Tài liệu Tuyển tập Đạm Phương Nữ sử ( Q2 ) pdf

Chó khi nađo treê ăaô nhíơn roô thíịy sûơ söịng cuêa mònh, ăaô biïịt líịy quaâ khûâ mađ suy hiïơn taơi, líịy hiïơn taơi mađ suy tûúng lai, ăaô nhíơn ặúơc traâch nhiïơm cuêa caâc viïơc ăa

MUƠC LUƠC

CHÛÚNG I MÚÊ MANG LYÂ TRÑ, SOI SAÂNG LÛÚNG TÍM, GÍY DÛƠNG NGHÕ LÛƠC 3

CHÛÚNG II PHAÂT TRIÏÍN NHÍN PHÍÍM 21

CHÛÚNG III TREÊ ĂÖỊI VÚÂI GIA ẰNH 49

CHÛÚNG IV KHUÖN MÍÎU CUÊA CHA MEƠ VAĐ TÍƠP QUAÂN CUÊA CON CAÂI 58

PHÍÌN THÛÂ HAI ẶÂC DUƠC

CHÛÚNG I

MÚÊ MANG LYÂ TRÑ, SOI SAÂNG LÛÚNG TÍM,

GÍY DÛƠNG NGHÕ LÛƠC

NHÍN CHI SÚ TÑNH BAÊN THIÏƠN

Nhiïìu hoơc giaê phûúng Tíy cuông nhû phûúng Ăöng cho rùìng loađi ngûúđi khi múâi sinh ra ăïìu thiïơn caê Súê dô sau nađy sinh gian, aâc, tađ, dím lađ do sûơ tíơp thađnh vïì sau Traâi laơi cuông coâ möơt söị hoơc giaê cho rùìng baên tñnh cuêa treê con chùỉng coâ gò lađ thiïơn, coâ thïí noâi lađ ñch kyê, lađ vö tònh, lađ hung dûô thò ăuâng hún La Fontaine nhađ thú nguơ ngön Phaâp tûđng than rùìng: “Caâc tuöíi íịy khöng tònh thûúng”

Hai quan niïơm íịy ăöịi vúâi töi lađ cûơc ăoan caê Theo thiïín yâ cuêa töi thò treê con khöng coâ gò lađ thiïơn mađ cuông khöng coâ gò lađ aâc caê Thiïơn aâc ăïìu do sûơ tíơp nhiïîm cuêa hoađn caênh vađ giaâo duơc sau nađy Tím höìn cuêa treê lađ möơt maênh giíịy trùưng tinh, trïn maênh giíịy íịy nïịu gùơp nhađ nghïơ sô tađi hoa seô phaâc hoơa ra nhûông mađu sùưc rûơc rúô, ăeơp ăeô Nïịu gùơp phaêi möơt tay vuơng vïì, vuô phu, vö hoơc, vö haơnh seô böi nhođa nhûông neât ăen töịi

Vò thïị treê con töịt hay hû lađ do tay cuêa chuâng ta caê Khi treê múâi lïn hai tuöíi, treê chûa coâ quan niïơm gò vïì thiïơn vađ aâc, vïì ăaơo ặâc vađ khöng ăaơo ặâc Ăöịi vúâi treê chó coâ caâi cho pheâp vađ caâi khöng cho pheâp, caâi lađm vui cha meơ vađ caâi lađm phiïìn cha meơ Khi lađm möơt viïơc cíịm seô bõ trûđng phaơt, khi lađm viïơc vui cha meơ seô ặúơc sûơ

íu ýịm Toâm laơi lađ chó coâ lođng thûúng vađ lođng súơ haôi, chúâ ăaơo ặâc, thiïơn aâc lađ chuýơn treê chûa hiïíu vađ cuông coâ thïí noâi lađ treê chûa coâ Trong thúđi kyđ nađy meơ lađ tinh thíìn, lađ lûúng tím cuêa treê víơy Caâi gò

meơ cho pheâp hoùơc meơ baêo lađm lađ ăiïìu thiïơn, ăiïìu phaêi, ăiïìu ăaơo ặâc, caâi gò meơ cíịm hùỉn lađ ăiïìu aâc, ăiïìu traâi, ăiïìu vö ăaơo

Nhûng qua ăïịn nùm thûâ ba, nhúđ sûơ huíịn luýơn díìn díìn treê ăaô caêm giaâc möơt caâch mú höì con ngûúđi ta cíìn phaêi ùn úê möơt caâch nhín tûđ, khöng nïn lađm haơi ai caê, nïn noâi thađnh thíơt vađ ăöịi ăaôi pheâp tùưc vúâi moơi ngûúđi Khi treê ăaô bùưt ăíìu nhíơn nhûông viïơc nïn lađm, vađ gheât súơ traânh nhûông viïơc xíịu xa, bíơy baơ, lođng ăaơo ặâc cuêa treê ăaô bùưt ăíìu khúêi nhoâm

LOĐNG THIÏƠN AÂC CUÊA TREÊ

Trong chûúng “giaâo duơc tuđy tím lyâ ăùơc biïơt cuêa con treê” töi ăaô noâi ăïịn sûơ khöng liïn tiïịp trong yâ thûâc cuêa treê, treê khöng nhíơn thíịy thúđi gian möơt caâch cho roô rađng, viïơc höm qua khöng ùn dñnh vúâi ngađy nay, viïơc ngađy nay khöng liïn laơc vúâi ngađy mai Vò leô ăoâ caâi lođng ăaơo ặâc vađ thiïơn aâc cuêa treê cuông luâc íín luâc hiïơn khöng chûđng Haôy xem thñ duơ sau nađy:

Möơt treê múâi ba tuöíi tay cíìm miïịng baânh ặúng ùn, thíịy möơt treê ùn mađy ăi qua, böơ raâch rûúâi ăoâi khaât, treê lïn ba tûơ cíìm miïịng baânh beê nûêa cho treễn mađy ÍỊy lađ möơt viïơc thiïơn roô rađng Nhûng ăïịn ngađy mai, meơ ăaô cho treê ùn baânh röìi, cođn laơi möơt phíìn ăïí dađnh cho cha úê trïn bađn, trong khi vùưng mùơt meơ, treê ăaô roân reân nhòn miïịng baânh do dûơ möơt tyâ, röìi khöng ăeđ nöíi lođng muöịn, treê ăaô bođ lïn ghïị ùn caê phíìn baânh cuêa cha möơt caâch lanh leơ, treê ăaô lađm viïơc töơi löîi möơt caâch quaâ tûơ nhiïn Chó möơt viïơc ùn, trong hai ngađy tiïịp nhau, treê coâ thïí lađm hai viïơc khaâc nhau, möơt bïn lađ lađm phuâc vúâi ngûúđi, möơt bïn lađ sûơ bíịt hiïịu vúâi cha Trûúđng húơp íịy ta khöng nïn líịy lađm laơ, nïịu nhû ta ăaô hiïíu treê khöng coâ möơt yâ thûâc liïn tiïịp Trong khi ùn miïịng baânh cuêa cha, treê khöng cíìn nhúđ ăïịn viïơc lađm phuâc ngađy höm qua ăïí ăöịi chiïịu Bao nhiïu caêm giaâc vïì sûơ ngon lađnh vui thñch khi ùn ặúơc miïịng baânh, ăaô aâm aênh xuâc ăöơng

vađo sûâc tûúêng tûúơng cuêa treê, treê vöơi vaô ùn cho ặúơc miïịng baânh ăïí thoêa maôn sûơ ûúâc muöịn hiïơn taơi, cođn caâc suy nghô gò khaâc ăïìu ăaânh deơp möơt bïn Hiïíu nhû thïị ta múâi biïịt tha thûâ nhûông löîi líìm cuêa treê, ta khöng nïn phiïìn traâch treê, mađ chó cíìn daơy treê möơt caâch khaâc ăïí sûêa ăöíi laơi Ngûúđi meơ nïn nhúâ rùìng: díìu treê lađm möơt löîi líìm, löîi líìm íịy cuông khöng ăïịn nöîi quaâ nùơng mađ phaêi ăöịi ăaôi vúâi treê möơt caâch nghiïm khùưc, traâi laơi phaêi sûêa daơy treê möơt caâch hiïìn hođa Tûđ caâi yâ thûâc khöng liïn tiïịp ăïịn yâ thûâc liïn tiïịp víîn xa nhau, cha meơ cíìn giuâp treê nöịi sûơ liïn tiïịp íịy bùìng caâch thöng minh vađ ýu díịu

Trïn töi ăaô líịy möơt thñ duơ vïì yâ thûâc khöng liïn tiïịp mađ treê coâ thïí lađm hai viïơc thiïơn aâc khöng giöịng nhau Dûúâi ăíy töi kïí laơi möơt thñ duơ vïì sûơ löîi líìm cuêa treê do trñ tûúêng tûúơng

Chuýơn nađy lađ möơt chuýơn thíơt cuêa con trai töilađ höìi lïn 6 tuöíi do töi chûâng kiïịn Nùm íịy töi úê Ăađ Nùĩng, möơt höm töi ngöìi xem trong cûêa kñnh böîng thíịy möơt viïn soêi neâm vađo giûôa mùơt kñnh, mùơt kñnh raơn vúô lađm hai, töi giíơt mònh nhòn ra, thíịy H.T

ăang ặâng ngoađi búđ ăíịt tay cíìm möơt chiïịc naâ cao su böơ tõch vûđa bùưn xong Ngaơc nhiïn hún nûôa lađ töi thíịy em cuêa H.T con gaâi töi, múâi lïn ba tuöíi, nùìm síịp trïn phaên miïơng cûúđi, ăíìu ăöơi möơt quaê giíịy vo trođn Trûúâc möơt hađnh ăöơng kyđ quaâi vađ nguy hiïím nhû thïị, töi kinh ngaơc hïịt sûâc, nhûng gùơp trûúđng húơp nhû thïị nađy töi víîn toê thaâi ăöơ ríịt ăiïìm tônh ăïí tòm ra nguýn nhín vò sao con töi ăaô lađm möơt viïơc khaâc thûúđng nhû thïị Töi goơi H.T vađo, thu caâi suâng cao su cíịt ăi vađ buöơc phaêi ặâng úê tûúđng Khi íịy chõ cuêa H.T lađm ăöịc giaâo úê trûúđng nûô hoơc Ăađ Nùĩng ăi lađm vïì Töi ăem cíu chuýơn ra hoêi Con gaâi lúân töi cuông ngaơc nhiïn quaâ sûâc Nhûng tinh yâ ăaô tòm ra ặúơc nguýn nhín Con gaâi töi ăaô múê ra cho töi möơt quýín saâch chûô Phaâp vïì loaơi vùn tuýín, trong íịy coâ möơt hònh veô möơt ặâa treê trïn ăíìu ăöơi möơt quaê cam vađ möơt duông sô dûúng cung ra bùưn Ngađy thûúđng

H.T ăaô múê saâch íịy ra xem hònh vađ nhúđ chõ cùưtnghôa nhûông hònh aênh cho nghe Chõ ăaô kïí chuýơn öng Guillau me Tell bùưn truâng quaê cam trïn ăíìu con Cíu chuýơn íịy ăaô aâm aênh trñ tûúêng

tûúơng cuêa con trai nhoê töi Noâ cuông coâ yâ nghô: Nïịu GuillaumeTell bùưn truâng quaê cam ăïí trïn ăíìu con, thò noâ cuông coâ thïí bùưn truâng quaê giíịy ăïí trïn ăíìu em Trñ tûúêng tûúơng íịy ăaô ặa ăïịn möơt viïơc lađm nguy hiïím vađ daơi döơt vö cuđng May mađ viïn soêi vö tònh khöng truâng mùơt con gaâi múâi lïn hai tuöíi cuêa töi

Viïơc lađm cuêa H.T lađ ríịt nguy hiïím, nhûng theo yâ töi khöng coâ töơi löîi gò caê Ăûâa con töi ăaô bõ löi keâo búêi möơt trñ tûúêng tûúơng quaâ maơnh, nïn ăaô lađm möơt viïơc mađ khöng cíìn xeât viïơc íịy coâ nguy hiïím hay khöng, töơi löîi hay khöng? Nïịu gùơp viïơc nađy, töi khöng chõu tòm roô nguýn nhín, mađ trûđng phaơt con töi möơt caâch nghiïm khùưc thò thíơt lađ oan cho treê, giaâo duơc cuêa töi seô ăi ăïịn chöî thíịt baơi hoađn toađn

Cha meơ trûúâc sûơ líìm löîi cuêa con, nïn tòm cho ra nguýn do, röìi chó cíìn möơt sûơ daơy baêo cho minh baơch lađm cho treê tónh ngöơ, khöng cíìn phaêi la mùưng öìn ađo

Chuâng ta tuđy theo sûơ phaât triïín cuêa tím höìn mađ múê líìn tíịm lođng ăaơo ặâc cho treê Nhûng ta khöng nhíịt thiïịt buöơc treê möîi hađnh ăöơng lađ möơt viïơc ăaơo ặâc Chó khi nađo treê ăaô nhíơn roô thíịy sûơ söịng cuêa mònh, ăaô biïịt líịy quaâ khûâ mađ suy hiïơn taơi, líịy hiïơn taơi mađ suy tûúng lai, ăaô nhíơn ặúơc traâch nhiïơm cuêa caâc viïơc ăaô qua, vađ kïịt quaê cuêa nhûông viïơc sùưp ăïịn, khi íịy chuâng ta múâi coâ thïí giaâo duơc ăaơo ặâc möơt caâch chñnh thûâc cho treê víơy

