Phân tích đặc điểm của khu công nghiệp theo pháp luật hiện hành của việt nam và sưu tầm một ví dụ thực tiễn về khu công nghiệp để làm rõ các đặc điểm của khu công nghiệp

MỞ ĐẦUXuất phát điểm là đất nước nông nghiệp, việc xây dựng một xã hội tiên tiến, hiện đại đặt ra vô số thách thức cho Việt Nam, đòi hỏi chúng ta phải nâng cao năng suất lao động, ứng dụ

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP HỌC KỲ MÔN: LUẬT ĐẦU TƯ

ĐỀ BÀI:

LỚP : N01-TL1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I Hệ thống các quy định của pháp luật hiện hành về khu công nghiệp 2

II Phân tích đặc điểm của khu công nghiệp theo pháp luật hiện hành của Việt Nam 2

2.1 Khái niệm khu công nghiệp 2

2.2 Đặc điểm khu công nghiệp 2

2.2.1 Về chức năng hoạt động: 2

2.2.2 Về không gian: 3

2.2.3 Về thành lập: 4

2.2.4 Về đầu tư cho sản xuất: 5

III Ví dụ thực tiễn về khu công nghiệp 6

3.1 Về chức năng hoạt động 6

3.2 Về không gian 7

3.3 Về thành lập 8

3.4 Về đầu tư cho sản xuất 8

KẾT LUẬN 8

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

MỞ ĐẦU

Xuất phát điểm là đất nước nông nghiệp, việc xây dựng một xã hội tiên tiến, hiện đại đặt ra vô số thách thức cho Việt Nam, đòi hỏi chúng ta phải nâng cao năng suất lao động, ứng dụng các thành tựu công nghệ cao vào sản xuất, kinh doanh và dịch vụ… Muốn đạt được những mục tiêu đó, đầu tư phát triển cho công nghiệp là điều tất yếu Do đó, trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội cho đến nay, công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước vẫn luôn là một nhiệm vụ trọng tâm mà Đảng, Nhà nước ta đặt ra, được thực hiện thông qua các chủ trương, chính sách cụ thể Trong đó, không thể không kể đến việc quyết định thành lập các khu công nghiệp Sự

ra đời của nó đánh dấu một bước tiến lớn trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Với mong muốn tìm hiểu về vấn đề này, em xin chọn đề bài số 9:

“Phân tích đặc điểm của khu công nghiệp theo pháp luật hiện hành của Việt Nam

và sưu tầm một ví dụ thực tiễn về khu công nghiệp để làm rõ các đặc điểm của khu công nghiệp.” làm bài tập lớn của mình

NỘI DUNG

I Hệ thống các quy định của pháp luật hiện hành về khu công nghiệp

Về cơ sở pháp lý, hiện nay, các hoạt động liên quan đến khu công nghiệp được thực hiện theo quy định tại Luật đầu tư năm 2014, Nghị định số 118/2015/NĐ-CP (quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư); Nghị định 82/2018/NĐ-CP (quy định về quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế) và pháp luật chuyên ngành về thuế, thương mại, đất đai, lao động, xây dựng cùng một số pháp luật khác có liên quan

II Phân tích đặc điểm của khu công nghiệp theo pháp luật hiện hành của Việt Nam

2.1 Khái niệm khu công nghiệp

Theo Khoản 1 Điều 2 Nghị định 82/2018-NĐ-CP : “Khu công nghiệp là khu

vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện dịch

vụ cho sản xuất công nghiệp, được thành lập theo điều kiện, trình tự và thủ tục quy

định tại Nghị định này” Khoản 11 Điều 3 Luật đầu tư năm 2014 cũng quy định :

“Khu công nghiệp là khu vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện dịch vụ cho sản xuất công nghiệp”

Khái niệm mà các quy định pháp luật nói trên đưa ra đã phần nào thể hiện đặc điểm và các yêu cầu cơ bản đối với khu công nghiệp

2.2 Đặc điểm khu công nghiệp

2.2.1 Về chức năng hoạt động:

Đúng như tên gọi của nó, khu công nghiệp là khu chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp Đồng thời, có thể dễ dàng

nhận ra đặc điểm này từ định nghĩa về khu công nghiệp được quy định tại Khoản 1

Điều 2 Nghị định 82/2018-NĐ-CP hoặc Khoản 11 Điều 3 Luật đầu tư năm 2014

Cho dù các tổ chức kinh tế được thành lập trong khu công nghiệp có thể thuộc các hình thức sở hữu khác nhau, bao gồm cả doanh nghiệp có vốn đầu tư trong nước

và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhưng lĩnh vực đầu tư chủ yếu của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp này là sản xuất công nghiệp và dịch vụ phục vụ

