Tài liệu Biến đổi khí hậu và những thảm họa liên quan tại Việt Nam pdf

¢ Thoi tiét: những thay đôi hàng gio, hang ngày, gitta cac mua, gay ra do su di chuyên khôi không khí trên bê mặt trái đât và sự tái phan bồ lượng nhiệt và độ âm của sự di chuyền này.

Biên đôi khí hậu và những thám 2

họa lién quan tai Viet Nam

Bài thuyết trình tại buổi hội thảo:

Thích ứng với biễn đổi khí hậu, Giảm nhẹ nguy cơ thiên

tai va Phat trién bên vững

Khách sạn La Thành, Hà Nội

19/1/ 2009

Thoi tiet va khi hau

„ Khí hậu hôm nay nắng X

- Việt Nam là nước có khí hậu nhiết đới

° Việt Nam là nước có thời tiêt nhiệt đới X

Thời tiết là gì?

khí tại địa điểm va thoi gian nhat định được tính bởi các yêu tô nhiệt độ, độ âm, áp suất không

khí, lượng gió, mây, độ ngưng tụ (lượng mưa và tuyét) va anh năng mặt trời (những thay đôi

tronsg khí quyên)

¢ Thoi tiét: những thay đôi hàng gio, hang ngày,

gitta cac mua, gay ra do su di chuyên khôi

không khí trên bê mặt trái đât và sự tái phan bồ

lượng nhiệt và độ âm của sự di chuyền này.

Tuân hoàn tự nhiên

e Ngay: Ngay va dém

¢ Mua:

— Xuan, ha, thu, dong

— Gio mua va không gi0 mua

—~ Khé và am

¢ Nhitng tuân hoàn tự nhiên này cho thây những biên đôi tự nhiên (”noIse`).

Khí hậu là gì?

‹ Khí hậu - tính trung bình của thời tiết theo

thời g1an (theo WMO tử nhiều tháng cho

đến hàng nghìn hạng triệu năm Thời gian

trước đầy dùng đê đánh giá là 30 năm) và

kh6ng gian cua một khu vực nhất định

°Ö Khí hậu là cái sẵn có còn thời tiết là những

øì bạn cảm nhận

¢ Dữ liệu trước đây về khí hậu có thê được sử dụng dé dự đoán | khí hậu tại một địa điêm cụ

thê.

Biến đổi khí hậu là gì?

© “biến đổi khí hậu”: “bất cứ thay đổi nào của khí háu theo thời gian, do đa dạng tự nhiên hay có

° “Biến đổi khí hậu”: “sự thay đổi về khí hậu gây

ra trực tiếp hay gián tiếp từ hoạt động của con người làm thay đổi cầu thành của khí quyển

trái đất mà, cung vol biến đổi khí hậu tự nhiên,

đã được quan sát trong một thời ki nhất định” (UNFCCC, Chuong 1).

Khi hau trai dat da thay d6i theo thoi

gian

Do noi luc cua khi hau (vi du:

ENSO);

(e.ø., núi lửa, bức xạ mặt trời; Quỹ đạo trái đât)

Do tác động của con người (vd: thay đối sự câu thành

khí quyền và việc sự dụng đât)

Yêu tô bên ngoài thay đối khí hậu còn được gọi là lực

khí hậu

Phun trào núi lửa: Băng

Khi thai nha kinh

Dữ liệu ghi lại tại Mauna Loa, Hawaii,

nông độ CO2 trung bình hàng năm tang 18.8% tu 315.98+ 0.12 ppm vao

thời điểm không khí khô vào 1959 lên đến 383.71 + 0.12 ppm vào 2007

Luong gia tang Co2 vào năm 1996 trong tỷ lệ tăng trung bình hàng năm

là 3.00 ppm cho thấy mực gia tăng lớn nhất trong một năm kế từ thông kê đầu tiên tại Mauna Loa năm 1958 http://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/co2_data_mlo.html

Atmospheric CO, at Mauna

| Scripps Institution of Oceanography

NOAA Earth System Research Laboratory

2004 2005 2006 2007 2008 2009

YEAR

THE GREENHOUSE EFFECT

antago ì D2aSSaS

through the atmosphere lo Ác |

” rae Radiation is absorbed & re-amittad

by the greenhouse gas molecules

Hiên tượng nóng lên toàn câu đang lan rộng

Trend 1979 to 2005

Annual Trend 1901 to 2005

Tông lương nhiệt gia tang tu nam 1850-1899 đến 2001-2005 là 0.76 [0.57 đến

0.95]°C (dựa trên rât nhiêu các dữ liệu đáng tin cậy tiễn hành trong thời gian dài và

trên khắp thế giới bao gồm cả đất liền và đại dương)

