Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức hồ chí minh cho thanh niên nghệ an hiên nay qua khảo sát tại tỉnh đoàn nghệ an

Tại Nghị quyết Hộinghị lần thứ tư BCH Trung ương Đảng khóa VII về công tác thanh niêntrong thời kỳ đổi mới đã khẳng định: “Sự nghiệp đổi mới có thành công haykhông, cách mạng Việt Nam có

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 4

NỘI DUNG 10

CHƯƠNG 1 Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên là

một yêu cầu cần thiết hiện nay 10

1.1 Lý luận chung về Đạo đức 101.1.1 Khái niệm, nguồn gốc, vai trò và chức năng của đạo đức 101.1.2 Vai trò của đạo đức 121.1.3 Chức năng của đạo đức 14

1.2 Những nội dung cơ bản của Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức

cho thanh niên 151.2.1 Lý luận đạo đức Hồ Chí Minh 151.2.2 Đánh giá của Hồ Chí Minh về vai trò Thanh niên 191.2.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cho thanh niên 241.2.4 Sự cần thiết của việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho

thanh niên 35

1.3 Thực trạng đạo đức và công tác giáo dục đạo đức Hồ Chí

1.3.1 Sơ lược về lịch sử phát triển Đoàn thanh niên Nghệ An 381.3.2 Thực trạng đạo đức thanh niên Nghệ An hiện nay 421.3.3 Công tác giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên

Nghệ An hiện nay 46

CHƯƠNG 2 Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả

giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên Nghệ An hiện nay 63

2.1 Một số phương hướng giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho

2.1.1 Tuyên truyền nâng cao nhận thức cho đoàn viên thanh niên

2.1.2 Xây dựng các nội dung phấn đấu và tổ chức các hoạt động

2.1.3 Xây dựng các chuẩn mực đạo đức theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh để thanh niên có tiêu chí phấn đấu 67

2.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức 69

Hồ Chí Minh cho thanh niên Nghệ An hiện nay

2.2.1 Thường xuyên chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng, lối sống trong sạch, lành mạnh cho thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí

Minh 71

2.2.2 Đẩy mạnh các hình thức hoạt động thực tiễn đa dạng, phong phú về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở Tỉnh đoàn hiện nay 73 2.2.3 Phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục, rèn luyện đạo đức cho thanh niên 75 2.2.4 Phát huy vai trò tự học tập, tự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của thanh niên 76

2.2.5 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục ý thức pháp luật 77

2.2.6 Đào tạo và hướng nghiệp, tạo công ăn việc làm cho thanh niên 78

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 83

1 Kết luận 83

2 Kiến nghị 84

BẢNG QUY ĐỊNH VIẾT CHỮ TẮT

BCHTW : Ban Chấp hành trung ương

CNXH : Chủ nghĩa xã hội

CNH,HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CNH : Công nghiệp hóa

HĐH : Hiện đại hóa

HLHTN : Hội liên hiệp thanh niên

việc giáo dục, bồi dưỡng thế hệ thanh niên chiếm một vị trí quan trọng Ngườiluôn đánh giá rất cao vai trò của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng, tươnglai của dân tộc, tiền đồ của Tổ quốc "Thanh niên là chủ tương lai của nướcnhà, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, phần lớn là do thanh niên” [20;185] Chính vì vậy, thanh niên bao giờ cũng được đặt ở vị trí trung tâm trongchiến lược bồi dưỡng, phát huy nguồn lực con người Chăm lo, phát triển giáodục thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực, đảm bảo cho sự ổn định vàphát triển đất nước Trong di chúc thiêng liêng của mình, một lần nữa Người

đã căn dặn điều này rất rõ: "Đoàn viên thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc

đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ Đảng cầnphải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành nhữngngười thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa "chuyên" Bồidưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là việc rất quan trọng và rất cần thiết"[27; 510]

Thực hiện lời dạy của Người, Đảng và Nhà nước ta đã thường xuyênchăm lo giáo dục, bồi dưỡng, đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện cả vềchính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, văn hóa, sức khỏe và nghề nghiệp; đồngthời tạo mọi điều kiện để thanh niên có việc làm phát huy tài năng, đóng gópxứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tại Nghị quyết Hộinghị lần thứ tư BCH Trung ương Đảng (khóa VII) về công tác thanh niêntrong thời kỳ đổi mới đã khẳng định: “Sự nghiệp đổi mới có thành công haykhông, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩahay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng,rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân

tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng” [3;

82] Công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã và đang đemlại những kết quả to lớn trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Những

thành tựu phát triển kinh tế, xã hội đã và đang tạo điều kiện, cơ hội cho thanhniên được rèn luyện, phấn đấu và tự khẳng định mình cả về chính trị, tưtưởng, đạo đức, lối sống, trình độ học vấn, khoa học công nghệ Với tinh thầndám nghĩ, dám làm, sẵn sàng đi tới những nơi khó khăn gian khổ để rènluyện, phấn đấu và trưởng thành Song bên cạnh những chuyển biến tích cực

đó, vẫn còn nhiều hạn chế, tiêu cực đó là những mặt trái của kinh tế thịtrường, những thách thức của hội nhập kinh tế thế giới, đặc biệt là những âmmưu thủ đoạn nham hiểm của các thế lực thù địch đang tác động mạnh mẽđến thanh niên, khiến cho một số thanh niên rơi vào chủ nghĩa cá nhân, suythoái đạo đức, lối sống, nhạt phai lý tưởng, thiếu chí tiến thủ, chạy theo lốisống thực dụng, buông thả, sa vào các tệ nạn xã hội, xa rời các giá trị đạo đứctốt đẹp của dân tộc, có thái độ thờ ơ, bàng quang trước các sự kiện kinh tế,chính trị của đất nước Đây thực sự là vấn đề hết sức bức xúc hiện nay, đangđược toàn xã hội quan tâm Đại hội lần thứ IX của Đảng xác định: "Chăm logiáo dục, bồi dưỡng, đào tạo phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạođức, lối sống, văn hóa, sức khỏe, nghề nghiệp giải quyết việc làm, phát triểntài năng và sáng tạo, phát huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng bảo

vệ tổ quốc là nhiệm vụ quan trọng mang tính chiến lược thường xuyên và lâudài" [4; 126] Trong tình hình đó, chúng tôi cho rằng cần nâng cao hiệu quảgiáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên cả nước nói chung,Nghệ An nói riêng là một việc làm vô cùng quan trọng và cần thiết nhằm giúp

họ tu dưỡng, rèn luyện đạo đức thực sự trở thành những người vừa "hồng"vừa "chuyên", góp phần mình thực hiện thắng lợi CNH, HĐH đất nước

Với các lý do trên, tôi chọn vấn đề: "Nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên Nghệ An hiện nay" để làm đề tài luận văn

Thạc sỹ khoa học Giáo dục chuyên nghành LL&PPGD Bộ môn Chính trị.Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao đạo đức cho thế hệ

thanh niên trong giai đoạn hiện nay Để họ thực sự trở thành chủ nhân tươnglai của đất nước, có đủ đức, đủ tài để kế tục sự nghiệp cách mạng, đúng nhưđiều mà Bác Hồ hằng mong muốn

2 Tình hình nghiên cứu

Trong những năm qua, Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên

là một trong những nội dung trọng tâm mà Đảng ta đặc biệt quan tâm Đã cócác công trình nghiên cứu Trong đó, các văn kiện, Chỉ thị của Đảng và Đoànthanh niên như: Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư, BCHTW khóa VII "Về côngtác thanh niên trong tình hình mới"; Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2, BCHTWkhóa IX; Chỉ thị số 06 - CT/TW của Bộ chính trị "Về tổ chức cuộc vận độngHọc tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh"; Thông báo số 134 -TB/TW của Ban Bí thư về sơ kết thực hiện Chỉ thị 23-CT/TW "Đẩy mạnhnghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạnmới"; Chỉ thị số 11 - HD/TTVH, ngày 6/12/2006 của Ban Tư tưởng Văn hóaTrung ương "Về hướng dẫn thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ chính trị";Hướng dẫn số 12/HD/BCĐ ngày 17/11/2007 của BCĐ TW Đoàn về cuộc vậnđộng "Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo lời Bác"; Kế hoạch số 201/KH/

TĐ ngày 16/4/2008 của Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn về việc tổ chức cuộc vậnđộng "Tuổi trẻ Nghệ An học tập và làm theo lời Bác"; Lịch sử Đoàn thanhniên Cộng sản và phong trào Thanh niên Nghệ An đề cập đến vai trò, nộidung, phương pháp tuyên truyền giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

"Chỉ thị về việc đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tư tưởng HồChí Minh trong giai đoạn mới" [5], "Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đốivới thanh niên" [8], "Bàn về thanh niên" [14], "Về giáo dục thanh niên"[15] Đây là nguồn tài liệu định hướng mục tiêu, nội dung, phương pháp giáodục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên

Ngoài ra, còn có một số công trình nghiên cứu chuyên sâu giáo dụcđạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên như: "Tìm hiểu định hướng giá trị củaThanh niên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường" đề tài KX-07 HàNội, 1994 của Thái Duy Tuyên; "Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáodục và đào tạo thanh niên ở nước ta hiện nay", Luận án Tiến sỹ Triết học củaĐoàn Nam Đàn (2004), Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; "Vậndụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho sinh viênTrường Đại học Vinh hiện nay", Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của ThSThái Bình Dương, năm 2008 đều có mục tiêu giáo dục tư tưởng đạo đức HồChí Minh cho thanh niên, giáo dục tinh cảm thiêng liêng của Người không chỉdành cho thanh niên mà cho cả dân tộc Việt Nam

Những kết quả nghiên cứu của các tác giả này là nguồn tư liệu quý giá

để tôi tham khảo và kế thừa trong quá trình thực hiện đề tài luận văn củamình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn của quá trình giáo dục đạođức Hồ Chí Minh

Phân tích làm rõ thực trạng giáo dục đạo đức cho thanh niên ở Nghệ

An, từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm góp phần nâng cao chấtlượng hiệu quả giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên ở Nghệ Antrong giai đoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục tiêu trên, đề tài thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Làm rõ tầm quan trọng và sự cần thiết của nội dung giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh cho Thanh niên ở Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

- Tìm hiểu, phân tích thực trạng giáo dục đạo đức cho Thanh niênNghệ An hiện nay.

