Một số giải pháp thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục trung học cơ sở quận 11 thành phố hồ chí minh luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

của mọi công dân trong xã hội, đều hướng tới xây dựng một môi trường giáo dụctrong sáng, lành mạnh để thế hệ trẻ học tập và trưởng thành.XHHGD là phải huy động toàn dân tham gia vào sự n

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

HUỲNH TIỂU PHỤNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CÔNG TÁC XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở QUẬN 11 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số : 60.14.05

Vinh – KHÓA 17 (Năm 2011

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã nhấn mạnh:

“Hoàn thiện cơ chế, chính sách XHHGD, đào tạo trên cả ba phương diện: độngviên các nguồn lực trong xã hội; phát huy vai trò giám sát của cộng đồng;khuyến khích các hoạt động khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập,tạo điều kiện để người dân được học tập suốt đời” [12]

XHHGD là một quan điểm cơ bản, có tính chất chiến lược trong xây dựng

và phát triển giáo dục Làm cho hoạt động giáo dục vốn là hoạt động có tínhchuyên môn nghiệp vụ của một thiết chế xã hội (Ngành GD&ĐT) trở thành mộthoạt động rộng lớn, sâu sắc, toàn diện, thâm nhập vào mọi lĩnh vực của đời sống

xã hội (kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học - kỹ thuật…) Vì thế không phải xemgiáo dục như là một đối tượng tác động của XHH mà là “XHH cách làm giáodục” XHHGD không chỉ đơn thuần là việc huy động nhân dân đóng góp tiềncủa, vật chất mà là một chủ trương mang tính toàn diện và đồng bộ

Xuất phát từ quan điểm cơ bản cách mạng là sự nghiệp của quần chúng,Đảng ta khẳng định giáo dục là sự nghiệp của toàn dân, toàn xã hội Sự nghiệp

đó đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước Nhà nước phải chăm

lo tốt nhất cho sự nghiệp giáo dục, Vì thế, cùng với việc đầu tư cơ sở vật chất mởmang trường lớp, xác định mục tiêu phát triển, xây dựng chương trình, nội dung,phương pháp giáo dục, chuẩn bị đội ngũ giáo viên, sách giáo khoa, Nhà nướccòn phải huy động mọi lực lượng, mọi tiềm năng của xã hội tham gia vào sựnghiệp giáo dục Toàn dân và toàn xã hội tự nguyện tham gia xây dựng trườnglớp, tham gia chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ với mọi khả năng của mình vàtrước tiên là luôn luôn nêu gương tốt cho thế hệ trẻ làm theo, tất cả mọi việc làm

của mọi công dân trong xã hội, đều hướng tới xây dựng một môi trường giáo dụctrong sáng, lành mạnh để thế hệ trẻ học tập và trưởng thành.

XHHGD là phải huy động toàn dân tham gia vào sự nghiệp giáo dục toàndiện thế hệ trẻ đang theo học trong các nhà trường Việc dạy và học trong nhàtrường không đơn thuần là việc của các thầy cô giáo, mà đó còn là việc của cha

mẹ và các tổ chức đoàn thể ngoài xã hội mà ở đây vai trò Đoàn thanh niên vàĐội thiếu niên rất quan trọng Cha mẹ, người lớn sống gương mẫu, tôn trọngpháp luật, giữ gìn kỷ cương phép nước, có đời sống lành mạnh chính là sự đónggóp tốt nhất cho việc xây dựng lý tưởng và giáo dục đạo đức cho học sinh Bởivậy điều đáng quan tâm số một trong việc thực hiện XHHGD ở từng địa phươngchính là việc phải xây dựng bằng được môi trường sống lành mạnh, có văn hoá.Không làm được việc này dù có xây trường học đẹp, dù có cố gắng vận động tất

cả trẻ em đi học, dù có cải thiện đời sống giáo viên bao nhiêu chăng nữa việcgiáo dục con em trong các trường học vẫn chỉ dừng ở kết quả phiến diện, bềngoài mà thôi

XHHGD còn được thể hiện ở phong trào toàn dân đi học, toàn dân tự học,

tự nâng cao trình độ văn hoá của mình, tất cả nhằm góp phần nâng cao trình độdân trí của toàn xã hội Những năm qua nhiều địa phương, nhiều bộ ngành, nhiều

tổ chức xã hội nghề nghiệp, nhiều dòng họ đã khởi xướng, duy trì và mở rộngphong trào xã hội học tập Hội khuyến học Việt Nam đi đầu trong việc tổ chứccác trung tâm giáo dục cộng đồng, các hội trong Liên hiệp các hội khoa học kỹthuật Việt Nam, Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam và nhiều hộikhác đã mở nhiều trung tâm đào tạo, mở nhiều khoá đào tạo, phổ biến, nâng caokiến thức cho mọi tầng lớp nhân dân ở từng địa phương trong phạm vi toàn quốc.Phải khẳng định đây là một trong những thành công nổi trội của hoạt độngXHHGD trong thời gian qua

Sau 6 năm thực hiện Nghị quyết 05/2005/NQ-CP của Chính phủ, công tácXHHGD tiếp tục đạt được những kết quả quan trọng Ngân sách Nhà nước chicho giáo dục hằng năm đều tăng Thực hiện chương trình kiên cố hoá trườnghọc, trong 6 năm qua, Chính phủ huy động gần 8 ngàn tỷ đồng và ngân sách cácđịa phương đóng góp hơn 5 ngàn tỷ đồng để xây dựng và đưa vào sử dụng hơn

80 nghìn phòng học kiên cố

Trong cơ cấu chi cho giáo dục từ ngân sách Nhà nước đã bố trí ưu tiên chovùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, vùng biên giới hải đảo Do đó, các cơ sở giáodục tiếp tục phát triển, số người đi học không ngừng tăng lên, củng cố và giữvững kết quả xoá mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học và thực hiện chủ trương phổcập giáo dục THCS

Bên cạnh sự đầu tư của Nhà nước là chính, Ngành GD&ĐT còn nhậnđược sự đầu tư, hỗ trợ về các mặt từ các tổ chức xã hội, doanh nghiệp, tập thể, cánhân trong và ngoài nước Sự hỗ trợ đó góp phần tích cực, có hiệu quả vào việcxây dựng cơ sở vật chất trường, lớp học, thư viện, nhà ở công vụ cho giáo viên,mua sắm các thiết bị hiện đại phục vụ đổi mới phương pháp dạy và học, giúp đỡnhững học sinh có hoàn cảnh khó khăn Mỗi địa phương đều có cách làm sángtạo để huy động nguồn lực phát triển sự nghiệp giáo dục Các trường đại họccũng đã có nhiều biện pháp huy động nguồn vốn từ doanh nghiệp nước ngoài tàitrợ cho các hoạt động đào tạo

