Tài liệu Đề án "Một số vấn đề về tính và hạch toán khấu hao tài sản cố định hiện nay trong các doanh nghiệp" pdf

Khấu hao tài sản cố định KHTSCĐ - Khái niệm: là việc tính toán và phân bổ một cách có hệ thống nguyên giá của tài sản cố định vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong thời gian sử dụng củ

ĐỀ ÁN

Một số vấn đề về tính và hạch toán khấu hao tài sản

cố định hiện nay trong các

doanh nghiệp

A - LỜI MỞ ĐẦU

Trong giai đoạn hiện nay cơ hội hoà nhập vào khu vực và trên thế giới ngày càng mở rộng, khoa học kỹ thuật công nghệ phát triển là những yếu tố tác động đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Cơ chế quản lý kinh tế

đã có sự đổi mới sâu sắc và theo đó là hệ thống kế toán Việt Nam cũng ngày càng đổi mới, hoàn thiện và phát triển phù hợp với chuẩn mực và thông lệ kế toán quốc tế, góp phần tích cực vào việc tăng cường và nâng cao năng lực quản lý tài chính quốc gia nói chung và quản lý tài chính doanh nghiệp nói riêng

Tài sản cố định trong quá trình tham gia vào sản xuất kinh doanh luôn

co sự giảm giá trị (có thể thấy được hoặc không thấy được) Do đó mọi tài sản trong Doanh nghiệp phải được theo dõi, quản lý, sử dụng và trích khấu hao phù hợp với mức hao mòn tài sản, tạo nguồn để tái đầu tư tài sản cố định Muốn vậy phải lựa chọn phương pháp khấu hao một cách khoa học hợp lý đảm bảo thu lợi nhanh vừa không gây biến động lớn về giá thành và lợi nhuận của doanh nghiệp

Qua môn học Kế toán tài chính em muốn nghiên cứu sâu hơn về vấn đề

này nên em chọn đề tài môn học là: "Một số vấn đề về tính và hạch toán khấu hao tài sản cố định hiện nay trong các doanh nghiệp"

Em xin chân thành cảm ơn sự góp ý tận tình của Tiến Sĩ Nguyễn Ngọc Quang đã giúp em hoàn thành Đề án này

Bài viết này của em gồm : 2 chương

Chương I: Cơ sở lý luận

Chương II: Thực trạng và kiến nghị

B - NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN

I HAO MÒN TSCĐ VÀ KHTSCĐ

1 Hao mòn TSCĐ (HMTSCĐ)

- Khái niệm: Hao mòn TSCĐ là sự giảm dần giá trị sử dụng và giá trị của TSCĐ do tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh, do bào mòn của tựnhiên, do tiến bộ kỹ thuật… trong quá trình hoạt động của TSCĐ

- Phân loại: được chia làm 2 loại:

+ Hao mòn hữu hình

+ Hao mòn vô hình

a) Hao mòn hữu hình: là sự hao mòn vật lý trong quá trình sử dụng do

bị cọ sát, bị ăn mòn, bị hư hỏng từng bộ phận Hao mòn hữu hình có thể diễn

ra hai dạng dưới đây:

- Hao mòn dưới dạng kỹ thuật xảy ra trong quá trình sử dụng

- Hao mòn do tác động của thiên nhiên không phụ thuộc vào việc sử dụng Do dó sự hao mòn hữu hình nên tài sản mất dần giá trị và giá trị sử dụng lúc ban đầu, cuối cùng phải thay thế bằng một tài sản khác

b) Hao mòn vô hình: là sự giảm dần về giá trị tài sản cố định do tiến bộ

của khoa học kỹ thuật, nhờ tiến bộ của khoa học kỹ thuật mà TSCĐ được sản xuất ra ngày càng có nhiều tính năng và năng suất cao hơn Trong một nền kinh tế càng năng động, càng phát triển thì tốc độ hao mòn càng nhanh Vì vậy, đòi hỏi trước hết của các doanh nghiệp Nhà nước phải có một chính sách hợp lý về quản lý và trích khấu hao, như thế mới đảm bảo cho doanh nghiệp