SOI SAÂNG LÛÚNG TÍM BÙÌNG CAÂCH GIAÊI THÑCH DÍƠY BAÊO

Khi ta tñnh lađm möơt viïơc gò, nïịu viïơc íịy töịt thò lûúng tím baêo: “lađm ăi”, nïịu viïơc íịy bíơy, lûúng tím baêo: “chúâ lađm”, viïơc íịy vö haơi, lûúng tím baêo: “lađm hay khöng tuđy yâ”

Khi lađm xong viïơc röìi, lûúng tím laơi saât haơch, nïịu ăuâng viïơc phaêi, thò lûúng tím thûúêng ta bùìng möơt sûơ vui veê trong tím höìn

Nïịu viïơc íịy lađ traâi thò lûúng tím phaơt ta bùìng möơt sûơ höịi híơn Thïị lađ lûúng tím cuêa ngûúđi ta coâ hai phíơn sûơ: trûúâc viïơc lađm, lûúng tím lađ möơt viïn cöị víịn, sau viïơc lađm lûúng tím lađ möơt quan tođa

Muöịn cho lûúng tím cuêa treê lađm hai phíơn sûơ íịy, chuâng ta cíìn phaêi giaâo duơc lûúng tím cho treê Giaâo duơc lûúng tím nghôa lađ thïị nađo? Nghôa lađ ăem aânh saâng vađo tím höìn cuêa treê, cho treê nhíơn thíịy nghôa vuơ cuêa mònh

Giaâo duơc cho treê nhíơn thíịy nghôa vuơ cuêa mònh cuông chûa ăuê, cođn phaêi daơy cho treê coâ ăuê nghõ lûơc ăïí thûơc hađnh nghôa vuơ íịy

Ăem aânh saâng vađo lûúng tím cuêa treê, nghôa lađ daơy cho treê hiïíu ăiïìu thiïơn, ăiïìu phaêi nïn lađm, díìu phaêi chõu khoâ, phaêi hy sinh cuông víơy Laơi cho treê nhíơn thíịy ăiïìu bíơy, ăiïìu aâc lađm xíịu xa heđn haơ con ngûúđi, cíìn phaêi traânh xa Thûúđng treê chûa hiïíu nöíi nhûông viïơc trûđu tûúơng töịi nghôa nhû thïị, cíìn phaêi coâ thñ duơ, coâ chûâng cúâ cho roô rađng, vađ nhíịt lađ meơ phaêi líịy lađm gûúng cho treê noi theo Möơt viïơc gò sai baêo treê phaêi nïn noâi roô lyâ do vò sao mađ phaêi lađm Nhûông lúđi giaêi thñch íịy phaêi ngùn ngùưn vađ roô rađng treê múâi hiïíu nöíi Nhiïìu cha meơ nghe töi noâi, cíìn phaêi giaêi thñch nhûông lúđi sai baêo cho treê, líịy lađm khöng vûđa yâ Caâc öng bađ íịy nghô: ta sai treê lađm viïơc gò ăïìu lađ viïơc phaêi caê, thò treê phaêi víng lúđi, khöng cíìn phaêi giaêi thñch lyâ do Hiïíu nhû thïị thíơt lađ líìm Trûúâc hïịt caâc öng bađ nïn an tím khi töi baêo cùưt nghôa nhûông lúđi sai baêo cho treê khöng phaêi lađ ăïí cho treê coâ quýìn thaêo luíơn nhûông lúđi íịy cuêa chuâng ta vađ tûơ do muöịn lađm hay khöng muöịn lađm cuôngặúơc Ăöịi vúâi treê, viïơc ta baêo lađm lađ phaêi lađm, ăoâ lađ kyê luíơt cuêa gia ằnh do sûơ tíơp dûúông ăuâng theo nguýn tùưc: quy cuê vađ chuýn cíìn ăaô tíơp thađnh nhû thïị Cha meơ baêo viïơc gò lađ con phaêi víng lúđi ăiïìu íịy nhíịt ắnh nhû víơy röìi Nhûng ăöịi vúâi töi coâ hai caâch víng lúđi: Möơt caâch víng lúđi saâng suöịt thöng minh, möơt caâch víng lúđi töịi tùm ngu ăíìn Víng lúđi thöng minh seô ăi ăïịn chöî troơng danh dûơ, tùng nhín phíím vađ tinh thíìn tûơ líơp, tûơ cûúđng Víng lúđi ngu ngöịc seô ặa ăïịn chöî nhu nhûúơc, heđn nhaât, míịt hïịt caê nhín caâch Giûôa hai sûơ víng lúđi íịy, töi tin chùưc chõ em muöịn cho con caâi víng lúđi möơt caâch thöng minh

Muöịn cho con víng lúđi möơt caâch thöng minh thò phaêi cùưt nghôa nhûông lúđi sai baêo cho con hiïíu Coâ cùưt nghôa cho con thò múâi múê mang trñ thûâc, giuâp cho con phaân ăoaân, phín biïơt caâc viïơc, caâc leô giûôa ăúđi Cùưt nghôa cho con lađm cho treê hiïîu roô tíịm lođng thûúng ýu vađ sùn soâc cuêa cha meơ, cađng tñn nhiïơm uy quýìn cuêa cha meơ lađ möơt uy quýìn hoađn toađn lúơi ñch cho con Con seô víng lúđi cha meơ möơt caâch thađnh thûơc khöng möơt tyâ nađo phaên döịi

Töi thûúđng nghe nam nûô thanh niïn nûúâc ta hay than oaân:

“Gia ằnh aâp bûâc, cha meơ chuýn chïị” Sûơ xung ăöơt giûôa con caâi vađ cha meơ ăoâ, möơt phíìn lúân lađ taơi trong caâc gia ằnh sûơ ăöịi ăaôi cuêa cha meơ ăöịi vúâi con caâi nhû möơt viïn tûúâng ăöơc tađi, hay chïị ăöơ nhađ binh Nhûông lúđi sai baêo ặa ra khöng cíìn phaêi cùưt nghôa, buöơc con phaêi lađm Con caâi trong thúđi thú íịu phaêi cuâi ăíìu theo, nhûng ăöịm lûêa bíịt bònh ăaô nhen nhoâm trong lođng, ăïí ăïịn trûúêng thađnh hoâa ra möơt tríơn hoêa tai lúân Caâi tai naơn íịy chñnh lađ löîi úê chuâng ta

Sûơ cai quaên con caâi bùìng caâch giaêi thñch nhûông lúđi sai baêo khöng nhûông lađ soi saâng lûúng tím cho treê mađ cođn múê mang trñ thûâc vađ tùng thïm tònh thûúng ýu trong gia ằnh Cha meơ con caâi seô hiïíu biïịt nhau, anh chõ em trong nhađ cuông thïm hođa húơp, khöng khñ trong nhađ thïm ăíìm íịm, vui tûúi

ĂAĐO LUÝƠN NGHÕ LÛƠC

Ăoaơn trïn töi ăaô noâi giaâo duơc lûúng tím phaêi lađm hai viïơc, möơt lađ soi saâng tím höìn cho treê nhíơn thíịy nghôa vuơ, hai lađ ăađo luýơn nghõ lûơc cho treê thûơc hađnh nghôa vuơ íịy Hiïíu biïịt tröng thíịy viïơc phaêi mađ khöng lađm, thò hiïíu biïịt íịy, tröng thíịy íịy cuông chùỉng ñch lúơi gò Möơt lûúng tím mađ khöng nghõ lûơc thò lûúng tím íịy cuông boê ăi Ăađo luýơn nghõ lûơc cho treê lađ múê ặúđng cho treê lađm nhûông nghôa vuơ cao quyâ cuêa ăúđi ngûúđi

Ta chúâ hiïíu líìm lađm cho treê víng lúđi, phuơc tuđng lađ lađm treê míịt nghõ lûơc Theo caâch víng lúđi saâng suöịt mađ ta ăaô biïịt thò cađng tùng thïm nghõ lûơc cho treê Traâi laơi cha meơ hađng ngađy ăaânh chûêi quaât thaâo treê lađ möơt caâch lađm cho bao nhiïu nghõ lûơc cuêa treê phaêi tiïu tan

Coâ cha meơ nghô: con caâi trong thúđi thú íịu ngang tađng nhû ngûơa khöng cûúng, ăïịn thúđi kyđ giaâo duơc lađ phaêi ăoâng cûúng kheâp moê laơi Hiïìu nhû thïị lađ cho giaâo duơc nhû möơt cöng trònh rađng buöơc ngûúđi ta Thíơt traâi laơi, giaâo duơc chñnh lađ möơt cöng trònh ăïí phaât núê

cú thïí, phaât núê trñ thûâc, phaât núê ăaơo ặâc cuêa con ngûúđi Sûơ ngang tađng nhû ngûơa khöng cûúng! Khöng phaêi möơt nghõ lûơc trúđi sinh ra mađ chñnh lađ taơi cha meơ tíơp dûúông sai pheâp tûđ thuúê loơt lođng ra

“Ăoâng cûúng kheâp moê con” chó lađ möơt caâch vaôn cûâu ríịt hung dûô möơt viïơc sai líìm cuêa cha meơ tûđ trûúâc Caâi giaâo duơc bùìng voô lûơc íịy seô lađm cho con ngu ăíìn, nhu nhûúơc míịt hïịt caê nghõ lûơc ăïí tiïịn thuê Cho nïn con caâi nuöi daơy phaêi pheâp tûđ thuêa nhoê, thò nghõ lûơc ăaô khöng xung ăöơt vúâi yâ chñ cuêa cha meơ, mađ trúê laơi giuâp cho treê lađm hïịt phíơn sûơ lađm ngûúđi Cha meơ cíìn phaêi ăïí cho nghõ lûơc cuêa treê phaât triïín chúâ khöng nïn cíìm thuâc laơi

Sûơ phaât triïín nghõ lûơc cuêa treê nhiïìu khi lađm cho treê coâ tñnh ûúng ngaơnh, cùng cûúđng cha meơ khöng nïn líịy thïị mađ lo Nïịu cha meơ hùìng sùn soâc treê, ýu thûúng treê, thò nhûông tñnh khñ cùng cûúđng, ûúng ngaơnh lađ nhûông ặâc tñnh quyâ, ăïí cho treê sau nađy ăuê sûâc tûơ líơp, vađ coâ chñ tiïịn thuê, coâ gan maơo hiïím ăïí ra xöng pha vúâi ăúđi Sûơ ûúng ngaơnh, cùng cûúđng khöng bao giúđ trúê mùơt laơi mađ ăöịi ăaôi vúâi cha meơ, nïịu cha meơ ăaô biïịt tíơp luýơn, giaâo duơc con theo phûúng phaâp quy tùưc mađ chuýn cíìn, hiïìn tûđ mađ cûúng quýịt, tûđ thuúê treê cođn nùm nöi

GIẤO DUÅC NÏN DUÂNG KỂO, DUÂNG ROI, HAY DUÂNG CẪ KỂO CẪ ROI

Mưåt nhâ giấo duåc kia àậ chûáng kiïën viïåc sau nây:

Ba bâ mể àậ àïën thùm mưåt bâ àưëc giấo àïí nhúâ bâ giẫi quyïët giuâm mưåt vêën àïì quan hïå vïì viïåc dẩy con

Mưåt bâ mể nối: “Àưëi vúái tưi, giấo duåc khưng trûâng phẩt, khưng nïn duâng roi vổt, mâ chĩ ên cêìn thûúãng cho nhiïìu Trễ múái

ra àúâi viïåc gị àưëi vúái trễ cuäng khố khùn lùỉm Sao ta buưåc trễ lâm nhûäng viïåc khố khùn êëy, àïën khi trễ lâm khưng nưíi ta lẩi la mùỉng àấnh àêåp trễ mưåt cấch tưåi nghiïåp thïë? Vẫ chùng cố trûâng phẩt cuäng chúâ àïën tuưíi khưn lúán àậ Trong luác trễ côn nhỗ dẩi, nhûäng chiïëc hưn, nhûäng àưì chúi, nhûäng kểo bấnh lâ khđ cuå giấo duåc cuãa tưi Tưi nhêån thêëy con tưi nhúâ giấo duåc kiïíu êëy mâ khưn lúán hoân toân vâ thûúng tưi hïët sûác”

Mưåt bâ thûá hai nối: “Theo yá tưi, sûå ên thûúãng lâm hû con Trong luác trễ lâm viïåc phẫi, thấi àưå vui vễ bùçng lông cuãa ta lâ phêìn thûúãng àđch àấng cho trễ rưìi Cêìn gị phẫi luưn luưn àưì chúi bấnh kểo vâhưn hđt lâm cho trễ nhâm mùỉt Àïën khi trễ lâm bêåy thị cûá viïåc lêëy chiïëc roi dêu mâ phïët đt cấi lâ mổi sûå àïìu cố trêåt tûå Àấnh nhû thïë khưng thiïåt hẩi gị mâ lẩi cố kïët quẫ tưët Tuåc ngûä cố cêu: “Thûúng con cho roi cho vổt, ghết con cho ngổt cho buâi” Con tưi cố trûâng phẩt múái tiïën túái cố hổc vâ hẩnh, khưng cố àiïìu gị oấn tưi cẫ mâ lẩi thûúng tưi hïët sûác"