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện XHHGD đã bộc lộ những mặt hạnchế, bất cập, đó là tốc độ XHHGD còn chậm so với tiềm năng và chỉ tiêu địnhhướng của Chính phủ; mức độ phát triển XHHGD không đồng đều giữa cácvùng miền và cả giữa các tỉnh, thành phố, địa phương có điều kiện kinh tế - xãhội như nhau; công tác quản lý còn nhiều lúng túng; cơ chế chính sách chưa cụthể, rõ ràng, thiếu đồng bộ; các lực lượng xã hội chưa được tổ chức và phối hợp

tốt để chủ động, tích cực tham gia vào quá trình XHHGD Nguyên nhân củanhững hạn chế nói trên là do nhận thức còn chưa đầy đủ, xem XHHGD chỉ làbiện pháp huy động sự đóng góp của nhân dân trong điều kiện ngân sách nhànước hạn hẹp; tư tưởng và thói quen bao cấp vẫn còn khá nặng nề

Quận 11 là một quận ven nội của Thành phố Hồ Chí Minh Thực hiệnNghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ IX, nhiệm kỳ 2010-2015, Quậnđang có nhiều cố gắng trong phát triển sự nghiệp giáo dục, trong đó chú trọng

“đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư xây dựng hệ thống trường lớp theo quy hoạch; mởrộng liên kết đào tạo, tăng cường và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước đối vớicác cơ sở đào tạo ngoài công lập và nước ngoài” [46 ] Vì thế, việc đề xuấtnhững giải pháp có cơ sở khoa học và có tính khả thi để thực hiện XHHGD nóichung, XHHGD THCS nói riêng, trên địa bàn quận 1l, Thành phố Hồ Chí Minh

là một vấn đề mang tính cấp thiết, có ý nghĩa thực tiễn to lớn

Từ những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp thực hiện công

tác XHHGD THCS ở Quận 11 – Thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu.

Công tác XHHGD trong giai đoạn hiện nay

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp thực hiện công tác XHHGD THCS ở quận 11 - Thànhphố Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học

Có thể thực hiện hiệu quả công tác XHHGD THCS ở quận 11- Thành phố

Hồ Chí Minh, nếu đề xuất được các giải pháp có cơ sở khoa học và có tính khảthi

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của công tác XHHGD THCS

5.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của công tác XHHGD THCS ở quận 11thành phố Hồ Chí Minh

5.3 Đề xuất các giải pháp thực hiện XHHGD THCS ở quận 11

thành phố Hồ Chí Minh

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây dựng

cơ sở lý luận của đề tài Thuộc nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận có cácphương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp phân tích- tổng hợp tài liệu;

- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xâydựng cơ sở thực tiễn của đề tài Thuộc nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

có các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp điều tra;

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục;

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia;

- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm

6.3 Phương pháp thống kê toán học

7 Đóng góp của luận văn

7.1 Về mặt lý luận

Luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về XHHGD; làm rõ nhữngnguyên tắc, nội dung của việc thực hiện XHHGD nói chung, XHHGD THCS nóiriêng trong giai đoạn hiện nay

7.2 Về mặt thực tiễn

Luận văn đã khảo sát toàn diện thực trạng XHHGD THCS ở quận Thành phố Hồ Chí Minh; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quảcông tác XHHGD THCS ở quận 11- Thành phố Hồ Chí Minh

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục nghiên cứu, luậnvăn gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề XHHGD THCS

Chương 2: Cơ sở thực tiễn của vấn đề XHHGD THCS ở quận 11 - Thành

phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Một số giải pháp thực hiện XHHGD THCS ở quận 11

-Thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC

TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài

Trên thế giới, từ lâu rất nhiều nước đã quan tâm đến việc xây dựng vàcủng cố các tổ chức trực tiếp phục vụ cho giáo dục với quan điểm coi con người

là trung tâm của sự phát triển Ngay từ năm 1947, Nhật Bản đã đặt giáo dục vào

vị trí hàng đầu của chính sách quốc gia Trung Quốc đã xác định: “Đưa giáo dụcvào vị trí ưu tiên cho sự phát triển” Ấn Độ cũng huy động xã hội tham gia côngtác giáo dục gắn với phát triển nông thôn, huy động cộng đồng phát triển giáodục phi chính phủ

Đặc biệt, trong những năm cuối thế kỷ XX, các nước Châu Á - Thái BìnhDương có hai cuộc hội thảo lớn và các lớp tập huấn, chung quy đều hướng vềhuy động cộng đồng tham gia làm giáo dục với mục đích vì lợi ích cộng đồng,nâng cao chất lượng cuộc sống

Khác hẳn với nền kinh tế nông nghiệp dựa vào lao động cơ bắp của conngười và nền kinh tế công nghiệp dựa vào sự khai thác tài nguyên thiên nhiên,nền kinh tế tri thức của thế kỷ XXI là nền kinh tế dựa trên công nghệ cao, đây lànét đặc trưng tiêu biểu của nền văn minh hậu công nghiệp, sản phẩm của cuộccách mạng thông tin, cách mạng tri thức, giáo dục càng có vai trò quan trọnghơn Trên thế giới đã có những thay đổi căn bản về đối tượng giáo dục và mụctiêu giáo dục Trước đây đối tượng giáo dục chỉ giới hạn ở trẻ em trong độ tuổi

đi học, bây giờ đã mở rộng ra đối với tất cả mọi người Từ năm 1972, UNESCO

đã đề ra quan điểm “Giáo dục suốt đời”, “giáo dục phải hướng mục tiêu đào tạo

ra những người có đủ tri thức và kỷ năng, năng lực và phẩm chất với tinh thần

trách nhiệm đầy đủ của người công dân tham gia và cuộc sống lao động” [ 15 ].

Vì vậy, phương hướng phát triển giáo dục của các nước trên thế giới trong thế kỷXXI là: Tích cực chuyển nền giáo dục sang hệ thống học tập suốt đời; Phát triểncác chương trình giáo dục hướng mạnh vào tính cá nhân; Làm cho hệ thống giáodục đáp ứng yêu cầu phát triển của thời đại (đa dạng, mềm dẻo, liên thông) Tất

cả đều hướng vào mục tiêu chung là thông qua phát triển GD&ĐT, tạo ra độnglực cho tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội của đất nước mình Vì vậy phát triển

sự nghiệp GD&ĐT không chỉ riêng của Nhà nước và của Ngành GD&ĐT mà lànhiệm vụ chung của mọi lực lượng xã hội Mỗi quốc gia, tùy thuộc đặc điểmriêng của mình đều có những hình thức làm giáo dục theo một cách riêng Dướiđây, chúng tôi xin khái quát về cách làm giáo dục của một số nước trên thế giới,liên quan đến XHHGD

Từ năm1991, Hoa Kỳ đã đưa ra một số nét lớn của chiến lược phát triển

giáo dục, trong đó khẳng định việc biến nước Mỹ thành quốc gia của những họcsinh và biến các cộng đồng dân cư thành các cộng đồng học tập Đến năm 2010,

