Hoàn thiện quy định về nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của công ty Kiểm toán các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán đối với cổ đông

Hoàn thiện quy định về nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của công ty Kiểm toán các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán đối với cổ đông

Lời nói đầu

Trong giai đoạn hiện nay, với đờng lối chính sách của Đảng và Nhà nớc,duy trì cơ chế kinh tế thị trờng, nhằm thúc đẩy tận dụng tối đa các nguồn lựctrong nớc, nớc ngoài để đảm bảo nhu cầu tiêu dùng, đời sống nhân dân tíchluỹ trong nớc và xuất khẩu, tăng thu nhập quốc dân kích thích phát triển kinh

tế xã hội Đặc biệt ngay từ khi luật doanh nghiệp 2005 đi vào hoạt động đãkhẳng định một bớc đổi mới trong hệ thống pháp lý tạo ra môi trờng thuận lợicho các doanh nghiệp hoạt động, nhằm phát huy sức mạnh nền kinh tế Từthực tế cho ta thấy số lợng doanh nghiệp đăng ký kinh doanh ngày càng tăng,bên cạnh đó việc bán hàng sản phẩm hàng hoá là vấn đề quyết định sự tồn tại

và phát triển của doanh nghiệp Bởi vậy để tồn tại và phát triển doanh nghiệpkhông những có nhiệm vụ thu mua gia công chế biến, sản xuất sản phẩm, màphải tổ chức tốt khâu bán hàng sản phẩm hàng hoá

Mục tiêu của việc kinh doanh là lợi nhuận, bên cạnh đó cũng không ít rủi

ro, để có đợc thành công đòi hỏi các nhà doanh nghiệp phải tìm tòi nghiên cứuthị trờng, trên cơ sở đó ra quyết định đa ra mặt hàng gì Để phản ánh và cungcấp thông tin kịp thời, chính xác cho Giám đốc nhằm đa ra quyết định đúng

đắn, kịp thời, phù hợp với tình hình thực tế đòi hỏi phải tổ chức tốt công tác kếtoán nói chung và công tác kế toán bán hàng hàng hoá và xác định kết quả bánhàng nói riêng một cách khoa học, hợp lý

Trong điều kiện nền kinh tế thị trờng, với sự cạnh tranh gay gắt, Công ty

cổ phần lơng thực Hà Bắc đã tồn tại và phát triển, Công ty liên tục thu muacác loại lơng thực với số lợng lớn, chủ động trong việc bán hàng hoá Songsong với những điều đó bộ phận kế toán Công ty cũng từng bớc hoàn thiện vàphát triển

Qua qúa trình thực tập tổng hợp và đi sâu tìm hiểu ở Công ty em đã lựa

chọn đề tài nghiên cứu: Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định“Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định

kết quả bán hàng tại Công ty cổ phần lơng thc Hà Bắc ”

Mục tiêu của chuyên đề này vận dụng lý luận hạch toán kế toán và kiếnthức đã học ở trờng vào nhu cầu thực tiễn về kế toán bán hàng và xác định kếtquả bán hàng tại Công ty, từ đó phân tích những điều còn tồn tại, nhằm gópmột phần nhỏ vào công việc hoàn hiện công tác kế toán ở đơn vị

Trong chuyên đề này tập trung đánh giá tình hình chung ở đơn vị vềquản lý và kế toán, phân tích quy trình kế toán bán hàng và xác định kết

quả bán hàng ở đơn vị và phơng hớng, biện pháp giải quyết các vấn đề thực

tế còn tồn tại Chuyên đề ngoài phần mở đầu và phần kết luận đ ợc chia làm

3 phần chính:

Ch

ơng I: Những vấn đề lý luận chung về kế toán bán hàng và xác định

kết quả bán hàng trong các doanh nghiệp thơng mại

Do những hạn chế về trình độ và thời gian nên chuyên đề không tránhkhỏi những khiếm khuyết nhất định, nên em mong đợc các thầy cô cùng cáccán bộ của Công ty nơi em thực tập thông cảm

Chơng I Những vấn đề lý luận chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng ở các

doanh nghiệp thơng mại

1 Lý luận chung về kế toán bán hàng hàng hoá và xác

định kết quả bán hàng trong các doanh nghiệp thơng mại.

Thơng mại là khâu trung gian nối liền giữa sản xuất với tiêu dùng Hoạt

động Thơng mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thơng mại của thơngnhân làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các thơng nhân với nhau hay giữacác bên thơng nhân với các bên có liên quan bao gồm việc mua bán hàng hoá,cung ứng dịch vụ thơng mại nhằm mục đích lợi nhuận hay thực hiện các chínhsách kinh tế xã hội

* Đặc điểm về hoạt động: Hoạt động kinh tế cơ bản của kinh doanh

th-ơng mại là lu chuyển hàng hoá Lu chuyển hàng hoá là sự tổng hợp các hoạt

động thuộc các quá trình mua bán, trao đổi và dự trữ hàng hoá

* Đặc điểm về hàng hoá: Hàng hoá trong kinh doanh thơng mại gồm cácloại vật t, sản phẩm có hình thái vật chất cụ thể hay không có hình thái vậtchất mà doanh nghiệp mua về với mục đích để bán

* Đặc điểm về phơng thức lu chuyển hàng hoá: Lu chuyển hàng hoátrong kinh doanh thơng mại có thể theo một trong 2 phơng thức là bán buôn

* Đặc điểm về sự vận động của hàng hoá: Sự vận động của hàng hoátrong kinh doanh thơng mại cũng không giống nhau, tuỳ thuộc vào nguồnhàng, ngành hàng, do đó chi phí thu mua và thời gian lu chuyển hàng hoácũng khác nhau giữa các loại hàng

Nh vậy chức năng của thơng mại là tổ chức và thực hiện việc mua bán,trao đổi hàng hoá cung cấp các dịch vụ nhằm phục vụ sản xuất và đời sốngnhân dân.