2

cho sản xuất công nghiệp (có thể bao gồm hoạt động chế biến xuất khẩu do trong khu công nghiệp, có trường hợp gồm cả khu chế xuất) Tại khu công nghiệp, không có các hoạt động sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp và các dịch vụ phục vụ cho loại hình sản xuất này

2.2.2 Về không gian:

Thứ nhất, khu công nghiệp được quy hoạch liên vùng, liên lãnh thổ; có ranh

giới địa lý xác định, phân biệt với các vùng lãnh thổ khác Cụ thể, các khu công nghiệp đều được xác định ranh giới bằng hệ thống hàng rào bao quanh, phân biệt với các vùng còn lại thuộc lãnh thổ quốc gia Mọi hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh bên trong hàng rào đó, không chỉ được điều chỉnh bởi quy định của pháp luật hiện hành mà còn phải tuân thủ quy chế pháp lý riêng (quyền hạn và nghĩa vụ của doanh

nghiệp hoạt động trong khu công nghiệp được quy định tại Điều 31 Nghị định 82/2018/NĐ-CP) và được hưởng rất nhiều ưu đãi Cụ thể, theo điểm b Khoản 2

Điều 16 Luật Đầu tư năm 2014, khu công nghiệp là địa bàn được ưu đãi đầu tư.

Nguyên tắc ưu đãi áp dụng theo Điều 16 Nghị định 118/2015/NĐ-CP; hưởng hỗ trợ đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng theo Điều 18 cũng trong nghị định này

Theo đó, các doanh nghiệp trong khu công nghiệp sẽ được hưởng ưu đãi về thuế (theo quy định của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập khẩu…), đất đai (theo Luật Đất đai)… Ngoài ra, Nhà nước cũng đầu tư cho khu công nghiệp kinh phí để giải quyết vấn đề mặt bằng, kho bãi, nhà xưởng, hệ thống xử lý chất thải…, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp thực hiện hoạt động sản xuất

Thứ hai, khu công nghiệp là khu có điều kiện thuận lợi về địa – kinh tế và

thường không có cư dân sinh sống

Về địa – kinh tế, khu công nghiệp thường được xây dựng tại vị trí thuận lợi về kết nối giao thông, dễ dàng vận chuyển hàng hóa Ngoài ra, tại một số địa phương, khu công nghiệp còn được xây dựng tại địa điểm gần với nguồn nguyên liệu thiết yếu, thuận tiện cho hoạt động sản xuất

Về vấn đề dân cư, khoản 1 Điều 29 Nghị định 82/2018/NĐ-CP quy định:

“Trong khu công nghiệp, khu chế xuất không cho phép dân cư sinh sống” Việc ra

vào, tạm trú trong khu công nghiệp cũng bị giới hạn trong một số ít trường hợp, được quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều luật nói trên

Với vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền công nghiệp quốc gia nói chung, toàn bộ hạ tầng kỹ thuật trong khu công nghiệp được xây dựng, đầu tư để phục vụ cho hoạt động sản xuất công nghiệp và kinh doanh dịch vụ phục vụ công nghiệp, không phục vụ mục đích sinh sống của dân

cư, kể cả người Việt Nam, người nước ngoài làm việc trong khu công nghiệp Điều này không chỉ nhằm đảm bảo sử dụng tối ưu nguồn kinh phí mà còn hạn chế ảnh hưởng của hoạt động sản xuất trong khu công nghiệp đến môi trường và đời sống dân

cư, phù hợp với chủ trương hạn chế xây dựng các khu công nghiệp xen lẫn khu dân

cư của Nhà nước

Nhưng, có một điểm đặc biệt là Điều 32 Nghị định 82/2018/NĐ-CP lại quy

định về việc phát triển nhà ở, công trình xã hội, văn hóa, thể thao cho người lao động khu công nghiệp, khu kinh tế Quy định này dường như mâu thuẫn với các nội dung nói trên Tuy nhiên, hoạt động này không có mối liên hệ với việc cho phép dân cư sinh sống trong khu công nghiệp, cũng không nhằm mục đích phục vụ dân cư thông thường Đối tượng mà nó hướng đến ở đây là người lao động, với mục đích là tạo môi trường thuận lợi, khích lệ người lao động trong quá trình làm việc tại khu công nghiệp

2.2.3 Về thành lập:

Khu công nghiệp không phải là khu vực được thành lập tự phát mà được thành lập theo quy định của Chính phủ, trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt Điều này tạo nên sự tập trung thống nhất trong việc quản lý; hạn chế tình trạng các tỉnh tự ý thành lập các khu công nghiệp

Cụ thể, theo Điều 3 Nghị định 82/2018/NĐ-CP, quy hoạch phát triển khu công

nghiệp sẽ do Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có liên quan trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Bộ Kế hoạch và Đầu tư “là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về kế hoạch, đầu tư phát triển và thống kê, bao gồm: Tham mưu tổng hợp về chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, kế