Mỹ đã xây dựng được các cộng đồng giáo dục ngoài phạm vi nhà trường Đây là

mô hình nhà trường kiểu mới mà vị trí đặc biệt trong thiết kế thuộc về tập thểcộng đồng, giới doanh nghiệp và lao động Nhà trường trở thành trung tâm đờisống cộng đồng, tạo điều kiện cho việc học tập của mọi người không phải chỉ ởnhà trường mà còn ở gia đình Tổng thống Bill Clintơn đã có thông điệp nói đếnhiện đại hóa nền giáo dục, mục tiêu học tập suốt đời và đề cao việc học tập đểđạt trình độ học vấn cao Ông cũng nói đến việc mở rộng các biên giới của việchọc suốt đời để người Mỹ ở độ tuổi nào cũng có cơ hội học tập, yêu cầu khấu trừthuế lên tới 10.000 USD/năm cho toàn bộ học phí ở cao đẳng và đại học để mọigia đình không phải đóng thuế với khoản tiền mà họ tiết kiệm được để giànhđóng học phí vào đại học và cao đẳng

Tuy phải đối phó với nhiều vấn đề nhưng trong chiến lược phát triển giáodục của mình, nước Mỹ đặc biệt quan tâm đến yêu cầu một nền giáo dục đượcxây dựng trên nền tảng công nghệ thông tin và xã hội tri thức để đón đầu sự pháttriển của nền kinh tế Mỹ trong thế kỷ XXI.

Trung Quốc hiện đang đẩy mạnhtốc độ phát triển giáo dục kỹ thuật hướngnghiệp, giáo dục cao đẳng nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực có trình độ sau trunghọc Mở rộng hệ thống giáo dục người lớn từ tiểu học đến đại học (bên cạnh hệthống giáo dục chính quy cho thế hệ trẻ) Từ năm học 2003 - 2004, Bộ Giáo dụcTrung Quốc đã ban hành một quyết định hỗ trợ học sinh, sinh viên nghèo (gọi làLối Xanh) Theo quyết định này, các trường đại học có nhiệm vụ: Hướng dẫnsinh viên nghèo vay nợ để đóng học phí; tháng 8 hàng năm, các trường đại họcphải gửi danh sách vay nợ tới mỗi sinh viên cùng với giấy báo nhập học; khôngmột trường đại học nào được từ chối sinh viên nghèo Nếu báo chí phát hiệnnhững vi phạm thì Hiệu trưởng bị cách chức ngay lập tức

Hàn Quốc là một quốc gia có hệ thống trường học hiện đại Học sinh bắt

buộc phải học tiểu học và THCS nhưng không phải trả chi phí giáo dục, ngoạitrừ một khoản phí nhỏ gọi là "Phí hỗ trợ hoạt động của nhà trường" Khoản phínày khác nhau tùy theo từng trường học Chương trình đánh giá học sinh quốc tế

- do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế thế giới (OECD) khởi xướng và chỉđạo - hiện đang xếp hạng giáo dục khoa học của Hàn Quốc tốt thứ ba trên thếgiới và cao hơn mức trung bình của OECD

Hiện nay, giáo dục Hàn Quốc phát triển mạnh mẽ, đứng vào những nước

có tỷ lệ mù chữ thấp nhất thế giới Ngân sách Nhà nước về giáo dục thay đổitheo từng năm tài chính, nhưng trên nguyên tắc chiếm 22,7% tổng nguồn chi củaChính phủ và chiếm 3-4 % tổng thu nhập quốc dân Giáo dục tiểu học là bắtbuộc và miễn phí Ở các vùng nông thôn Hàn Quốc, giáo dục bắt buộc kéo dài

thêm 3 năm (Tức là học sinh phải học hết lớp 9), hệ thống giáo dục bậc trunghọc phổ thông được cải cách lại vào năm 1974, xóa bỏ việc thi chuyển cấp Dovậy, số lượng học sinh THPT tăng lên đáng kể Hàn Quốc có 152 trường dạynghề với gần 1 triệu học sinh theo học, 80% trường dạy nghề thuộc sự điều hànhcủa tư nhân, tuy nhiên vẫn nằm trong sự kiểm soát của Bộ Giáo dục Hàn Quốc.Giáo dục phi chính quy được phổ biến ở hai loại hình: Các chương trình giáo dụctiếp tục cho thanh niên, người trưởng thành chưa hoàn thành giáo dục chính quy

và các khóa học ngắn hạn đào tạo bổ sung cho những người mới ra đi làm khôngnằm trong nhóm học sinh, sinh viên

Năm 1993, các trường tư thục ở Hàn Quốc tiếp nhận tới 61% số lượng họcsinh phổ thông trung học và 81% các bậc cao đẳng, đại học Vai trò to lớn củakhu vực tư nhân trong giáo dục đã đặt ra những vấn đề quan trọng về tính côngbằng trong tiếp cận giáo dục Hàn Quốc tập trung các nguồn lực cộng đồng chogiáo dục cơ sở và lựa chọn thêm trong việc kết hợp nguồn lực Nhà nước và tưnhân cho giáo dục bậc cao

Giáo dục Malaysia hiện đang hướng vào mục tiêu đào tạo ra nguồn nhân

lực có kỹ năng, có tay nghề cao Chính phủ đã đầu tư cho giáo dục chiếm phầnlớn nhất trong ngân sách nhà nước Nhờ đó mà trong nhiều năm qua, thanh niênMalaysia đã tham gia đông đảo vào thị trường lao động tay nghề cao ở Mỹ Anh,Canađa, Ôxtrâylia và Niwzilơn Sinh viên Malaysia chiếm tỷ lệ cao trong số sinhviên nước ngoài ở những đất nước này Số sinh viên học tập ở nước ngoài chiếm25% trong tổng số sinh viên Chính phủ Malaysia có kế hoạch nâng tỷ lệ này lên40% vào năm 2010 Ngành giáo dục Malaysia tăng cường hợp tác liên kết đàotạo với các trường danh tiếng trên thế giới, bắt kịp nền giáo dục tiên tiến của cácnước khác

Ở Singapore, Chính phủ tham gia khá mạnh mẽ vào hoạt động và tài trợcho giáo dục ở tất cả các cấp học Các trường tư thục có chi phí cho giáo dụcthấp hơn hệ thống trường công Chính phủ đã đưa ra một loạt các chương trìnhđào tạo, ví dụ: Chương trình giáo dục cơ bản đào tạo kỹ năng triển khai từ năm1883; chương trình đào tạo kỹ năng theo học phần triển khai từ năm 1987 Vàonhững năm 1990, Singapor thành lập các cơ sở đào tạo có chuyên môn hóa và cơ

sở liên doanh với các doanh nghiệp tư nhân

Như vậy, mỗi nước có một đặc điểm riêng về kinh tế xã hội nhưng đều cóđiểm chung trong phương thức XHHGD là huy động mọi tiềm lực của cộngđồng cho giáo dục Nhưng ở mỗi quốc gia, tùy thuộc vào các điều kiện kinh tế -chính trị- xã hội và văn hóa của mình đều có sự lựa chọn mô hình XHHGD thíchhợp