1.1 Bán hàng

Bán hàng là quá trình các Doanh nghiệp thực hiện việc chuyển hoá vốnsản xuất kinh doanh của mình từ hình thái hàng hoá sang hình thái tiền tệ vàhình thành kết quả bán hàng, đây là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuấtkinh doanh

Theo một định nghĩa khác thì bán hàng, lao vụ, dịch vụ là việc chuyểnquyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ đã thực hiện cho khách hàng đồngthời thu đợc tiền hàng hoặc đợc quyền thu tiền hàng hoá

Nh vậy, bán hàng là thực hiện mục đích của sản xuất và tiêu dùng, đahàng hoá từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng Bán hàng là khâu lu thông hànghoá là cầu nối trung gian giữa một bên sản xuất phân phối và một bên là tiêudùng Đặc biệt trong nên kinh tế thị trờng thì bán hàng đợc hiểu theo nghĩarộng hơn: Bán hàng là quá trình kinh tế bao gồm nhiều khâu từ việc nghiêncứu thị trờng, xác định nhu cầu khách hàng, tổ chức mua hàng hoá và xuất bántheo yêu cầu của khách hàng nhằm đạt hiệu quả kinh doanh cao nhất

1.2 Kết quả bán hàng trong đơn vị thơng mại

Kết quả bán hàng là chỉ tiêu hiệu quả hoạt động lu chuyển hàng hoá.Cũng nh các hoạt động sản xuất – kinh doanh dịch vụ: Kết quả bán hàngcũng đợc phản ánh và xác định qua các chỉ tiêu sau:

Lãi gộp bán hàng = Doanh số bán - Giá vốn hàng bán

Lãi ròng trớc thuế = Lãi gộp bán hàng - Chi phí bán hàng và quản lýLãi ròng sau thuế = Lãi trớc thuế- Thuế lợi tức

Các chỉ tiêu kết quả đều có thể đợc xác định theo các công thức của kếtoán nêu trên, trong đó doanh số bán đợc đa vào xác định kết quả lãi gộp cũng

nh lãi thuần là doanh thu thuần:

Doanh thu thuần về bán hàng= Doanh thu về bán hàng - Chiết khấu

th-ơng mại - Giảm giá hàng bán - Doanh thu hàng bán bị trả lại - ThuếXNK,thuế TTĐB

Doanh thu thuần về bán hàng: Là số chênh lệch giữa tổng doanh thu

về bán hàng với các khoản giảm giá hàng bán, chiết khấu thơng mại, doanhthu của hàng bán bị trả lại, thuế bán hàng đặc biệt, thuế xuất khẩu (nếu có)

Lợi nhuận gộp về bán hàng (lãi th ơng mại): Là số chênh lệch giữa

doanh thu thuần về bán hàng với giá vốn hàng bán hàng.

Lợi nhuận (lỗ) về bán hàng: Là số chênh lệch giữa doanh thu thuần về

bán hàng với giá vốn hàng bán hàng phí bán hàng, chi phí quản lý doanhnghiệp phân bổ cho hàng bán ra

Kết quả bán hàng đợc thể hiện qua chỉ tiêu lãi (lỗ) về bán hàng Nếu thunhập lớn hơn chi phí thì lãi, ngợc lại, nếu thu nhập nhỏ hơn chi phí thì lỗ Việcxác định kết quả bán hàng đợc tiến hành vào cuối tháng, cuối quý, cuối nămtuỳ thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng đơn vị

1.3 Mối quan hệ giữa hàng hoá bán hàng và xác định kết quả bán hàng

Kết quả kinh doanh là mục đích cuối cùng của mỗi Doanh nghiệp Kếtquả kinh doanh phụ thuộc vào quá trình hoạt động của đơn vị Hoạt động kinhdoanh của đơn vị lại phụ thuộc vào chất lợng và mẫu mã chủng loại hàng hoá

mà doanh nghiệp kinh doanh, có uy tín trên thị trờng hay không Kết quả kinhdoanh tốt sẽ tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh của đơn vị tiến hành trôichảy, từ đó có vốn để mở rộng quy mô kinh doanh, đa dạng hoá các loại hànghoá về mặt chất lợng và số lợng, ngợc lại kết quả kinh doanh xấu sẽ làm chohoạt động kinh doanh bị đình trệ, bị ứ đọng vốn không có điều kiện để mởrộng quy mô kinh doanh

Trong mối quan hệ đó thì bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình kinhdoanh, làm tốt công tác bán hàng nó sẽ đem lại hiệu quả tốt cho hoạt độngkinh doanh của đơn vị, kết quả bán hàng là yếu tố chính hình thành nên kếtquả kinh doanh Do đó bán hàng hàng hoá và xác định kết quả bán hàng cómối quan hệ chặt chẽ với nhau Hàng hoá là cơ sở quyết định sự thành cônghay thất bại của việc bán hàng, bán hàng là cơ sở để xác định kết quả bánhàng, quyết định kết quả là cao hay thấp còn kết quả bán hàng là căn cứ quantrọng để đa ra các quyết định về bán hàng Có thể khẳng định rằng kết quảbán hàng là mục tiêu cuối cùng của mỗi đơn vị, còn hàng hoá và bán hànghàng hoá là phơng tiện để thực hiện mục tiêu đó

