BÀI 8: NHÀ N C XÃ H I CH NGH A
1 M C ÍCH, YÊU C U
- M c đích: tìm hi u l ch s và c s t n t i c a Nhà n c xã h i ch ngh a; tìm hi u
ch c n ng, hình th c và cách th c t ch c ho t đ ng c a b máy nhà n c xã h i ch ngh a
- Yêu c u: n m đ c các khái ni m và nh ng n i dung c b n v
+ S ra đ i c a nhà n c XHCN là m t quy lu t khách quan;
+ B n ch t và nh ng đ c tr ng c a nhà n c XHCN;
+ Ch c n ng, b máy nhà n c XHCN;
+ Hình th c nhà n c XHCN
2 TÀI LI U THAM KH O
- H Lu t Hà N i, Giáo trình Lý lu n v Nhà n c và Pháp lu t, NXB CAND, Hà N i
2004
- Khoa Lu t – H Qu c gia Hà N i, NXB HQGHN, Giáo trình Lý lu n chung v Nhà
n c và Pháp lu t, Hà N i 2005
- Tuy n ch n các bài vi t góp ý ki n cho D th o Báo cáo chính tr i h i ng X, Tranh lu n đ đ ng thu n, NXB Tri th c, Hà N i 2006
- Vi n s Kornal János, H th ng Xã h i ch ngh a, NXB VHTT, Hà N i 2002
3 C NG N I DUNG
3.1.1 Tính t t y u khách quan và s ra đ i c a nhà n c XHCN
- Ti n đ v kinh t : Mâu thu n gi a quan h s n xu t và l c l ng s n xu t t b n ch ngh a d n đ n yêu c u ph i có m t ki u quan h s n xu t m i, phù h p v i trình đ phát tri n c a l c l ng s n xu t
- Ti n đ v t t ng – chính tr : Mâu thu n gi a giai c p t s n và giai c p vô s n ngày càng c ng th ng; giai c p vô s n ngày càng phát tri n nhanh v s l ng và ch t
l ng v i yêu c u xóa b nhà n c c , xây d ng nhà n c c a giai c p mình
- Các hình th c ra đ i c a nhà n c XHCN nh Công xã Paris (1971), Nhà n c Xô
Vi t (1917), Cu ba (1959),Vi t Nam (1945)…
Trang 23.1.2 C s kinh t - xã h i cho s t n t i c a nhà n c XHCN
- C s kinh t : ch đ công h u v t li u s n xu t, v i m c đích nh m tho mãn
nh ng đi u ki n v t ch t và tinh th n c a ng i dân
- C s xã h i: ti n t i xoá b giai c p trong xã h i, ch còn t n t i các nhóm xã h i, các
t ng l p trên c s s h p tác
- C s t t ng: là Ch ngh a Mác – LêNin
3.1.3 B n ch t c a Nhà n c XHCN
- Nhà n c XHCN v a là m t b máy chính tr - hành chính, m t c quan c ng ch ,
v a là t ch c qu n lý kinh t xã h i c a nhân dân lao đ ng, nhà n c XHCN không còn là nhà n c theo nguyên ngh a mà ch còn là “m t n a nhà n c”
- Dân ch XHCN là thu c tính c a nhà n c XHCN;
- Nhà n c XHCN luôn gi a vai trò tích c c và sáng t o, là công c đ xây d ng m t xã
h i nhân đ o công b ng và bình đ ng
- Công xã Paris
- Nhà n c Xô Vi t
- Nhà n c dân ch nhân dân
3.3.1 B n ch t nhà n c CHXHCN Vi t Nam
- Nhà n c CHXHCN Vi t Nam là m t nhà n c dân ch ;
- Nhà n c CHXHCN Vi t Nam là m t nhà n c th ng nh t;
- Nhà n c CHXHCN Vi t Nam th hi n rõ tính xã h i;
- Nhà n c th c hi n đ ng l i đ i ngo i hòa bình, h p tác và h u ngh
3.3.2 Ch c n ng c a Nhà n c XHCN
- Ch c n ng đ i n i
+ Ch c n ng t ch c và qu n lý kinh t ;
+ Ch c n ng gi v ng an ninh chính tr , tr t t an toàn xã h i, tr n áp s ph n kháng
c a giai c p bóc l t đã b l t đ và âm m u ph n cách m ng khác;
+ Ch c n ng t ch c và qu n lý v n hóa, giáo d c, khoa h c và công ngh ;
+ Ch c n ng b o v tr t t pháp lu t, b o v các quy n và l i ích c b n c a công dân
- Ch c n ng đ i ngo i
Trang 3+ Ch c n ng b o v t qu c Vi t Nam;
+ Ch c n ng m r ng quan h h p tác v i các n c; các t ch c qu c t và khu v c trên c s tôn tr ng đ c l p, ch quy n, th ng nh t và toàn v n lãnh th , không n thi p vào công vi c n i b c a nhau, bình đ ng và cùng có l i; ng h và góp ph n tích c c vào phong trào đ u tranh c a nhân dân th gi i vì hòa bình, đ c l p, dân
ch và ti n b xã h i
3.3.3 B máy Nhà n c CHXHCN Vi t Nam
- Nguyên t c t ch c và ho t đ ng c a Nhà n c CHXHCN Vi t Nam
+ Nguyên t c t t c quy n l c nhà n c thu c v nhân dân, nhân dân t ch c nên b máy nhà n c và tham gia qu n lý nhà n c;
+ Nguyên t c đ m b o s lãnh đ o cua ng c ng s n Vi t Nam;
+ Nguyên t c t p trung dân ch ;
+ Nguyên t c pháp ch XHCN
- Các lo i c quan nhà n c XHCN
+ C quan quy n l c nhà n c g m qu c h i và h i đ ng nhân dân các c p;
+ C quan hành chính nhà n c g m chính ph và y ban nhân dân các c p;
+ C quan xét x g m tòa án nhân dân, tòa án quân s và các tòa án khác thành l p theo lu t đ nh;
+ C quan ki m sát g m vi n ki m sát nhân dân và vi n ki m sát quân s
Trang 44 CÂU H I
4.1 Câu h i th o lu n
164) So sánh c s t n t i c a nhà n c xã h i ch ngh a so v i các ki u nhà n c ch
nô, phong ki n và t b n ch ngh a
165) C s kinh t c a nhà n c xã h i ch ngh a Vi t Nam trong th i gian t i c n ph i công h u v t li u s n xu t và kh ng đ nh vai trò ch đ o c a kinh t nhà n c hay không?
166) C s t t ng c a nhà n c xã h i ch ngh a Vi t Nam trong th i gian t i có nên
ch n con đ ng đa nguyên chính tr hay không? M t nhà n c CHCN có th t n t i
h t t ng đa nguyên trong xã h i hay không?
4.2 Câu h i ti u lu n, thuy t trình
167) Anh (ch ) hãy tóm t t n i dung Ph n 2: Gi i ph u h c c a h th ng c đi n trong
quy n H th ng Xã h i ch ngh a c a tác gi Vi n s Kornal János Qua đó, hãy nói lên suy ngh c a mình sau khi đ c bài vi t này