1.2 Những nghiên cứu ở trong nước

Vấn đề XHHGD đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứutrong nước Tác giả Phạm Minh Hạc là người đã viết nhiều tài liệu về XHHGD,

có nhiều bài phát biểu chỉ đạo phong trào XHHGD

Trong cuốn “Xã hội hóa công tác giáo dục” xuất bản năm 1997 do ông làm tổng chủ biên, đã khẳng định: “ Xã hội hóa công tác giáo dục là một tư tưởng chiến lược, một bộ phận của đường lối giáo dục, một con đường phát triển giáo dục nước ta” [ 33 ]

Trong cuốn “Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa của thế kỷ XXI”, tác

giả Phạm Minh Hạc một lần nữa khẳng định: “Sự nghiệp giáo dục không phải chỉ là của Nhà nước, mà là của toàn xã hội: mọi người cùng làm giáo dục, Nhà nước và xã hội, Trung ương và địa phương cùng làm giáo dục, tạo nên một cao trào tập trung trong toàn dân” [34].

Tác giả Phạm Tất Dong trong cuốn “Xã hội hóa công tác giáo dục” đã làm rõ nội hàm khái niệm xã hội hóa công tác giáo dục và coi xã hội hóa là một

khái niệm đã vận động trong thực tiễn đấu tranh cách mạng ở Việt Nam, qua mỗigiai đoạn khái niệm đó lại được phát triển thêm, nội hàm phong phú hơn

Trong lời giới thiệu cuốn sách “Những nhân tố mới về giáo dục trong công cuộc đổi mới”, tác giả Phạm Tất Dong đã nhấn mạnh: “Phát triển giáo dục theo tinh thần xã hội hóa” Ông đề cao việc huy động toàn dân vào sự nghiệp

cách mạng, coi đó là một tư tưởng chiến lược của Đảng: “Tư tưởng đó được tổngkết lại không chỉ là một bài học kinh nghiệm có tầm cỡ lịch sử, mà trở thành một

nguyên lý của cách mạng Việt Nam” Tư tưởng “ Xã hội hóa” giáo dục được

thừa nhận như là một nhân tố mới trong sự phát triển giáo dục hiện nay, hơn thế,

“với tư cách là nhân tố mới của sự phát triển giáo dục, tư tưởng Xã hội hóa” công tác giáo dục lại tạo ra những điều kiện để xuất hiện những nhân tố khác trong quá trình vận động đi lên của phong trào giáo dục những điều kiện đó chính là kinh nghiệm rút ra từ thực tế sinh động của giáo dục, trên cơ sở đó tư duy giáo dục trở nên sâu sắc, nhờ đó nhiều bài toán giáo dục đào tạo đã được giải một cách hợp lý” [36 ].

Viện khoa học giáo dục Việt Nam đã triển khai nhiều năm một hệ thống

đề tài về XHHGD, tổng kết kinh nghiệm, phát triển lý luận, đề xuất cơ chế

XHHGD Năm 1999, cuốn sách “Xã hội hóa công tác giáo dục – nhận thức và hành động” của Viện do tập thể tác giả Bùi Gia Thịnh, Võ Tấn Quang, Nguyễn

Thanh Bình là một bước hoàn thiện về nhận thức lý luận và hướng dẫn thực tiễn

Bộ GD&ĐT cũng đã có “Đề án XHHGD&ĐT” đánh giá thực trạng và đưa ranhững giải pháp XHHGD ở tầm vĩ mô, nhằm tạo ra những chuyển biến cơ bảntrong GD&ĐT, chuẩn bị tốt nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước trong hai chục năm đầu thế kỷ XXI

Nhân kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Viện Khoa học Giáo dục năm 2001,

từ góc độ giáo dục học, cuốn sách “XHHGD” do Võ Tấn Quang chủ biên cùngtập thể tác giả Trần Kiểm, Nguyễn Thanh Bình, Lê Đức Phúc, Thái Duy Tuyên,Nguyễn Văn Đản, Đào Huy Ngận đã khẳng định: “XHHGD - một phương thứcgiáo dục nhằm xã hội hóa cá nhân” Lần đầu tiên, một chuyên khảo đã đề cậođến đặc trưng của XHHGD ở các cấp học, bậc học và địa bàn nông thôn, vấn đềquản lý Nhà nước trong việc thực hiện XHHGD để có sự định hướng đúng đắnhoạt động XHHGD ở các nhà trường và địa phương

Tuy nhiên, chưa có tác giả nào đề cập đến vấn đề XHHGD THCS trên địabàn quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh

2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

2.1 Xã hội hóa

Xã hội hóa là một trong những vấn đề cơ bản của xã hội học Từ trước đếnnay, xã hội hóa được hiểu theo hai nghĩa: xã hội hóa cá nhân và xã hội hóa mộthoạt động

Xã hội hóa cá nhân là quá trình con người tiếp thu nền văn hóa của xã hội

trong đó con người được sinh ra, quá trình nhờ đó con người đạt được những đặctrưng xã hội của bản thân, học được cách suy nghĩ và ứng xử được coi là thíchhợp trong xã hội

Xã hội hóa cá nhân là quá trình tiếp thu và tái tạo những kinh nghiệm xãhội của cá nhân thông qua hoạt động và giao lưu Xã hội hóa cho phép con ngườinhận thức toàn diện hiện thực xã hội xung quan, chiếm lĩnh những kỹ năng hoạtđộng của cá nhân và tập thể

Xã hội hóa cá nhân là quá trình liên tục, quá trình đó còn gọi là quá trìnhhọc hỏi xã hội, tiếp thu xã hội, thích ứng xã hội

Xã hội hóa hoạt động là sự tham gia rộng rãi của xã hội (các cá nhân,

nhóm, tổ chức, cộng đồng…) vào một hoạt động hoặc một số các hoạt động màtrước đó chỉ một đơn vị, bộ phận hay một ngành chức năng nhất định thực hiện

Xã hội hóa hoạt động cần phải được coi là tư tưởng chiến lược có tính lâudài và toàn diện, làm một giải pháp xã hội có tính liên ngành cao nhằm huy độngcác lực lượng xã hội tham gia một cách tích cực để giải quyết một vấn đề xã hộinào đó Xã hội hóa hoạt động dưới góc nhìn của các nhà lãnh đạo, quản lý là mộtquá trình tổ chức, quản lý và huy động nhiều lực lượng xã hội cùng tham gia giảiquyết một vấn đề của xã hội theo một chiến lược xác định và có kế hoạch Đốivới từng lực lượng xã hội, xã hội hóa được hiểu là một quá trình phối hợp, lồngghép các hoạt động của mình với hoạt động của các lực lượng khác trong xã hội

có liên quan để tạo ra hoạt động có tính liên ngành cao, trong đó có sự phân công

rõ trách nhiệm của từng lực lượng Đối với mỗi cộng đồng, mỗi gia đình, mỗingười dân, xã hội hóa hoạt động được hiểu là một quá trình trong đó cần huyđộng sự tham gia hưởng ứng của nhiều người, của cộng đồng vào các cuộc vậnđộng nhằm động viên, thúc đẩy họ hành động một cách chủ động, tích cực vìmục đích mở rộng và nân gcao chất lượng một hoạt động xã hội nào đó