1.4 Vai trò của hàng hoá, bán hàng và xác định kết quả bán hàng

Bán hàng có vai trò to lớn trong việc cân đối giữa cung và cầu, thông quaviệc bán hàng có thể dự đoán đợc nhu cầu của xã hội nói chung và của từngkhu vực nói riêng, là điều kiện để phát triển cân đối trong từng ngành, từngvùng và trên toàn xã hội Qua bán hàng giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoámới đợc thực hiện Cùng với việc bán hàng, xác định đúng kết quả bán hàng làcơ sở đánh giá hiệu quả cuối cùng của hoạt động kinh doanh trong một thời kỳ

nhất định tại Doanh nghiệp, xác định nghĩa vụ mà Doanh nghiệp phải thựchiện với Nhà nớc lập các quỹ Công ty, tạo điều kiện thuận lợi cho Doanhnghiệp hoạt động tốt trong kỳ kinh doanh tiếp theo, đồng thời nó cũng là sốliệu cung cấp thông tin cho các đối tợng quan tâm nh các nhà đầu t, các ngânhàng, các nhà cho vay Đặc biệt trong điều kiện hiện nay trớc sự cạnh tranhgay gắt thì việc xác định đúng kết quả bán hàng có ý nghĩa quan trọng trongviệc xử lý, cung cấp thông tin không những cho những nhà quản lý Doanhnghiệp để lựa chọn phơng án kinh doanh có hiệu quả nhất mà nó còn cung cấpthông tin cho các cấp chủ quản, cơ quan quản lý tài chính, cơ quan thuế phục vụ cho việc giám sát sự chấp hành chế độ, chính sách kinh tế tài chính,chính sách thuế

1.5 Các phơng thức bán hàng

1.5.1 Phơng thức bán buôn

Bán buôn hàng hoá là bán cho các đơn vị, cá nhân mà số lợng đó cha đivào lĩnh vực tiêu dùng, hàng hoá đó vẫn nằm trong lĩnh lu thông Bán buôngồm hai phơng thức sau:

1.5.1.1 Bán buôn qua kho

Là bán buôn hàng hoá mà số hàng hoá đó đợc xuất ra từ kho bảo quảncủa Doanh nghiệp

Bán buôn qua kho bằng cách giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này bênmua cử đại diện đến kho của Doanh nghiệp thơng mại để nhận hàng, Doanhnghiệp thơng mại xuất kho hàng hoá, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua.Sau khi bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hoặc chấp nhậnthanh toán thì hàng mới đợc xác nhận là bán hàng

Bán buôn qua kho bằng cách chuyển hàng: Theo hình thức này căn cứvào hợp đồng đã ký kết với bên mua, Doanh nghiệp thơng mại xuất kho hànggiao cho bên mua ở một địa điểm thoả thuận trớc giữa hai bên Hàng hoáchuyển bán vẫn thuộc sở hữu của Doanh nghiệp thơng mại Số hàng này đợcxác nhận là bán hàng khi Doanh nghiệp thơng mại đã nhận đợc tiền của bênmua hoặc bên mua chấp nhận thanh toán

1.5.1.2 Bán buôn vận chuyển thẳng

Là kiểu bán buôn mà Doanh nghiệp thơng mại sau khi mua hàng, nhậnhàng không nhập về kho mà chuyển thẳng cho khách hàng

Bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán: Theo hình thức này

ở Doanh nghiệp thơng mại vừa phát sinh nghiệp vụ bán hàng, vừa phát sinh

nghiệp vụ mua hàng Doanh nghiệp thơng mại có thể chuyển thẳng hàng đếnkho của ngời mua hoặc giao hàng tay ba tại kho của ngời bán.

Bán buôn vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán: Theo hình thứcnày Doanh nghiệp thơng mại chỉ đóng vai trò trung gian môi giới trong quan

hệ mua bán giữa ngời mua và ngời bán Doanh nghiệp thơng mại uỷ quyềncho ngời mua trực tiếp đến nhận hàng và thanh toán tiền hàng cho bên bántheo đúng hợp đồng đã ký kết với bên bán Tuỳ vào hợp đồng đã ký kết màDoanh nghiệp thơng mại đợc hởng một khoản tiền lệ phí do bên mua hoặcbên bán trả Trong trờng hợp trên Doanh nghiệp thơng mại không phát sinhnghiệp vụ mua bán hàng hoá mà chỉ là ngời tổ chức cung cấp hàng cho bênmua

1.5.2 Phơng thức bán lẻ

Là bán hàng hoá trực tiếp cho ngời tiêu dùng để sử dụng vào mục đíchtiêu dùng Bán lẻ hàng hoá có các phơng thức sau:

1.5.2.1 Phơng thức bán hàng thu tiền tập trung

Là phơng thức bán hàng tách rời việc thu tiền và giao hàng cho kháchnhằm chuyên môn hoá quá trình bán hàng Mỗi quầy có một nhân viên thungân, chuyên thu tiền viết hoá đơn, tính kê mua hàng cho khách hàng đểkhách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao Cuối ca, cuốingày bán hàng kiểm kê hàng tồn để xác định số lợng bán ra trong ngày và lậpbáo cáo bán hàng Nhân viên thu ngân kiểm tiền, nộp tiền hàng cho thủ quỹ vàlàm giấy nộp tiền

1.5.2.2 Bán lẻ thu tiền trực tiếp

Theo phơng thức bán lẻ này, ngời bán trực tiếp bán hàng và thu tiền củakhách Cuối ca, cuối ngày bán hàng kiểm tra hàng tồn quầy để xác định lợnghàng bán hàng, lập báo cáo bán hàng đồng thời nộp tiền cho thủ quỹ và lậpgiấy nộp tiền

1.5.3 Giao hàng đại lý

Theo phơng thức này Doanh nghiệp thơng mại giao hàng cho cơ sở nhận

đại lý, bên đại lý sẽ trực tiếp bán hàng và thanh toán tiền hàng cho Doanhnghiệp Số hàng gửi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của Doanh nghiệp cho đếnkhi bên nhận đại lý thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận thanh toán

1.5.4 Bán hàng trả góp

Khi giao hàng cho bên mua thì hàng hoá đợc coi là đã bán hàng Ngời

mua trả tiền mua hàng làm nhiều lần Ngoài số tiền bán hàng Doanh nghiệpthơng mại còn đợc hởng thêm ở ngời mua một khoản lãi vì trả chậm.