4

hoạch đầu tư công của quốc gia…”1 Còn bộ, ngành và nhất là ủy ban nhân dân tỉnh

có mỗi liên hệ chặt chẽ với khu công nghiệp (thành lập tại địa phương) Do đó, việc quy định các cơ quan nói trên xây dựng quy hoạch phát triển khu công nghiệp là điều hợp lý

Ngoài ra, trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư và cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng khu công nghiệp chủ yếu

đều thực hiện theo pháp luật đầu tư (Điều 4 Nghị định 82/2018/NĐ-CP)

Khu công nghiệp không đơn thuần là khu vực tập trung các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp mà còn là mô hình kinh tế được nhà nước đầu tư nhằm thực hiện những mục tiêu kinh tế - xã hội cụ thể Để đạt được các mục tiêu đó, Nhà nước phải thiết lập trong khu công nghiệp một môi trường đầu tư thuận lợi với hệ thống kết cấu

hạ tầng, cơ chế chính sách toàn diện, đồng bộ, đòi hỏi nguồn kinh phí khổng lồ Vì vậy, trước khi được thành lập, việc thẩm định kỹ càng với sự tham gia của nhiều cơ quan như trên là một đặc điểm thiết yếu của khu công nghiệp Dựa trên cơ sở này, Thủ tướng Chính phủ sẽ quyết định thành lập khu công nghiệp tại những địa bàn cụ thể; theo đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành Quyết định thành lập khu công nghiệp Tất cả đều tuân theo một trình tự, thủ tục do luật định, không mang tính tự phát

2.2.4 Về đầu tư cho sản xuất:

Theo quy định của pháp luật hiện hành, nhằm tạo tính năng động, đa dạng về loại hình doanh nghiệp trong khu công nghiệp, thu hút nhiều nhà đầu tư, trong phạm

vi khu công nghiệp có thể bao gồm cả các doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu nhằm đẩy mạnh xuất khẩu và các dịch vụ thu ngoại tệ hoặc cũng có thể chỉ thành lập doanh nghiệp chế xuất - chuyên chế tạo, sản xuất hàng hóa để xuất khẩu (Việc thành lập này phụ thuộc vào quy hoạch tổng thể phát triển khu công nghiệp đã được phê duyệt và dự án đầu tư, kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp)

Khu chế xuất có ranh giới địa lý phân biệt với các khu vực còn lại của khu công nghiệp và áp dụng quy chế pháp lý riêng Đặc biệt, ranh giới địa lý khu chế xuất còn

có ý nghĩa như hàng rào hải quan Theo đó, tổ chức, hoạt động thương mại trong khu

chế xuất được áp dụng quy định đối với khu phi thuế quan (theo luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu) Ngoài ra, khu công nghiệp gồm một số loại hình khác: khu công nghiệp hỗ trợ, khu công nghiệp sinh thái Tuy nhiên, do giới hạn về dung lượng, trong bài viết này em xin phép không phân tích sâu về đặc điểm riêng của các loại hình này theo pháp luật hiện hành

III Ví dụ thực tiễn về khu công nghiệp

Hiện nay, khu công nghiệp Phú Nghĩa được coi là khu công nghiệp kiểu mẫu và văn minh hàng đầu của thủ đô Hà Nội với hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ từ giao thông, điện, cấp thoát nước, xử lý nước thải, thông tin liên lạc đến hệ thống kho tàng bến bãi nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất, dịch vụ công nghiệp một cách bền vững và là điểm sáng về thu hút đầu tư nước ngoài

3.1 Về chức năng hoạt động

Với sự tham gia đầu tư của rất nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước (trong

đó có 85 doanh nghiệp FDI), hoạt động sản xuất công nghiệp ở khu công nghiệp Phú Nghĩa diễn ra hết sức sôi động Là một khu chuyên sản xuất công nghiệp nhưng đặc biệt, Phú Nghĩa ưu tiên cho ngành công nghiệp nhẹ, ít gây ô nhiễm cho môi trường Theo đó, ở khu công nghiệp này, có thể thấy sự xuất hiện nhiều nhà máy của các doanh nghiệp lớn như: nhà máy Điện tử Toyota Electric Control (Nhật Bản), TNHH Chee Wah, CP Rượu Việt Nam- Thụy Điển, May thời trang cao cấp Starlight (Singapore), Thực phẩm SunjinMiwon (Hàn Quốc)…

Như vậy, khu công nghiệp Phú Nghĩa đã đảm bảo thực hiện đúng chức năng

theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Nghị định 82/2018-NĐ-CP, Khoản 11 Điều 3

Luật đầu tư năm 2014

3.2 Về không gian

Khu công nghiệp Phú Nghĩa nằm trên trục QL6A giữa hai thị trấn Chúc Sơn và Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội Tổng diện tích khu công nghiệp là