XHH hoạt động xã hội còn được hiểu như là việc biến một nhiệm vụ, mộtcông việc của một chủ thể, của nhiều chủ thể hay toàn bộ xã hội, XHH với ýnghĩa tương đồng với việc huy động sức lực, trí tuệ (nguồn lực) của cả cộngđồng cho việc hoàn thành một nhiệm vụ xã hội nào đó Ở đây huy động sứcngười, sức của, tài chính, phương tiện, vật chất … là những cái cần huy động,tổng hợp, phân bổ và sử dụng cho việc hoàn thành nhiệm vụ XHH theo nghĩanày như một phương thức huy động xã hội, thông qua công tác tuyên truyền,giáo dục, thuyết phục, vận động xã hội là chính Mà trong nhiều trường hợp

XHH theo cách này đã huy động được không nhỏ sức lực, trí tuệ của cả xã hộicho việc thực hiện càc mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ xã hội.

Thực tế ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta trong quá trình thực hiện nhiệm

vụ cách mạng của mình đã không ít lần XHH thành công các nhiệm vụ trongcách mạng giải phóng dân tộc cũng như trong xây dựng chủ nghĩa xã hội Chínhnhờ XHH mà chúng ta đã có những phong trào quần chúng rầm rộ trong cuộcxóa đói, giảm nghèo, xây dựng nhà tình nghĩa, phòng chống tệ nạn ma túy, mạidâm, phòng chống HIV/AIDS, đảm bảo ATXH, an toàn cộng đồng, giữ vững anninh trật tự xã hội, quốc phòng toàn dân, đối ngoại nhân dân…

Tuy nhiên cũng phải thấy rằng XHH các hoạt động không chỉ nghĩa làtăng cường huy động cộng đồng mà coi nhẹ trách nhiệm Nhà nước hoặc tráchnhiệm các chủ thể chính mà ngược lại, đây chính là quá trình kết hợp chặt chẽgiữa trách nhiệm của Nhà nước, của các cơ quan chủ quản với cộng đồng, làmcho các nguồn lực được huy động đến mức tối đa và sử dụng có hiệi quả nhất.Đây mới là mục tiêu thực chất của XHH các hoạt động

Như vậy, XHH hoạt động được đề cập ờ đây chính là biến nhiệm vụ củamột ngành, một chủ thể thành nhiệm vụ của nhiều ngành, nhiều chủ thể xã hộihay của toàn xã hội bằng cách thông qua hoạt động tuyên truyền, giáo dục,thuyết phục nhằm nâng cao nhận thức về trách nhiệm của từng đối tượng, sựđiều hành quản lý của các nhà lãnh đạo nhằm tăng cường phối hợp chặt chẽ giữcác lực lượng xã hội để thực hiện nhiệm vụ xã hội đang đặt ra

XHH hoạt động khác biệt với XHH cá nhân Bởi lẽ nếu XHH cá nhân lànhằm biến con người cá nhân thành con người xã hội thì XHH hoạt động là quátrình biến một hay một số nhiệm vụ của một chủ thể thành nhiệm vụ của nhiềuchủ thể hay của toàn xã hội

2.2 Xã hội hóa giáo dục

Từ sau Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII,

XHHGD là thuật ngữ được sử dụng rộng rãi ở Việt Nam Văn kiện Hội nghị này

đã nêu rõ XHHGD là “huy động toàn xã hội làm giáo dục, động viên các tầnglớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của nhànước”

Nghị quyết 90- CP của Chính phủ do Thủ tướng ký ngày 21-8-1997 đã xácđịnh khái niệm XHHGD với những nội dung sau đây: “Tạo ra phong trào học tậpsâu rộng trong toàn xã hội theo nhiều hình thức; vận động toàn dân, trước hết lànhững người trong độ tuổi lao động, thực hiện học tập suốt đời để làm việc tốthơn, thu nhập cao hơn và có cuộc sống tốt đẹp hơn, làm cho xã hội ta trở thànhmột xã hội học tập; Vận động toàn dân chăm sóc thế hệ trẻ, tạo ra môi trườnggiáo dục lành mạnh, phối hợp chặt chẽ giữa giáo dục trong nhà trường với giáodục ở gia đình và giáo dục ngoài xã hội; tăng cường trách nhiệm của cấp uỷĐảng, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, các đoàn thể quần chúng, các doanhnghiệp đối với sự nghiệp giáo dục; Nâng cao ý thức trách nhiệm và sự tham giacủa toàn dân đối với giáo dục nhằm củng cố, tăng cường hiệu quả của hệ thốnggiáo dục để phục vụ tốt việc học tập của nhân dân” [ 25 ]

Theo Từ điển Giáo dục học, “XHHGD là chủ trương, biện pháp biến sựnghiệp giáo dục trong nhà trường thành công việc chung của toàn xã hội để thuhút mọi thành phần, thành viên trong xã hội tích cực tham gia vào hoạt động giáodục thế hệ trẻ tùy theo chức năng, điều kiện của mình” [ 44]

Như vậy, XHHGD là quá trình đổi mới phương thức tổ chức hoạt động trong lĩnh vực GD&ĐT, tạo cơ chế và động lực phát triển giáo dục, thực hiện

công bằng xã hội trong giáo dục, đáp ứng kịp thời yêu cầu CNH-HĐH đất nước trong thời kỳ mở cửa hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa.

2.3 Giải pháp và giải pháp thực hiện xã hội hóa giáo dục

Để hiểu rõ hơn khái niệm giải pháp, chúng ta cần phân biệt với một số kháiniệm tương tự như: phương pháp, biện pháp Điểm giống nhau của các khái niệmnày đều nói về cách làm, cách tiến hành, cách giải quyết một công việc, một vấn

đề Còn điểm khác nhau ở chỗ, biện pháp chủ yếu nhấn mạnh đến cách làm, cáchhành động cụ thể, trong khi đó phương pháp nhấn mạnh đến trình tự các bước cóquan hệ với nhau để tiến hành một công việc có mục đích

Theo Nguyễn Văn Đạm, “phương pháp được hiểu là trình tự cần theo trongcác bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có mục đích nhấtđịnh” [23]

Còn theo Hoàng Phê, “phương pháp là hệ thống các cách sử dụng để tiến

hành một công việc nào đó ” [ 17]

Về khái niệm biện pháp, theo Từ điển tiếng Việt, đó là “cách làm, cách giảiquyết một vấn đề cụ thể” [45]