1.5.5 Bán hàng xuất khẩu

1.5.5.1 Phơng thức xuất khẩu trực tiếp

Theo phơng thức này, việc bán hàng đợc thực hiện bằng cách giao thẳngcho khách hàng mà không qua một đơn vị trung gian nào Doanh nghiệp tự tổchức vận chuyển hàng, khi đã xếp lên phơng tiện vận chuyển xuất khẩu đợcchủ phơng tiện ký vào vận đơn và hoàn thành thủ tục hải quan sân bay, bếncảng, cửa hàng thì đợc coi là thời điểm bán hàng Thủ tục gồm phiếu xuất kho

và báo cáo bán hàng thu ngoại tệ

1.5.5.2 Phơng thức xuất khẩu ủy thác

Theo phơng thức này Doanh nghiệp ký hợp đồng vận tải với đơn vị xuấtnhập khẩu chuyên môn Thời điểm hàng đợc coi là bán hàng và đợc tínhdoanh thu khi hoàn thành thủ tục cho đơn vị vận tải

1.6 Các yếu tố cấu thành liên quan đến kết quả bán hàng

1.6.1 Tổng doanh thu bán hàng (đơn vị áp dụng thuế GTGT theo

ph-ơng pháp khấu trừ)

Doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền bán hàng, tiền cung ứng dịch vụ(cha có thuế GTGT) bao gồm cả phụ thu và phí thu thêm ngoài gía bán (nếucó) mà cơ sở kinh doanh đợc hởng

1.6.2 Các khoản giảm trừ doanh thu

- Chiết khấu thơng mại : Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yếtcho khách hàng mua với khối lợng lớn

- Hàng bán bị trả lại: Lá giá trị của số sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch

vụ đã bán hàng bị khách hàng trả lại do những nguyên nhân vi phạm cam kết,

vi phạm hợp đồng kinh tế: Hàng hoá bị mất, kém phẩm chất, không đúngchủng loại, quy cách

- Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ đợc ngời bán chấp nhận mộtcách đặc biệt trên giá đã thoả thuận vì lý do hàng bán ra kém phẩm chất haykhông đúng quy cách theo quy định trên hợp đồng kinh tế

* Thuế:

Thuế GTGT: Là thuế gián thu tính trên một khoản giá trị tăng thêm củahàng hoá, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất lu thông đến tiêu dùng

và do ngời tiêu dùng cuối cùng chịu

Thuế bán hàng đặc biệt: Là loại thuế gián thu tính trên một số loại hàng

hoá, dịch vụ đặc biệt do nhà nớc quy định nhằm mục đích hớng dẫn tiêu dùng,

điều tiết thu nhập của ngời có thu nhập cao và góp phần bảo vệ nền sản xuấtnội địa đối với một số hàng nhất định

Thuế xuất khẩu: Là loại thuế thu vào hoạt động xuất khẩu hàng hoá

1.6.3 Giá vốn hàng bán

Phản ánh giá trị gốc của hàng hoá, thành phẩm, dịch vụ, lao vụ đã thực

sự bán hàng trong kỳ ý nghĩa của giá vốn hàng bán chỉ đ ợc sử dụng khi xuấtkho hàng hoá và bán hàng Khi hàng hoá đã bán hàng và đợc phép xác địnhdoanh thu thì đồng thời giá trị hàng xuất kho cũng đợc phản ánh theo giá vốnhàng bán để xác định kết quả Do vậy xác định đúng giá vốn hàng bán có ýnghĩa quan trọng vì từ đó Doanh nghiệp xác định đúng kết quả kinh doanh

Và đối với các Doanh nghiệp thơng mại thì còn giúp cho các nhà quản lý

đánh giá đợc khâu mua hàng có hiệu quả hay không để từ đó tiết kiệm chiphí thu mua

Doanh nghiệp có thể sử dụng các phơng pháp sau để xác định trí giá vốncủa hàng xuất kho:

+ Chi phí vật liệu bao bì: Bao gồm các chi phí vật liệu liên quan đến bánhàng nh vật liệu bao gói, vật liệu dùng cho sửa chữa quầy hàng

+ Chi phí dụng cụ, đồ dùng: Là các loại chi phí cho dụng cụ cân, đo,

đong, đếm, bàn ghế, máy tính cầm tay phục vụ cho bán hàng

+ Chi phí khấu hao TSCĐ: Là chi phí khấu hao ở bộ phận bán hàng (nhà

cửa, kho tàng, phơng tiện vận chuyển )

+ Chi phí bảo hành sản phẩm: Là chi phí cho sản phẩm trong thời gian

đ-ợc bảo hành theo hợp đồng

+ Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là các chi phí dịch vụ mua ngoài sửachữa TSCĐ, tiền thuế kho bãi, cửa hàng, vận chuyển bốc hàng bán hàng, tiềnhoa hồng cho đại lý bán hàng, cho đơn vị nhận uỷ thác xuất khẩu

+ Chi phí bằng tiền khác: Là các chi phí khác phát sinh trong khi bánhàng ngoài các chi phí kể trên nh chi phí tiếp khách ở bộ phận bán hàng, chiphí giới thiệu sản phẩm, hàng hoá, quảng cáo chào hàng, chi phí hội nghịkhách hàng