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả côngtác giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho Thanh niên ở Nghệ An trong giai đoạnhiện nay

4 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu đạo đức Hồ Chí Minh qua các bài viết, bàinói của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như qua các Nghị quyết, chỉ thị củaĐảng, Đoàn trong công tác giáo dục đạo đức cho thanh niên nói chung và cụthể hóa trong phạm vi giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên Nghệ

An trong giai đoạn hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Dựa trên cơ sở lý luận và phương pháp của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm giáo dục của Đảng về phươnghướng nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh từtrước tới nay

Trong quá trình nghiên cứu, đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứukhoa học như: lo gích với lịch sử, phân tích, tổng hợp, khái quát hoá; điều tra,

so sánh và thu thập thông tin phương pháp chuyên ngành lý luận chính trị

và giáo dục chính trị kết hợp với phương pháp nghiên cứu triển khai

6 Đóng góp và ý nghĩa khoa học của luận văn

- Trên cơ sở nguồn tư liệu khảo sát điều tra đã thu thập tại tổ chứcHLHTN và Tỉnh Đoàn, để làm rõ thực trạng giáo dục đạo đức Thanh niênNghệ An từ đó đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượnggiáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho Thanh niên trong điều kiện hiện nay

- Luận văn cũng có ý nghĩa thực tiễn trong công tác giáo dục đạo đứccho Thanh niên Nghệ An nói riêng và Thanh niên Việt Nam nói chung trongđiều kiện hiện nay

7 Kết cấu của luận văn.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văngồm có 2 chương, cụ thể:

Chương 1: Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho Thanh niên Nghệ An

là một yêu cầu cần thiết hiện nay

Chương 2: Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáodục đạo đức Hồ Chí Minh cho Thanh niên Nghệ An hiện nay (Qua khảo sáttại Tỉnh Đoàn)

Chương 1 GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO THANH NIÊN NGHỆ AN

LÀ MỘT YÊU CẦU CẦN THIẾT HIỆN NAY

1.1 Lý luận chung về đạo đức

1.1.1 Khái niệm, nguồn gốc, vai trò và bản chất của đạo đức

1.1.1.1 Khái niệm đạo đức

Khái niệm đạo đức được hiểu theo nghĩa chung nhất, là một phạm trùthuộc hình thái ý thức xã hội, bao gồm những nguyên tắc, qui tắc, chuẩn mực

xã hội, nhằm điều chỉnh cách đánh giá và cách ứng xử của con người trongquan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cánhân, bởi sức mạnh của truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội Đạođức là một khái niệm tôn vinh những người có trách nhiệm với công việc, với

tư cách là một công dân, một thành viên trong gia đình và cộng đồng xã hội,thực hiện tốt trách nhiệm, nghĩa vụ được giao phó, góp phần xây dựng cộngđồng phát triển kinh tế xã hội, thiết lập quan hệ làng xóm, láng giềng

Những giá trị đạo đức phản ánh tính nhân văn thể hiện truyền thốngđạo đức của dân tộc, tồn tại lâu dài qua các thời kỳ lịch sử, đến nay vẫn đượccoi là mực thước của con người Việt Nam như: sống nhân nghĩa, thủy chung,khoan dung, độ lượng, tự trọng, trung thực, giữ lời hứa, trọng chữ tín

Đạo đức xã hội bao gồm ý thức đạo đức, hành vi đạo đức và quan hệđạo đức: Ý thức đạo đức là toàn bộ những quan niệm về thiện, ác, tốt, xấu,lương tâm, trách nhiệm, hạnh phúc, công bằng… và về những quy tắc đánhgiá, điều chỉnh hành vi, ứng xử của cá nhân đối với xã hội, giữa cá nhân với

cá nhân; Hành vi đạo đức là sự biểu hiện ứng trong xử thực tiễn của ý thứcđạo đức mà con người đã nhận thức và lựa chọn; Quan hệ đạo đức là hệ thốngnhững mối quan hệ giữa người với người trong xã hội, xét về mặt đạo đức

Đạo đức là một phạm trù lịch sử, kết quả của quá trình phát triển của

xã hội loài người Đạo đức thuộc kiến trúc thượng tầng, chịu sự quy định bởi

cơ sở hạ tầng Sự thay đổi của hạ tầng kinh tế - xã hội làm thay đổi các chuẩnmực của đạo đức xã hội Tuy nhiên, nhiều chuẩn mực, giá trị đạo đức nhưnhân đạo, dũng cảm, vị tha… có ý nghĩa toàn nhân loại và tồn tại phổ biếntrong các xã hội khác nhau

Trong tác phẩm “Về sự phát triển toàn diện con người thời kỳ CNH,HĐH” GS.VS Phạm Minh Hạc đã viết: “Đạo đức theo nghĩa hẹp là luân lý, lànhững quy định, những chuẩn mực ứng xử trong quan hệ của con người.Nhưng trong điều kiện hiện nay chính quan hệ của con người cũng đã mởrộng và đạo đức bao gồm những quy định, những chuẩn mực ứng xử của conngười với con người, với công việc, với bản thân kể cả với thiên nhiên và môitrường sống…Theo nghĩa rộng khái niệm đạo đức liên quan chặt chẽ vớiphạm trù chính trị, pháp luật, lối sống Đạo đức là thành phần cơ bản của nhâncách, phản ánh bộ mặt nhân cách đã được xã hội hoá Đạo đức được biểu hiện

ở cuộc sống tinh thần lành mạnh, trong sáng ở hành động góp phần giải quyếthợp lý có hiệu quả những mâu thuẫn của cuộc sống Khi thừa nhận đạo đức làmột phạm trù thuộc hình thái có ý thức xã hội cũng phản ánh ý thức chính trịcủa họ đối với các vấn đề đang tồn tại” [35; 66]

1.1.1.2 Nguồn gốc của đạo đức

Đạo đức ra đời cùng với sự xuất hiện con người và xã hội loài người

vì đó là phạm trù thuộc hình thái ý thức xã hội Trước C.Mác và Ph.Ăngghen,các nhà Triết học đều rơi vào quan niệm duy tâm khi xem xét vấn đề xã hội

và đạo đức Họ không thấy được tính quy định của nhân tố kinh tế đối với sựvận động xã hội nói chung và đạo đức nói riêng Khác với các quan niệm trên,C.Mác và Ph.Ăngghen đã quan niệm đạo đức nảy sinh do nhu cầu của đờisống xã hội, là kết quả của sự phát triển lịch sử Với tư cách là sự phản ánhtồn tại xã hội, đạo đức là những sản phẩm của những điều kiện sinh hoạt vậtchất của xã hội, của cơ sở kinh tế “Xét cho cùng, mọi học thuyết về đạo đức

đã có từ truớc đến nay đều là sản phẩm của tình hình kinh tế xã hội lúc bấy

giờ” [30; 137]

Như vậy, nguồn gốc để hình thành và phát triển các giá trị đạo đức của

xã hội là nền kinh tế của một xã hội, của một thời kỳ, của một cộng đồng

Chính phương thức sản xuất của cộng đồng những nguyên tắc tổ chức sảnxuất, kinh tế, hình thức lao động là cơ sở nguồn gốc xác định giá trị đạo đứccủa mỗi thời kỳ lịch sử Và đạo đức chính là sản phẩm tổng hợp các yếu tốkhách quan và chủ quan, là sản phẩm hoạt động thực tiễn và nhận thức củacon người Những quan hệ người - người, cá nhân - xã hội càng có ý thức, tựgiác, ý nghĩa và hiệu quả của chúng càng có tính chất xã hội rộng lớn thì hoạtđộng của con người càng có đạo đức Đạo đức “đã là một sản phẩm xã hội, vàvẫn là như vậy chừng nào con người còn tồn tại” [28; 43]

1.1.2 Vai trò của đạo đức

Sự tiến bộ và phát triển của xã hội không thể thiếu vai trò của đạo đức

Và từ khi xã hội loài người phải chia thành giai cấp, có áp bức có bất công,chiến đấu cho cái thiện đẩy lùi cái ác đã trở thành mơ ước, khát vọng, đã trởthành động lực kích thích, cổ vũ nhân loại vượt lên Đạo đức trở thành mụctiêu đồng thời cũng là động lực để phát triển xã hội Tuy nhiên, do mối quan

hệ biện chứng giữa kinh tế với ý thức xã hội, đạo đức có ảnh hưởng ngược lạiđến các yếu tố khác Vai trò của đạo đức, có thể xem xét qua các vấn đề sau:

Đạo đức với sự phát triển nhân cách: Đặc điểm nổi bật của con

người và cơ sở của sự phát triển nhân cách con người là luôn hướng tới chân,thiện, mỹ; luôn mơ ước và vươn tới tương lai Đạo đức góp phần định hướngmục đích hoạt động của con người Đó là sự định hướng hoạt động nhận thứcgiá trị sống, giá trị đạo đức

Việc giáo dục các giá trị đạo đức cho mọi người, đặc biệt cho thế hệtrẻ là trách nhiệm của toàn xã hội, của mọi cộng đồng mà trước hết thuộc vềnhà trường, gia đình; của các tổ chức đoàn thể trong xã hội Bởi giáo dục nhàtrường, gia đình và xã hội là giúp cho thế hệ trẻ có cơ sở lựa chọn các giá trịđạo đức Để họ nhận thức đầy đủ trách nhiệm từng cá nhân trong một xã hộihiện đại, quyền lợi của cá nhân, của tập thể nhỏ gắn liền với dân tộc và nhân

loại Vì vậy, phải lấy các chuẩn mực đạo đức chung của dân tộc và nhân loạilàm định hướng chi phối hoạt động nhận thức, định hướng cho hoạt động giaolưu, học tập, lao động và hoạt động xã hội của mỗi cá nhân.