Mưåt bâ thûá ba tiïëp theo mưåt cấch vui vễ: “Theo tưi, dêìu àïën viïåc dêåy con cuäng phẫi lêëy nghơa trung dung cuãa thấnh hiïìn Hai bâ àïìu cûåc àoan cẫ Mưåt bïn thûúãng mâ khưng phẩt, mưåt bïn phẩt mâ khưng thûúãng Theo tưi thị phẫi chiïët trung giûäa hai phûúng phấp êëy, têët kïët quẫ sệ tưët vư cuâng Cấi gị àấng thûúãng nïn thûúãng, cấi gị cêìn phẩt phẫi phẩt, tưi duâng cẫ kểo vâ cẫ roi, mâ con

töi cuông khön lúân hoađn toađn vađ thûúng töi khöng thua gò con caâc bađ, coâ leô hún nûôa lađ khaâc”

Röìi möơt bađ ặâng díơy hoêi: “Giûôa ba phûúng phaâp giaâo duơc íịy,

ba chõ em töi ăaô tranh luíơn nhiïìu mađ chûa roô chín lyâ Bađ lađ möơt võ ăöịc giaâo laôo thađnh ăaô lûu tím ăïịn giaâo duơc nhi ăöìng, bađ cho ba phûúng phaâp íịy phûúng phaâp nađo thiïơt lađ hûôu ñch ăïí chõ em chuâng töi lûơa möơt caâi lađm phûúng chím

Bađ Ăöịc trang nghiïm ngíîm nghô möơt höìi röìi cûúđi möơt caâch khiïm nhûúơng:

- Thûa ba bađ, töi xin löîi trûúâc ba bađ, töi khöng ặúơc lõch sûơ lùưm khi töi phaêi thađnh thíơt mađ noâi rùìng ba phûúng phaâp cuêa ba bađ ăïìu sai caê, coâ möơt phûúng phaâp thûâ tû nađy coâ phíìn hoađn toađn hún

- Phûúng phaâp gò bađ cho biïịt, chõ em chuâng töi noâng nghe lùưm

- Míịy cö cíơu con cuêa quyâ bađ gioêi lùưm, hoơc tiïịn túâi laơi biïịt ýu mïịn vađ víng lúđi meơ cha caâc bađ ăaô duđng nhûông phûúng phaâp giaên

dõ quaâ! Keơo khöng roi, roi khöng keơo, caê roi vađ caê keơo Töi phuơc sûơ giaên dõ íịy Nhûng thûa caâc bađ, nïịu caâc bađ thûê ăi quaâ möơt thúđi gian mûúđi nùm vïì sau, khi caâc cö caâc cíơu con cuêa quyâ bađ ăïìu ăïịn mûúđi lùm, mûúđi saâu tuöíi, vađ nïịu khi íịy caâc cö cíơu lađm luön tiïịp möơt díy nhûông sûơ líìm löîi, bíơy baơ, khi íịy caâc bađ seô duđng phûúng phaâp gò mađ daơy con? Coâ thïí duđng keơo, duđng roi, hay duđng caê keơo caê roi mađ ặúơc chùng?

Ba bađ khaâch nhòn nhau möơt caâch ngú ngaâc Võ nûô ăöịc giaâo laôo thađnh laơi tiïịp: “Caâi roi vađ keơo coâ kïịt quaê, nhûng kïịt quaê chó möơt thúđi gian thöi, ăïịn möơt thúđi gian nûôa thò khöng coâ aênh hûúêng

gò Uy quýìn cuêa cha meơ cuông coâ thúđi haơn thöi, qua khoêi thúđi haơn íịy thò cuöơc ăúđi cuêa con, con tûơ xûê líịy Giaâo duơc lađ phaêi lađm sao cho con sau khi ăaô thoaât ly uy quýìn cuêa cha meơ coâ thïí tûơ cû xûê nïn ngûúđi ặâng ăùưn coâ haơnh kiïím, coâ nhín phíím Nïịu caâc bađ chó tin úê hiïơu lûơc cuêa roi vađ keơo, cuêa sûơ thûúêng vađ sûơ phaơt, ăïịn möơt ngađy, roi keơo, thûúêng phaơt khöng coâ giaâ trõ nûôa thò caâc bađ seô lađm sao?” Trong phođng khaâch khi íịy bao truđm möơt sûơ ýn lùơng ăíìy yâ nghôa

Vûđa khi íịy dûúâi söng coâ tiïịng cođi tađu xađ luâp bay lïn Bađ ăöịc giaâo núê möơt nuơ cûúđi vui veê tay chó chiïịc xađ luâp dûúâi söng vađ noâi:

“Thûa caâc bađ, con caâi chuâng ta hiïơn úê dûúâi quýìn chuâng ta, cuông nhû chiïịc xađ luâp kia keâo chiïịc ghe ăíịy: khi uy quýìn cuêa cha meơ qua röìi, cuông nhû chiïịc xađ luâp kia ăaô lòa chiïịc ghe, ăïí ghe tûơ xuöi ngûúơc möơt mònh Tûơ ăíịy ghe phaêi xöng pha vúâi trúđi nûúâc, nađo baôo taâp, nađo soâng vuđi, nađo höị cao, nađo muđ tuâi, ghe coâ thïí vuđi díơp tan tađnh trong biïín caê, nïịu ghe khöng trúê nïn möơt chiïịc xađ luâp, nghôa lađ coâ möơt böơ maây tûơ ăöơng, coâ möơt la bađn, coâ möơt baânh laâi nhû xađ luâp víơy

“Nhûng chiïịc ghe thò bao giúđ cuông lađ chiïịc ghe, chúâ treê con cuêa chuâng ta sau nađy seô thađnh ngûúđi lúân, muöịn cho treê sau nađy coâ thïí ngang doơc giûôa ặúđng ăúđi xöng pha vúâi soâng gioâ, thùưng nöíi ặúơc caâc trúê lûơc ăïí ăi ăïịn búđ ăïịn bïịn, thò treê cuông cíìn phaêi coâ möơt

la bađn íịy lađ lyâ trñ, möơt baânh laâi íịy lađ lûúng tím, vađ möơt ăöơng cú íịy lađ nghõ lûơc Chuíín bõ chûđng íịy khñ cuơ cho möơt con ngûúđi khöng phaêi lađ cöng viïơc cuêa möơt anh thúơ chó ăem vađi böơ maây xuöịng lùưp dûúâi thuýìn lađ xong Ăíy lađ möơt cöng trònh líu dađi hađng thaâng hađng nùm íịy lađ cöng trònh cuêa giaâo duơc”

“Víơy thûa caâc bađ, giaâo duơc khöng phaêi chó duđng keơo, duđng roi, duđng thûúêng, duđng phaơt, giaâo duơc phaêi múê mang lyâ trñ, soi saâng lûúng tím, vađ gíy dûơng nghõ lûơc cho con nïn ngûúđi”

“Lyâ trñ con treê, khöng phaêi lađ khöng coâ, khi treê muöịn líịy möơt víơt gò trïn bađn, biïịt ăííy chiïịc ghïị ăïịn ăïí leo lïn, thïị lađ treê ăaô coâ lyâ trñ, nhûng lyâ trñ cuêa treê cođn non daơi lùưm, chuâng ta cíìn phaêi múê mang cho noâ Bíịt kyđ viïơc gò treê lađm, viïơc gò ta sai baêo treê, viïơc gò treê líìm lúô, ta ăïìu cùưt nghôa rađnh maơch cho treê hiïíu Khöng cíìn phaêi lyâ thuýịt giöng dađi phiïìn phûâc, chó cíìn nhûông lúđi noâi ngùn ngùưn mađ roô rađng dïî hiïíu, dïî nhúâ Nhúđ thïị tûđ nhoê ta ăaô huíịn luýơn treê coâ möơt lyâ trñ ngay thùỉng vađ saâng suöịt giuâp treê lúân lïn gùơp viïơc

gò cuông nhòn nhíơn, hiïíu biïịt möơt caâch phín minh vađ ặâng ăùưn”

“Lyâ trñ múê mang thò lûúng tím cuông cíìn phaêi soi saâng, tíơp cho treê tûơ mònh can ngùn mònh ăiïìu bíơy, tûơ mònh khuýịn duơ mònh ăiïìu hay, tíịt lađ soi saâng lûúng tím cho treê Nhûng khi treê tûơ biïịt

löîi vađ ăïịn saâm höịi vúâi cha meơ; lađ möơt cú höơi ríịt töịt ăïí luýơn tíơp lûúng tím cho treê, cha meơ khi nghe nhûông lúđi saâm höịi íịy phaêi toê lûúơng khoan höìng an uêi con ăaô ùn nùn löîi cuô thò phaêi lađm sûơ phaêi ăïí ăïìn buđ, coâ khi treê lađm sûơ líìm löîi mađ thíơt tònh khöng hiïíu mònh ăaô líìm, mònh ăaô phaơm töơi Trong nhûông luâc íịy khöng nïn la mùưng con mađ chó nïn bađy veô cho con hiïíu ăïí ăïì phođng khi khaâc Díìu khi con thiïơt lađm ăiïìu sai ta cuông nïn traânh nhûông cíu gùưt goêng doơa naơt Nhiïìu khi cha meơ ăi ăíu vïì thíịy coâ sûơ bíịt nhû yâ liïìn mùưng to:

”Ăûâa nađo lađm viïơc nađy tao ăaânh chïịt" hoùơc “Quín nađo daâm ăuơng caâi nađy, seô biïịt tay tao” Trûúâc sûơ doơa naơt íịy leô tûơ nhiïn lađ coâ cíu traêlúđi “Con khöng biïịt” “Khöng phaêi con” Ăoâ lađ cha meơ ăaô buöơc con phaêi noâi laâo, cha meơ ăaô eâp con phaêi ăöịi vúâi lûúng tím Gùơp viïơc

gò cuông nïn ăiïìm tônh ön töìn mađ tòm roô nguýn nhín nhûông líìm löîi cuêa treê, do ăoâ mađ chó baêo líìn líìn cho treê thíịy, ùn síu vađo lođng nhûông lúđi giaêng duơ cuêa ta Bíịt ăùưc dô coâ khi phaêi duđng ăïịn lúđi nghiïm trang, nhûng traânh nhûông lúđi nguýìn ruêa hađm höì baâch khííu Vïì sau khi nghiïm trang laơi phaêi trúê laơi hiïìn híơu khoan dung ăïí cho treê nhíơn thíịy lođng thûúng cuêa meơ cha

“Sùn soâc lûúng tím, nhûng cođn phaêi gíy dûơng nghõ lûơc cho treê nûôa thò giaâo duơc múâi hoađn toađn Trïn töi ăaô noâi nghõ lûơc nhû möơt caâi ăöơng cú cuêa möơt chiïịc tađu, díìu tađu coâ la bađn coâ baânh laâi, mađ khöng coâ ăöơng cú cuông chùỉng ăi ăíu ặúơc Víơy ngûúđi ta coâ lyâ trñ, coâ lûúng tím mađ khöng coâ nghõ lûơc cuông chùỉng nïn ngûúđi Nghõ lûơc lađ ăöơng cú, thò nghõ lûơc cíìn phaêi cho maơnh Vúâi nghõ lûơc, loađi ngûúđi ăi ăïịn nhûông trònh ăöơ ríịt cao, caâc bíơc hiïìn triïịt baâc hoơc, cho ăïịn caâc võ anh huđng hađo kiïơt, ăaô nhúđ nghõ lûơc mađ gíy dûơng biïịt bao nhiïu cöng trònh vô ăaơi Nïịu chuâng ta ăađo luýơn lyâ trñ vađ lûúng tím cuêa treê theo phûúng phaâp vûđa kïí trïn thò nghõ lûơc cuêa treê cađng ngađy cađng maơnh meô thïm, nghõ lûơc íịy seô khuynh hûúâng vïì nhûông viïơc lúân lao quyâ hoâa cuêa ngûúđi ta Nhûng trong khi ta gíy dûơng nghõ lûơc ta chúâ nïn nađi eâp treê phaêi lađm viïơc quaâ trònh ăöơ, quaâ lûơc lûúơng cuêa treê Möơt böơ ăöơng cú mađ múê maây chaơy quaâ sûâc cođn hoêng thay huöịng höì lađ nghõ lûơc cuêa ngûúđi ta Cíy chûa moơc thò lađm sao mađ ăođi coâ traâi, chim chûa ăíìy löng caânh thò lađm sao mađ baêo bay, víơy thò ăöịi vúâi treê con thú íịu cha meơ cuông chúâ nïn buöơc

nhûông viïơc lađm quaâ sûâc, quaâ giúâi haơn: Thñ duơ: Nïịu caâc bađ biïíu con caâc bađ: Con ặa miïịng baânh con ùn cho ặâa nhoê ùn xin kia, treê víng lúđi nhûng öm mùơt khoâc Víng lúđi lađ vò treê khöng muöịn caâc bađ phiïìn lođng, nhûng khoâc, lađ vò treê thiïơt tònh khöng muöịn cho miïịng baânh, viïơc cho miïịng baânh coâ hai ặâc tñnh lúân lađ lađm phuâc vađ hy sinh khoaâi laơc cuêa mònh, treê con ăíu sùĩn coâ nhûông ặâc tñnh quyâ hoâa íịy mađ caâc bađ buöơc treê phaêi lađm Muöịn cho treê coâ nhûông nghõ lûơc coâ thïí noâi lađ phi thûúđng nhû víơy, cíìn phaêi dađy cöng tíơp luýơn, caâc bađ ăaô tûơ lađm gûúng cho treê xem vađ hùìng giaêng giaêi cho treê hiïíu, thò treê múâi ăïịn möơt nghõ lûơc cao quyâ nhû thïị