1.6.5 Chi phí quản lý doanh nghiệp

Chi phí quản lý doanh nghiệp: Là những khoản chi phí phát sinh có liênquan chung đến toàn bộ hoạt động của cả doanh nghiệp mà không tách riêng

ra đợc cho bất kỳ một hoạt động nào

Chi phí phận quản lý doanh nghiệp bao gồm nhiều loại nh:

+ Chi phí nhân viên quản lý: Bao gồm các khoản tiền lơng, các khoảnphụ cấp, BHXH, BHYT, KPCĐ của Ban giám đốc, nhân viên quản lý ở cácphòng ban của doanh nghiệp

+ Chi phí vật liệu quản lý: Bao gồm các vật liệu xuất dùng cho công tácquản lý nh: giấy, bút, mực

+ Chi phí khấu hao TSCĐ: Phản ánh chi phí Kh TSCĐ dùng chung chodoanh nghiệp nh: nhà cửa làm việc của các văn phòng, ban, máy móc thiết bịdùng cho quản lý

+ Thuế, phí và lệ phí: Phản ánh các khoản chi phí về thuế, phí và lệ phí

nh thuế môn bài, thuế thu trên vốn

+ Chi phí dự phòng: Phản ánh các khoản dự phòng, dự phong fphải thukhó đòi, tính vào chi phí SXKD của doanh nghiệp

+ Chi phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh chi phí về dịch vụ mua ngoài,thuê ngoài nh: tiền điện, nớc, điện thoại, thuê nhà

+ Chi phí bằng tiền khác: Phản ánh các chi phí khác thuộc quản lý chungcủa doanh nghiệp nh hội nghị, tiếp khách, công tác phí

Việc phân bổ chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp tuỳthuộc vào lợi nhuận về bán hàng trong kỳ, căn cứ vào mức dộ ( quy mô) phátsinh chi phí và doanh thu bán hàng vào chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệpbảo đảm nguyên tắc phù hợp giữa chi phí và doanh thu

2 Kế toán nghiệp vụ bán hàng và xác định kết quả bán hàng

2.1 Chứng từ kế toán sử dụng trong bán hàng và xác định kết quả bán hàng bao gồm

* Hợp đồng mua bán

* Phiếu thu, phiếu chi

* Giấy báo nợ, có của ngân hàng

* Hoá đơn giá trị gia tăng

*Hoá đơn bán hàng

* Hoá đơn đặc thù

*Bảng kê hoá dơn bán lẻ hàng hóa, dịch vụ

*Bảng chứng từ liên quan đến nghiệp vụ bán hàng

2.2 Tài khoản kế toán sử dụng

Để phản ánh tình hình bán hàng và xác định kết quả bán hàng kế toán sửdụng vào tài khoản sau:

*Tài khoản 156 “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định – Hàng hoá : ” Dùng để phản ánh thực tế giá trị hànghoátại kho, tại quầy, chi tiết theo từng kho, từng quầy, loại, nhóm hàng hoá

TK 156 còn đợc chi tiết thành:

+TK 1561 – Giá mua hàng

+TK 1562 – Chi phí thu mua hàng hoá

* TK 157 – “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định Hàng gửi đi bán :” Phản ánh giá trị mua của hàng gửibán, ký gửi, đại lý cha chấp nhận Tài khoản này đợc mở rộng chi tiết theotừng mặt hàng, từng lần gửi đi, từ khi gửi đi đến khi đợc chấp nhận thanhtoán

* TK 151 – “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định Hàng mua đang đi đ ờng :” Dùng để phản ánh trị giáhàng mua đang đi đờng và đợc mở chi tiết theo từng chủng loại hàng và từnghợp đồng mua bán

*TK 511 – “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ”

Dùng để phản ánh tổng số doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ cuả doanh nghiệp trong một kỳ kế toán

TK 511: Không có số d cuối kỳ và đợc chi tiết thành 4 tài khoản cấp 2:+TK 5111: Doanh thu hàng hoá

+TK 5112: Doanh thu bán các thành phẩm

+TK 51113: Doanh thu cung cấp dịch vụ

+TK 5114: Doanh thu trợ cấp, trợ giá

*TK 521: “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác địnhChiết khấu thơng mại”.

Dùng để phản ánh khoản triết khấu thơng mại mà doanh nghiêp đã giảmtrừ,hoăc đã thanh toán cho ngời mua hàng do ngời mua hàng đã mua với khốilợng lớn va theo thỏa thuận bên bán sẽ dành cho bên mua một khoản chiếtkhấu thơng mại.

*TK 531 Hàng bán bị trả lại” ”

Dùng để theo dõi doanh thu của số hàng hoá, thành phẩm, lao vụ, dịch vụ

đã tiêu thụ nhng bị khách hàng trả lại

* TK 532: Giảm giá hàng bán“Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định ”

Dùng để theo dõi toàn bộ, các khoản giảm giá hàng bán cho khách hàngtrên giá bán đã thoả thuận

* TK 632: Giá vốn hàng bán“Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định ”

Đợc sử dụng để phản ánh trị giá vốn của sản phẩm hàng hóa, dịch vụ

* TK 642: Chi phí quản lý doanh nghiệp“Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định ”

Chi phí quản lý doanh nghiệp khi phát sinh đợc tập hợp theo từng yếu tố

nh chi phí nhân viên, chi phí vật liệu v v vào TK 642

* TK 641: Chi phí bán hàng“Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định ”

Chi phí bán hàng khi phát sinh đợc tập hợp thep từng yếu tố nh chi phínhân viên khấu hao tài sản cố định v v vào tài khoản 641

* TK 911: Xác định kết quả kinh doanh“Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định ”

Để xác định kết quả của toàn bộ hoạt động kinh doanh, kế toán sử dụngtài khoản 911