Đạo đức góp phần điều chỉnh hành động của con người: trong cuộcsống không phải lúc nào con người cũng dễ dàng thống nhất giữa nhận thức

và hành động, giữa nói và làm Những chuẩn mực đạo đức xã hội luôn làchuẩn mực cho mỗi người nhận biết, xác định vị trí của mình trong mối quan

hệ xã hội Những chuẩn mực đạo đức xã hội giúp cho con người biết lựa chọnhợp lý cách giải quyết các mâu thuẫn

Đạo đức góp phần giữ vững, ổn định chính trị xã hội, qua đó thúc đẩyphát triển KTXH, xây dựng xã hội “Dân giàu, nước mạnh, công bằng, dânchủ, văn minh” Đạo đức, với chuẩn mực giá trị đúng đắn là một bộ phậnquan trọng của nền tảng tinh thần xã hội Trong xã hội, sự khủng hoảng củađạo đức, sự “lệch chuẩn, loạn chuẩn” là một trong những nguyên nhân dẫnđến khủng hoảng lòng tin rối loạn xã hội Vì thế, có sự định hướng giáo dụccủa Đảng và Nhà nước sẽ làm giảm mâu thuẫn cục bộ của tập thể nhỏ, tạo nên

sự thống nhất hành động của các công dân thực hiện những mục tiêu tốt đẹp

mà xã hội đặt ra Sự chỉ đạo định hướng giáo dục đạo đức sẽ tạo ra sự thốngnhất giữa đạo đức với chính trị, pháp luật, tạo ra sức mạnh của dư luận xã hội

và các thiết chế xã hội…từ đó vai trò của đạo đức trong sự phát triển nhâncách, phát triển xã hội ngày càng có ý nghĩa to lớn

Đạo đức với sự phát triển xã hội:

Đạo đức là một phạm trù thuộc hình thái ý thức xã hội, nó phản ánh vàluôn biến đổi theo sự biến đổi của những điều kiện KTXH Hệ thống giá trịđạo đức phản ánh toàn bộ quan hệ của con người trong cuộc sống giao lưu,ứng xử, trong sản xuất, trong giáo dục, văn hoá, chính trị, xã hội Hệ thốngchuẩn mực đạo đức của một cộng đồng hay một dân tộc đều được thể hiện

qua 5 mối quan hệ của con người với tư cách là chủ thể của quan hệ đạo đức,

- Quan hệ với công việc: đó là việc thực hiện bổn phận, trách nhiệmtrong công việc khi được giao phó;

- Quan hệ với môi trường: bao gồm cả việc bảo vệ và giữ gìn môitrường sống của con người, gồm môi trường tự nhiên và môi trường văn hoá

xã hội;

- Quan hệ với lý tưởng sống của dân tộc: đây là một yếu tố không thểtách rời trong phạm trù đạo đức của con người Đó là sự thể hiện ý thức, đạođức, lý tưởng của mỗi cá nhân không thể tách rời khỏi lý tưởng của dân tộc

Các chuẩn mực đạo đức thể hiện các mối quan hệ trên đây ở mỗi thời

kỳ có khác nhau về mức độ và nội dung giá trị, nhưng về cơ bản nó đều gópphần giúp mỗi người điều chỉnh lẽ sống và cũng như hoạt động, nhằm vươntới cái tốt đẹp và nó sẽ làm cho mỗi con người sống có ý nghĩa hơn

1.1.3 Chức năng của đạo đức

Điều chỉnh hành vi: Sự điều chỉnh hành vi làm cá nhân và xã hội

cùng tồn tại và phát triển, bảo đảm quan hệ lợi ích cá nhân và cộng đồng.Phương thức điều chỉnh là bằng dư luận xã hội và lương tâm Những chuẩnmực đạo đức bao gồm cả chuẩn mực ngăn cấm và chuẩn mực khuyến khích.Chức năng điều chỉnh hành vi của đạo đức bằng dư luận xã hội và lương tâmđòi hỏi từ tối thiểu tới tối đa hành vi con người đã trở thành đặc trưng riêng để

phân biệt đạo đức với các hình thái ý thức và các hiện tượng xã hội khác,cũng như làm thành cái không thể thay thế của đạo đức.

Chức năng điều chỉnh thường được biểu hiện ở hai hình thức chủ yếunhư: Xã hội và tập thể dư luận khen ngợi khuyến khích cái thiện, phê phánmạnh mẽ cái ác hoặc bản thân chủ thể đạo đức tự giác điều chỉnh hành vi trên

cơ sở những chuẩn mực đạo đức xã hội

Chức năng giáo dục: chức năng giáo dục của đạo đức cần được hiểu

một mặt "Giáo dục lẫn nhau trong cộng đồng", giữa cá nhân và cá nhân, giữa

cá nhân và cộng đồng; mặt khác là sự "Tự giáo dục" ở cấp độ cá nhân lẫn cấp

độ cộng đồng

Chức năng nhận thức: Đạo đức có chức năng nhận thức thông qua sự

phản ánh tồn tại xã hội Sự phản ánh của đạo đức với hiện thực có đặc điểmriêng khác với các hình thái ý thức khác Sự nhận thức của đạo đức có đặcđiểm:

- Hành động đạo đức tiếp liền sau nhận thức giá trị đạo đức và đa sốtrường hợp có sự hòa quyện ý thức đạo đức với hành động đạo đức

- Nhận thức của đạo đức là quá trình vừa hướng ngoại (hướng rangoài) và hướng nội (tự nhận thức - hướng vào chính mình, chính chủ thể)

1.2 Những nội dung cơ bản của Hồ Chí Minh về Giáo dục đạo đức cho thanh niên

1.2.1 Lý luận đạo đức Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà chính trị tài ba, đồng thời là nhà văn hóakiệt xuất, Người đã để lại cho chúng ta và thế hệ mai sau một di sản vô cùngquí báu, đó là tư tưởng của Người, đặc biệt là tấm gương sáng ngời về đạođức - Đạo đức mới, đạo đức cách mạng Có thể nói, đạo đức Hồ Chí Minhkhông chỉ là sự kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, tinh hoađạo đức nhân loại, quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin mà nó là kết quả

hội tụ của nhiều nguồn, nhiều học thuyết đạo đức cổ, kim, đông, tây của ViệtNam và Thế giới và được Người nâng lên tầm cao mới, phù hợp với thời đại.

Hồ Chí Minh chính là người đã đặt nền móng và khởi xướng thực hiện triệt đểcuộc cách mạng trên lĩnh vực đạo đức ở Việt Nam Điều này đã GS.VSNguyễn Khánh Toàn khẳng định: "cái gốc, cái cốt tử trong thiên tài của HồChí Minh là đạo đức cách mạng tất cả cho cách mạng, tất cả cho độc lập củadân tộc, cho tự do của nhân dân, cho hạnh phúc của loài người, thiên tài của

Hồ Chí Minh đã được phát huy trên cơ sở những mục tiêu ấy" [32; 14] Đúngvậy, suốt cả cuộc đời của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hy sinh cho sựnghiệp đấu tranh cách mạng vì độc lập, tự do dân tộc, vì hạnh phúc cho nhândân Việt Nam và cho nhân loại Người đã để lại cho chúng ta một di sản vôgiá, đó là tư tưởng của Người, đặc biệt là tấm gương sáng ngời về đạo đứccách mạng Thống kê trong di sản Hồ Chí Minh để lại có tới gần 50 bài và tácphẩm bàn về đạo đức Có thể nói, đạo đức là vấn đề quan tâm hàng đầu của

Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng Tại Hội thảo Quốc tế về Chủ tịch

Hồ Chí Minh từ ngày 19- 30/3/1990, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh đã từngnói: “ Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu tấm gương sáng ngời trước nhân dân ViệtNam về đạo đức mới Với tinh thần "cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vôtư”; “Sự nghiệp tư tưởng và đạo đức sáng ngời của Người sống mãi tronglòng kính yêu vô hạn của nhân dân Việt Nam" [32; 32-33] Trong nhiều bàiviết, bài nói của mình, Chủ tịch Hồ Chi Minh đã từng đề cập đến vấn đề đạođức mới, đạo đức cách mạng của giai cấp công nhân, đạo đức tiên tiến nhấtcủa thời đại chúng ta Theo Người, đạo đức cách mạng trước hết đòi hỏi mỗichúng ta phải có lòng yêu nước nồng nàn, tuyệt đối trung thành với tổ quốc,với giai cấp công nhân; phải căm thù sâu sắc lũ giặc cướp nước và bè lũ phảnđộng bán nước, phải quyết tâm phấn đấu vì sự nghiệp cách mạng vẻ vang củaĐảng và dân tộc, đặt lợi ích của Đảng, của giai cấp công nhân, của dân tộc lên

trên hết Hồ Chí Minh cho rằng, bản chất của con người luôn hướng tới chân,thiện, mỹ Đạo đức định hướng hình thành nhân cách, mục tiêu, động cơ, ýchí phấn đấu của mỗi người Đạo đức là nhân tố quyết định giúp người cáchmạng hoàn thành nhiệm vụ được giao, tuyệt đối trung thành với sự nghiệpcách mạng Người nói: "Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới

là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề,một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánhđược nặng và đi được xa Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làmnền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang" [25; 283]

Nhận thức được sâu sắc về vai trò của đạo đức cách mạng nên bao giờ

Hồ Chí Minh cũng chú trọng đến việc giáo dục đạo đức, đào tạo cán bộ cáchmạng Từ cuốn "Đường kách mệnh" (1927), Người đã dành trọn trang đầu đểviết về tư cách người cách mệnh Người yêu cầu người cách mạng phải biết

hy sinh, ít lòng ham muốn về vật chất, không ngại khó khăn gian khổ, thậmchí phải hy sinh tính mạng của mình cho sự nghiệp chung Người cách mạngphải "Cần kiệm Hòa mà không tư Cả quyết sửa lỗi mình Cẩn thận mà khôngnhút nhát Không hiếu danh, không kiêu ngạo Nói thì phải làm Giữ chủnghĩa cho vững Hy sinh Ít lòng tham muốn về vật chất Với từng người thìkhoan thứ Với đoàn thể thì nghiêm Quyết đoán Dũng cảm Phục tùng đoànthể" [17; 260] Cho đến khi ngay cả trong di chúc thiêng liêng của mình, khinói với Đảng, Người còn căn dặn: "Đảng phải coi trọng giáo dục, rèn luyệnđạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên" Ngoài những chuẩn mực đạo đức

có ý nghĩa phổ biến chung đối với mọi tầng lớp, thì tùy theo đối tượng, từngthời điểm, nhất là yêu cầu nhiệm vụ của cách mạng, Hồ Chí Minh đã cụ thểhóa nội dung đạo đức cách mạng một cách phù hợp Đặc biệt với riêng Thanhniên, Người nói: "Không có việc gì khó Chỉ sợ lòng không bền Đào núi vàlấp biển Quyết chí ắt làm nên" [20; 95] Thanh niên phải luôn luôn rèn luyện

