngtăng 66 tỷ đồng hay 56,4% so với năm 2004; năm 2006 d nợ tín dụng đạt 171 tỷ

đồng giảm 12 tỷ đồng hay 6,5% so với năm 2005

Sau khi phân tích về tình hình huy động vốn, nhìn chung d nợ tín dụng tăng,riêng năm 2006 có sự giảm sút nhỏ về tình hình d nợ điều này chứng tỏ hiệu quả tíndụng của Ngân hàng TMCP Phơng Đông – Chi nhánh Hà Nội CN Hà Nội cần phải đợc hoàn thiệnhơn nữa để tạo điều kiện cho chi nhánh tăng thêm thu nhập

2.3.1 Tình hình d nợ theo thành phần kinh tế

Dựa vào tình hình d nợ tín dụng của OCB Hà Nôị ta có bảng:

Bảng 3: Cơ cấu d nợ theo thành phần kinh tế

TT (%)

Số tiền

TL (%)

Số tiền

TL (%) -D nợ

DNNN

47,4 40,5 38,47 21 19,4 11,3 -8,93 -19 -19,07 -49,6 -D nợ

DNNQD

54,5 46,6 123,5 67,5 125,9 73,6 69 127 24 1,94 -HộGĐ,cá

nhân, HTX

15,1 12,9 21,03 11,5 25,7 15,1 5,93 39 4,4 20,7

(Nguồn: Báo cáo tổng kết năm 2004- 2006 của Ngân hàng TMCP Phơng Đông- CN Hà Nội)

Theo bảng cơ cấu s nợ ta thấy rằng có sự khập khiễng giữa hai bảng, huy

động vốn lớn còn cho vay ít Sở dĩ có sự khập khiễng đó là do vốn huy động của chinhánh sử dụng không hết chuyển vào hội sở chính để đầu t hoặc cho vay

Qua bảng cơ cấu d nợ theo các thành phần kinh tế ta thấy đối tợng cho vaychủ yếu của OCB Hà Nội là các doanh nghiệp vừa và nhỏ thuộc các DNNN vàDNNQD

Theo đó ta thấy: Năm 2004 tỷ trọng d dợ của doanh nghiệp nhà nớc là40,5%, sang năm 2005 chỉ còn 21% và đến năm 2006 thì tỷ trọng d nợ của doanhnghiệp nhà nớc còn 11,3% Điều này cho thấy, d nợ tín dụng trong các DNNNngày càng giảm dần, tỷ trọng d nợ trong các DNNQD tăng dần.Năm 2004 tỷ trọng

d nợ là 46,6%, sang năm 2005 là 67,5% và đến năm 2006 tỷ trọng này đã tăng lên