Ngoài ra kế toán còn sử dụng một số TK nh: TK 111” tiền mặt”., TK 112

“Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định tiền gửi ngân hàng”., TK 131 “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định phải thu của khách hàng”., TK 611 “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định muahàng”., ( đối với doanh nghiệp áp dụng phơng pháp kiểm kê định kỳ)

2.3 Phơng pháp bán hàng trong doanh nghiệp thơng mại

(Vì đơn vị thực tập áp dụng hạch toán theo phơng pháp kê khai thờngxuyên và tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ, nên ở đây em chỉ nóiriêng phần này)

2.3.1 Phơng pháp kế toán bán hàng theo phơng thức bán hàng

* Kế toán nghiệp vụ bán buôn qua kho theo phơng thức gửi bán

- Khi xuất hàng gửi đi bán hàng kế toán ghi

Nợ TK 157 – Hàng gửi đi bán

Có TK 156 – ( 1561) – Hàng hoá

Nếu khách hàng ứng trớc tiền mua hàng hoá, kế toán ghi

Nợ TK 111, 112 – Tiền mặt, TGNH

Doanh thu và GTGT đầu ra phải nộp:

Nợ TK 131: Tổng giá thanh toán phải thu khách hàng

Nợ TK 111, 112: Tiền bán hàng hoá đã thu

Có TK 511: Doanh thu bán hàng theo giá không thuế

Thuế VAT phải nộp

* Kế toán nghiệp vụ bán buôn trực tiếp qua kho

- Khi xuất bán trực tiếp hàng hoá, kế toán, kế toán ghi giá vốn

Nợ TK 632 – Giá vốn hàng bán

Có TK 156 ( 1561) – Hàng hoá

- Doanh thu và thuế GTGT đầu ra thu hộ phải nộp Nhà nớc

Nợ TK 111, 112: Đã thanh toán theo giá có thuế

Tổng giá

thanh toán (cả thuế VAT)

Có TK 511: doanh thu theo giá cha có thuế.

Thuế VAT phải nộp

* Kế toán nghiệp vụ bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán

- Khi mua hàng vận chuyển bán thẳng, căn cứ chứng từ mua hàng ghi trịgiá hàng mua bán thẳng

Nợ TK 157 – Hàng gửi bán

Nợ TK 133 – Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 111, 112 – Tiền mặt, TGNH

Có TK 331 – Phải trả nhà cung cấp

Nếu mua bán thẳng giao nhận trực tiếp tay ba với nhà cung cấp vàkhách hàng mua, kế toán ghi:

Nợ TK 131 – Phải thu khách hàng.

Có TK 511 – Doanh thu theo giá cha có thuế

Có TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp

- Thanh toán tiền mua lô hàng cho nhà cung cấp

Nợ TK 331 – Phải trả nhà cung cấp

Có TK 111, 112 – tiền mặt, TGNH

Sơ đồ 3: Sơ đồ hạch toán bán buôn chuyển thẳng

* Kế toán nghiệp vụ chi tiết hàng hoá: Kế toán phải chi tiết từng đối tợngmua, hàng ký gửi Ngoài ra kế toán phải thống kê riêng có chứng từ bànhàng qua kho bán thẳng và bán nội bộ để có số liệu chính xác, kịp thời

* Kế toán nghiệp vụ bán lẻ hàng hoá:

- Khi xuất kho giao hàng bán lẻ cho cửa hàng, cho quầy, kế toán chi tiếttài khoản kho hàng theo địa điểm luôn chuyển nội bộ cửa hàng

Nợ TK 156 – Kho quầy, cửa hàng nhận bán( 1561)

Có TK 156 – kho hàng hoá( kho chính) ( 1561)

- Khi nhận đợc báo cáo, ( bảng kê) bán hàng bán hàng và báo cáo tiềnnộp sau ca, ngày, kế toán ghi:

Mua hàng Bán thẳng

Doanh thu

ch a có VAT

Thuế VAT

đ ợc khấu trừ

TK 3331

Thuế VAT phải nộp

Số thuế GTGT phải nộp

Kết chuyển giá vốn - xác định KQKD

Nợ TK 111 – Số tiền thừa.

Có TK 338( 3381) – Tiền thừa so với doanh thu

-Trờng hợp thiếu tiền, ghi số thiếu chờ xử lý , nếu cha rõ nguyên nhân

hàng xuất bán = đầu ngày + hàng nhập - hàng tồn cuối

( ca) trong ngày( ca ) ngày (ca)

= x

- Căn cứ số lợng trên để xác định doanh thu và giá vốn bán sau ca, ngày

đối chiếu với bán hàng tại quầy, cửa hàng, kế toán ghi giá vốn:

Nợ TK 632 – Giá vốn hàng bán

Có TK 156 – Chi tiết kho quầy

Sơ đồ 4: Sơ đồ hạch toán nghiệp vụ bán lẻ hàng hoá

*Kế toán bán hàng giao đại lý:

-Nếu Công ty bán lẻ thực hiện dịch vụ bán đại lý, ký gửi cho các Công tybán buôn hoặc cơ sở sản xuất thì theo nguyên tắc kế toán;

+Hàng nhận đại lý, ký gửi bán lẻ, kế toán ghi ngoài bảng nợ TK 003 –

Số lợng x giá bán hàng nhận bán chi tiết cho từng ngời giao đại lý, ký gửi:

Nợ TK 331 – Nhà cung cấp – Ngời giao đại lý

Có TK 331 - Phải trả nhà cung cấp

Có TK 511 – Doanh thu hoa hồng

Trả tiền cho chủ đại lý số thực còn lại sau khi thanh toán

Nợ TK 331 – Phải trả nhà cung cấp

Kế toán chi tiết nghiệp vụ này phải theo dõi từng cơ sở đại lý, từng lôhàng xuất kho.