Như vậy, khái niệm giải pháp tuy có những điểm chung với các khái niệmtrên nhưng nó cũng có điểm riêng Điểm riêng cơ bản của thuật ngữ này là nhấnmạnh đến phương pháp giải quyết một vấn đề, với sự khắc phục khó khăn nhấtđịnh Trong một giải pháp có thể có nhiều biện pháp

2.3.2 Giải pháp thực hiện xã hội hóa giáo dục

Giải pháp thực hiện XHHGD là hệ thống các cách thức thực hiện XHHGD

Từ đó, đề xuất các giải pháp thực hiện XHHGD thực chất là đưa ra các cáchthức thực hiện XHHGD

3 Một số vấn đề về xã hội hóa giáo dục THCS

3.1 Giáo dục THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân

3.1.1 Mục tiêu giáo dục trung học cơ sở

Theo Luật Giáo dục 2005, mục tiêu giáo dục THCS là "nhằm giúp họcsinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học; có học vấn phổthông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp

để tiếp tục học THPT, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động" [18]

3.1.2 Nhiệm vụ giáo dục trung học cơ sở

Trường THCS có những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: Tổ chức giảng dạy,

học tập và các hoạt động giáo dục khác của chương trình giáo dục phổ thông;Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên; tham gia tuyển dụng và điều động giáoviên, cán bộ, nhân viên; Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, vận động học sinh đếntrường, quản lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Thực hiện

kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi cộng đồng; Huy động, quản lý, sửdụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục Phối hợp với gia đình học sinh, tổchức và cá nhân trong hoạt động giáo dục; Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sởvật chất, trang thiết bị theo quy định của Nhà nước; Tổ chức cho giáo viên, nhânviên, học sinh tham gia hoạt động xã hội; Tự đánh giá chất lượng giáo dục vàchịu sự kiểm định chất lượng giáo dục của cơ quan có thẩm quyền kiểm địnhchất lượng giáo dục; Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định củapháp luật [ 6 ]

3.1.3 Cơ sở giáo dục trung học cơ sở

Cơ sở giáo dục THCS bao gồm các loại hình công lập và tư thục

- Trường công lập do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập

và Nhà nước trực tiếp quản lý Nguồn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và kinh phícho chi thường xuyên, chủ yếu do ngân sách nhà nước bảo đảm

- Trường tư thục do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổchức kinh tế hoặc cá nhân thành lập khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyềncho phép Nguồn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và kinh phí hoạt động củatrường tư thục là nguồn ngoài ngân sách nhà nước

3.2 Bản chất của xã hội hóa giáo dục THCS

XHHGD là đổi mới phương thức tổ chức hoạt động trong lĩnh vựcGD&ĐT, tạo cơ chế và động lực phát triển GD&ĐT, thực hiện công bằng xã hộitrong giáo dục; thay đổi cách vận hành và hình thức hoạt động để mọi nguồn lực

cả về tài chính, vật chất và trí tuệ trong xã hội đều được phát huy; chuyển giaomột phần công việc của các cơ quan nhà nước cho các tổ chức, tập thể, cá nhânlàm dưới sự quản lý của nhà nước

Một số tác giả Trung Quốc cho rằng XHHGD, trước hết chính là giáo dụcphải thích nghi với xã hội, phục vụ nền kinh tế xã hội, đồng thời phục vụ cuộcsống xã hội Do vậy mà XHHGD ở Trung Quốc bao gồm hai nội dung: Một làphục vụ toàn xã hội do đối tượng của giáo dục giờ đây là toàn xã hội, toàn dân,

là đại chúng Hai là giáo dục phải thực sự trở thành yếu tố thúc đẩy tăng trưởngkinh tế và thoả mãn yêu cầu được giáo dục của mọi người

XHHGD không chỉ là công việc của Ngành GD&ĐT mà là sự nghiệp củatoàn dân, của mọi tổ chức kinh tế xã hội dưới sự lãnh đạo của đảng và quản lýcủa nhà nước XHHGD không là một giải pháp ngắn hạn trong lúc ngân sách nhà

nước dành cho giáo dục còn hạn hẹp mà là một giải pháp lâu dài, mang tínhchiến lược XHHGD hướng đến thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục,nhằm làm cho không chỉ thế hệ trẻ mà là mọi người dân được hưởng các quyềnlợi mà giáo dục đem đến đồng thời khuyến khích và tạo điều kiện cho mọi ngườidân, mọi tổ chức chính trị-kinh tế-văn hoá xã hội phát huy cao nhất trách nhiệm

và năng lực của mình đóng góp cho cho sự nghiệp giáo dục XHHGD còn nhằmđến mục tiêu xây dựng xã hội học tập trên đất nước, hình thành thói quen họcsuốt đời trong từng người dù là trí thức hay lao động chân tay, dù trẻ hay caotuổi Tạo ra phong trào học tập sâu rộng trong toàn xã hội theo nhiều hình thức;vận động toàn dân, trước hết là những người trong độ tuổi lao động, thực hiệnhọc tập suốt đời để làm việc tốt hơn, thu nhập cao hơn và có cuộc sống tốt đẹphơn, làm cho xã hội ta trở thành một xã hội học tập

Đối với giáo dục THCS, ngoài việc huy động mọi nguồn lực đầu tư cơ sở vậtchất cho nhà trường, đa dạng hóa hoại hình học tập, nâng cao chất lượng giáodục toàn diện thì khác với các cấp học, bậc học khác việc tuyên truyền giáo dục,vận động học sinh bỏ học trở lại trường và định hướng phân luồng học sinh sauTHCS là hết sức cần thiết Để vận động học sinh bỏ học trở lại trường và phânluồng học sinh sau THCS phải là việc làm của toàn xã hội, nếu khoán trắng việcnày cho nhà trường thì rõ ràng hiệu quả không cao Mà sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước đang rát cần một lực lượng lớn thợ lành nghề, đểtránh được tình trạng “Thừa thầy, thiếu thợ” thì việc phân luồng học sinh là hếtsức cần thiết

3.3 Đặc trưng của xã hội hóa giáo dục THCS

Trường THCS gắn liền với phường xã, là trung tậm văn hóa của địaphương, góp phần đào tạo thế hệ trẻ thành những con người có ích cho xã hội

Kế hoạch phát triển của nhà trường là một bộ phận trong kế hoạch phát triển

kinh tế - xã hội của địa phương Ngoài ra, nhà trường THCS là cầu nối giữa “bậchọc tiểu học và THPT, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề, nên XHHGDTHCS có những nét đặc trưng riêng biệt của nó

Hội nghị lần thứ 6 BCH TW Đảng khóa IX đã chỉ rõ: : “Toàn Đảng, toàndân, toàn ngành giáo dục cần tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt những địnhhướng chiến lược về giáo dục trong Nghị quyết TW 2 (khóa VIII)… đẩy mạnhXHHGD THCS nhằm tạo nguồn nhân lực có số lượng và chất lượng đáp ứngyêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa”…