Hai thập kỉ cuối cùng nóng nhất trong thê kỉ 20

Ở bán câu Bắc, thế kỉ 20 là thế kỉ nóng nhất trong vòng 1000 năm trở lại đây Chac chan rang không phải không chịu tác động của lực tự nhiên

Càng chắc chắn hơn khi không phải chỉ riêng tác động tự nhiên gây nên

Hiệu biệt vê nguyên nhân của biên đôi khí hậu

câu gây ra bởi

¬ pr aée Ễ soL '" mÌ: Fool

= Ị I Ee | L Ee

cua luc tự nhiên 1900 ee 2006 1900 1950 2000 1900 1950 2000

Year Year

s Biên đôi khí hậu øây ra

bởi hiện tượng âm lên

toàn câu(“ dâu hiệu”) gây ảnh hưởng nghiêm trọng

đến thiên tai như thê nào?

Sự thay đối tuân hoàn khí hậu

° Lác động của cong

người có kửă năng

gậy ra những thay

đôi trong tuân hoàn

khí hậu (dâu hiệu

của bão, ø1ó, nhiệt

độ)

¢ Mua dong âm và

âm hơn ở Na Uy;

Khô hơn ở Tây Ban

Nha (và Băc Mỹ)

(Nguôn: IPCC, 2007) PdVv-LOMA

Các hiên tượng tự nhiên khắc nghiệt

‹ Hiện tượng tự nhiên khắc nghiệt gây ra bởi

biên đối tự nhiên

— Bão nhiệt đới

— Lut 161 (do mua lớn theo mùa)

— Han han (do han han dinh ki theo mua)

¢ Các hiên tượng tự nhiên khắc nghiệt xảy ra

hàng năm đã có từ trước khi con người xuất

hiện

‹ Hiện nay biến đôi khí hậu có thêm một

nhân tô mới!

Biên đôi khí hậu có thê làm trâm trọng thiên

tai tại Việt Nam như thê nào?

Tăng nhiệt độ không khí (trong thời gian đài)

Mực nước biên tăng (Trong thời gian | đài hơn)

Tăng cường độ các hiên tượng thời tiết khắc

nghiệt (e.g., lốc xoáy, bão tô)? (tức thì đến dài

hạn)

Sự thay đôi về không gian hay thời gian đôi với

lượng mưa (tức thì đên dài hạn)

Thay đôi đôi với nguôn nước là kêt quả của các

dòng sông băng tan chảy ở Cao nguyên tây tạng (

nơi song Mekong bat nguon) va cao nguyén Yunnan

(nơi sông Hồng bắt nguôn ) ở trung Quôc? (Trong

thoi gian dai)

Hệ đông thực vật trên cạn và dưới nước và đa

WMO UNE! EP

Xu hướng nhiệt độ sân đây và dự báo

Quan sát: nhiệt độ trung bình hằng năm tăng lên 0.4°C kế từ 1960,

với tốc độ khoảng 0.09°C / thé ky

Mùa khô (ND và FMA): 0.14-0.15° C / thé ky

Mùa mưa (MJJ va ASO): 0.08-0.11°C / thé ky

Sự âm lên này tăng nhanh ở miên nam Việt Nam hơn là miền bac

và miên trung

Dự báo của GCM: tăng từ 0.8-2.7°C cho đến những năm 2060, và 1.4-4 2°C cho đên những năm 2090

Toc độ âm lên được dự báo sẽ như nhau ở tất cả các mùa và các

khu vực tại Việt Nam

(Nguồn: Thông tin về biên đổi khí hậu quốc gia thuộc đại hoc Oxford UNDP, 2008)

IPCC (2007) dự báo mực tăng nhiệt độ trái đất sẽ từ 1.1 và 6.4°C cho đên 2100

Xu hướng về lượng mưa sân đây và dự báo

° Quan sat: Lugng mưa trung bình trên toàn Việt Nam không cho thây

sự tăng lên hay giảm đi một cách thông nhất kế từ năm 1960

* Luong mua trong cac tran mua |6n va cac tran mua kéo dai tu 1-5

ngay không thay đôi đáng kế và thống nhất với thời gian đã quan sát

¢ Du bao của GCM: cho thây sự tăng lên trong lượng mưa, chủ yều là

do sự tặng lượng mưa ÀSO (- 1 to +33% dén những năm 2090), nhưng một phân sẽ được cân băng bởi dự đoán sự giảm xuống trong FMA (-62 to +23%)

e Luong mua phan bo trong các trận mựa lớn dự đoán sẽ tăng thêm từ 2 đên 14% vào những năm 2090, chủ yếu là do tang lugng mua ASO va M]J trong các trận mưa lớn, và một phân được cân băng bởi sự giảm xuong trong NDJ va FMA