*Kế toán hàng bán trả góp:

Doanh nghiệp bán lẻ hàng theo phơng thức trả góp chỉ đợc ghi doanh thuphần thu tiền bán hàng giá hoá đơn( giá bán thu trên một lần) Phần lãi trảgóp phải thu của khách hàng doanh nghiệp ghi nhận vào thu tài chính Căn cứvào chứng từ bán trả góp kế toán ghi:

Nợ TK 111, 112 – Phần tiền hàng đã thu

Nợ TK 131 – Phải thu theo phơng thức trả góp

Có TK 511 – Doanh thu bán trả góp theo hoá đơn

Có TK 3387 – Lãi bán hàng trả góp

Có TK 3331 – Thuế GTGT đầu ra phải nộp

Các nghiệp vụ về giá vốn ghi giống các trờng hợp bán hàng trực tiếp

Nợ TK 632 – giá vốn hàng bán

Có TK 156 - Hàng hoá

Sơ đồ 6: Sơ đồ hạch toán nghiệp vụ bán hàng trả góp

TK 911 TK 511 TK 111, 112

Kết chuyển Doanh thu theo giá

Doanh thu thuần bán thu tiền ngay Số tiền ngời mua trả

lần đầu lúc mua hàng

TK 131Thuế VAT phải nộp tính

Trên giá bán thu tiền ngay Tổng số thu tiền ở

tiền còn ngời Thuê VAT trên lợi tức trả chậm phải thu mua

Kế toán chi tíêt nghiệp vụ này ngoài việc theo dõi từng ngời mua, từnglần mua còn đặc biệt theo dõi các số tiền nợ và tình hình thuế giá trị gia tăng

nợ theo từng kỳ hạn

*Kế toán nghiệp vụ giảm trừ doanh thu

* Chiết khấu thơng mại

Phản ánh số chiết khấu thơng mại thực tế phát sinh trong kỳ, ghi:

Nợ TK 521 – Chiết khấu thơng mại

Nợ TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (33311) (nếu có)

Có các TK 111, 112, 131, …

Cuối kỳ, kết chuyển số chiết khấu thơng mại đã chấp thuận cho ngời muaphát sinh trong kỳ sang tài khoản doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ,ghi:

Nợ TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

Có TK 521 – Chiết khấu thơng mại

Nợ TK 532 – Giảm giá hàng bán (Theo giá bán cha có thuế GTGT)

Nợ TK 3331 – Thuế GTGT phảI nộp (33311)(Số thuế GTGT của hàngbán phải giảm giá)

Có các TK 111, 112, 131, …

Cuối kỳ kế toán, kết chuyển tổng số giảm giá hàng bán phát sinh trong

kỳ sang TK “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” hoặc TK “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định Doanh thubán hàng nội bộ”., ghi:

Nợ TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

Nợ TK 512 – Doanh thu bán hàng nội bộ

Có TK 532 – Giảm giá hàng bán

* Hàng bán bị trả lại

Khi doanh nghiệp nhận lại sản phẩm, hàng hóa bị trả lại, kế toán phản

ánh giá vốn của hàng bán bị trả lại:

Doanh nghịêp kế toán hàng tồn kho theo phơng pháp kê khai thờngxuyên, ghi:

Nợ TK 154 – Chi phí sản xuất , kinh doanh dở dang

Nợ TK 155 – Thành phẩm

Nợ TK 156 – Hàng hóa

Có TK 632 – Giá vốn hàng bán

Thanh toán với ngời mua hàng về số tiền của hàng bán bị trả lại:

Đối với sán phẩm, hàng hóa thuộc đối tợng chịu thuế GTGT tính theo

ph-ơng pháp khấu trừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phph-ơng phápkhấu trừ, ghi:

Nợ TK 531 – Hàng bán bị trả lại( Giá bán cha có thuế GTGT)

Nợ TK 3331 – Thuế GTGT phải nộp (33311)(Số thuế GTGT của hàngbán bị trả lại)

Nợ TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5111, 5112)

Nợ TK 512 – Doanh thu bán hàng nội bộ

Có TK 531 – hàng bán bị trả lại

Sơ đồ 7: Sơ đồ hạch toán nghiệp vụ giảm trừ doanh thu

TK 111, 112, 131 TK 521, 531, 532 TK 511, 512

K CK T/mại, giảm giá hàng bán

hay hàng bán bị trả lại K\CCKTM,giảm giá, hàng

TK 33311 bán bị trả lại sang DTTiền thuế của khoản

giảm trừ doanh thu

K\C D thu thuần Giảm giá vốn Nhập kho hàng bán

xác định kết quả hàng bị trả lại bị trả lại

2.3.3 Kế toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp

Có TK 152 (chi tiết tiểu khoản)

Các chi phí về dụng cụ, đồ dùng phục vụ cho việc bán hàng

Nợ TK 641 (6413)

Có TK 153: Xuất dùng với giá trị nhỏ.