“Vò thïị nïn cha meơ muöịn cho con phaêi lađm möơt viïơc gò cíìn phaêi xeât thûê viïơc íịy coâ vûđa sûâc con lađm khöng ăaô Lûúơng viïơc lađm vúâi sûâc con coâ ngang nhau thò nghõ lûơc múâi phaât triïín ặúơc Töi ăaô chûâng kiïịn möơt gia ằnh kia, cíơu con trai múâi lïn saâu, cha meơ buöơc cho hoơc ăoơc, hoơc viïịt aâm taê, ăi ăïịn ăíu cuông khoe con mònh lađ tađi gioêi phi thûúđng, sûơ kïịt quaê roô rađng trûúâc mùưt lađ qua ăïịn mûúđi lùm, mûúđi saâu tuöíi, treê íịy trúê nïn möơt thiïịu niïn ngúâ ngíín, ngu ăíìn, sûâc hoơc khöng tiïịn ặúơc nûôa, ăađnh phaêi boê trûúđng Kïịt quaê tai haơi íịy lađ vò cha meơ ăaô nong nghõ lûơc cuêa con möơt caâch phi lyâ

Ba bađ meơ nghe ăïịn ăíy líịy lađm caêm ăöơng vö cuđng, hïịt sûâc caâm ún bađ ăöịc giaâo ăaô cho möơt bađi hoơc ríịt quñ hoâa Möơt bađ noâi:

“Theo phûúng phaâp giaâo duơc cuêa bađ, con chuâng töi sau nađy seô coâ möơt ”nhín phíím hoađn toađn"

Bađ ăöịc vui veê ăaâp: “Chñnh thïị bađ ăaô duđng chûô nhín phíím ríịt phaêi Coâ möơt nhín phíím lađ gò? Lađ nhíơn roô ặúơc viïơc phaêi úê ăúđi, laơi muöịn lađm viïơc phaêi íịy, vađ cöị sûâc mađ lađm, la bađn, baânh laâi, ăöơng cú, hay lađ lyâ trñ, lûúng tím, nghõ lûơc Töi thíịy coâ treê em tuy cođn beâ mađ ăaô coâ möơt nhín phíím, mađ traâi laơi töi cuông thíịy nhiïìu ngûúđi ăaô lúân mađ khöng coâ möơt chuât nhín phíím nađo Vò thïị to ăíìu chûa hùỉn ăaô hún ai, coâ phaêi thïị khöng caâc bađ?”

Nhađ giaâo duơc laôo thađnh ăaô kïịt thuâc cíu chuýơn bùìng möơt nuơ cûúđi ríịt yâ nhõ

GIAÂO DUƠC VAĐ ROI VOƠT

Nhû trïn töi ăaô noâi: giaâo duơc cuêa meơ lađ múê mang lyâ trñ, soi saâng lûúng tím vađ gíy dûơng nghõ lûơc, sûơ giaâo duơc íịy thûơc hađnh trong möơt bíìu khöng khñ hiïìn tûđ vađ cûúng quýịt, ýu thûúng vađ khöng nuöng chiïìu Giaâo duơc caâch íịy lađm cho caâc tíơp quaân töịt, caâc ặâc quyâ, tñnh hay trađn chiïịm caê tím höìn treê, khöng ăïí chöî cho nhûông khuynh hûúâng töơi löîi chen líịn vađo

Caâc bađ meơ nïn nhúâ giaâo duơc lađ cöịt gieo nhûông míìm möịng töịt thò sûơ xíịu xa tûơ nhiïn khöng coâ nûôa Chúâ khöng phaêi lađ nhû phíìn ăöng líìm tûúêng daơy con chó coâ möơt caâch lađ trûđng phaơt nhûông nïịt

hû tñnh xíịu cuêa con lađ ăuê röìi

Möơt vaơt ăíịt hoang vu, nïịu ta cađy cuöịc xong röìi laơi boê phûâa cho tûơ nhiïn thò cíy coê laơi trađn moơc laơi Nïịu trïn vaơt ăíịt ăaô cađy cuöịc íịy ta biïịt gieo nhûông míìm töịt, giöịng quyâ, nhûông cíy quyâ seô moơc cao vađ líịn aât nhûông coê cođi coê cuâ Díìu sau nađy coâ nùm ba cíy coê tranh moơc bíơy, nhađ lađm vûúđn siïng nùng, chó töịn chuât cöng nhöí qua lađ saơch

Ăöịi vúâi tím höìn cuêa treê con cuông thïị, nïịu ta gieo tröìng nhûông míìm möịng ăaơo ặâc thò tranh coê töơi löîi khöng moơc nöíi Ta khöng cođn nhoơc cöng mađ la mùưng trûđng phaơt, mađ kïu trúđi van ăíịt vïì nhûông töơi löîi cuêa con nûôa Mađ díìu khi coâ möơt töơi löîi, nhûông töơi löîi íịy cuông khöng baâm chùơt ùn síu ăïí ta phaêi duđng ăïịn phûúng phaâp quýịt liïơt mađ taêo trûđ

Giaâo duơc lađ gíy dûơng sûâc khoêe cho tím höìn, chúâ khöng phaêi lađ theo chûđng thíìy thuöịc ăïí chûôa bïơnh tím höìn, khi ăaô duđng ăïịn thuöịc lađ möơt sûơ bíịt ăùưc dô vađ cuông coâ thïí noâi töín thûúng cho giaâo duơc nhiïìu lùưm röìi Xin chõ em nhúâ, trûđng phaơt lađ möơt sûơ vaơn bíịt ăùưc dô chúâ khöng phaêi lađ phûúng phaâp quan troơng vađ linh diïơu cuêa giaâo duơc

Súê dô töi nhùưc ăi nhùưc laơi víịn ăïì nađy lađ vò giaâo duơc úê nûúâc ta

bõ möơt thađnh kiïịn ríịt líìm lađ: “thûúng con cho roi cho voơt” Khöng,

thûúng con khöng nïn cho roi cho voơt, thûúng con chó cíìn tíơp luýơn vađ giaâo duơc cho con möơt caâch coâ quy tùưc vađ chuýn cíìn Tûđ khi con múâi loơt lođng, thûúng con chó cíìn líịy nghôa lyâ mađ múê mang lyâ trñ, soi saâng lûúng tím vađ gíy dûơng nghõ lûơc cho con Con caâc bađ lađm möơt sûơ líìm löîi, caâc bađ chó thay ăöíi thaâi ăöơ hiïìn híơu ra nghiïm nghõ, thay ăöíi lúđi noâi ýu thûúng ra cûúng quýịt, möơt caâi nhòn, möơt cíu noâi ön töìn mađ ăanh theâp, cuông ăuê lađm cho treê phaêi höịi quaâ, phaêi sûêa mònh Vò con caâc bađ ăaô ăađo luýơn ặúơc möơt caâch kyô röìi Caâc bađ khöng cíìn phaêi duđng ăïịn caâi roi, caâi taât lađm xuâc phaơm ăïịn tinh thíìn vađ thín thïí cuêa con

SÛƠ TAI HAƠI VÏÌ ĂAÂNH CON

Ăaânh con coâ nhiïìu tai haơi, möơt lađ lađm thûúng ăau ăïịn thín thïí cuêa treê, hai lađ lađm nguy haơi ăïịn tinh thíìn cuêa treê Y hoơc ăaô chûâng nhíơn nhûông treê thuêa nhoê bõ ăaânh, sau lúân lïn thíìn kinh hïơ

bõ hû hoêng coâ thïí sinh ra nhûông bïơnh laông trñ, ngu ăíìn, hoaêng höịt v.v Sûơ ăaânh laơi lađm cho treê thay ăöíi tím tñnh, vò bõ ăaânh quaâ treê sinh liïìu lônh, lyđ lúơm, hung dûô vađ gian döịi Töi ăaô tûđng nghe treê con ngöìi noâi chuýơn vúâi nhau: “tao lađm viïơc nađy ba tao seô ăaânh hai caâi taât tai, thađ tao chõu hai taât, tao lađm caâi nađy chúi ăaô” Sûơ liïìu lônh ăïịn thïị cuông do cha meơ chó duđng phûúng phaâp ăaânh lađm phûúng phaâp giaâo duơc duy nhíịt

Nhiïìu treê laơi muöịn traânh ăođn, nïn sinh ra noâi laâo, noâi liïìu,

vu oan, ăöí löîi cho treê khaâc, ăïí tröịn traânh hònh phaơt Cha meơ nghô khi duđng roi lađ ăïí sûêa ăöíi möơt tñnh xíịu cho con, nhûng traâi laơi chñnh ăaô sùưp ặúđng cho bao nhiïu tñnh xíịu khaâc cuđng túâi

Ăíy lađ töi chûa kïí phíìn ăöng cha meơ ăaânh con lađ chó chõu theo sûơ giíơn döîi tûâc töịi trong lođng, nïn ăaânh ăíơp con ăïí haê caâi uíịt khñ íịy, chúâ thíơt khöngcoâ möơt yâ nghô gò vïì giaâo duơc Ăíy töi laơi chûa kïí coâ haơng cha meơ ăaânh con chó vò tûâc töịi vúâi ngûúđi ngoađi, bađ

con hađng xoâm, ăem con ra lađm dao lađm thúât ăïí cho dïî chûêi ngûúđi, caâi löịi ăaânh con íịy thíơt lađ möơt töơi aâc

Treê con bõ ăaânh mađ phaêi phuơc tuđng, caâi phuơc tuđng íịy khöng thíơt thađ gò caê, ăïịn möơt ngađy treê khöng súơ ăođn nûôa lađ khöng phuơc tuđng nûôa Biïịt bao nhiïu treê con ta höìi cođn dûúâi quýìn cha meơ thò thíơt lađ khöng khuön pheâp, caâi khuön pheâp vò súơ ăođn, súơ mùưng chûêi, nhûng ăïịn lúân lïn laơi luöng tuöìng phoâng ăaông vö cuđng, chùỉng qua lađ giaâo duơc cuêa cha meơ chó líịy voô lûơc mađ kiïìm trõ, ăïịn khi voô lûơc míịt giaâ trõ lađ nhû ngûơa söí cûúng cûâ viïơc phoâng ăaơi vađo nhûông ặúđng töơi löîi

Giaâo duơc lađ líịy caêm hoâa vađ tònh ýu mađ gieo míìm ăaơo ặâc vađo tím höìn con chúâ giaâo duơc mađ duđng voô lûơc bao giúđ cuông ăi ăïịn chöî thíịt baơi

NHÛÔNG LYÂ THUÝỊT BÏNH VÛƠC CHO VIÏƠC DUĐNG ROI

Nhiïìu cha meơ bïnh vûơc cho thuýịt duđng roi noâi: treê con lúân lïn, coâ tñnh ûúng ngaơnh, cûâng ăíìu phaêi duđng roi múâi xong viïơc

Töi ăaô noâi sûơ ûúng ngaơnh cûâng ăíìu cuêa treê lađ do cha meơ taơo

ra cho con tûđ thuêa nùìm nöi Sûơ tíơp dûúông traâi pheâp ăaô lađm cho con chöịng laơi vúâi yâ chñ cuêa meơ cha Nïịu tûđ thuêa cođn thú íịu, cha meơ tíơp dûúông cho con quy cuê vađ chuýn cíìn, thò giûôa cha meơ vađ con caâi khöng lađm sao coâ sûơ xung ăöơt Caâi nghõ lûơc vađ tím höìn cuêa treê vûđa chúâm núê ra ăaô hođa húơp vađ ùn nhõp vúâi nghõ lûơc vađ tím höìn cuêa meơ, cho ăïịn lúân lïn cuông thïị, thò lađm gò mađ coâ sûơ ûúng ngaơnh traâi ngûúơc, ăïí cha meơ phaêi duđng ăïịn roi voơt

Laơi coâ cha meơ cho rùìng: Ngađy nay con caâi chuâng ta hû hoêng lađ vò cha meơ ñt ăaânh con Sûơ thíơt nhòn cho kyô lađ treê con hû khöng phaêi cha meơ ñt ăaânh mađ chñnh lađ cha meơ khöng biïịt daơy con hoùơc buöng tröi con boê mùơc cho nhađ trûúđng thađy hoơc, chúâ khöng tûơ mònh

daơy con Caâi tònh traơng buöng tröi con íịy töi ăaô noâi röìi Cođn chuýơn ăaânh con ñt thò theo yâ töi ngûúđi ta ăaô líìm thíịy, theo töi xeât thò trong caâc gia ằnh ngađy nay, ngûúđi ta víîn cođn ăaânh con, nhûng ăaânh khöng pheâp tùưc, khöng míîu mûơc nhû caâc cuơ ăúđi xûa

Nhûông caâi thuơi, caâi taât, caâi cöịc, baơ cíìm víơt gò trong tay cuông phang vađo con, diïîn ra trong gia ằnh lùưm tíịn kõch thûúng tím mađ kïịt quaê chó ăađo síu caâi hađo giûôa cha meơ vađ con caâi, chúâ khöng coâ yâ nghôa gò vïì giaâo duơc caê