có thể đạt hiệu quả cao trong sản xuất kinh doanh

Hao mòn TSCĐ là một phạm trù khách quan, muốn xác định giá trị hao mòn của TSCĐ nào đó thì cơ sở có tính khách quan nhất là thông qua giá cả thị trường Tức là phải so sánh giá cả của TSCĐ cũ với TSCĐ mới cùng loại Tuy nhiên, TSCĐ được đầu tư mua sắm là để sử dụng lâu dài cho quá trình

sản xuất kinh doanh, do vậy các doanh nghiệp không thể xác định giá trị hao mòn TSCĐ theo phương pháp nói trên

2 Khấu hao tài sản cố định (KHTSCĐ)

- Khái niệm: là việc tính toán và phân bổ một cách có hệ thống nguyên giá của tài sản cố định vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong thời gian sử dụng của tài sản cố định

II PHƯƠNG PHÁP TÍNH KHẤU HAO TSCĐ THEO CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN HIỆN HÀNH

1 Phương pháp trích khấu hao TSCĐ

Hiện nay có rất nhiều các phương pháp tính khấu hao TSCĐ trong doanh nghiệp, mỗi phương pháp có ưu nhược điểm khác nhau tuỳ thuộc vào

sự phát triển của nền kinh tế mà có sự lựa chọn phù hợp

a1) Phương pháp tính khấu hao theo đường thẳng

Phương pháp khấu hao đều dựa trên giả thiết rằng TSCĐ giảm dần giá trị sử dụng theo thời gian và giá trị này được đưa dần vào chi phí theo từng thời kỳ với một giá trị như nhau Theo phương pháp này mức khấu hao phải trích hàng năm được xác định theo công thức sau:

Mức khấu hao TSCĐ = Error!

- Mức trích khấu hao trung bình hàng tháng bằng số khấu hao phải trích

cả năm chia cho 12 tháng

a2) Trường hợp thời gian sử dụng hay nguyên giá của TSCĐ thay đổi, doanh nghiệp phải xác định lại mức trích khấu hao trung bình của TSCĐ bằng cách lấy giá trị còn lại trên cơ sở kế toán chia cho thời gian sử dụng xác định lại hoặc thời gian sử dụng còn lại

a3) Mức trích khấu hao cho năm cuối của thời gian sử dụng TSCĐ được xác định là hiệu số giữa nguyên giá của TSCĐ và số khấu hao luỹ kế đã thực hiện đến năm trước năm cuối của TSCĐ đó

* Ưu điểm của phương pháp này đơn giản, dễ tính toán, phân bổ đều giá trị của TSCĐ của các kỳ sử dụng

* Nhược điểm: Phương pháp này không đảm bảo nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí Vì chi phí được phân bổ đều cho các kỳ nên đã ngầm định rằng sản xuất là không có sự biến động giữa các kỳ (mức độ sử dụng TSCĐ, chi phí sửa chữa, bảo trì TSCĐ, mức độ sản xuất… không thay đổi, giả thiết này hoàn toàn không hợp lý)

b) Phương pháp khấu hao theo số lượng, khối lượng sản xuất

Nội dung phương pháp:

TSCĐ trong doanh nghiệp được trích khấu hao theo phương pháp khấu hao theo số lượng, khối lượng như sau:

- Căn cứ vào hồ sơ kinh tế, kỹ thuật của TSCĐ, doanh nghiệp xác định tổng số lượng, khối lượng sản xuất sản phẩm theo công suất thiết kế của TSCĐ, gọi tắt là sản lượng sản phẩm thực tế sản xuất hàng tháng, hàng năm của TSCĐ

- Xác định mức khấu hao trong tháng như sau:

Mức trích khấu hao;trong tháng của TSCĐ =

Số lượng sản phẩm; sản xuất trong tháng x Mức trích khấu hao;bình quân tính cho;một đơn vị sản phẩm

Trong đó:

Mức trích khấu hao;bình quân tính cho;một đơn vị sản phẩm = Error!