Như thế, XHHGD THCS không chỉ đơn thuần là huy động sức mạnh tổnghợp của các ngành các cấp vào sự phát triển sự nghiệp giáo dục mà còn có chiềungược lại: Giáo dục tạo ra nguồn nhân lực có số lượng và chất lượng đáp ứngyêu cầu của xã hội trong thời kỳ mới góp phần giải quyết hiện tượng “thiếu thợ”trong xã hội Thực ra có thể coi XHHGD THCS là một cách làm giáo dục đượcxác định bởi những đặc trưng cơ bản sau:

- Huy động toàn xã hội đóng góp nhân lực, tài lực, vật lực, thực hiện đadạng hóa các nguồn đầu tư giáo dục;

- Các lực lượng xã hội tham gia phát triển quy mô, số lượng giáo dục;

- Các lực lượng xã hội tham gia vào việc đa dạng hóa các hình thức họctập;

- Các lực lượng xã hội tham gia và việc đa dạng hóa các loại hình trườnglớp;

- Huy động toàn xã hội tham gia xây dựng môi trường thuận lợi cho việcgiáo dục thế hệ trẻ;

- Thu hút các lực lượng xã hội tham gia vào quá trình giáo dục của nhàtrường;

- Thu hút các lực lượng xã hội tham gia tuyên truyền vận động học sinh,phụ huynh về công tác hướng nghiệp, dạy nghề và phân luồng học sinh sauTHCS.

Các đặc điểm trên cho thấy, XHHGD THCS sẽ làm cho giáo dục càng gắn

bó với cộng đồng, do cộng đồng thực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu của cộng đồng,của người dân, mang lại hiệu quả cao trong việc nâng cao chất lượng giáo dụctoàn diện mà đặc biệt là giáo dục đạo đức học sinh tuổi mới lớn và định hướngphân luồng học sinh sau THCS

3.4 Vai trò của xã hội hóa giáo dục THCS

3.4.1 Xã hội hóa giáo dục THCS khai thác được tối ưu tiềm năng của xã

hội, khắc phục những khó khăn của quá trình phát triển giáo dục THCS

Hơn 5 thập kỷ qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhànước, giáo dục THCS đã có sự phát triển mạnh mẽ: Số lượng học sinh tăngnhanh; hầu hết các trường THCS đã có phòng học khang trang, trang thiết bịphục vụ dạy học tương đối đầy đủ, không còn hiện tượng học ba ca như trướcđây… Tuy nhiên, hiện nay cơ sở vật chất của giáo dục THCS còn gặp nhiều khókhăn, nhất là các trường nông thôn, vùng sâu, vùng xa: số phòng học tạm bợ cònnhiều, tình trạng học hai ca còn khá phổ biến, phòng chức năng và thiết bị dạyhọc còn thiếu và không đảm bảo chất lượng… XHHGD THCS sẽ mang lại nhiềunguồn lực phục vụ cho mọi hoạt động của giáo dục THCS Huy động các nguồnlực và đa dạng hóa các nguồn lực là tính đến một phạm vi rất rộng rãi bao gồm:nguồn lực vật chất (nhân lực, vật lực, tài lực), nguồn lực tinh thần (sáng kiếnkinh nghiệm, góp ý, tư vấn…), nguồn lực vừa có ý nghĩa vật chất và tinh thần(thông tin và công nghệ thông tin) Những nguồn lực này sẽ góp phần giải quyếtđược mâu thuẫn, khắc phục những khó khăn của quá trình phát triển giáo dụcTHCS

Ở đây, cần lưu ý rằng, XHHGD THCS không có nghĩa là giảm nhẹ tráchnhiệm và vai trò của Nhà nước Trái lại, Nhà nước phải tăng đầu tư ngân sáchcũng như tăng cường quản lý Nhà nước đối với giáo dục.

3.4.2 Xã hội hóa giáo dục THCS góp phần nâng cao chất lượng giáo dục THCS, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển nhân cách của học sinh khi vào THPT

XHHGD THCS sẽ huy động được các nguồn lực, góp phần tạo nên nhữngchuyển biến căn bản về chất lượng giáo dục, mà mục tiêu hàng đầu của giáo dục

là chất lượng- chất lượng nhân cách của người học Nhờ XHHGD THCS màcộng đồng và các lực lượng xã hội có thể tham gia vào cải tiến nội dung vàphương pháp giáo dục, tham gia xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh Họcsinh THCS, lứa tuổi từ 11 đến 15 tuổi là lứa tuổi có sự phát triển về mặt thể chất

và tâm lý không tương ứng Ở lứa tuổi này, các em rất thích chứng tỏ mình làngười lớn, thích làm những việc mà người lớn làm Ngay cả việc các em khôngnghe lời cha mẹ cũng để chứng tỏ mình là người lớn Do vậy XHHGD THCSgiúp cho việc gắn kết giáo dục giữa nhà trường - gia đình - xã hội để giáo dụchọc sinh hiệu quả hơn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục THCS

3.4.3 Xã hội hóa giáo dục THCS sẽ tạo ra sự công bằng, dân chủ trong hưởng

thụ và trách nhiệm đối với giáo dục THCS

Thực hiện XHHGD THCS có nghĩa là xây dựng được cộng đồng trách

nhiệm của mọi lực lượng xã hội không chỉ “tham gia” mà phải “cùng làm” Như

vậy, XHHGD THCS sẽ là giải pháp quan trọng để thực hiện công bằng xã hộitrong phát triển giáo dục THCS Công bằng xã hội thể hiện ở chỗ mở rộng các

cơ hội cho mọi thành phần kinh tế, cho mọi tầng lớp nhân dân chủ động và bìnhđẳng tham gia vào các hoạt động giáo dục THCS, chính là việc hưởng thụ một

cách công bằng các phúc lợi giáo dục Học sinh được tham gia học tập bình đẳngnhư nhau.

Dân chủ hóa giáo dục là một chủ trương lớn trong đường lối giáo dục củaĐảng và Nhà nước ta Thực hiện XHHGD THCS là nhằm xóa bỏ tính khép kíncủa hệ thống giáo dục và trường học, để mọi trẻ em được hưởng quyền học tậpnhư nhau, mọi người dân có thể thực hiện quyền làm chủ trong giáo dục.XHHGD THCS là góp phần dân chủ hóa việc thực hiện mục tiêu, nội dung,phương pháp, phương tiện, đánh giá giáo dục THCS, thực hiện sự dân chủ củangười dạy và người học

Như vậy, XHHGD THCS đã đưa hệ thống giáo dục và nhà trường thoátkhỏi tính khép kín của một thể chế trở thành sự nghiệp của toàn xã hội, tạo điềukiện thuận lợi để nhiều thành phần dân cư trong xã hội đóng góp về mọi mặt cho

sự nghiệp giáo dục Làm tốt XHHGD THCS các lực lượng trong xã hội, các tổchức chính phủ và phi chính phủ, các nhà hảo tâm với giáo dục, các tổ chức quốc

tế, các gia đình, gia tộc và cộng đồng cùng hỗ trợ nâng cao chất lượng giáo dục.Với cách thức đó sẽ đạt được mục tiêu dân chủ trong giáo dục THCS