đạo đức, cách mạng, trọn đời trung thành với sự nghiệp cách mạng, với Tổquốc, với Đảng, với giai cấp Bất kỳ ở cương vị nào, đều không sợ khổ, mộtlòng một dạ phục vụ lợi ích chung của giai cấp, của nhân dân, đều nhằm mụcđích xây dựng chủ nghĩa xã hội Đạo đức cách mạng là đạo đức tập thể, nóphải đánh thắng và tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân Hồ Chí Minh đã khẳng địnhđạo đức là cái gốc, là nền tảng của người cách mạng Nền tảng đó qui địnhnhân cách, tư cách của mỗi người Cũng chính là nhân, nghĩa, trí, dũng, liêmnhưng Hồ Chí Minh không hề hạ thấp tài năng, kiến thức học vấn mà đạo đứcluôn luôn đi đôi với tài năng Tài năng phải gắn chặt với đạo đức và đặt vữngtrên nền tảng của đạo đức Người chỉ rõ: "Có tài mà không có đức ví như mộtanh làm kinh tế tài chính rất giỏi nhưng lại đi đến thụt kén thì chẳng nhữngkhông làm được gì ích lợi cho xã hội, mà còn có hại cho xã hội nữa Nếu cóđức mà không có tài ví như ông Bụt không làm hại gì, nhưng cũng không cólợi gì cho loài người" [24; 178] Đạo đức và tài năng là hai mặt không thểthiếu được ở mỗi con người, nhưng giữa hai mặt đó thì cái gốc vẫn là đạođức, là điều có trước Mặt khác, khi xét trong mỗi người thì đạo đức là yếu tốxuyên suốt cuộc đời, còn tài năng chỉ là có thể trau dồi, thành đạt trong mộtkhoảng thời gian nhất định Do vậy, việc bồi dưỡng, giáo dục, tu dưỡng đạođức là công việc thường xuyên của mỗi người để không ngừng tiến bộ Tómlại, đạo đức Hồ Chí Minh là một hệ thống các quan điểm cơ bản và toàn diện

về đạo đức, bao gồm: vị trí, vai trò, nội dung của đạo đức; những phẩm chấtđạo đức cơ bản và những nguyên tắc xây dựng nền đạo đức mới

1.2.2 Đánh giá của Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên

Trong toàn bộ di sản vô giá của Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại, có một

bộ phận rất quan trọng đó là tư tưởng của Người về vai trò của Đoàn Thanhniên Cộng sản, sự cần thiết tổ chức giáo dục thanh niên Khác với các bậc tiềnbối và đương thời, Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, đứng trên

lập trường của giai cấp công nhân, kế thừa và phát triển sáng tạo di sản tưtưởng tiến bộ của dân tộc và thời đại; với tầm nhìn chiến lược và phươngpháp khoa học, Người đã đánh giá một cách đúng đắn, khách quan, toàn diện

về thanh niên Hồ Chí Minh cho rằng, thanh niên là một bộ phận quan trọngcủa dân tộc, là người chủ nhân tương lai của đất nước

Những năm hai mươi của thế kỷ XX, đất nước còn chìm đắm trongđêm trường nô lệ, Người đã nhận thấy tính cấp thiết của việc khơi dậy phongtrào cách mạng của thanh niên Việt Nam Lúc đó, thực dân Pháp đã nặn ranhững chính sách ngu dân bằng thuốc phiện, rượu cồn để ru ngủ thanh niên,làm cho họ quên đi nỗi nhục mất nước Bởi vậy, Người kêu gọi muốn hồi sinhdân tộc trước hết phải hồi sinh thanh niên Thức tỉnh thanh niên là bước đầutiên để thức tỉnh một dân tộc đứng lên đấu tranh dành lại một nền độc lập, xâydựng một xã hội mới Trong thư gửi thanh niên An Nam, Người đã viết: “HỡiĐông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất nếu đám thanh niên sớmgià cỗi của Người không sớm hồi sinh” [17; 113]

Từ nhìn nhận đó, Hồ Chí Minh đã quyết tâm hồi sinh cho thế hệ trẻ.Năm 1923, khi từ giã những người bạn trong Hội liên hiệp thuộc địa, Người

đã nói: “Đối với tôi, câu trả lời đã rõ ràng: trở về nước, đi vào quần chúng, thứctỉnh họ, tổ chức họ, đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành tự do,độc lập” [16; 192]

Người đã nhận thấy thanh niên là một bộ phận ưu tú của dân tộc mà sứmệnh của họ là thúc đẩy cách mạng phát triển Vì thế, khi từ Liên Xô vềQuảng Châu - Trung Quốc (1924), Người đã tìm hiểu tiếp xúc với nhữngthanh niên yêu nước trong nhóm Tâm Tâm xã và đã tổ chức ra một nhómcách mạng đầu tiên Người đã thành lập Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên(1925), quy tụ tất cả những thanh niên Việt Nam yêu nước đầy nhiệt huyếtvào trong một tổ chức, nhằm giác ngộ chủ nghĩa Mác - Lênin cho họ, giúp họ

hiểu vì sao phải làm cách mạng và làm cách mạng phải như thế nào NhữngHội viên của Việt Nam Cách mạng Thanh niên sau khi được đào tạo, huấnluyện được phái trở về hoạt động trong nước, làm nhiệm vụ truyền bá chủnghĩa Mác - Lênin, giác ngộ quần chúng nhân dân, gây dựng phong trào cáchmạng và lãnh đạo quần chúng đấu tranh Chứng tỏ tầm nhìn chiến lược vàniềm tin lớn lao của Hồ Chí Minh vào thanh niên Người đã thấy được vị trí,vai trò quan trọng của thanh niên trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, giànhđộc lập, tự do cho Tổ quốc Điều đó đã trở thành hiện thực, khi những hộiviên của Việt Nam cách mạng thanh niên được huấn luyện, đào tạo trở vềnước làm hạt nhân truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và gây dựng tổ chức cáchmạng Công lao to lớn của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là đưa giaicấp công nhân nhanh chóng trở thành một lực lượng chính trị độc lập; giácngộ nhiều người Việt Nam yêu nước đi theo con đường cách mạng vô sản,làm phá sản mọi khuynh hướng của chủ nghĩa cải lương tư sản, đẩy lùi tưtưởng quốc gia dân tộc tư sản Hội đã giáo dục, rèn luyện, thử thách lựa chọn

ra những chiến sĩ ưu tú nhất để thành lập Đảng cộng sản Việt Nam vào đầunăm 1930 Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là tổ chức tiền thân củaĐảng cộng sản Việt Nam, Hội đã làm tròn vai trò, nhiệm vụ thức tỉnh dân tộcViệt Nam vào những năm hai mươi của thế kỷ XX Để làm tất cả những gì cóthể trong một hoàn cảnh cực kỳ gian khổ, khó khăn, điều đó chứng tỏ Hồ ChíMinh thấy được vị trí, vai trò của thanh niên, rất chú trọng phát huy sức mạnh

và vai trò tổ chức của tuổi trẻ

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời nắm quyền lãnh đạo phong trào dântộc, thanh niên có lý tưởng cách mạng soi đường đã hăng hái, phấn khởi thamgia tích cực vào các phong trào đấu tranh cách mạng, sẵn sàng chấp nhận,vượt qua mọi khó khăn gian khổ, kể cả hy sinh tính mạng đã cùng với Đảngvới dân tộc làm nên thắng lợi Tổng khởi nghĩa cách mạng Tháng Tám 1945

Trong vòng 15 năm đấu tranh cách mạng (1930 - 1945), đã có hàng ngànthanh niên trở thành những cán bộ trung kiên của Đảng, những anh hùng, liệt

sỹ anh dũng hy sinh trong thời kỳ này hầu hết là tuổi trẻ như: Trần Phú, Lý

Tự Trọng, Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Văn Cừ, Lê Hồng Phong, Nguyễn ThịMinh Khai, Phùng Chí Kiên, Hoàng Văn Thụ…

Cách mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà

ra đời, thù trong, giặc ngoài, cấu kết với nhau hòng tiêu diệt chính quyền nontrẻ, giặc đói, giặc dốt hoành hành Trong bối cảnh đó, Hồ Chí Minh khôngnhững chỉ ra khả năng to lớn của thanh niên trong cách mạng giải phóng dântộc mà còn chỉ ra vai trò và tiềm năng của tuổi trẻ trong công cuộc kiến thiếtxây dựng nước nhà

Hồ Chí Minh chủ trương diệt giặc dốt rất cấp bách hơn cả giặc ngoạixâm Người viết "Nay chúng ta đã giành được độc lập Một Công việc cầnphải thực hiện cấp tốc trong lúc này là nâng cao dân trí" vì "Nước nhà cầnphải kiến thiết Kiến thiết cần phải có nhân tài" [19; 36]; " Bây giờ xây dựngkinh tế, không có cán bộ thì không làm được Không có giáo dục, không cócán bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế văn hóa Trong việc đào tạo cán bộ,giáo dục là bước đầu" [19; 451] Người đã phát động thực hiện phong tràobình dân học vụ và đã ký sắc lệnh thành lập Trường Đại học nhân dân để giáodục thanh niên Nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủCộng hoà, tháng 9 năm 1945, Người đã gửi gắm niềm tin vào thế hệ trẻ: “Nonsông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có bước tớiđài vinh quang để sánh vai các cường quốc năm châu được hay không, chính

là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em” [19; 32,33]

Khi miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng XHCN, Hồ Chí Minh xácđịnh thanh niên là lực lượng nòng cốt, xung kích trong xây dựng xã hội mới,XHCN tươi đẹp Người chỉ rõ: “Việc gì khó có thanh niên, ở đâu khó có

thanh niên” [25; 448] Theo Hồ Chí Minh, sự nghiệp cách mạng càng pháttriển thì càng đòi hỏi thanh niên thực hiện tốt hơn vai trò xung kích của mình.Đánh giá cao vai trò của thế hệ trẻ, Hồ Chí Minh viết: "Một năm khởi đầu từmùa xuân Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội, đầynhiệt huyết, có sức sống tràn trề và năng lực sáng tạo , đó là thế mạnh, làvốn quý của tuổi trẻ" [19; 273] Với tư cách là lực lượng kế cận hùng hậu củacách mạng và là người chủ tương lai của nước nhà, thanh niên phải có tráchnhiệm kế tục sự nghiệp cách mạng, thực hiện sứ mệnh lịch sử vẻ vang mà lớpngười đi trước đã chuyển giao vào tay mình Coi vận mệnh nước nhà thịnhhay suy, yếu hay mạnh một phần là do thanh niên Người khẳng định, thanhniên phải trở thành một lực lượng to lớn, vững chắc, phải "Là người tiếp sứccách mạng cho thế hệ thanh niên già, là người xung phong trong công cuộcphát triển kinh tế và văn hóa, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội" [25;488].