Có TK 152: Chi vật liệu sửa chữa

Có TK 155: Chi sản phẩm đổi cho khách hàng

Gía trị dịch vụ mua ngoài liên quan đến bán hàng

Nợ TK 641 (6417) Trị giá dịch vụ mua ngoài

Nợ TK 133 (1331): Thuế VAT đầu vào đợc khấu trừ

Có TK 331 Tổng giá thanh toán của dịch vụ mua ngoài

Chi phí dự toán tính vào chi phí bán hàng kỳ nay:

Nợ TK 641 (chi tiết tiểu khoản)

Có TK 142 (1421): Phân bổ chi phí trả trớc

Có TK 335: Trích trớc chi phí phải trả theo kế hoạch

Các chi phí khác bằng tiền phát sinh trong kỳ

Cuối kỳ kết chuyển chi phí bán hàng:

Nợ TK 911: Trừ vào kết quả trong kỳ

Có TK 641 (chi tiết tiểu khoản)

Sơ đồ 8: Sơ đồ hạch toán chi phí bán hàng

TK 334, 338 TK 641 TK 152, 111

Chi phí nhân viên bán hàng Các khoản giảm chi phí

bán hàng

* Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp:

Việc hạch toán chi phí quản lý doanh nghiệp tơng tự nh hạch toán chi phíbán hàng Đối với các khoản dự phòng; Cuối niên độ kế toán căn cứ vào tìnhhình thực tế và chế độ quy định Kế toán trích lập dự phòng cho năm tới đợchạch toán nh sau:

Nợ TK 642 (6426)

Có TK 139: Dự phòng phải thu khó đòi

Sơ đồ 9: Sơ đồ hạch toán chi phí quản lý

Chi phí nhân viên Các khoản giảm chi phí

QL doanh nghiệp quản lý

TK 214

Chi phí khấu hao TSCĐ

phục vụ cho quản lý

Công việc này đợc tiến hành nh sau:

- Kết chuyển doanh thu thuần về bán hàng sản phẩm, hàng hoá, lao vụ,dịch vụ:

Nợ TK 511: Doanh thu thuần về bán hàng bên ngoài

Nợ TK 512: Doanh thu thuần về bán hàng nội bộ

Có TK 911 (Hoạt động sản xuất – kinh doanh)

- Kết chuyển giá vốn sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch vụ đã bán hàng:

Nợ TK 911 (Hoạt động sản xuất – kinh doanh)

Có TK 632(Giá vốn hàng bán)

- Kết chuyển chi phí bán hàng:

Nợ TK 911 (Hoạt động sản xuất - kinh doanh)

Có TK 641: Chi phí bán hàng kết chuyển kỳ này

- Kết chuyển chi phí quản lý:

Nợ TK 911 (Hoạt động sản xuất – kinh doanh)

Có TK 642: Chi phí quản lý DN kết chuyển kỳ này

- Kết chuyển kết quả bán hàng:

+ Nếu lãi

Nợ TK 911 (Hoạt động sản xuất - kinh doanh)

Có TK 421 (4212: Hoạt động sản xuất - kinh doanh)

+ Nếu lỗ

Nợ TK 421 (4212: Hoạt động sản xuất - kinh doanh)

Có TK 911: Hoạt động sản xuất - kinh doanh

Sơ đồ 10: Sơ đồ hạch toán xác định kết quả bán hàng

Kết chuyển trị giá vốn bán Kết chuyển doanh thu thuần

hàng bán hàng trong kỳ về bán hàng hàng hoá trong kỳ

* Sổ kế toán chi tiết: Thẻ sổ kế toán chi tiết

Tuỳ theo từng doanh nghiệp vận dụng các loại sổ khác nhau, một trongnhững hình thức sau:

Mỗi loại hình thức ghi sổ có trình tự ghi sổ riêng, do Công ty cổ phần

l-ơng thực Hà Bắc áp dụng hình thức “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác địnhChứng từ ghi sổ”., nên trong chuyên đềnày sẽ đi sâu nghiên cứu hình thức “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác địnhChứng từ ghi sổ”

Đặc trng cơ bản của “Hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác địnhChứng từ ghi sổ” là căn cứ trực tiếp để ghi sổ kếtoán tổng hợp Việc ghi sổ kế toán tổng hợp là ghi theo trình tự thời gian trên

sổ đăng ký chứng từ ghi sổ, ghi theo nội dung kinh tế trên sổ cái

Chứng từ ghi sổ do kế toán lập trên cơ sở chứng từ gốc hoặc bảng tổnghợp các chứng từ gốc cùng loại, có cùng nội dung kinh tế

Chứng từ ghi sổ đợc đánh số hiệu liên tục trong từng tháng hoặc cả năm(theo thứ tự trong sổ đăng ký chứng từ ghi sổ) và các chứng từ gốc ghi kèm,phải đợc kế toán trởng duyệt trớc ghi sổ kế toán Sổ kế toán sử dụng:

+ Sổ kế toán tổng hợp có 2 loại: Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ và sổ cái.+ Sổ kế toán chi tiết: Các sổ, thẻ kế toán chi tiết

* Trình tự ghi sổ:

Hàng ngày căn cứ vào chứng từ gốc hoặc bảng tổng hợp chứng từ gốc, kếtoán lập chứng từ ghi sổ, căn cứ vào chứng từ ghi sổ để ghi vào sổ đăng kýchứng từ ghi sổ, sau đó dùng để ghi sổ cái, chứng từ gốc sau đó dùng để ghivào các sổ, thẻ kế toán chi tiết

Cuối tháng khoá sổ tính ra tổng số tiền phát sinh trong tháng nên sổ đăng

ký chứng từ ghi sổ, tính ra tổng số phát sinh nợ, phát sinh có của từng tàikhoản sổ cái, lập bảng cân đối phát sinh Sau khi đối chiếu đúng số liệu ghitrên sổ cái và bảng tổng hợp chi tiết, lập báo cáo tài chính

Sơ đồ 11: Sơ đồ khái quát kế toán theo hình thức chứng từ ghi sổ

Ghi hàng ngàyGhi chép cuối thángQuan hệ đối chiếu

Sổ chi tiết TK: 632,

511, 156, 331, 151

Bảng tổng hợpchi tiết

Chứng từ gốc

Sổ quỹ Bảng tổng hợpchứng từ gốc

Chứng từ ghi sổ

Sổ cái

Bảng cân đối số phát sinh

Báo cáo kế toán

Sổ đăng ký

chứng từ ghi sổ