- Mức tính khấu hao năm của TSCĐ được tính bằng cách cộng mức khấu hao của tháng hoặc được tính theo công thức sau:

nhiều sản phẩm thì giá trị của TSCĐ chuyền vào sản phẩm nhiều và ngược lại những sản phẩm sản xuất ít thì phân bổ giá trị TSCĐ vào ít hơn

* Nhược điểm lớn nhất của phương pháp này là sự giả định mang tính chủ quan về số lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ, vì vậy không tính đến các yếu tố có thể xảy ra trong quá trình sản xuất: hỏng máy không đạt được chỉ tiêu sản xuất do sản phẩm không tiêu thụ được… dẫn đến sự phân bổ thiếu chính xác gây sai lệch đến các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính đặc biệt là lợi nhuận và thuế phải nộp

c) Phương pháp khấu hao theo thời gian sử dụng máy thực tế

Nội dung của phương pháp:

Phương pháp này được giả định rằng khấu hao được xác định dựa trên

số giờ máy chạy thực tế chứ không phải là khấu hao đều theo thời gian Thời gian sử dụng của TSCĐ được căn cứ vào số giờ máy chạy thực tế

công thức:

Mức khấu hao; giờ Error!

* Ưu điểm của phương pháp này là phù hợp hơn phương pháp khấu hao đường thẳng Vì chi phí phụ thuộc vào số giờ máy hoạt động, thể hiện rõ nguyên tắc phù hợp giữa doan thu và chi phí

*Nhược điểm của phương pháp này là khó xác định chính xác, vì đòi hỏi một trình độ quản lý chặt chẽ hoạt động của máy móc

d) Phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh nội dung phương pháp

Mức trích khấu hao của tài sản cố định trong năm đầu được xác định theo công thức sau đây:

Mức trích khấu hao; hàng năm của TSCĐ = Giá trị còn lại; của TSCĐ

x Tỷ lệ khấu hao; nhanh

Trong đó:

Tỷ lệ khấu hao nhanh xác định theo công thức sau:

Tỷ lệ khấu hao; nhanh(%) =

Tỷ lệ khấu hao TSCĐ; theo phương pháp đường thẳng x Hệ số; điều chỉnh

Tỷ lệ khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng xác định như sau:

Tỷ lệ khấu hao; TSCĐ theo phương pháp; đường thẳng (%) = Error! x

100

Hệ số điều chỉnh được xác định theo thời gian sử dụng của TSCĐ quy

định tại bảng dươi đây:

Thời gian sử dụng của TSCĐ Hệ số điều chỉnh (lần)

Trên 4 đến 6 năm (4 < t ≤ 6) 2,0

Trên 6 năm t > 6 năm 2,5

2 Lựa chọn phương pháp khấu hao tại các doanh nghiệp

Phương pháp khấu hao được lựa cọn cho nên là phương pháp cho phép

doanh thu và chi phí phù hợp Nếu doanh thu được tạo bởi chính một tài sản

cố định trong suốt thời gian sử dụng hữu dụng không thay đổi thì phương

pháp khấu hao nên chọn là khấu hao theo đường thẳng, ngược lại nếu doanh

thu hoặc thấp hơn trong những năm đầu sử dụng TSCĐ thì phương pháp nên

áp dụng là phương pháp khấu hao giảm dần theo thời gian

Việc chọn phương pháp khấu hao như thế nào là quyền của doanh

nghiệp nhưng phải phù hợp với quy định của Nhà nước, pháp luật Việt Nam

quy định; hiện nay các doanh nghiệp được phép áp dụng 3 phương pháp trích

khấu hao TSCĐ là phương pháp đường thẳng, phương pháp khấu hao theo

sản lượng, phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh

2 Xác định thời gian sử dụng của tài sản cố định

Thời gian sử dụng: là thời gian doanh nghiệp dự kiến sử dụng TSCĐ

vào hoạt động kinh doanh trong điều kiện bình thường, phù hợp với các thông

số kinh tế kỹ thuật của TSCĐ và các yếu tố khác có liên quan đến sự hoạt động của TSCĐ