¢ Luong mua tu kéo dai tt 1-5 ngay lén dén 43 mm va 52 mm duoc du báo sẽ tăng vào những năm 2090

(Source: UNDP/ Oxford University Climate Change Country Profiles, 2008)

Mực nước biên tăng (SLR)

SO 0 T T I 7 T T oT T T wo : T | aan | T TT 1T T T T T T

50oL Estimates |; Instrumental record Projections

| ofthe past | of the future

400Ƒ- 300|- 200|-

đầu thế kỉ 20 là 0.17 m, hầu hết là do các khu lên tới 1 m trong vòng 2-3 thế kỷ, phụ thuộc vào

vực đại dương âm lên, và sự tan chảy sông lượng khí nhà kính thải ra

bang (Alaska, Patagonia, Chau Au " Vậy những quâ trình khác thì sao2 Tốc độ tan

Mực nước biến trên thê giới tăng nhanh Một báo cáo mới đây của Mỹ chỉ ra rằng các

hon trong giai doan 1993-2003 (3.1 [2.4- dong song băng ở Greenland và tây Antartica

3.8] mm/yr) đang tan chảy vào đại dương nhanh hơn rât

So với 1961-2003 nhiêu so với dự đoán đưa ra bởi các mô hình

được nói đên trong bao cao cua IPCC, va diéu

(1.8 [1.3-2.3] mm/yr) (PCC, 2007) đó có thể khiến mực nước biển tăng nhanh hơn

` 1.5 m vào năm 2100

(Nguon: IPCC, 2007)

Dự đoán mực nước biên tăng ở Việt Nam

¢ Những vùng đất trũng duyên hải Việt Nam

chịu ảnh hưởng của hiện tượng tăng mực

nước biên Ngập úng xảy ra ở nhiều khu

vực đông băng sông Hồng và sông Cửu

Long sẽ đe dọa nghiêm trọng việc sản xuất

lúa gạo và an ninh lương thực

°« các mồ hình khí hậu dự đoán mực nước

biển ở khu vực này sẽ tăng từ 0.18 đến

0.56m

đến những năm 2090, tương đương với mực

nước biên từ 1980-1999 dự trên 3 kịch bản

về lượng khí thải khác nhau

(Nguồn: Thông tin về Biến đối khí hậu quốc gia, đại học

Oxford UNDP, 2008)

tuong duong

với 125 000

năm trước.

Mô hình mô phỏng nước biên dâng

VIET NAM & TROPICAL STORMTRACKS 1945-2006

Tropical Cyclone Type

¢ Co xu hướng tăng cường dưới tác

động của hiện tượng nóng lên toàn cầu

gây ra bởi nhiệt độ bề mặt nước biên

tăng (nhưng không chắc chắn về tần

xuất cũng như hướng di chuyên của

bao)

© Tinh that thường của những cơn bão

nhiệt đới cũng gây ra tính biên thiên

của lượng mưa trong tương lai

(Nguôn: UNDP/Oxford University Climate Change Country

Ecological consequences of climate change

One of the clear effects

(131 Se I l 1©, «1| a i cK See “.= TV ST TN than g : ¡LỄ (1t t1 Wha 8 a oS Z “ —- eo ae ed

(Marcel E Visser)

ENSO

¢ M6 hình mô phỏng cho thây nhứng điểm bất đồng trong việc dự đoán thay đôi biên độ trong tương lai của hiện tượng EI Niño

¢ ENSO ảnh hưởng đến độ biến thiên của gió mùa tại Đông Nam

A, liên quan đên đên việc đưa ra các dự đoán không chính xác

về khí hậu cho vùng này

(Nguồn: UNDP/Oxford University Climate Change Country Profiles, 2008)

¢ Trong những năm El Niño, phía nam của Đông Á (Nam Trung

Quốc, Phillipines, Việt Nam, v.v), ít chịu ảnh hưởng bởi bão có

cường độ lớn nhưng vào những năm La Niãña, sô liệu này lại

ngược lại (Nghiên cứu của Johnny C L Chan)

Standardized

Chỉ số của 6 nhân tô khác nhau (như áp suất, nhiệt độ không khí và mặt nước

biến, gió và mây) khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương được sử dụng để kiêm

tra hiện tượng kép khí quyên vùng đại dương được chúng ta biết đến như là

El Nifio- Southern Oscillation (ENSO) Mién mau d6 voi gid tri chỉ sô dương

miêu tả giai doan nong, con mién mau xanh miéu ta ø1a1 đoạn lạnh của hiện

tượng ENSO [Từ trung tâm dự đoán khí hậu NOAA]

Tân xuất, cường độ và mức độ của El-Niño đã tăng trong 30 năm qua và có xu

hướng tiếp tục tăng.