TRAÂNH NHÛÔNG CAÂI TAÂT, CAÂI CÖỊC THÒNH LÒNH

Nhiïìu cha meơ tuy khöng hay ăaânh con nhûng bíịt kyđ luâc nađo con lađm sai ăiïìu gò, khöng cíìn phaêi noâi, thûđa con vö yâ ăaânh möơt taât vađo mùơt hay cöịc möơt caâi trïn ăíìu

Caâch trûđng phaơt íịy ríịt nguy haơi Vò caâi löịi taât vađ cöịc thònh lònh íịy noâ lađm quen tay hoâa ra möơt tíơp quaân, bíịt kyđ viïơc lúân, viïơc nhoê viïơc chûa phín phaêi traâi cuông thònh lònh ăaânh möơt taât Caâi taât ăöịi vúâi treê hoâa ra khöng giaâ trõ gò caê vò nhađm quaâ Nhûng tai haơi tinh thíìn treê ríịt nhiïìu, hû haơi ăïịn thíìn kinh, lađm giaêm nhín phíím cuêa treê trûúâc cöng chuâng, vađ lađm cho treê sinh lyđ lúơm ăöịi vúâi trûđng phaơt

PHÛÚNG THUÖỊC ĂÙƯNG CAY

Ăûâng trïn nguýn tùưc cuêa sûơ giaâo duơc, chuâng ta phaêi traânh

xa hònh phaơt ăuơng ăïịn thín thïí cuêa con treê, chuâng ta chó duđng sûơ caêm hoâa, sûơ díîn duơ, sûơ giaêi thñch sai baêo, sûơ kïu goơi ăïịn lûúng

tím vađ nghõ lûơc cuêa treê ăïí sûêa mònh Nïịu gùơp möơt trûúđng húơp treê taâi phaơm nhiïìu líìn toê ra treê hiïíu hïịt caê traâch nhiïơm cuêa sûơ lađm bíơy mađ víîn cûâ lađm Sau khi ăaô duđng ăïịn phûúng kïị caênh caâo, khiïín traâch mađ thíịy khöng coâ kïịt quaê, ta xeât thíịy treê ăaô phaơm töơi trong nhûông luâc bònh tônh vađ coâ yâ thûâc, chúâ khöng phaêi vò lú ăaông,

vò xuâc ăöơng hoùơc vò möơt ăau öịm gò vïì tinh thíìn

Trûúâc tònh thïị íịy ta coâ thïí duđng roi ăaânh treê Ta nïn nhúâ phûúng phaâp íịy nhû möơt thang thuöịc ăùưng cay khi ta duđng, ta coâ tin úê sûơ kïịt quaê töịt cho treê múâi nïn duđng Viïơc duđng noâ lađ viïơc bíịt ăùưc dô, vađ ríịt ăaâng tiïịc, ta phaêi toê cho treê nhíơn thíịy nhû thïị

Luâc ăaânh treê ta phaêi ăiïìm tônh, phaêi xeât lođng khöng coâ möơt giíơn dûô, tûâc töịi gò Nghiïm trang ta ặa treê vađo phođng riïng Khöng cho möơt ngûúđi nađo can thiïơp hoùơc cûúđi chï treê, vò ta ăaânh treê trûúâc cöng chuâng lađm cho treê xíịu höí phaơm ăïịn lođng tûơ troơng cuêa treê vađ coâ khi treê laơi nhúđ cíơy ngûúđi can ngùn giuđm

Töi thíịy coâ nhađ, cha múâi xaâch roi ra ăaânh con, chûa ăaânh mađ con ăaô la heât vang nhađ, ăoâ lađ treê khöng phaêi la heât vò ăaânh ăau, mađ biïịt la heât seô coâ meơ hoùơc anh chõ em ăïịn can

Ăûa treê vađo phođng riïng, ta nghiïm trang cùưt nghôa töơi löîi cuêa treê sao cho roô rađng lađ phûúng phaâp cuöịi cuđng ta phaêi duđng ăïí ăöịi vúâi treê Ta phaêi noâi cho treê biïịt ăaânh treê lađ möơt sûơ ríịt ăau lođng trong lođng ta, nhûng vò treê ăaô nhiïìu líìn khöng chõu nghe lúđi, nïn bíy giúđ phaêi chõu hònh phaơt nùơng nïì nađy

Söị roi ăaânh chó vađi ba caâi tuđy theo löîi nùơng nheơ, cöịt ghi laơi möơt kyê niïơm cho treê vïì sau Trong khi ăaânh khöng nïn noâng tiïịt quíịt bíơy vađ duđng lúđi tuơc tôu thö baơo

Trûđng phaơt xong nïn ăïí cho treê ýn tônh möơt thúđi gian Khi sûơ bònh tônh ăaô trúê laơi vúâi tím höìn, ta goơi riïng treê vađo phođng hoêi treê ăaô biïịt höịi híơn vađ ùn nùn höịi löîi chûa, ta laơi nhùưc laơi möơt líìn nûôa lađ ta chó bíịt ăùưc dô mađ duđng ăïịn roi voơt, ta tröng mong duđng líìn nađy lađ líìn cuöịi cuđng, nïịu treê biïịt nghe lúđi ta Nïịu treê thíơt toê lođng höịi quaâ, ta nïn íu ýịm vađ an uêi treê, vađ tuđy tònh thïị coâ thïí hön treê möơt caâi ăïí treê nhíơn thíịy tíịm lođng thûúng cuêa cha meơ vađ sûơ khoan dung cuêa cha meơ vö cuđng

Viïơc trûđng phaơt íịy qua röìi ta khöng nïn nhùưc laơi cho ai biïịt caê Treê seô caêm ăöơng vađ caâm ún ta vö cuđng, vò thíịy ta biïịt troơng danh dûơ vađ ýu thûúng treê luön luön

Töi ăaô noâi giaâo duơc lađ cöịt úê tònh ýu vađ lođng caêm hoâa, töi ăaô cöng kñch sûơ giaâo duơc duđng ăïịn roi voơt Thïị mađ töi phaêi ặa möơt phûúng thuöịc ăùưng cho chõ em chùỉng qua lađ töi giaê thiïịt möơt tònh traơng ûúng ngaơnh quaâ leô, phaêi duđng ăïịn roi voơt möơt caâch ăaâng tiïịc

Nïịu möơt ngûúđi meơ theo ăuâng phûúng phaâp giaâo duơc líịy nghôa lyâ múê mang lyâ trñ, soi saâng lûúng tím vađ gíy dûơng nghõ lûơc cho con caâi giûôa möơt bíìu khöng khñ thûúng ýu, hiïìn híơu vađ cûúng quýịt thò khöng bao giúđ phaêi duđng ăïịn roi voơt lađ nhûông khñ cuơ bao giúđ cuông coâ haơi ăïịn thïí chíịt vađ tinh thíìn cuêa con treê

Ăaânh treê lađ möơt võ thuöịc ăùưng cay, thuöịc ăùưng cay khöng nïn duđng nhiïìu

CHÛÚNG II PHAÂT TRIÏÍN NHÍN PHÍÍM

ĂAƠO ẶÂC NÏN VUN TRÖÌNG, TÍƠT XÍỊU CÍÌN TRÛĐ BOÊ

Khi treê ăaô coâ möơt lyâ trñ, möơt lûúng tím, möơt nghõ lûơc, meơ phaêi chùm lo phaât triïín nghõ lûơc cho treê Cöng viïơc nùm thûâ ba ăaô qua röìi, bíy giúđ ta bùưt ăíìu vađo nùm thûâ tû ăïịn nùm thûâ baêy víơy

Nhín phíím cuêa möơt con ngûúđi göìm nhûông ặâc tñnh quyâ hoâa sau ăíy:

Ăíy lađ möơt cöng trònh giaâo duơc suöịt möơt ăúđi ngûúđi Tuy víơy, nïịu ta theo khuön pheâp ăaô ắnh mađ daơy con bûúâc tûđ bûúâc ăíìu mađ chùưc chùưn, vûông vađng, thò khöng súơ sûơ víịp ngaô vïì sau

Giaâo duơc ăađo taơo cho treê khöng phaêi lađ líịy nhûông bađi lyâ thuýịt luín lyâ dađi dođng vađ khö khan mađ döìn eâp vađo naôo con caâi chuâng ta

Ăíy lađ möơt sûơ tíơp ređn líìn höìi theo trònh ăöơ mađ tiïịn túâi, vui veê mađ giaêng duơ, ýu thûúng mađ caêm hoâa, tröng gûúng mađ bùưt chûúâc, khöng lađm mïơt treê, khöng lađm cho treê chaân naên vađ bûơc böơi

Vúâi nhûông hađnh vi ngön ngûô hađng ngađy xaêy ra lađm gûúng cho treê thíịy, meơ duđng lúđi noâi vùưn tùưt vađ goơn gađng dïî hiïíu, giaêi thñch cho treê vò sao ngûúđi ta muöịn thađnh ngûúđi coâ nhín phíím thò phaêi coâ tríơt tûơ, phaêi traâng kiïơn, phaêi thuíìn kñnh, phaêi lûúng thiïơn, phaêi thađnh thûơc vađ phaêi nhín ặâc

Ta phaêi múê mang lyâ trñ cho treê hiïíu nhûông lúđi khuýn baêo cuêa ta, ta laơi soi saâng lûúng tím cho treê nhíơn thíịy ăiïìu phaêi vađ gíy dûơng nghõ lûơc cho treê ăuê sûâc lađm viïơc phaêi

Möơt cöng trònh nhû thïị cíìn phaêi sùn soâc duơng cöng lùưm múâi coâ kïịt quaê, vò ăíy khöng phaêi lađ ngûúđi lúân mađ toađn lađ caâc cö caâc cíơu beâ tñ hon vúâi nhûông tím lyâ ăùơc biïơt cuêa treê con

Caâc bađ meơ khöng nïn nghô rùìng ngađy möơt ngađy hai mađ thay ăöíi ặúơc tñnh tònh vađ ặâc haơnh cuêa con Cíìn phaêi coâ thúđi gian vađ sûơ khön ngoan kheâo leâo vađ theo cho ăuâng phûúng phaâp múâi thađnh cöng Giaâo duơc lađ möơt nghïơ thuíơt cuêa nhûông nghïơ thuíơt

Xin nhùưc laơi trong giai ăoaơn nađy treê chûa coâ quan niïơm thúđi gian cho roô rađng, yâ thûâc cuêa treê luâc hiïơn luâc íín khöng chûđng, laơi thïm trñ naôo cuêa treê bõ sûâc tûúêng tûúơng aâm aênh, nïn tuy treê múê mùưt mađ nhû söịng trong chiïm bao, hađng ngađy ăeo ăuöíi nhûông mú möơng ăíu ăíu Vò nhûông leô ăoâ nhiïìu hađnh vi vađ ngön ngûô cuêa treê cûâ traâi ngûúơc nhau, chûa coâ ặúđng löịi nađo nhíịt ắnh caê Meơ muöịn giaâo duơc cho treê luâc nađy khöng cíìn phaêi noâi nhiïìu, chó noâi ñt vađ cho roô, nhíịt lađ líịy hiïơn taơi lađm cùn cûâ, treê vûđa lađm möơt viïơc gò líìm lúô, thò phaêi daơy baêo ngay khi íịy chúâ khöng nïn ăïí quaâ haơn khùưc hoùơc möơt ngađy sau laơi nhùưc laơi, chùỉng ùn thua gò Sûơ khuýn baêo cíìn ön

ăi ön laơi nhiïìu líìn thò treê múâi ghi nhúâ vađ töịt nhíịt lađ buöíi töịi sau khi cúm nûúâc xong, gíìn ăi nguê, luâc íịy tinh thíìn cuêa treê ăaô bònh tônh, nhûông tûúêng tûúơng khöng xao xuýịn trong lođng nûôa, meơ seô

khuýn baêo möơt ăöi lúđi ríịt íu ýịm vađ coâ yâ nghôa nhûng sûơ líìm lúô vađ ùn nùn höịi híơn cuêa treê Caâch íịy coâ kïịt quaê ríịt töịt

DAƠY TREÊ COÂ TRÍƠT TÛƠ

Ai cuông thûđa nhíơn khöng cođn gò quyâ hoâa vađ lúơi ñch bùìng sûơ tríơt tûơ ăöịi vúâi ăúđi söịng cuêa ngûúđi ta Vađ ai cuông cöng nhíơn tríơt tûơ phaêi ređn luýơn tûđ höìicođn nhoê Ăïịn khi ăaô trûúêng thađnh, díìu muöịn hoơc laơi tñnh tríơt tûơ cuông khoâ khùn lùưm Vò víơy ta cíìn daơy cho treê biïịt giûô tríơt tûơ khi cođn nhoê

Coâ tríơt tûơ tûâc lađ biïịt giûô möîi víơt ăuâng chöî cuêa noâ möơt caâch saơch seô vađ duđng ặúơc, lađm ăuâng thò giúđ vađ ăuâng caâch thûâc

Ăõa ăiïím ăuâng, thúđi gian ăuâng, caâch thûâc ăuâng lađ ba ăiïìu kiïơn cuêa tríơt tûơ Vúâi tríơt tûơ ngûúđi ta giûô gòn ặúơc moơi víơt, traâi laơi

vö tríơt tûơ seô lađm hû hoêng, míịt maât tíịt caê vađ phaêi töịn keâm thay ăöíi luön luön Vúâi tríơt tûơ ngûúđi ta ăúô töịn cöng phu vađ thò giúđ, vö tríơt tûơ lađm ngûúđi ta mïơt nhoơc vađ tiïu phñ thò giúđ möơt caâch vö ñch