170 hecta Với vị trí và diện tích được xác định rõ như trên cùng với hàng rào bao quanh, ranh giới địa lý của khu công nghiệp được xác định cụ thể, phân biệt rõ ràng với các khu vực lãnh thổ khác Theo đó, các doanh nghiệp nằm trong ranh giới này được hưởng nhiều ưu đãi khi tham gia đầu tư Chẳng hạn: ưu đãi về thuế nhập khẩu

6

máy móc thiết bị (miễn thuế nhập khẩu vật tư xây dựng trong nước chưa sản xuất được, phương tiện vận tải chuyên dùng trong dây chuyền công nghệ sử dụng trực tiếp cho hoạt động sản xuất của dự án…); miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu, vật

tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu/ gia công sản phẩm xuất khẩu; ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp (17% trong 10 năm); ưu đãi về thuế giá trị gia tăng; ưu đãi về tiền thuê đất…

Ngoài ra, khu công nghiệp Phú Nghĩa được xây dựng tại vị trí thuận lợi về địa kinh tế Cụ thể, đó là vị trí giao thông thuận tiện cho việc giao thương và vận chuyển: cách trung tâm Hà Nội 23km, cách sân bay Nội bài 40km, cách Cảng Hải Phòng 120km, cách QL21A 10km Trong khu công nghiệp không có dân cư sinh sống (thỏa

mãn khoản 1 Điều 29 Nghị định 82/2018/NĐ-CP) nhưng lại có hàng chục nghìn lao động làm việc Do đó, đảm bảo thực hiện quy định tại Điều 32 Nghị định

82/2018/NĐ-CP (quy định về phát triển nhà ở, công trình xã hội, văn hóa, thể thao cho người lao động khu công nghiệp, khu kinh tế), khu nhà đáp ứng chỗ ở cho 28.000 lao động đã đi vào vận hành khai thác giúp công nhân có chỗ an cư lập nghiệp

để làm việc lâu dài Ngoài ra, hồ nước, công viên cây xanh rộng 5,4 ha cũng được xây dựng làm nơi thư giãn, tạo môi trường làm việc lành mạnh cho người lao động tại đây

3.3 Về thành lập

Dựa trên quy hoạch chung xây dựng huyện Chương Mỹ đã được phê duyệt, quy hoạch phát triển khu công nghiệp Phú Nghĩa do Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tây (cũ) trình lên đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Ngày 24/12/2008, UBND tỉnh Hà Tây đã ký quyết định

số 2508/QĐ-UBND chính thức thành lập khu công nghiệp Phú Nghĩa, huyện Chương

Mỹ và giao Tập đoàn Phú Mỹ làm chủ đầu tư

3.4 Về đầu tư cho sản xuất

Không chỉ gồm các doanh nghiệp sản xuất ra các sản phẩm công nghiệp tiêu dùng trong nước, tại khu công nghiệp Phú Nghĩa, còn có thể thấy sự xuất hiện của các doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng công nghiệp để xuất khẩu như : Công ty TNHH Đồ chơi Chee Wah sản xuất đồ chơi bằng nhựa xuất khẩu ra các nước Mỹ,

Châu Âu ; Công ty Thời trang Star thu hút 2.000 lao động địa phương với các đơn hàng xuất sang thị trường Châu Âu…

KẾT LUẬN

Có thể nói, các đặc điểm trên đây đã cho thấy nhà nước định hướng xây dựng khu công nghiệp trở thành nơi tập trung nguồn lực, thu hút đầu tư để phát triển nền công nghiệp quốc gia Trên thực tế, chính sách này tương đối hiệu quả, các khu công nghiệp cũng đã thể hiện đúng vai trò của mình khi góp phần thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Đạt được thành tựu đó, không thể không kể đến nỗ lực xây dựng quy chế quản lý thống nhất cũng như việc đưa ra các chính sách ưu đãi của nhà nước Tuy nhiên, lựa chọn xây dựng nhiều khu công nghiệp để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cũng gây ảnh hưởng xấu đến môi trường Đó cũng là một vấn đề mà nhà nước cần giải quyết để hướng tới sự phát triển bền vững trong tương lai

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Đầu tư, Nxb Công an Nhân dân, 2011

2 “Pháp luật về khu công nghiệp ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế”: luận án tiến sĩ luật học / Cấn Văn Minh ; PGS TS Trần Ngọc Dũng hướng dẫn

3 Luật đầu tư năm 2014

4 Nghị định số 118/2015/NĐ-CP (quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một

số điều của Luật Đầu tư)

5 Nghị định 82/2018/NĐ-CP (quy định về quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế)

6 Các trang web:

https://batdongsancongnghiep.net/khu-cong-nghiep-vn/khu-cong-nghiep-phu-nghia-huyen-chuong-my-ha-noi

8