Từ đó, lớp lớp thanh niên được đào tạo đã góp phần to lớn, làm nênthắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và xây dựng CNXH

Hồ Chí Minh đã nhắc nhở cả dân tộc, những người lớn tuổi cần nhận thứcđúng đắn lớp trẻ hôm nay, chăm lo, giáo dục, đào tạo và tạo mọi điều kiện để

họ làm tốt vị trí, vai trò của mình trong thời đại mới

Trước lúc đi xa, Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định những phẩm chấttốt đẹp cũng như vị trí, vai trò quan trọng của thanh niên đối với sự trường tồncủa dân tộc và sự thắng lợi của cách mạng Việt Nam Người mong muốnĐảng, Nhà nước và mỗi gia đình Việt Nam quan tâm, chú trọng giáo dụcthanh niên

Từ việc đánh giá vị trí, vai trò của thanh niên, Hồ Chí Minh chỉ rõ sựcần thiết và tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thanhniên nhằm giáo dục đào tạo họ trở thành con người mới xã hội chủ nghĩa, có

đủ đức, đủ tài phục vụ sự nghiệp cách mạng Kế thừa, phát huy truyền thốnggiáo dục, coi trọng nhân tài của dân tộc Hồ Chí Minh đã coi việc giáo dụcthanh niên là vấn đề chiến lược, là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng.

Để giáo dục thanh niên rèn luyện ý chí kiên quyết quật cường, mộttâm lý quả cảm xung phong, tin tưởng vào tương lai của Tổ quốc, vào sứcmạnh của nhân dân, hy sinh lợi ích riêng cho lợi ích chung của dân tộc, HồChí Minh đã nêu ra luận điểm: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau làmột việc rất quan trọng và rất cần thiết” Luận điểm đó chứa đựng thế giớiquan khoa học của một lãnh tụ cách mạng, phản ánh tầm nhìn xa trông rộngcủa một nhà hiền triết, một nhà văn hóa lớn, nó đã trở thành một chân lý củacách mạng Người coi đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩachiến lược để bảo đảm thắng lợi cách mạng Việt Nam Trước lúc đi xa, Ngườicòn căn dặn: "Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ,đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng XHCN vừa hồng vừa

chuyên" [27; 510] Vì lợi ích lâu dài của cách mạng, phải giáo dục, chăm sóc

thanh niên như việc ươm trồng, chăm sóc loài cây quý Chủ tịch Hồ Chí minhchỉ rõ: "Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phảitrồng người" [24; 222]

Theo Hồ Chí Minh, việc trồng người ngoài nhiệm vụ quan trọng phục

vụ cho lợi ích cách mạng, còn phải đạt được mục tiêu sâu xa hơn là để mỗicon người tự hoàn thiện mình vươn tới chân - thiện - mỹ Đó chính là nhân tốthen chốt quyết định sự thành công của cách mạng, sự tiến bộ của xã hội vàtiền đồ của dân tộc

1.2.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cho thanh niên

Chủ tịch Hồ chí Minh luôn coi thanh niên là lực lượng rường cốt củađất nước, là người chủ tương lai của nước nhà Người luôn có niềm tin lớn laovào thế hệ thanh niên và thấy được khả năng sáng tạo to lớn của họ đối với sự

nghiệp bảo vệ và xây dựng Tổ quốc Người nhấn mạnh: " Thanh niên là ngườichủ tương lai của nước nhà Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, mạnh hay yếu,phần lớn là do thanh niên” [20; 422] Xuất phát từ thực tiễn của quá trìnhdựng nước và giữ nước, Người khẳng định rằng, "Tuổi trẻ là mùa xuân của xãhội, là lực lượng quyết định vận mệnh của dân tộc, sự phát triển của đất nước"[19; 273] Người nhận thấy thanh niên là lực lượng hùng hậu dũng cảm, cónhững ưu thế nổi trội, trẻ khỏe, chiếm số đông trong xã hội Hơn nữa, "Tuổitrẻ phải là lực lượng xung kích trên các mặt trận để bảo vệ sự bình an của tổquốc, phải giành được chủ quyền của đất nước" Họ phải là những "đầu tàu"cho mọi hành động, việc làm mà đặc biệt là trong phong trào cách mạng HồChí Minh cũng sớm thấy rõ được sức mạnh của tuổi trẻ trong sự nghiệp xâydựng đất nước Người chỉ rõ, hạt nhân để tập hợp thanh niên, giáo dục thanhniên là Đoàn thanh niên Cộng sản, vì thế Người rất quan tâm đến việc thànhlập Đoàn thanh niên cộng sản Và chỉ một năm sau khi Đảng Cộng sản ViệtNam ra đời, Đoàn thanh niên Cộng sản đã được thành lập Bên cạnh đó,Người cũng nhắc nhở thanh niên: "Nhiệm vụ của thanh niên không phải là đòihỏi nước nhà đã làm gì cho mình? Mà mình phải hỏi mình đã làm gì cho nướcnhà? Mình phải làm thế nào cho lợi ích nước nhà được nhiều hơn? Mình vìlợi ích nước nhà mà hi sinh phấn đấu chừng nào? Thanh niên cần phải có tinhthần và gan dạ sáng tạo, cần phải có chí khí hăng hái và tinh thần tiến lên,vượt mọi khó khăn gian khổ để tiến mãi không ngừng" [22; 445] Người nói:

"Thanh niên muốn làm người chủ trong tương lai cho xứng đáng thì ngay hiệntại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải ra sức làm việc đểchuẩn bị tương lai đó" [20; 185-186] Người đặc biệt coi trọng giáo dục đạođức và xem đó là nền tảng của người cách mạng Người chỉ rõ: "Không cóđạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân" [20; 252].Theo Người, thanh niên không chỉ có tài năng mà còn phải có đạo đức, bởi

đạo đức là nguồn gốc, là nền tảng của người cách mạng, là nguồn nuôi dưỡng

và phát triển con người "Cũng giống như sông có nguồn thì mới có nước,không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo.Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì tài giỏi mấy cũngkhông lãnh đạo được nhân dân"[20; 253]

Đạo đức là vấn đề tiên quyết của việc xây dựng con người mới Vì vậythanh niên phải thấy rõ được tầm quan trọng của việc tu dưỡng đạo đức

Trong các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh, nội dung giáo dục đạođức được Người nêu ra rất rộng, vừa có những chuẩn mực chung cho mọingười, vừa có những chuẩn mực riêng đối với từng đối tượng cụ thể Theo HồChí Minh thì Giáo dục đạo đức cho thanh niên được thể hiện ở các nội dungchủ yếu sau:

Một là, Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, theo Hồ Chí

Minh trước hết phải làm cho thanh niên nắm được vị trí, tầm quan trọng củađạo đức cách mạng đối với mỗi người Đạo đức là một trong hai thành phầncấu trúc của nhân cách con người là đức và tài Đạo đức giữ vai trò quantrọng hàng đầu, là cái gốc của mỗi con người mà thanh niên là những chủnhân tương lai của đất nước, không có đạo đức, không có căn bản, thì khônglàm nổi việc gì Đạo đức cách mạng của thanh niên được Hồ Chí Minh chỉ rõ:

“Đức là đạo đức cách mạng Đó là cái gốc rất quan trọng Nếu không có đạođức cách mạng thì có tài cũng vô dụng Đạo đức cách mạng là triệt để trungthành với cách mạng, một lòng một dạ phục vụ nhân dân” [26; 239] Đạo đức

là vấn đề tiên quyết của việc xây dựng con người mới, thanh niên phải thấy rõtầm quan trọng của việc tu dưỡng đạo đức và năng lực để có đủ đức, đủ tài,phục vụ cách mạng Có đạo đức cách mạng làm nền tảng thanh niên mới hoànthành được nhiệm vụ học tập, rèn luyện hiện tại và nhiệm vụ cách mạng trongtương lai

Đạo đức chính là những phẩm chất đòi hỏi người thanh niên cần phải

có để tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo về Tổ quốc Đạo đức là gốc, lànền tảng, bởi vì muốn làm cách mạng thì trước hết con người có cái tâm trongsáng, cái đức cao đẹp đối với giai cấp công nhân, nhân dân lao động, với cảdân tộc Cái tâm, cái đức ấy phải được thể hiện trong các mối quan hệ xã hộihàng ngày Theo Hồ Chí Minh, phải có đức để đi đến cái trí Vì khi đã có cáitrí, thì cái đức chính là cái đảm bảo cho người cách mạng giữ vững được chủnghĩa Mác - Lênin và đưa nó vào cuộc sống Con người thực sự có đạo đứcthì bao giờ cũng khiêm tốn, chịu khó học tập, phấn đấu để bồi dưỡng nănglực, nâng cao tài năng, trí tuệ của mình để hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng,nhân dân giao phó

Hai là, Phẩm chất Trung với nước, hiếu với dân chính là phẩm chất

bao trùm nhất, quan trọng nhất của mỗi con người cũng đã được Hồ Chí Minh

nêu lên hàng đầu trong nội dung giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên.

Khái niệm trung, hiếu đã có trong tư tưởng đạo đức truyền thống dân tộc ViệtNam và phương Đông, là chuẩn mực đạo đức phong kiến mà Nho giáo đề ra.Quan niệm Trung của Nho giáo là trung với vua, bó hẹp trong phạm vi quan

hệ vua tôi, phải hết lòng thờ vua trong bất kỳ điều kiện nào Hiếu là hiếu vớicha mẹ, phải kính trọng thương yêu và hết lòng phụng dưỡng cha mẹ mongđền đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục Khái niệm trung, hiếu đã được HồChí Minh nâng cao, phát triển với ý nghĩa mới, mang tính giai cấp công nhânsâu sắc để giáo dục thanh niên Trung với nước, hiếu với dân trước hết phải

có tinh thần yêu nước nồng nàn, phấn đấu hy sinh vì lợi ích của quốc gia, dântộc, làm sao cho “dân giàu, nước mạnh” Đối với thanh niên, trung với nước,hiếu với dân, “Trước hết phải yêu Tổ quốc, yêu nhân dân” Yêu Tổ quốc, yêunhân dân không phải là lý thuyết, siêu hình mà được thể hiện cụ thể, thiết

thực trong học tập, tu dưỡng, trong mọi hoạt động của cuộc sống thườngngày

Theo Hồ Chí Minh, mỗi thanh niên phải có lòng yêu nước nồng nàn,tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với giai cấp công nhân; phải căm thù sâusắc lũ giặc cướp nước và bè lũ phản động bán nước; phải quyết tâm phấn đấu

vì sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và của dân tộc, đặt lợi ích củaĐảng, của giai cấp công nhân, của dân tộc lên trên hết, trước hết Người chỉrõ: “Đạo đức cách mạng là ra sức phấn đấu để thực hiện mục tiêu của Đảng;hết sức trung thành phục vụ giai cấp công nhân và nông dân lao động” [24;286] Đạo đức cách mạng là tuyệt đối trung thành với cách mạng, với nhândân “Quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng Đó là điều chủchốt nhất” [24; 285] Có trung thành và quyết tâm phấn đấu vì sự nghiệp cáchmạng của Đảng và của dân tộc thì mới dám dũng cảm hy sinh quên mình vìnghĩa lớn; mới quyết tâm rèn luyện mình theo lẽ sống cao cả và tình cảm cáchmạng, thực sự “Tận trung với nước, tận hiếu với dân”