Coâ biïịt giûô gòn tríơt tûơ trong ăúđi söịng víơt chíịt thò múâi coâ tríơt tûơ trong ăúđi söịng tinh thíìn Möơt ngûúđi hađng ngađy söịng bï tha löơn xöơn thò trong lođng bïì böơn tûâ tung, ăïịn khi gùơp viïơc khöng biïịt nhòn vađo ăíu mađ xoay xúê

Khi cođn nhoê meơ ăaô phaêi tíơp luýơn cho con söịng coâ ngùn nùưp thûâ tûơ saơch seô, vïì quíìn aâo ăöì chúi, saâch hoơc ăïìu phaêi sùưp ăùơt coâ chöî coâ núi, lađm gò cuông ăuâng giúđ vađ ăuâng caâch thûâc

Meơ muöịn tíơp cho con coâ tríơt tûơ thò meơ phaêi coâ tríơt tûơ trûúâc ăaô, nhíịt lađ tríơt tûơ trong viïơc nuöi daơy con, coâ quy cuê vađ chuýn cíìn Thûúđng treê líịy víơt gò ra chúi, meơ nhùưc treê ăem víơt íịy traê laơi chöî cuô, khöng cho treê vûât boê tûâ tung Möơt caâch meơ daơy cho treê coâ tríơt tûơ lađ meơ hùìng khaâm xeât treê xem nhûông quíìn aâo, ăöì chúi cuêa

treê sùưp ăùơt coâ ngùn nùưp khöng vađ truđ tñnh vúâi treê nhûông cöng viïơc nađo nïn lađm trûúâc, cöng viïơc nađo nïn lađm sau cho ăuâng thúđi buöíi

Nïịu treê lađm möơt viïơc gò khöng tríơt tûơ thò trûđng phaơt bùìng caâch bùưt sùưp ăùơt viïơc íịy laơi cho coâ tríơt tûơ, phaêi lađm laơi nhûông viïơc ăaô laông qún hoùơc chíơm chaơp

DAƠY CHO TREÊ TRÚÊ NÏN TRAÂNG KIÏƠN

Thín thïí traâng kiïơn, tím höìn traâng kiïơn lađ hai ăiïìu kiïơn cuêa sûơ söịng con ngûúđi Lađm cho thín thïí traâng kiïơn, töi seô noâi roô vïì phíìn thïí duơc sau nađy, dûúâi ăíy töi chó noâi vïì sûơ traâng kiïơn cuêa tinh thíìn vađ phûúng phaâp giaâo duơc íịy

Trong sûơ traâng kiïơn tinh thíìn coâ míịy ăiïìu: nghõ lûơc bònh tônh, can ăaêm vađ biïịt ăiïìu ăöơ, chûđng mûơc

Nghõ lûơc: Lađ caâi lûơc lûúơng cuêa tím höìn ặa ta ăïịn sûơ thiïơn vađ chöịng vúâi sûơ aâc

Bònh tônh: Lađm cho ta khöng höìi höơp, xao xuýịn míịt trñ trûúâc sûơ xuâc ăöơng, bíịt kyđ lađ phûúng diïơn nađo

Can ăaêm: Lađm cho ta khöng luđi bûúâc trûúâc sûơ khoâ khùn, coâ khi daâm ăi qua nhûông sûơ nguy hiïím nïịu cíìn thiïịt

Ăiïìu ăöơ: Lađm cho ngûúđi ta giûô vûông lođng trûúâc nhûông duơc voơng, ùn uöịng, chúi búđi

Daơy cho treê nhûông ặâc tñnh quyâ hoâa vïì traâng kiïơn thò cuông phaêi ăaânh ăöí nhûông ặâc tñnh phaên traâi noâ lađm ýịu ăuöịi tím höìn ngûúđi ta, nhûông ặâc tñnh íịy lađ:

Súơ haôi: Lađm ta kinh khiïịp quaâ chûđng trûúâc nhûông nguy hiïím coâ sûơ thíơt hay lađ tûúêng tûúơng Sûơ kinh khiïịp íịy lađm cho ngûúđi ta khöng tûơ chuê ặúơc mònh khi bõ möơt tai naơn gò aâm aênh Nhiïìu ngûúđi coâ tñnh súơ haôi tûơ nhiïn khöng cùn cûâ vađo höịt hoaêng trûúâc

nhûông viïơc ríịt thûúđng tònh Sûơ súơ haôi quaâ sûâc cuêa ngûúđi meơ ríịt aênh hûúêng cho con Y hoơc ăaô kinh nghiïơm nhûông súơ haôi thònh lònh vađ quaâ ăaâng coâ thïí lađm nguy ăïịn con trong bađo thai Vò thïị ăöịi vúâi ăađn bađ con gaâi cíìn phaêi tíơp sûơ daơn dô ăïí trúê nïn nhûông ngûúđi meơ can ăaêm vïì sau nađy

Thûúđng caâc gia ằnh ngûúđi ta tíơp cho treê quen tñnh súơ haôi bùìng caâch doơa naơt, cho treê nhòn nhûông mùơt mađy hung dûô, nhûông thuâ víơt kyđ dõ, buöơc treê ăïịn gíìn nhûông con víơt ghï gúâm, hoùơc doơa naơt treê nhûông chuýơn ba bõ, ma quyê, boê treê vađo phođng töịi v.v nhûông caâch íịy coâ khi lađm cho treê súơ haôi quaâ ăïịn ăau tim, ăau mađng oâc, ăïịn loaơn trñ

Leô thûúđng möơt treê maơnh khoeê khöng bao giúđ biïịt súơ díìu ăïịn trúđi töịi Treê bùưt ăíìu súơ tûđ khi ngûúđi ta doơa treê trong töịi coâ öng nađy muơ khaâc rònh chöơp treê Möơt gia ằnh hođa thuíơn vui veê, con caâi ăïìu tñn nhiïơm úê cha meơ coâ möơt lûơc lûúơng vö cuđng ăïí baêo vïơ cho con thò khöng súơ haôi ăiïìu gò caê nhíịt lađ súơ haôi do trñ tûúêng tûúơng gíy lïn

Möơt treê nhòn ra sín töịi, thíịy nhûông hònh trùưng phíịt phú, treê súơ quaâ vò ban ngađy möơt tïn ăíìy túâ ăaô kïí chuýơn ma cho treê nghe Ngûúđi cha thíịy thïị liïìn cûúđi vađ baêo: “Con seô buöìn cûúđi nïịu biïịt caâc hònh trùưng íịy lađ hònh gò? ” Öng vûđa noâi vûđa ăiïìm tônh cíìm tay treê

ăi ra sín ruât chiïịc khùn böng mađ ngûúđi ta phúi mađ boê qún trïn díy

Möơt caâch ăaânh ăöí sûơ súơ haôi cuêa treê bùìng viïơc lađm ăiïìm tônh cuêa mònh cíịm khöng cho ngûúđi khaâc kïí cho treê nghe chuýơn ma quyê vađ khi nađo nghe con noâi chuýơn íịy liïìn caêi chñnh ngay cho lađ chuýơn phi lyâ hoang ặúđng

Giíơn dûô: Giíơn dûô cuông lađ möơt sûơ thiïịu traâng kiïơn vïì tinh thíìn, khöng biïịt dùìn lođng vađ can ăaêm trûúâc nhûông phíơn sûơ khoâ khùn, líu dađi hoùơc khöng vûông trñ trûúâc nhûông xuâc ăöơng bûơc böơi ăau ăúân

Sûơ giíơn dûô cuêa treê con phaât ra bùìng nhûông tiïịng la heât ríìy rađ Möơt thaâi ăöơ cûúng quýịt, nghiïm trang cuêa meơ coâ thïí chûôa ặúơc tñnh íịy Nïịu treê nhíơn thíịy la heât khöng rung chuýín ặúơc

lođng cha meơ, thò cuông khöng la heât nûôa Traâi laơi, möîi líìn la heât möîi líìn cha meơ nhûúơng böơ thò treê cađng la heât giíơn dûô thïm

Möơt nhađ giaâo duơc ăaô chûâng nghiïơm ặúơc viïơcsau nađy: Öng X coâ ặâa con ăođi gò ặúơc níịy Möîi líìn ăođi víơt gò chûa kõp cho lađ la heât

om xođm, öng X laơi vöơi vaô phaêi cho víơt íịy Möơt höm nhađ giaâo duơc ăïịn thùm öng X cuông vûđa gùơp caênh cíơu beâ ặúng diïîn tíịm kõch íịy Nhađ giaâo duơc liïìn baêo öng bađ X: “Thöi múđi öng bađ qua phođng bïn nađy ăïí mùơc töi Nhađ giaâo duơc ăïịn noâi míịy lúđi khuýn baêo treê, cùưt nghôa vò leô gò khöng nïn ăođi thïị, treê laơi cađng la heât thïm Nhađ giaâo duơc toê sùưc mùơt bíịt bònh, líịy míịy moân ăöì chúi giûôa bađn cho treê, röìi boê ra ăoâng cûêa laơi Caê öng bađ X vađ nhađ giaâo duơc nuâp sau cûêa vađ nhòn vađo khe khoâa Treê khi íịy cađng la röịng vađ chaơy quanh phođng giíơn dûô lùưm Bađ X vò thûúng con muöịn múê cûêa ăïí ùĩm con cho xong viïơc, nhađ giaâo duơc can bađ laơi baêo ăïí xem kïịt quaê ra lađm sao ăaô

Möơt vađi phuât sau cíơu beâ im tiïịng vađ nhòn úê cûêa söí xem coâ ai, laơi khoâc heât lïn vađi tiïịng ăïí thûê ai coâ ăïí yâ khöng, víîn khöng thíịy

ai lïn tiïịng Cíơu beâ laơi chaơy qua bïn cûêa thöng vúâi nhòn vađ khoâc vađi tiïịng nûôa cuông khöng thíịy coâ ngûúđi, biïịt lađ viïơc heât lađ vö hiïơu quaê, cíơu beâ beđn líịy tay lau nûúâc mùưt vađ chaơy ăïịn líịy ăöì chúi ra chúi möơt mònh ríịt tûơ nhiïn Xem ăoâ ta thíịy rùìng con caâi la heât möơt caâch giíơn dûô lađ taơi cha meơ quaâ nuöng chiïìu mađ trúê thađnh

Khi treê la heât giíơn dûô, ta cûâ ăiïìm tônh líịy gûúng cho treê xem hònh daâng xíịu xa cuêa mađy mùơt mònh lađm cho treê phaêi tónh ngöơ, nïịu treê quaâ hung hùng ta coâ thïí ăïí riïng treê ặâng möơt chöî Ta khoan la mùưng treê ăaô, chúđ cho cún giíơn dûô qua röìi haôy líịy lúđi ön hođa nghiïm chónh mađ chó cho treê thíịy caâi thaâi ăöơ khiïịm nhaô vađ löîi lađm cuêa treê, baêo treê phaêi xin löîi nhûông ai treê ăaô duđng tiïịng nùơng, lúđi vö lïî ăïí noâi Nïịu trong luâc giíơn treê ăaô ăaânh anh chõ em, ăïí treê nguöi cún giíơn phaêi ăađng hoađng vađ nghiïm trang xin löîi nhûông ngûúđi íịy

Lûúđi biïịng: lađ sûơ úí oaêi vïì tinh thíìn vađ thín thïí, lađ sûơ nhu nhûúơc, thiïịu nghõ lûơc lađm cho ngûúđi ta lo traânh nhûông viïơc khoâ khùn vađ nùơng nhoơc Lûúđi biïịng lađ möơt tíơt xíịu lađm ngûúđi ta thiïịu hùng haâi vađ cíín thíơn trong viïơc lađm Giûôa thúđi ăaơi caơnh tranh ăïí

kiïịm sûơ söịng nađy mađ con caâi mang caâi tíơt lûúđi biïịng trong ngûúđi thò lađm sao mađ tranh ăua vúâi ăúđi, lađm sao mađ tiïịn hoâa, lađm sao mađ thađnh cöng? Ngay tûơ nùm ăíìu, ngay tûđ nùm ăíìu ngûúđi meơ ăaô nhíơn thíịy nhûông tíơt xíịu cuêa con phaêi kiïịm caâch ăaânh ăöí ăi, thò lúân lïn con múâi khoêi mùưc caâi tíơt íịy

Tûđ ba böịn tuöíi tuy meơ chûa giao cho con nhûông viïơc nùơng nïì, khoâ khùn, nhûng bùìng xem caâc cöng cuöơc chúi búđi cuêa treê cuông coâ thïí nhíơn thíịy treê nađo siïng nùng, treê nađo lûúđi biïịng Coâ nhiïìu khi xeât ăoaân sai líìm vò sûơ phaât triïín chïnh lïơch giûôa cú thïí vađ tinh thíìn cuêa treê Thûúđng nhûông treê buơ míơp quaâ, cú thïí phaât triïín líịn aât sûơ phaât triïín tinh thíìn, sûơ hoaơt ăöơng cuêa treê coâ phíìn chíơm chaơp thua suât anh chõ em, chuâng ta chúâ cho caâc treê lûúđi biïịng thađnh tíơt Caâc nùng lûơc tinh thíìn cuêa treê tuy chíơm laơi, nhûng chúđ möơt thúđi gian sau noâ seô naêy núê möơt caâch töịt ăeơp Nhiïìu khi sûơ chíơm chaơp íịy keâo ăïịn 15 tuöíi, cha meơ chúâ nïn vöơi phađn nađn