a) Xác định thời gian sử dụng TSCĐ hữu hình

Căn cứ vào tính chất: để xác định thời gian sử dụng của TSCĐ

- Tuổi thọ kỹ thuật của TSCĐ theo thiết kế

- Hiện trạng TSCĐ (thời gian TSCĐ đã qua sử dụng, thế hệ TSCĐ, tình trạng thực tế TSCĐ…)

- Tuổi thọ kinh tế TSCĐ

Trường hợp có các yếu tố tác dộng (như việc nâng cấp hay tháo dỡ một hay một số bộ phận của TSCĐ…) nhằm kéo dài hoặc rút ngắn thời gian sử dụng đã xác định trước đó của TSCĐ, doanh nghiệp xác định lại thời gian sử dụng của TSCĐ theo quy định tại thời điểm hoàn thành nghiệp vụ phát sinh, đồng thời phải lập biên bản nêu rõ các căn cứ làm thay đổi thời gian sử dụng

b) Xác định thời gian sử dụng TSCĐ vô hình

Doanh nghiệp tự xác định thời gian sử dụng tài sản cố định vô hình nhưng tối đa không quá 20 năm Riêng thời gian sử dụng của quyền sử dụng đất có thời gian là thời hạn được phép sử dụng đất theo quy định

c) Xác định thời gian sử dụng TSCĐ trong một số trường hợp đặc biệt

- Đối với dự án đầu tư nước ngoài theo hình thức xây dựng - kinh doanh chuyển giao (B.O.T), thời gian sử dụng TSCĐ được xác định từ thời điểm đưa TSCĐ vào sử dụng đến khi kết thúc dự án

- Đối với hợp đồng hợp tác kinh doanh (B.C.C) có bên nước ngoài tham gia hợp đồng, sau khi kết thúc thời gian của hợp đồng bên nước ngoài thực hiện chuyển giao không bồi hoàn cho Nhà nước Việt Nam, thì thời gian sử dụng tài sản cố định của tài sản cố định chuyển giao được xác định từ thời điểm đưa TSCĐ vào sử dụng đến khi kết thúc dự án

3 Xác định nguyên giá TSCĐ (NG TSCĐ)

Nguyên giá của TSCĐ là giá thực tế của TSCĐ khi đưa vào sử dụng tại doanh nghiệp

Khi xác định nguyên giá TSCĐ, kế toán phải quán triệt các nguyên tắc chủ yếu sau:

- Thời điểm xác định nguyên giá là thời điểm đưa TS vào trạng thái sẵn sàng sử dụng (đối với TSCĐ hữu hình) hoặc thời didểm đưa tài sản vào sử dụng theo dự tính (đối với TSCĐ vô hình)

- Giá thực tế của TSCĐ phải được xác định dựa trên nhưũng căn cứ khách quan có thể kiểm soát được (phải có chứng từ hợp pháp, hợp lệ)

- Giá thực tế của TSCĐ phải xác định dựa trên các khoản chi tiêu hợp lý được dẫn tích trong quá trình hình thành TSCĐ

- Các khoản chi tiêu phát sinh sau khi đưa TSCĐ vào sử dụng được tính vào nguyên giá nếu như chúng làm tăng thêm giá trị hữu ích của TSCĐ

3.1 Xác định nguyên giá TSCĐ hữu hình

a) TSCĐ loại mua sắm

NG = Gt + Tp + Pt + Lv - Tk - Cm - ThTrong đó:

NG: Nguyên giá TSCĐ

Gt : Giá thanh toán cho người bán tài sản (tính theo giá thu tiền 1 lần)