Câu nói này của Người vừa là lời kêu gọi hành động, vừa là địnhhướng chính trị - đạo đức cho mỗi người không phải chỉ trong cuộc đấu tranhcách mạng trước mắt, mà còn lâu dài về sau

Ba là, Tư tưởng về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên thể

hiện ở chỗ Hồ Chí Minh quan tâm giáo dục lòng yêu thương con người, đó làmột trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất của con người Tình yêuthương đó là tình cảm rộng lớn được thể hiện trong các mối quan hệ bạn bè,thầy trò, đồng chí, đồng bào… trong quan hệ hàng ngày Nó đòi hỏi mỗithanh niên trước hết phải nghiêm khắc chặt chẽ với bản thân mình, rộng rãi,

độ lượng với bạn bè, đồng chí đồng học Nó đòi hỏi phải tôn trọng “Phải đoànkết thương yêu giúp đỡ nhau như anh em, chị em một nhà” Hồ Chí Minh đãxác định tình yêu thương con người là một trong những phẩm chất đạo đức

cao đẹp nhất Người viết: "Tôi chỉ có một ham muốn tột bậc, là làm sao chonước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta aicũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành" [27; 517] Tình yêu thươngcủa Người còn thể hiện đối với cả những người có sai lầm khuyết điểm Vớitấm lòng bao dung của một người cha, Người căn dặn: "Mỗi con người đều cóthiện và ác ở trong lòng ta, phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con ngườinảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ của ngườicách mạng Đối với những người có thói hư tật xấu, trừ hạng người phản lại

Tổ quốc và nhân dân, ta cũng phải giúp họ tiến bộ bằng cách làm cho cáiphần thiện trong con người nảy nở để đẩy lùi phần ác, chứ không phải đậpcho tơi bời" [27; 558] Trong Di chúc trước lúc đi xa, Người còn căn dặnĐảng: “Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau, nhắc nhở mỗi cán bộ,đảng viên luôn chú ý đến phẩm chất yêu thương con người”

Bốn là, Để thực hiện tốt việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh

niên, Hồ Chí Minh rất chú trọng đến việc giáo dục những phẩm chất cao quý:Cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư Cần, kiệm, liêm, chính là những kháiniệm đạo đức phương Đông và đạo đức truyền thống Việt Nam đã được HồChí Minh sử dụng Người đã giữ lại những gì tốt đẹp của quá khứ và đưa vàonhững nội dung mới, cách mạng mà vẫn đúng với những ý nghĩa ban đầu củacác khái niệm đó Hồ Chí Minh thường xuyên kêu gọi, giáo dục mọi ngườithực hiện cần, kiệm, liêm, chính và Người đã giải thích rất rõ, rất cụ thể, rất

dễ hiểu đối với mọi người

Theo Người thì Cần, tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động có

kế hoạch sáng tạo, có năng suất cao, lao động với tinh thần tự lực cánh sinh,không lười biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm Phải thấy rõ, "lao động lànghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta"

Đối với thanh niên, đó là tinh thần, thái độ siêng năng, chăm chỉ, phải

có kế hoạch sáng tạo, không nên hao tổn, lãng phí thời giờ

Kiệm, là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của

của dân, của nước, của bản thân mình, phải tiết kiệm cái to đến cái nhỏ, vìnhiều cái nhỏ cộng lại thành cái to; “không xa xỉ, không hoang phí, khôngbừa bãi”, “không liên hoan chè chén lu bù”

Thanh niên phải biết tiết kiệm, tiết kiệm mọi mặt nhưng tiết kiệmkhông phải là keo kiệt Khi nói về Kiệm, Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Của cảinếu hết còn có thể làm thêm Khi thời giờ đã qua rồi, không bao giờ kéo nótrở lại được Có ai kéo lại ngày hôm nay được không?” Do đó, thanh niênphải biết tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí Luôn giữ mình trong sạch,không tham lam, ngay thẳng, thật thà

Liêm, là “Luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân”, “Không

xâm phạm một đồng xu, một hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân” Phải

“trong sạch, không tham lam” “Không tham tiền tài, không tham sung sướng.Không tham người tâng bốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại, khôngbao giờ hủ hoá

Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ" [20; 252].Người đã chỉ ra những hành vi trái với chữ liêm, như:

"… Cậy quyền thế mà đục khoét dân, ăn của đút, hoặc trộm của cônglàm của tư…"

"Dìm người giỏi, để giữ địa vị và danh tiếng của mình là đạo vị (đạo làtrộm)

Gặp việc phải, mà sợ khó nhọc nguy hiểm, không dám làm, là thamvật úy lạo

Gặp giặc mà rút ra, không dám đánh là tham sinh úy tử"

Người đã nhắc lại một số ý hay của Khổng, Mạnh:

Cụ Khổng tử nói: "Người mà không Liêm, không bằng súc vật".

Cụ Mạnh tử nói: "Ai cũng tham lợi, thì nước sẽ nguy" Đồng thời,Người cũng chỉ rõ: “Thanh niên cần phải chống tâm lý tự tư, tự lợi, chỉ lo lợiích riêng và sinh hoạt riêng của mình Chống tâm lý ham sung sướng và tránhkhó nhọc Chống thói xem khinh lao động, nhất là lao động chân tay Chốnglười biếng, xa xỉ Chống cách sinh hoạt uỷ mị Chống kiêu ngạo, giả dối, khoekhoang” [20; 445]

Chính, nghĩa là không tà, thẳng thắn, đúng đắn.

Đối với mình, không tự cao tự đại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ,luôn tự kiểm điểm để phát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân mình

Đối với người, không nịnh hót người trên, lên trước việc tư, việc nhà

Đã phụ trách việc gì thì quyết làm cho kỳ được, cho đến nơi đên chốn, không

sợ khó khăn, nguy hiểm; việc thiện thì dù nhỏ mẫy cũng làm, việc ác thì dùnhỏ mấy cũng tránh Mỗi ngày cố làm một việc lợi cho nước, cho dân

Đối với thanh niên, nhiệm vụ trung tâm chính trị là học tập để nắmvững chuyên môn nghiệp vụ, nắm bắt khoa học kỹ thuật Vì vậy, mỗi thanhniên phải khắc phục mọi khó khăn, chịu khó học tập, học hỏi để không ngừngtiến bộ

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là cái gốc quan trọng của đạođức cách mạng, của con người Việt Nam mới, cũng là cái gốc đạo đức cáchmạng của thanh niên Hồ Chí Minh chỉ rõ:

“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, ĐôngĐất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, BắcNgười có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, ChínhThiếu một mùa thì không thành trờiThiếu một phương thì không thành đấtThiếu một đức thì không thành người” [20; 631]

Người yêu cầu thanh niên phải luôn trau dồi đạo đức cách mạng,khiêm tốn, chống kiêu căng, tự mãn, chống lãng phí xa hoa, cần kiệm tronglao động, học tập, công tác Thực hành tự phê bình và phê bình thẳng thắn đểgiúp nhau cùng tiến bộ.

Chí công vô tư, là “Đem lòng chí công vô tư mà đối với người, với

việc” “Khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụthì mình nên đi sau”, “phải lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ” [25; 331] Đốilập với chí công vô tư là dĩ công vi tư, đó là điều mà đạo đức mới phải chốnglại Chí công vô tư là nối tiếp của cần, kiệm, liêm, chính Cần, kiệm, liêm,chính sẽ dẫn đến chí công vô tư; ngược lại đã chí công vô tư, một lòng vìnước vì dân, vì Đảng thì nhất định sẽ thực hiện được cần, kiệm, liêm, chính

Năm là, Đạo đức cách mạng của thanh niên là tin tưởng vào sự lãnh

đạo của Đảng, ra sức phấn đấu để thực hiện mục tiêu của Đảng Đảng Cộngsản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, là nhân tố quyết định,

là người chèo lái đưa con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua mọi thácghềnh đi đến bờ bến …thắng lợi Đảng Cộng sản Việt Nam là người giáo dục,dìu dắt, rèn luyện và tạo điều kiện cho thanh niên học tập, phấn đấu, tu dưỡng

và thể hiện tài năng của mình, cống hiến cho sự nghiệp cách mạng Tin tưởngvào sự lãnh đạo của Đảng, thanh niên không ngừng học tập nâng cao hiểu biếtchủ nghĩa Mác – Lênin, nắm vững đường lối, chủ trương của Đảng Ngườinói: Các cháu phải cố gắng học tập kỹ thuật, văn hóa, chính trị Nếu khônghọc văn hóa, không có trình độ văn hóa thì không học tập được kỹ thuật,không học tập được kỹ thuật thì không theo kịp được nhu cầu về kinh tế nướcnhà, nhưng phải chú ý học chính trị, vì chỉ học văn hóa, kỹ thuật mà không cóchính trị thì như người nhắm mắt mà đi Học chính trị là học chủ nghĩa Mác –Lênin và đường lối quan điểm của Đảng để hiểu rõ nhiệm vụ cách mạng đồngthời xây dựng cho bản thân mình một phương pháp nhận thức đúng đắn trước

những diễn biến phức tạp của cuộc sống, để từ đó vững tin vào lý tưởng cáchmạng, tránh mọi sai lầm vấp ngã Nắm vững chủ nghĩa Mác – Lênin, phấnđấu vì lợi ích chung của Đảng, của cách mạng, của giai cấp, của dân tộc,thanh niên không ngần ngại hy sinh, luôn đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cánhân, đứng vững trên lập trường của giai cấp công nhân để hết lòng, hết sứcđấu tranh cho chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, cho giai cấp công nhân

và toàn thể nhân dân lao động Đó là tinh thần không sợ gian khổ, hy sinh,tinh thần “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”; hăng hái xungphong gương mẫu trong công tác, trong học hỏi, tiến bộ, trong đạo đức cáchmạng Thanh niên phải trở thành một trong những nguồn nội lực to lớn cho sựphát triển nhanh và bền vững sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hoànthành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó

Sáu là, Đạo đức cách mạng của thanh niên là phải tự giáo dục, tự rèn

luyện và chống lại chủ nghĩa cá nhân Nếu thanh niên không tự giác giáo dục,rèn luyện, đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân thì cá nhân chủ nghĩa có

cơ hội trỗi dậy Bởi vì: “Chủ nghĩa cá nhân trái với đạo đức cách mạng, nếu

nó còn lại trong mình, dù là ít thôi, thì nó sẽ chờ dịp để phát triển, để che lấpđạo đức cách mạng, để ngăn trở ta một lòng một dạ đấu tranh cho sự nghiệpcách mạng

Chủ nghĩa cá nhân là một thứ rất gian giảo, xảo quyệt, nó khéo dỗdành người ta đi xuống dốc Mà ai cũng biết xuống dốc thì dễ hơn lên dốc Vìthế mà càng nguy hiểm [24; 283-284] Hồ Chí Minh cũng khẳng định rằng:

“Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là “giày xéo lên lợi ích cánhân” Mỗi người đều có tính cách riêng, sở trường riêng, đời sống riêng củabản thân và của gia đình mình Nếu như lợi ích cá nhân đó không trái với lợiích tập thể thì không phải là xấu” [24; 29] Vì vậy đòi hỏi thanh niên phải giảiquyết đúng đắn mối quan hệ giữa lợi ích của mình với lợi ích tập thể xã hội,

phải biết làm cho lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể, xã hội phát triển hài hoà.Theo Hồ Chí Minh, đối với thanh niên, trong quá trình học tập cũng như saukhi ra trường công tác cần phải thường xuyên chống lại tư tưởng cá nhân chủnghĩa Do đó, mỗi thanh niên phải tự giáo dục, rèn luyện nâng cao nhận thức,hoàn thiện thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản, kiên quyết chống nhữngbiểu hiện tư tưởng tiểu tư sản để không ngừng tiến bộ Tự tu dưỡng đạo đứccũng phải thường xuyên “như công việc rửa mặt hằng ngày”, không hề ngơinghỉ, phải kiên trì, bền bỉ vì “Đạo đức cách mạng không phải trên trời saxuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng

cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” [24;293]

Bảy là, đạo đức cách mạng của thanh niên còn được thể hiện ở tinh

thần quốc tế trong sáng Đó là tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản mà Hồ ChíMinh đã nêu lên “Bốn phương vô sản đều là anh em” Người nhắc nhở: “Phảichú ý đến tình hình thế giới, vì nước ta là một bộ phận của thế giới, mọi việctrên thế giới đều có quan hệ với nước ta, việc gì trong nước ta cũng quan hệvới thế giới” [22; 455] Tinh thần quốc tế trong sáng là phẩm chất đạo đức, làyêu cầu đạo đức nhằm vào mối quan hệ rộng lớn vượt qua biên giới, lãnh thổquốc gia, dân tộc Việc giáo dục của Đảng và việc nhận thức, rèn luyện củamỗi thanh niên phải luôn được nâng cao, không thể coi nhẹ Phải quan tâmđến cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản các nước, của các dân tộc, góp phần

mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, tăng cường hiểu biết, hữu nghị, đoàn kết vàhợp tác với thanh niên các nước, thực hiện nhiệm vụ đối ngoại của Đảng đónggóp tích cực vào phong trào thanh niên thế giới vì hoà bình, độc lập dân tộc,dân chủ và tiến bộ xã hội

Để trở thành những công dân hữu ích, có tài, có đức thì người thanhniên phải tự học, tự giáo dục tu dưỡng đạo đức để hoàn thiện mình Theo Hồ

Chí Minh, nền giáo dục mới của chúng ta nhằm biến quá trình đào tạo thành

tự đào tạo, tự học tập để nắm vững tri thức khoa học và hiểu biết về mọi mặtcủa đời sống chính trị, xã hội Hồ Chí Minh, chỉ rõ: “Trường huấn luyện đãgiúp anh em biết phương hướng, biết nhằm mục đích mà đi Như vậy anh emhọc ít nhưng bổ ích nhiều… rồi sau anh em còn phải học nữa, học mãi trongkhi đi làm việc” [19; 101] “Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời Suốtđời phải gắn liền lý luận với công tác thực tế Không ai có thể tự cho mình đãbiết đủ rồi, biết hết rồi Thế giới ngày ngày đổi mới, nhân dân ta ngày càngtiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp nhân dân”[23; 215] Hồ Chí Minh là một tấm gương tự học, tự tu dưỡng đạo đức Trongsuốt những năm hoạt động, qua các nước, các châu lục, Người đã tự học, tựrèn luyện tu dưỡng để có được vốn tri thức uyên bác và trở thành lãnh tụ thiêntài, một nhà văn hoá lớn của thời đại

Theo Hồ Chí Minh, giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niênkhông phải nói những điều chung chung, thuyết giáo về đạo đức; không phảichỉ dừng lại ở tu thân dưỡng tính vì lợi ích cá nhân mà đạo đức phải được thểhiện trong hành động, việc làm cụ thể Hồ Chí Minh đòi hỏi thanh niên phải

tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà, chứ không phải là, hỏi nước nhà đã chomình những gì? Hồ Chí Minh nói tới đạo đức là nói tới phẩm chất của conngười trong hoạt động, coi đó là những điều kiện tinh thần cần thiết để đưahoạt động đến kết quả cuối cùng Đạo đức nảy sinh từ hoạt động thực tiễn,trong học tập, lao động, trong sinh hoạt hàng ngày… đó là điều kiện để rènluyện đạo đức Chỉ có hoạt động trong thực tiễn thanh niên mới tự thể nghiệmmình, hình thành dần được những phẩm chất đạo đức cần thiết

1.2.4 Sự cần thiết của việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên

Để phát huy vai trò và sức mạnh của tuổi trẻ thì phải tiến hành giáodục thanh niên một cách toàn diện và chu đáo Hiểu sâu sắc tầm quan trọngcủa vấn đề này, trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã hết sức quan tâm dìu dắt thế hệ trẻ

Tinh thần yêu nước là vốn quý, là sức mạnh to lớn giúp dân tộc tađứng vững trước những thử thách nghiệt ngã trong lịch sử Nó được hun đúc

từ bao đời và đã trở thành sức mạnh Việt Nam, biểu tượng Việt Nam Ngàynay, trong thời đại Hồ Chí Minh, hơn bao giờ hết, tinh thần ấy cần được đềcao và khơi dậy một cách mạnh mẽ để đưa chúng ta vượt qua đói nghèo, tụthậu Có thể khẳng định rằng, giáo dục tinh thần yêu nước cho thanh niên theo

tư tưởng Hồ Chí Minh là việc làm đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiệnnay, nó tiếp thêm nguồn sức mạnh, trí sáng tạo cho hàng triệu thanh niên đangngày đêm chiến đấu, lao động, cống hiến trên mọi lĩnh vực vì sự vững bềncủa đất nước, cho sự thăng hoa của dân tộc, cho dáng đứng Việt Nam tạc sâuvào thiên niên kỷ

Những tư tưởng của Hồ Chí Minh về giáo dục tinh thần yêu nước đốivới thế hệ trẻ cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị và mang ý nghĩa thời sự.Chúng ta tuy đã giành được độc lập tự do, đất nước hòa bình và thống nhất,song vẫn còn biết bao khó khăn và thử thách Nghèo đói, tụt hậu… đang lànhững nguy cơ lớn Sự nghiệp chấn hưng đất nước, đưa nền kinh tế nước taphát triển ngang với trình độ của những cường quốc lớn đòi hỏi thế hệ trẻhôm nay phải phấn đấu, nỗ lực cống hiến nhiều hơn nữa Họ phải tự giác rènluyện, trở thành những con người có ý chí bền vững, có lòng dũng cảm gan dạ

để vượt qua những cám dỗ thấp kém, những thói hư tật xấu, mà mặt trái củakinh tế thị trường, của toàn cầu hoá mang lại

Thanh niên Việt Nam phải biết vươn lên lĩnh hội những công nghệtiên tiến nhất để xoá bỏ nghèo đói và tụt hậu, để rút ngắn khoảng cách với

những quốc gia phát triển Thực tế cho thấy, rất nhiều thanh niên đã và đangxứng đáng với lời dạy đó của Người Những thắng lợi vẻ vang của tuổi trẻViệt Nam trong các cuộc thi quốc tế, trong học tập, sản xuất và kinh doanh,…

đã chứng minh vai trò và năng lực của các thế hệ thanh niên trong công cuộcxây dựng đất nước Tuổi trẻ ngày nay cần phải làm được nhiều hơn thế, cầnphải tiếp tục phấn đấu và rèn luyện Trên nhiều lĩnh vực, chúng ta còn tụt hậu,

có khoảng cách quá xa so với các nước phát triển trong khu vực và trên thếgiới Nhiệm vụ của thanh niên là phải góp phần thu hẹp, san bằng khoảngcách đó

Tuy nhiên, hiện nay còn nhiều bạn trẻ đang mải mê theo đuổi nhữnggiá trị vật chất thấp kém, tầm thường mà quên đi trách nhiệm, nghĩa vụ lớnlao của mình đối với Tổ quốc, với non sông đất nước Thói quen đua đòi,hưởng lạc, chạy theo những thói hư tật xấu, những tệ nạn xã hội đang làm hưhỏng một số thanh, thiếu niên vốn không tự giác học tập, rèn luyện Họ đang

sa vào một cuộc sống thiếu lý tưởng, không có niềm tin, không có sự địnhhướng một cách đúng đắn Không có lý tưởng cao cả để phấn đấu, cuộc sốngcon người sẽ trở nên tẻ nhạt, tầm thường, thậm chí vô nghĩa Có lẽ đây cũng

là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng những hiện tượng rấtđáng lo ngại trong giới trẻ ngày nay, như đua xe máy, nghiện ngập ma túy,mại dâm, bạo lực học đường…

Mặt khác, do hoàn cảnh kinh tế của đất nước còn nhiều khó khăn, do

cơ chế, chính sách chưa thực sự hoàn thiện, đồng bộ nên trong bản thân cáctrường học, các cơ quan, các cấp, các nghành vẫn còn tồn tại những hạn chế,thiếu sót Trong đó có những hạn chế, khuyết điểm trầm trọng về đạo đức củacác cá nhân trong đội ngũ cán bộ, đảng viên làm nhức nhối xã hội Những hạnchế khuyết điểm này biểu hiện dưới các hình thức trực tiếp và gián tiếp, dướinhiều tệ nạn như: quan liêu, vô trách nhiệm, tham nhũng, buôn lậu, lãng phí

thời gian, tiền bạc của cải của nhà nước và nhân dân, làm mất lòng tin ngườidân đặc biệt là lớp trẻ Những con sâu mọt của các tệ nạn đó đã cố tình quên