Coâ khi sûơ lûúđi biïịng do cha meơ taơo cho con, bùìng caâch sai baêo daơy döî nhûng quaâ sûâc con Treê lađm khöng nöíi sinh ra chaân naên lûúđi biïịng Laơi coâ khi cha meơ tíơp cho con lûúđi biïịng do nhûông viïơc nhoê nhùơt cuông lađm khöng ăïí cho treê lađm Vò thïị coâ hai haơng lûúđi biïịng, möơt haơng thíơt tònh khöng ham thñch gò caê, möơt haơng lûúđi biïịng vò khöng thíịy khöng coâ viïơc gò mađ lađm

Muöịn chöịng tñnh lûúđi biïịng cuêa treê phaêi: lûúơng viïơc lađm cho vûđa sûâc cuêa treê, viïơc lađm cho treê vui thñch mađ ham Khi thađnh cöng viïơc gò, nïn khen ngúơi ăïí kñch thñch caâc treê khaâc cuđng ăua tranh theo

Líịy treê siïng nùng lađm gûúng míîu cuêa sûơ gùưng cöng vađ can ăaêm

Trûđng phaơt nhûông khi lûúđi biïịng: Múâi líìn ăíìu thò chó líịy lúđi nghiïm chónh mađ caênh caâo Qua líìn thûâ ba thò bùưt lađm tíịt caê hay möơt phíìn viïơc boê dúê ăang hay lađm sai Möơt ăiïìu quan troơng lađ trûúâc möơt treê lûúđi biïịng ta khoan quýịt ăoaân haơ möơt lúđi mùưng:

“Mađy lađ ặâa lûúđi biïịng” Vò treê múâi lûúđi biïịng, tñnh cuêa treê con thay ăöíi ặúơc Nay ta haơ möơt lúđi quýịt liïơt, treê seô ăinh ninh mònh lađ lûúđi biïịng khöng cíìn sûêa chûôa nûôa Ta chó duđng nhûông chûô nheơ

nhađng: treê ăaô boê lúô viïơc, treê khöng mïịn viïơc lađm, treê thiïịu can ăaêm, treê coâ thïí lađm ặúơc viïơc nhû moơi ngûúđi nïịu treê chõu gùưng cöng v.v

Toâm laơi lađ cíìn díîn duơ ön hođa hún lađ duđng lúđi xó vaê

Tham ùn: tham ùn lađ möơt tñnh ríịt thöng thûúđng cuêa nhiïìu treê con Nhûng tham lam quaâ ăöơ trong viïơc ùn uöịng seô trúê thađnh möơt tíơt xíịu Töi thíịy nhiïìu gia ằnh cho con ùn uöịng ríịt höì ăöì, coâ khi khaâch túâi cho con vađo ngöìi cuđng mím dađnh moân nađy ăođi moân kia, ăöì ùn boê vađo baât chï ñt, chï nhiïìu, nûúâc mùưt nûúâc muôi chan löơn vúâi cúm canh thíơt lađ xíịu höí

Sûơ ùn uöịng höì ăöì ăaô lađm míịt nhín caâch cuêa con mađ lađm thiïơt haơi cho böơ tiïu hoâa cuêa treê, chñnh lađ nguöìn göịc cuêa vö söị bïơnh tíơt

Sûơ tham ùn cuêa con lađ taơi meơ tûđ nhoê khöng tíơp cho con ăuâng quy cuê vađ chuýn cíìn, khöng phín chia bûôa ùn cho ăuâng giúđ, vađ thûâc ùn cho ăíìy ăuê theo sûâc cuêa treê Laơi taơi nhiïìu gia ằnh ngoađi caâc bûôa ùn chñnh cođn hay ùn hađng vùơt lađm tíơp cho treê thoâi ùn vùơt vađ baơ ăíu ùn ăíịy khöng cođn kïí giúđ ngađy vađ moân ùn coâ húơp hay khöng Töi ăaô thíịy möơt gia ằnh kia treê múâi lïn böịn tuöíi mađ cha meơ vò goơi hađng trûâng võt löơn vađo ùn, treê ăođi quaâ cuông phaêi cho ùn Sau phaêi nhúđ y sô múâi cûâu söịng bïơnh böơi thûơc cuêa treê

Coâ cha meơ, khi con hoơc hađnh gioêi laơi thûúêng möơt moân quađ ùn Khöng nïn lađm thïị, vò sûơ thûúêng kiïíu íịy lađm míịt giaâ trõ cuêa treê hoâa ra möơt caâch thñch thuâ ñch kyê cho miïơng treê trong chöịc laât thöi Nïịu muöịn cho treê ùn moân quađ cûâ cho tûơ nhiïn, cođn khi cíìn thûúêng thò nïn lađm möơt moân ùn cho caâc treê cuđng ùn, caâc anh chõ em treê vađ chuâng baơn ăïìu ặúơc hûúêng, meơ seô cùưt nghôa vò thûúêng cho treê nïn coâbûôa tiïơc nađy Ăoâ lađ möơt caâch tùng tinh thíìn cuêa treê nïn, treê líịy lađm sung sûúâng vö cuđng Mađ chuâng baơn, anh chõ em treê cuông xem ặúơc gûúng töịt cuêa treê mađ phíịn chñ thïm

Trong caâc bûôa ùn thûúđng meơ phaêi daơy cho treê ngöìi cho ngay thùỉng, nghiïm trang lïî pheâp cíìm baât ăuôa cho ăuâng ăùưn, khi ùn khöng ặúơc noâi ngöìm ngoađm, cûúđi sùơc suơa, noâi leđ nheđ, hoùơc hyê muôi

vađ nhöí nûúâc miïịng Ùn cíìn nhai cho nhoê tûđng miïịng möơt vađ thuêng thùỉng meơ boê víơt gò ùn víơt níịy khöng ăođi hoêi löi thöi

Treê lúân ta thûúđng giaêng giaêi cho treê hiïíu tham ùn lađ möơt tíơt xíịu haơ nhín phíím cuêa ngûúđi vađ ti tiïơn khi ra giao thiïơp vúâi moơi ngûúđi, nhíịt lađ trong caâc tiïơc tuđng mađ tham ùn thò thíơt lađ xíịu höí Sûơ ăiïìu ăöơ seô lađm thïm sûâc maơnh cho ngûúđi ta caê cú thïí líîn tinh thíìn

DAƠY CHO TREÊ NÏN THUÍÌN KÑNH

Thuíìn kñnh lađ ặâc tñnh cuêa ngûúđi biïịt phuơc tuđng lïî pheâp, dïî daơy, dïî baêo Möơt treê thuíìn kñnh lađ möơt treê chõu ăem nghõ lûơc ăïí cöơng taâc trong viïơc giaâo duơc cuêa cha meơ cho treê mau nïn ngûúđi ặâng ăùưn

Möơt con víơt thuíìn dïî daơy khaâc möơt treê em thuíìn kñnh Con víơt thuíìn chó bõ daơy, chúâ möơt treê thuíìn kñnh coâ sûơ thöng minh biïịt ăem nghõ lûơc giuâp ăúô cha meơ daơy treê vađ giuâp ăúô caê thađy hoơc trong cöng trònh giaâo duơc cho mau coâ kïịt quaê töịt Vò thïị nïn díìu cha meơ vađ thađy giaâo khön kheâo ăïịn thïị nađo, mađ gùơp möơt treê khöng thuíìn kñnh, thò cuông khoâ bïì mađ daơy döî lùưm

Cung kñnh vađ lïî pheâp: Sûơ thuíìn kñnh cuêa treê lađm cho treê phaêi kñnh troơng vađ lïî pheâp ăöịi vúâi cha meơ vađ thađy giaâo Cha meơ ăöịi vúâi treê lađ bíơc cao quyâ hún caê Thađy giaâo cuông thïị, vò thađy giaâo coâ thïí thïị cha meơ Con kñnh troơng cha meơ lađ vò tíịm lođng thûúng ýu chúâ khöng phaêi lađ súơ haôi Con khöng muöịn lađm phiïìn lođng cha meơ khöng phaêi vò súơ möơt hònh phaơt, mađ vò tònh ýu ăaô rađng buöơc líîn nhau

Con caâi khi xung ăöơt vúâi cha meơ phaêi duđng lúđi noâi thanh nhaô, lõch sûơ, lïî pheâp Trong cíu noâi khöng ặúơc duđng nhûông tiïịng cuơc cùìn thö bó Khi cha meơ daơy baêo ăiïìu gò, con phaêi chùm chó nghe,

khöng ặúơc cùưt ăoaơn hoùơc noâi leo Khi traê lúđi phaêi vui veê, thađnh thíơt, traânh lúđi gùưt goêng Khi xin möơt víơt gò, nhíơn möơt víơt gò phaêi duđng chûô: “Xin nhúâ” vađ “caêm ún” Khi ăi ra, khi vïì nhađ, ăïìu phaêi thûa trònh, xin pheâp hùỉn hoi

Lïî pheâp vađ kñnh troơng cha meơ lađ nhiïơm vuơ töịi cao cuêa con, treê laơi phaêi cung kñnh vađ lïî pheâp ăöịi vúâi ngûúđi ngoađi nhíịt lađ ăöịi vúâi ngûúđi giađ caê, vađ lúân tuöíi hún treê Buöơc treê gùơp ai cuông goơi “öng bađ, anh chõ” cho ăuâng ăùưn

Phíìn nhiïìu treê con vö lïî vađ bíịt kñnh lađ taơi trong gia ằnh cha meơ ùn úê vúâi nhau khöng lïî pheâp, vađ ăöịi ăaôi vúâi ngûúđi ngoađi cuông khöng lïî pheâp, mađ nhíịt lađ cha meơ khöng lïî pheâp vúâi con caâi Thíơt thïị, khi ta daơy treê phaêi kñnh troơng vađ lïî pheâp vúâi ta, thò ta cuông phaêi tön troơng treê Cíìn phaêi coâ nhûông lúđi tûđ töịn, nhaô nhùơn ăïí níng cao nhín phíím cuêa con

Traâi laơi nhiïìu cha meơ hay duđng vúâi con nhûông chûô: “Mađy, tao, mi, túâ, ăöì ranh, thùìng khó” Vúâi bao nhiïu lúđi thö tuơc íịy thò lađm sao mađ tröng con trúê nïn ngûúđi lïî pheâp ăöịi vúâi cha meơ hay ngûúđi ngoađi

Traâi laơi töi ăaô thíịy nhiïìu gia ằnh buöơc con nhiïìu lïî pheâp phiïìn phûâc quaâ, thađnh tíơp cho con nhûông ặâc tñnh bïì ngoađi giaê döịi Phuơc tuđng: tuơc ngûô coâ cíu “caâ khöng ùn muöịi caâ ûún, con khöng nghe lúđi cha meơ trùm ặúđng con hû” Sûơ thuíìn kñnh cuêa con lađ úê chöî con biïịt phuơc tuđng cha meơ vađ thađy giaâo Con coâ phuơc tuđng thò sûơ giaâo duơc múâi coâ hiïơu quaê, con phuơc tuđng ăaô lađm vui cha meơ mađ nhíịt lađ tûơ giuâp mònh trong sûơ böìi böí thïí chíịt vađ tinh thíìn Cha meơ phaêi chó cho con nhíơn thíịy sûơ phuơc tuđng vađ lúơi ñch cho treê vïì caâc phûúng diïơn

Lïn ăïịn böịn tuöíi thò treê ăaô biïịt duđng lúđi noâi möơt caâch roô rađng, vađ ăaô hiïíu nhûông lúđi noâi cuêa ta Cha meơ cíìn phaêi giaêi thñch cho con nhûông caâch ùn uöịng, caâch thay aâo quíìn, caâch tíơp thïí thao vađ chúi, caâch nguê cho ýn tônh vađ ăuâng giúđ v.v treê coâ hiïíu sûơ lúơi ñch cuêa nhûông lúđi khuýn baêo múâi víng lúđi möơt caâch saâng suöịt vađ hùng haâi Cuông nhû vïì phûúng diïơn tri thûâc vađ ăaơo ặâc, thò sûơ víng lúđi cuêa treê múâi coâ hûôu ñch cho treê Nhûng, nhû trûúâc töi ăaô

noâi, coâ hai caâch phuơc tuđng: möơt lađ phuơc tuđng saâng suöịt thöng minh, hai lađ phuơc tuđng muđ quaâng ngu ăíìn Cha meơ muöịn cho con coâ möơt nhín phíím cao quyâ sau nađy, cíìn phaêi luýơn cho con phuơc tuđng thöng minh saâng suöịt Phuơc tuđng thöng minh lađ hiïíu biïịt vò leô gò mađ phaêi phuơc tuđng, lúơi ñch cuêa sûơ phuơc tuđng íịy ra thïị nađo? Cha meơ khi sai baêo con möơt ăiïìu gò, tíịt phaêi cùưt nghôa lyâ do cho con roô Sûơ giaêi thñch íịy lađm cho con tñn nhiïơm úê cha meơ Díìu viïơc

gò cíìn, cha meơ khöng giaêi thñch treê cuông bùìng lođng

Truýìn lïơnh ñt, díîn duơ nhiïìu: Möơt ngûúđi meơ thöng minh thûúđng ra lïơnh ñt mađ díîn duơ nhiïìu Sûơ ra lïơnh coâ yâ nghôa cûúông baâch Khi lïơnh ăaô truýìn lađ phaêi lađm khöng lađm khöng ặúơc, lađm sai lađm bíơy phaêi lađm laơi Nïịu khöng tuín lïơnh thò phaêi trûđng phaơt ngay Vò thïị khi ra möơt lïơnh gò, cíìn xem ăi xeât laơi, thûê treê coâ chõu tuín theo hay khöng Nïịu ra lïơnh mađ treê khöng tuín thò haơi ăïịn

uy quýìn cuêa meơ nhiïìu lùưm Cho nïn:

1- Chó ra nhûông lïơnh mađ treê coâ thïí lađm vađ phaêi lađm

2- Chó ra nhûông lïơnh khaâc vúâi quy tùưc hađng ngađy

Thñ duơ quy tùưc hađng ngađy ăaô ắnh ùn cúm xongăïịn 12 giúđ phaêi nghó trûa Ăïịn giúđ íịy meơ khöng phaêi ra lïơnh, chó nhùưc: “Bíy giúđ ăaô ăïịn giúđ nguê trûa”, thïị lađ khöng coâ yâ nghôa ra lïơnh mađ chó nhùưc nhoê cho treê nhúâ Ngûúđi meơ chó duđng cíu: “Höm nay chuâng ta phaêi ” Hay lađ: “bíy giúđ ăaô ăïịn luâc phaêi ” lađ treê hiïíu röìi

Caâi gò khöng thïí díîn duơ ặúơc múâi phaêi duđng ăïịnphûúng phaâp ra lïơnh Ăaơi ăïí meơ chó díîn duơ: “Con lađm viïơc íịy cha seô bùìng lođng lùưm”, hoùơc “con seô lađm vui lođng anh chõ em con nïịu con chõu khoâ lađm viïơc íịy ” Nhûông caâch díîn duơ íịy ríịt coâ hiïơu quaê, treê thíịy sûơ íu ýịm quanh mònh, lađm cho treê phíịn khúêi vađ lađm theo, nïn traânh nhûông cíu: “con lađm viïơc nađy meơ thûúêng cho, con lađm viïơc kia meơ caâm ún lùưm” Nhûông cíu íịy noâi ra lađm cho treê nghô rùìng lađm möơt viïơc gò phaêi coâ thûúêng, lađm möơt viïơc gò lađ lađm ún cho treê, gùơp cú höơi treê seô ăođi thûúêng vađ ún íịy bùìng caâch vođi keơo baânh, ăöì chúi hoùơc tiïìn baơc Sûơ phuơc tuđng cuêa treê nhû thïị lađm míịt hïịt caê nghôa lyâ

Ñch lúơi cuêa díîn duơ hún lïơnh lađ khi meơ díîn duơ mađ treê khöng nghe, thò uy quýìn cuêa meơ cuông khöng bõ lay chuýín Treê khöng nghe lađ löîi úê treê khöng muöịn lađm vui cha meơ, anh chõ em, chúâ khöng ăuơng gò ăïịn uy quýìn cuêa meơ caê

Nghiïm cíịm: ra lïơnh chó cíìn trong caâc viïơc nghiïm cíịm, khöng cho treê lađm nhûông viïơc coâ thiïơt haơi ăïịn thïí chíịt vađ tinh thíìn treê Thñ duơ ta nghiïm cíịm huât thuöịc, thò nhíịt ắnh treê phaêi tuín lïơnh khöng thïí lay chuýín ặúơc Vò nhûông lïơnh nghiïm cíịm khöng thïí dung tha ặúơc, khöng coâ thïí cho pheâp ặúơc Cho nïn chó nïn cíịm nhûông viïơc quan hïơ, xeât thíơt coâ sûơ nguy haơi mađ thöi Traâi laơi nhûông viïơc ta xeât ra tuy coâ khi cíịm mađ cuông coâ khi dung thûâ ặúơc, thò ta khöng nïn quýịt liïơt cíịm ăoaân, mađ chó duđng phûúng phaâp díîn duơ thò hay hún Thñ duơ: “cíịm khöng ặúơc ùn vùơt, ùn hađng” Ta biïịt ăiïìu íịy coâ khi phaêi dung thûâ hoùơc ăi ăíu coâ ngûúđi cho treê quađ hoùơc tûơ ta coâ khi cuông vui miïơng mađ ùn caâi baânh hoùơc traâi cíy mađ phaêi cho treê, ăïí treê vui, nhû thïị mađ ta ra lïơnh “cíịm tuýơt ăöịi sûơ ùn vùơt” thò coâ ngađy ta seô phaơm lïơnh chúâ khöng phaêi chó coâ treê mađ thöi Gùơp trûúđng húơp nađy ta chó díîn duơ: “con khöng nïn ùn vùơt, vò ùn vùơt hay ăau buơng” hoùơc “ai cho con ùn uöịng caâi

gò, con phaêi hoêi meơ ăaô”

Doơa naơt vađ hûâa heơn: thûúđng cha meơ muöịn cho con phuơc tuđng mïơnh lïơnh hay duđng löịi doơa naơt vađ hûâa heơn ín thûúêng, theo yâ töi löịi doơa naơt vađ hûâa heơn íịy traânh ăi ặúơc chûđng nađo quyâ chûđng íịy, nhiïìu ngûúđi nghô daơy con mađ khöng doơa phaơt vađheơn thûúêng thò con khöng lađm Ăoâ lađ möơt caâch giaâo duơc sai líìm Vò nïịu gùơp khi khöng thïí duđng sûơ thûúêng phaơt ặúơc, thñ duơ khi con ăau öịm, hoùơc khi thûúêng phaơt míịt giaâ trõ, khi con ăaô khön lúân, thò sûơ phuơc tuđng cha meơ seô khöng cođn nûôa Meơ nïn daơy con víng lúđi cha meơ lađ vò lyâ trñ, vò lûúng tím, vò nghôa vuơ, ăöịi vúâi cha meơ, ăöịi vúâi thín mònh chúâ khöng phaêi súơ phaơt hay mong thûúêng mađ lađm

Leô tûơ nhiïn phaêi coâ sûơ vui thñch thò giaâo duơc múâi phaât triïín, thónh thoaêng ta cho treê dûơ tiïơc chung vúâi chuâng baơn, töí chûâc thađnh lïî trong gia ằnh, hoùơc cho treê ăi xem xiïịc hoùơc xem vûúđn thuâ, cho ăöì chúi, cho saâch hoơc, cho ăöì duđng Nhûng caâc ăöì cho íịy ta phaêi lađm nhû möơt ín tûđ do tíịm lođng thûúng cuêa cha meơ, chûâ khöng

nghô thûúêng cho treê gioêi vađ cíịt phíìn cuêa treê hû Con caâi coâ nhíơn thíịy tíịm lođng thûúng cuêa cha meơ, laơi cađng hùng haâi phuơc tuđng vađ tñn nhiïơm ýu thûúng cha meơ hún nûôa Coâ cha meơ ăöịi vúâi con:

“Mađy ặa vïì möơt ăiïím töịt seô ặúơc möơt ăöìng, cuöịi thaâng ặúơc möơt baên chûâng khen seô ặúơcmûúđi ăöìng” ÍỊy lađ möơt sûơ buön baân chûâ khöng phaêi giaâo duơc

Nhíịt lađ lúđi doơa naơt vađ hûâa heơn mađ khöng biïịt giûô lúđi thò míịt caê thïí thöịng cuêa cha meơ vađ tñn nhiïơm cuêa con caâi Thûúđng nhiïìu cha meơ hay duđng cíu: “Röìi mađy coi tao, ăïí röìi mađy biïịt tay tao” Treê bõ nghe quen nhûông lúđi doơa naơt íịy khöng theđm ăïí yâ nûôa, vò treê biïịt trûúâc seô khöng coâ sûơ gò xaêy ăïịn, chùỉng qua lađ möơt tiïịng gioâ bay víơy thöi

Hûâa phaơt heơn thûúêng mađ khöng lađm, ăïìu hoêng caê Möơt ngûúđi meơ khön ngoan bao giúđ cuông ñt heơn thûúêng ăïịn hûâa phaơt laơi cađng khöng coâ nûôa Treê con lađm ăiïìu gò sai, cíìn phaơt thò phaơt ngay khöng thò thöi, chúâ khöng nïn heơn ăïí möơt líìn khaâc hoùơc ngađy khaâc seô phaơt

Caôi laơi vađ cûâng cöí: Khi ta ăaô ra lïơnh cho treê lađm möơt viïơc gò lađ ta nhíịt ắnh khöng cho pheâp caôi laơi

Nïịu ta ăïí cho treê duđng phûúng phaâp íịy, sau nađy thađnh ra möơt lúơi khñ ăïí chöịng ta Sûơ giaâo duơc seô hoêng vađ uy quýìn seô bõ cûâng cöí, chöịng caôi míịt giaâ trõ Khi ăaô ra lïơnh lađ phaêi lađm, vađ sau khi lađm treê coâ muöịn hiïíu lyâ do, ta seô giaêi thñch sau Hoùơc ta ăïí cho treê giaôi bađy yâ nghô cuêa mònh, nhiïìu khi ta biïịt nhûông yâ nghô íịy sai líìm, ta cuông nïn ăïí cho treê phaât biïíu hïịt yâ kiïịn theo ăoâ mađ ta sûêa nhûông sûơ nghô líìm cuêa treê Nhûng cuông cöng viïơc cùưt nghôa vađ giaêi thñch íịy phaêi ăïí laơi sau Khi ta ăaô ra möơt lïơnh nghiïm ngùơt íịy lađ treê phaêi lađm ăaô Ta coâ thïí noâi: “Con phaêi lađm ăi ăaô Lađm xong meơ seô noâi nghôa lyâ cho mađ nghe”

Trong möơt gia ằnh coâ giaâo duơc, coâ tríơt tûơ, treê con thûúđng víng lúđi cha meơ vađ lađm theo caâc lúđi sai baêo khöng ăúơi phaêi hoêi lyâ leô

gò, nhíịt lađ khöng coâ sûơ cûâng cöí vađ caôi laơi Tuy víơy cha meơ cuông khöng nïn duđng phûúng phaâp ăöơc tađi, mađ thûúđng ön töìn vađ

nghiïm chónh cùưt nghôa cho treê hiïíu nhûông huíịn lïơnh cuêa cha meơ ñch lúơi cho treê lađ thïị nađo?

Khöng phuơc tuđng: Khöng phuơc tuđng coâ nhiïìu caâch, dûúâi ăíy xin kïí möơt vađi caâch theo trònh tûơ tûđ nheơ ăïịn nùơng:

Laông qún viïơc sai baêo: nïịu treê laông qún thò buöơc treê phaêi nhúâ lađm laơi viïơc ăaô laông qún íịy

Phaơm ăïịn möơt ăiïìu nghiïm cíịm: phaêi sûêa trõ vađ ằnh chó nhûông kïịt quaê cuêa sûơ phaơm pheâp

Ûúng ngaơnh, ngang ngûúơc, nöíi loaơn, chöịng traê laơi cha meơ ăoâ lađ trûúđng húơp can hïơ cíìn phaêi trûđng trõ ríịt nghiïm ăïí cùưt ặât nhûông taâi phaơm sau nađy

Nhûng nhûông sai phaơm töơi lúân lao nhû thïị, úê caâc gia ằnh coâ giaâo duơc khöng bao giúđ xaêy ra Nïịu giûôa cha meơ vađ con caâi mađ ăaô ăïịn sûơ xung ăöơt quýịt liïơt nhû thïị lađ taơi cha meơ khöng biïịt daơy con tûđ thuúê nhoê

Sûơ laông yâ cuêa treê ăöịi vúâi lúđi khuýn baêo cuêa thađy giaâo vađ sûơ hoơc hađnh úê trûúđng cuông lađ möơt caâch khöng víng lúđi Cha meơ nïn nghiïơm xeât sûơ lú ăaông íịy lađ coâ vò tíơt bïơnh gò khöng, nïịu khöng coâ tíơt bïơnh thò cha meơ phaêi sûêa trõ ngay con múâi coâ hy voơng hoơc hađnh tíịn túâi

Trûđng phaơt khi khöng phuơc tuđng: thûúđng ăöịi vúâi nhûông löîi nhoê, nïịu meơ thíơt coâ uy quýìn, thò chó duđng möơt caâi nhòn nghiïm trang, möơt nhñu mađy, möơt tiïịng bíịt bònh mađ nhaô nhùơn, cuông ăuê lađm cho treê phaêi höìi tónh, khöng cíìn duđng ăïịn nhûông trûđng phaơt lúân lao gò

Gùơp trûúđng húơp nùơng hún möơt tyâ thò cuông chó duđng löịi caênh caâo cho nghiïm trang, ta ăïí cho treê nghô möơt hai phuât röìi ta seô noâi:

“Con coâ hiïíu lúđi meơ vûđa noâi ăoâ khöng?” hoùơc “líìn sau con seô lađm thïị nađo? ”

Ăïịn möơt töơi nùơng hún nûôa thò phaêi duđng lúđi khiïín traâch Trong nhûông lúđi khiïín traâch ăaô phaêi duđng nhûông tiïịng cûúng quýịt, nghiïm nghõ hún toê ra meơ thíơt khöng bùìng lođng Trong möơt gia ằnh mađ cha meơ biïịt giûô uy quýìn thò möơt lúđi khiïín traâch coâ