Tp: Thuế, phí, lệ phí phải nộp cho nhà nước ngoài giá mua

Pt: Phí tổn chạy thử, dùng thử…

Lv: Lãi vay tiền phải trả trước khi đưa TSCĐ vào sử dụng

Tk: Thuế trong giá mua hoặc phí tổn được hoàn lại

Cm: Chiết khấu thương mại hoặc giảm giá được hưởng

Th: Giá trị sản phẩm dịch vụ thu được khi chạy thử

b) Nguyên giá TSCĐ loại đầu tư xây dựng cơ bản

NGTSCĐ: là giá quyết toán công trình xây dựng theo quy định tại quy chế quản lý đầu tư và xây dựng hiện hành cộng (+), lệ phí trước bạ và các chi phí liên quan trực tiếp khác

c) TSCĐ loại được cấp, được điều chuyển đến

NGTSCĐ: loại này bao gồm giá trị còn lại ghi trên sổ của đơn vị cấp, đơn vị điều chuyển, hoặc giá trị theo đánh giá thực tế của hội đồng giao nhận

và các phí tổn trực tiếp mà bên nhận tài sản phải chi ra trước khi đưa TSCĐ vào sử dụng

Riêng TSCĐ điều chuyển giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc trong doanh nghiệp thì nguyên giá được tính bằng nguyên giá ghi trên

sổ của đơn vị giao Các chi phí liên quan đến việc điều chuyển này được tính vào chi phí sản xuất trong kỳ

d) TSCĐ loại được cho, được biếu, được tặng, nhận vốn liên doanh, nhận lại vốn góp, do phát hiện thừa…

Nguyên giá TSCĐ: loại được cho, được biếu, được tặng, nhận góp vốn liên doanh, nhận lại vốn góp, do phát hiện thừa… bao gồm: giá trị theo đánh giá thực tế của hội đồng giao nhận; cái chi phí tân trang, sửa chữa TSCĐ; các chi phí vận chuyển bốc dỡ, lắp đặt chạy thử, lệ phí, cước bạ (nếu có)… mà biên nhận phải chi ra trước khi đưa vào sử dụng

3.2 Xác định nguyên giá TSCĐ

a Chi phí sử dụng đất

Là toàn bộ các chi phí thực tế đã chi ra có liên quan trực tiếp tới đất sử dụng bao gồm: tiền chi ra để có quyền sử dụng đặt, chi phí cho đền bù giải phóng mặt bằng, san lấp mặt bằng, lệ pí cước bạ (nếu có)

Trường hợp doanh nghiệp trả tiền thuê đất hàng năm hoặc định kỳ thì các chi phí này được phân bổ dần vào chi phí kinh doanh trong kỳ, không hạch toán vào nguyên giá TSCĐ

b Chi phí thành lập doanh nghiệp

Chi phí thành lập Doanh nghiệp là chi phí thực tế có liên quan trực tiếp tới việc chuẩn bị cho việc khai sinh ra doanh nghiệp và được những người tham gia thành lập doanh nghiệp đồng ý coi như một phần vốn góp của mỗi người và được ghi trong vốn điều lệ của doanh nghiệp, bao gồm: các chi phí

cho công tác nghiên cứu, thăm dò, lập dự án đầu tư thành lập doanh nghiệp, chi phí thẩm định dự án, họp thành lập…

c) Chi phí nghiên cứu phát triển

Là toàn bộ các chi phí thực tế Doanh nghiệp đã chi ra để thực hiện các công việc nghiên cứu thăm dò, xây dựng các kế hoạch đầu tư dài hạn… nhằm đem lại lợi ích lâu dài cho Doanh nghiệp

d) Chi phí bằng phát minh sáng chế, bản quyền tác giả, mua bản quyền tác giả, nhận chuyển giao công nghệ…

Là toàn bộ chi phí thực tế doanh nghiệp đã chi ra cho các công trình nghiên cứu được nhà nước cấp bằng phát minh sáng chế, bản quyền tác giả, hoặc các chi phí để doanh nghiệp mua lại bản quyền tác giả, bản quyền nhãn hiệu, chi cho việc vận chuyển công nghệ từ các tổ chức và cá nhân… mà các chi phí có tác dụng phục vụ trực tiếp hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