Thay đồi sau sinh trưởng của động, thực vật

Global Warming (1950-2000)

Change in Change in Plant Phenologies Animal Phenologies

(per decade) (per decade)

Leaf Fall Leaf Unfolding Flowering Appearance Spring Fall

1-2 weeks 1-4 weeks ~1 week & Activity Migration Migration

Delayed Advanced Advanced 1-2 weeks 1-2 weeks 4-2 weeks

Advanced Advanced Delayed

v AItered Synchronization between Trophic Levels

Growth sn Noệ vố Breeding

Sự âm lên bắt thường

trong vài thập kỷ qua

của Việt Nam và sản

xuất nông nghiệp?

(Thông tin này được cung cấp bởi

TS Dr Dietrich Schmidt-Vogt,viện khoa học công nghệ Châu A)

\A

Thời kì mọc lá của cây sôi (1746 - nay)

- Đối với cây sôi ở Anh, rõ ràng là khi nhiệt độ càng tăng, thì cây càng ra lá sớm Biểu đồ dưới đây cho thấy thời kì mọc lá của cây - bắt đầu tính từ mùa xuân ( được

mô tả bằng đường màu đen phía dưới bắt đầu sớm hơn vài ngày trong suốt giai

đoạn nghiên cứu (Nguồn: Woodland Trust)

Year aa he Marsham record

— Jean Combes’ observations

(http:/Awww.exploratorium.edu/climate/biosphere/data1.htmil)

Dự đoán ảnh hưởng của BĐKH ( Stern, 2007)

Biên đổi nhiệt độ toàn câu (liên quan đến thôi kì tiền công nghiệp)

Thực phẩm sản lượng trông trọt giảm ở nhiêu vùn

biệt những vùng đang phát triền

Sản lượng có thể tăng ở sản lượng ain

những vùng vĩ độ cao nhiễu vùng KẾ có

Nước Khối băng nhỏ

mat— nguon nui

vung bi de doa

Nguôn nước giảm đá

nơi như Dia Trung Ha

Mực nước biên t

dọa nhiêu thành

Hiện tượng thời

tiêt cực đoan Tăng cường độ của bão lũ, cháy rừng, hạn hán,

Nguy cơ biến đồi đột ; —

ngột và không thé Tăng nguy cơ trong phản ứn

kiêm soát và hàng loạt của BĐKH

Hệ sinh thái

gia tăng mức

đôi với rặng s

Trận lụt lịch sử ở thành phô Hà Nội đâu

tháng 11, năm 2008: Biên đổi khí hậu

° Điêu này là có thê

tượn tương tự trong tương lai ẩƒ

Ngày có tuyết ở Jordan, 01/2008: Biến đổi khí hậu?

Số liệu những thiên tai liên quan đến khí hậu do EMDAT

cung câp 1900- 2005 cho thây một sự gia tăng đáng kê

Dự báo thời tiêt và những dự đoán mô hình khí hậu

° Những dự báothời tiết hiện nay không thể cung cấp thông tin cho nhiêu ngày sau đó

°- Vậy nên liệuchúng ta có thé trông cậy đên mức nào

vào những dự đoán về mô hình khí hậu viễn cảnh

2050- 2100 liên hệ với biên đồi khí hậu vì chúng ta

không thê kiêm chứng những dự đoán bày chỉ bằng

khả năng quan sát?

°Ò _ Ví dụ, sự gia tăng trong mức độ, cường độ, quy mô

của những hiện tượng tiêu cực này KHÔNG có

nghĩa là nó sẽ xuất hiện hằng năm

°Ò Tuy nhiên sẽ có những trường hợp ngoại lệ do sự

thay đổi khí hậu

Thích ứng với biến đổi khí hậu

* Chung ta sé phải thích ứng hiện tượng

biên đổi khí hậu nào?

„ Chúng ta nên tập trung vào kê hoạch dài

hạn hay nên giải quyêt như thê nào với

thay đôi thời tiêt ngăn hạn?

¢ Ca hai déu phải được cân nhắc!

Thích ứng với Biên đối khí hậu

¢ Điêu chỉnh hệ sinh thái, điều kiện kinh té, xa hội

ứng phó với biên đối khí hậu (bao gôm thay đôi

khí hậu và thời tiết cực đoan), tác động và ảnh hưởng

- Giảm thiểu nguy cơ dễ bị tốn thương

— Điêu chỉnh các thiệt hại có thê xảy ra

- Đôi phó với hậu quả

— Nhận ra các cơ hội

° Năng lực thích ưng là khả năng của một hệ

thông thực hiện thích ứng