đi lời dạy “cần kiệm liêm chính, chí công vô tư” của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Vì tự tư, tư lợi sẵn sàng đi ngược lại truyền thống và lợi ích của dân tộc, làmtổn hại đến văn hoá, môi trường và kinh tế của đất nước Chúng lợi dụng chứcquyền, sẵn sàng tìm mọi cách để mưu cầu lợi ích riêng, thiệt hại đến lợi íchcủa Nhà nước, của nhân dân

Bên cạnh gia đình và trường học, tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh, huy động toàn hệ thống chính trị nâng cao vai trò quan trọngđối với việc giáo dục, bồi dưỡng thanh niên Đoàn Thanh niên Cộng sản HồChí Minh là một tổ chức cách mạng do chính Hồ Chủ tịch và Đảng Cộng sảnViệt Nam sáng lập, rèn luyện, là đội ngũ của những người thanh niên ViệtNam ưu tú Trong suốt quá trình cách mạng Việt Nam, Đoàn Thanh niênCộng sản Hồ Chí Minh đã có những đóng góp to lớn vào sự nghiệp cáchmạng của dân tộc Đây vừa là tổ chức, vừa là môi trường cho người thanhniên yêu nước rèn luyện và cống hiến Để phát huy vai trò của tuổi trẻ, HồChí Minh căn dặn: "Trung ương Đoàn cần phải tăng cường hơn nữa việc giáodục tinh thần yêu nước, giác ngộ giai cấp và đạo đức cách mạng cho đoànviên và thanh niên" Trong bối cảnh ngày nay, lời nhắc nhủ đó của Người lạicàng có ý nghĩa hơn bao giờ hết

Tư tưởng và đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sángngời cho thế hệ trẻ hôm nay noi theo và học tập Việc giáo dục tuổi trẻ thôngqua những tấm gương cách mạng là một vấn đề hết sức quan trọng Trong bốicảnh thời đại và quốc tế ngày nay, những tư tưởng đó lại càng có giá trị hơnbao giờ hết Thấm nhuần và quán triệt một cách sâu sắc những lời dạy đó sẽgiúp thanh niên có thêm niềm tin và sức mạnh Đó cũng là biểu hiện sinh

động của phong trào toàn dân, trong đó có thanh niên "sống, chiến đấu, laođộng và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại".

1.3 Thực trạng đạo đức và công tác giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên Nghệ An hiện nay

1.3.1 Sơ lược về lịch sử phát triển Đoàn thanh niên Nghệ An

Trong lịch sử Đoàn TNCSHCM và phong trào Thanh niên, Nghệ An

là một trong những tỉnh có phong trào thanh niên sớm, liên tục, mạnh mẽ với

tổ chức Đoàn rộng khắp trên các miền địa lý, các dân tộc, tôn giáo Từ nhữngnăm 10 của thế kỷ XX, những thanh niên ưu tú quê hương Nghệ An đã bắtđầu xuất dương đi tìm đường cứu nước mà tiêu biểu nhất là Nguyễn TấtThành Đến những năm 20, sau tiếng bom Phạm Hồng Thái chấn động dưluận quốc tế, nhiều thanh niên Nghệ An đã trở thành hạt giống đỏ, nòng cốtcủa tổ chức Thanh niên cộng sản Đoàn và Hội thanh niên - một tổ chức tiềnthân của Đảng cộng sản Trong cao trào 1930 - 1931, Thanh niên Nghệ Tĩnh

là lực lượng xung kích, nòng cốt của cách mạng Giai đoạn thoái trào (1932 1933), các vùng Xô Viết bị dìm trong biển máu, tuổi trẻ Nghệ Tĩnh đã khôngkhuất phục trước hành động khủng bố trắng trợn, dã man tàn khốc của thựcdân Pháp Trong lao tù khổ ải, những đảng viên trẻ, những đoàn viên thanhniên đã biến nhà tù thành nơi rèn luyện ý chí cách mạng và hễ có thời cơ là tổchức vượt ngục để tiếp tục hoạt động Trong cao trào 1936 - 1939, thanh niênNghệ Tĩnh đã nhạy bén thay đổi hình thức hoạt động tận dụng mọi điều kiệnđấu tranh công khai, hợp pháp, cùng các tầng lớp nhân dân trong tỉnh tạo rađược những sự kiện lớn như: cuộc tổng bãi công của công nhân Trường Thi;cuộc đón Gôđa, phái viên Chính phủ Pháp; tổ chức đám tang Siêu Hải thànhmột cuộc biểu dương lực lượng lớn ở thành phố Vinh Đến giai đoạn 1939 -

-1945, dưới ách áp bức của thực dân dân Pháp, Phát xít Nhật và bè lũ bù nhìnphản động, thanh niên Nghệ Tĩnh đã vùng lên tham gia mọi hoạt động cứu

quốc Khi thời cơ cách mạng chín muồi, Đoàn thanh niên cứu quốc đã năngđộng, sáng tạo, ứng xử linh hoạt trong mọi tình huống, lấy được vũ khí củaNhật để chuẩn bị tổng khởi nghĩa Dưới sự chỉ đạo của Việt Minh, Nghệ -Tĩnh, thanh niên đã làm đầu tàu xung kích trong cuộc khởi nghĩa giành chínhquyền ở tỉnh lỵ và các phủ, huyện Trong thời kỳ kháng chiến trường kỳ giankhổ chống thực dân Pháp (1946 - 1954), thanh niên Nghệ An đã góp phầnkhông nhỏ cho tiền tuyến với hàng vạn thanh niên gia nhập Quân đội, thanhniên xung phong, dân công hỏa tuyến; chiến đấu và phục vụ chiến đấu tại cácchiến dịch trong nước và chiến dịch Thượng Lào, Trung Lào; góp phần đáng

kể vào chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ Điển hình trong số 4 anh hùngquân đội đầu tiên của toàn quốc, tuổi trẻ Nghệ An đã có 2 anh hùng Cù ChínhLan và Nguyễn Quốc Trị Đoàn viên Nguyễn Trung Thiếp, giáo viên bình dânhọc vụ đã trở thành Anh hùng lao động đầu tiên của ngành giáo dục toànquốc Đặc biệt, trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước, đoàn viên, thanh niên Nghệ

An đã phát huy, thể hiện được vai trò đi đầu của mình trong cuộc đối đầu mộtmất một còn với kẻ thù Nhiều phong trào lớn đã để lại dấu ấn một thời củatuổi trẻ Nghệ An như phong trào: "Lao động kiến thiết cho tổ quốc" (1959);phong trào "Thi đua trở thành người lao động tiên tiến" (1960); phong trào

"Ba sẵn sàng" (1964) Lý tưởng sống cao đẹp của tuổi trẻ lúc bấy giờ làquyết tử cho tổ quốc quyết sinh Gần 200.000 đoàn viên thanh niên Nghệ An

đã tự nguyện dấn thân để thực hiện lý tưởng sống cao đẹp ấy, rất nhiều mồhôi, nước mắt và cả xương máu đã đổ xuống vì độc lập của dân tộc Hơn 90%thanh niên đã hoàn thành nhiệm vụ trên các chiến trường và 84% được khenthưởng Trong 8 năm chống chiến tranh phá hoại (1965 -1972), thanh niênNghệ An đã có 1.620.000 lượt đạt nhiều danh hiệu Tổ chức Đoàn đã thu hútthêm 200.000 thanh niên tiên tiến vào Đoàn và có 50.000 đoàn viên đượcvinh dự trở thành Đảng viên Cộng sản Đặc biệt, Đoàn viên thanh niên Nghệ

An đã được hội đồng Chính phủ tặng thưởng Huân chương Độc lập hạngNhất và 24 Huân chương, 46 bằng khen của Hội đồng Chính phủ tặng cho cácđơn vị và cá nhân đạt thành tích xuất sắc của phong trào "Ba sẵn sàng".

Hòa bình lập lại, tiếp bước các thế hệ cha anh đi trước, dưới sự khởixướng và lãnh đạo của Đảng, trong công cuộc đổi mới thanh niên Nghệ Antiếp tục phát huy truyền thống Xô Viết Nghệ Tĩnh, anh dũng kiên cường trongthời chiến, dốc hết tài năng và sức lực để hàn gắn vết thương chiến tranh, đẩymạnh sản xuất, phát triển văn hóa và bảo vệ Tổ quốc Các công trình đại thủynông Kẻ Gỗ, Sông Nghèn, Vách Bắc đã thu hút hàng ngàn thanh niên thamgia Nhờ có thành tích xuất sắc trong công tác thủy lợi, Đoàn thành niên NghệTĩnh đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương lao động hạng Ba Đoàncũng đã xây dựng được các Tổng đội thanh niên tình nguyện đi xây dựng quêhương mới Thời điểm xảy ra chiến tranh biên giới, 600.000 thanh niên đãhăng hái tình nguyện lên đường bảo vệ biên cương Tổ quốc Nhiều người đã

hy sinh anh dũng

Trong thời kỳ đổi mới, thanh niên toàn tỉnh đã kịp thời chuyển hướngcác mặt công tác Đoàn, góp phần đẩy mạnh công cuộc đổi mới quê hương,đất nước và xung kích thực hiện có hiệu quả rõ nét hai phong trào lớn: "Thanhniên lập nghiệp" và "Tuổi trẻ giữ nước" tuổi trẻ tỉnh nhà từ tỉnh đến cơ sở thiđua tham gia hết mình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng an ninh,nhất là trong hoạt động vì cuộc sống cộng đồng, tạo cơ hội để thanh niênđược học tập rèn luyện, cống hiến và trưởng thành Nhiều nơi, tổ chức Đoàn

đã tích cực chủ động các chương trình dự án, tạo vốn cho thanh niên pháttriển sản xuất, chăn nuôi, tăng thêm thu nhập Đặc biệt các cuộc vận độngđược Tỉnh đoàn phát động rộng khắp thông qua nhiều nội dung, mô hình,hình thức hoạt động phong phú, sôi nổi, thiết thực như: cuộc vận động "Tuổitrẻ Nghệ An làm theo lời Bác"; "Thanh niên đi đầu trong xã hội học tập"; "