3.3 Xác định Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính

Nguyên giá TSCĐ thuế tài chính phản ánh ở đơn vị thuê như đơn vị chủ sở hữu tài sản bao gồm: giá mua thực tế: Các chi phí vận chuyển bốc dỡ; các chi phí sửa chữa tân trang trước khi đưa TSCĐ vào sử dụng: chi phí lắp đặt, chạy thử, thuế và cước bạ (nếu có)

Phần chênh lệch giữa tiền thuê TSCĐ phải trả cho đơn vị cho thuê và nguyên giá TSCĐ đó được hạch toán vào chi phí kinh doanh phù hợp của hợp đồng thuê tài chính

Theo quy định chung, đề đơn giản cách tính thì TSCĐ tăng trong tháng này tháng sau mới tính khấu hao, TSCĐ giảm trong tháng này tháng sau ới thôi không phải căn cứ vào tình hình tăng giảm của tháng này Vì số khấu hao tháng này chỉ khác tháng trước trong trường hợp có biến động tăng, giảm TSCĐ Cho nên để giảm bởi công việc tính toán hàng tháng người ta chỉ tính

số khấu hao tăng thêm hoặc giảm bớt trong tháng và căn cứ vào số khấu hao

đã trích tháng trước để xác định

Số KHTSCĐ phải; trích trong tháng = Số KHTSCĐ đã; trích trong tháng +

Số KHTSCĐ tăng; trong tháng - Số KHTSCĐ; giảm trong tháng

Trường hợp thời gian sử dụng hay nguyên giá TSCĐ thay đổi thì Doanh nghiệp phải xác định lại mức khấu hao trung bình của TSCĐ bằng cách lấy giá trị còn lại trên sổ kế toán chia cho thời gian sử dụng xác định lại hoặc thời gian sử dụng còn lại (được xác định là thời gian sử dụng đã đăng ký trừ thời gian đã sử dụng TSCĐ) Mức trích khấu hao cho năm cuối cùng của TSCĐ được xác định là hiệu số giữa nguyên giá TSCĐ và số khấu hao luỹ kế

đã thực hiện của TSCĐ đó

III CÁC PHƯƠNG PHÁP KHẤU HAO TSCĐ KHÁC TRÊN THẾ GIỚI

1 Phương pháp Khấu hao TSCĐ của Mỹ

Mục đích của việc lựa chọn phương pháp khấu hao

Báo cáo thu nhập và bảng tổng kết tài sản được lập và gửi cho các nhà đầu tư, các nhà cho vay, ban quản trị và những người khác để giúp họ ra quyết định liên quan đến doanh nghiệp Do đó lựa chọn một phương pháp khấu hao có liên quan với việc kết hợp chi phí và thu nhập sao cho phản ánh được thu nhập, nhập của mỗi cổ phiếu và báo cáo tình trạng tài chính của Doanh nghiệp

Mặt khác lựa chọn một phương pháp khấu hao trong quá trình lập bảng khai thuế thu nhập đối với doanh nghiệp thì có mục đích khác Mục đích này nhằm làm giảm tối đa tiền thuế phải đóng theo luật thuế hoặc có thể hoãn lại việc nộp thuế cho phép Do đó, việc doanh nghiệp sử dụng phương pháp tính khấu hao này cho báo cáo tài chính và phương pháp tính khấu hao khác cho các bản khai thuế đối với cùng một TSCĐ phổ biến

Sau đây là một số phương pháp tính Khấu hao TSCĐ mà nước Mỹ đang áp dụng

a) Phương pháp khấu hao đều theo thời gian

Phương pháp khấu hao đều dựa trên giả thuyết rằng TSCĐ giảm dần đều giá trị theo thời gian và giá trị này được đưa dần vào chi phí theo từng kỳ