3.4.4 Xã hội hóa giáo dục THCS sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý của

Nhà nước, phát huy truyền thống giáo dục của dân tộc

Một chủ trương đường lối, văn bản pháp quy chỉ trở thành hiện thực khiđược quần chúng nhận thức đúng đắn và thực hiện đầy đủ Việc phát triển cáchình thức phổ biến, tuyên truyền cho các bậc cha mẹ, đáp ứng nhu cầu chăm sóc

và giáo dục trẻ em của nhân dân… phải được nhân dân hiểu, đồng tình, ủng hộ

và tích cực tham gia chủ trương, mục tiêu, nhiệm vụ mới được thực hiện, và cónhư vậy công tác quản lý Nhà nước mới thực sự có hiệu lực và hiệu quả

3.5 Một số nguyên tắc chỉ đạo thực hiện xã hội hóa giáo dục THCS

Để công tác XHHGD THCS đạt hiệu quả cao, cần phải tuân thủ cácnguyên tắc sau đây:

3.5.1 Nguyên tắc lợi ích đối với mọi chủ thể có nghĩa vụ, trách nhiệm thực hiện XHHGD THCS

Chỉ khi XHHGD THCS mang lại lợi ích thực sự, thiết thực thì mới lôicuốn được các lực lượng xã hội và cá nhân tham gia phối hợp dưới các hìnhthức, mức độ khác nhau Vì vậy, mỗi hoạt động hợp tác đều phải xuất phát từnhu cầu lợi ích của hai phía, mỗi bên tham gia đều tìm thấy, đều thỏa mãn lợi íchcủa mình

Mỗi người dân, mỗi gia đình với những hoàn cảnh khác nhau có nhu cầuriêng về lợi ích XHHGD THCS phải quan tâm đến việc thỏa mãn nhu cầu họctập của học sinh tùy theo khả năng, nguyện vọng của phụ huynh Còn những giađình khó khăn, gia đình chính sách phải được ưu đãi, được miễn, giảm học phí…chính những lợi ích đó thúc đẩy các gia đình tham gia vào công tác giáo dục, mộtkhi được thỏa mãn các nhu cầu họ sẵn sàng làm tất cả vì con em họ, vì nhàtrường

Các ban ngành, đoàn thể, các tổ chức xã hội, các đơn vị sản xuất tham giagiáo dục cũng là để thực hiện một phần chức năng mà họ đảm nhiệm Mặt khác,các doanh nghiệp cũng phải hạch toán kinh tế tính lỗ, lãi từ những đóng góp chogiáo dục để có thể đem lại hiệu quả kinh tế, tinh thần cho chính sự phát triển của

tổ chức đó

Từ nguyên tắc này, giáo dục và nhà trường THCS phải tác động vàonhững mặt tích cực, khuyến khích, huy động mọi người cùng chăm lo cho giáodục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, huy động các nguồn lực trongnhân dân, phù hợp với khả năng tiềm lực của nhân dân

3.5.2 Nguyên tắc phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của các lực lượng tham

gia vào quá trình xã hội hóa giáo dục THCS

Từng ban ngành, đoàn thể cũng như từng tổ chức xã hội, từng gia đình cóchức năng, nhiệm vụ riêng trong sự phát triển chung của xã hội Các ngành thựchiện XHHGD THCS không chỉ là sự tham gia mà còn có trách nhiệm nhất định,như ngành tổ chức cán bộ, lao động thương binh xã hội, kế hoạch tài chính cótrách nhiệm thực hiện đầy đủ các chế độ chính sách đối với nhà trường, giáoviên, học sinh Các ngành dân số - gia đình - trẻ em, y tế, thể dục thể thao, côngnghệ môi trường và các đoàn thể có trách nhiệm phối hợp với ngành giáo dục tổchức việc giáo dục, bồi dưỡng kiến thức về bảo vệ, chăm sóc trẻ em, về vệ sinh,tập luyện tăng cường sức khỏe, bảo vệ môi trường cho các bậc cha mẹ, đưa tiến

bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ vào chương trình giáo dục, hỗ trộ nhà trườngnghiên cứu, sản xuất Ngành văn hóa thông tin có chức năng cung cấp cácphương tiện, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, tuyên truyền…

Theo nguyên tắc này nhà trường THCS có cơ sở để vận động, thuyết phục

chứ không phải theo cơ chế “xin - cho”, “làm hộ” hay “ban ơn” cho giáo dục 3.5.3 Nguyên tắc dân chủ - tự nguyện - đồng thuận

Để công tác XHHGD THCS có hiệu quả thì một nguyên tắc cơ bản được đề

cao là: “Dân chủ - tự nguyện - đồng thuận”, trên cơ sở “dân biết, dân bàn, dân

làm, dân kiểm tra” trong các hoạt động của nhà trường Đây là điều kiện để nhândân tham gia ý kiến, trí tuệ vào sự nghiệp giáo dục Dân chủ hóa giáo dục là mộtthiết chế đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân trong phát triển sự nghiệp giáodục và có như vậy mới tạo ra sự tự nguyện, đồng thuận của các lực lượng thamgia giáo dục THCS

3.5.4 Nguyên tắc tuân thủ pháp lý

Bất kỳ hoạt động của một tổ chức, một lực lượng, một cá nhân nào trong

xã hội cũng đòi hỏi phải tuân thủ theo những quy định chung về mặt luật pháp.Quá trình huy động, khuyến khích cần dựa trên cơ sở pháp lý Luật giáo dục,Luật Bảo vệ và chăm sóc trẻ em, các văn bản dưới luật như: Pháp lệnh, Nghịđịnh, Thông tư, Nghị quyết của Đảng, của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dâncác cấp… đều là cơ sở pháp lý cho sự vận động các lực lượng xã hội tham giaXHHGD THCS

Ngược lại chính cơ quan đoàn thể, lực lượng xã hội cũng cần có những cơ

sở pháp lý mới phát huy được chức năng nhiệm vụ của mình trong quá trìnhtham gia làm giáo dục

3.5.5 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất ngành- lãnh thổ

XHHGD THCS là một quá trình hợp quy luật, đúng với bản chất xã hộivốn có của giáo dục, nhưng nó chỉ thực sự phát huy khi nó có sự thống nhất vềmục tiêu, yêu cầu và điều kiện thực hiện giữa ngành và lãnh thổ

XHHGD THCS cần thấy rõ mối tương quan giữa phát triển kinh tế vàgiáo dục của từng địa phương để có những ưu tiên và tiến độ hợp lý trong thựchiện: Những địa phương kinh tế phát triển nhưng giáo dục còn chậm phát triểnthì cần huy động tối đa sự đóng góp của cộng đồng cho các cơ sở giáo dục để từ

đó đẩy nhanh phát triển giáo dục về số lương cũng như chất lượng, để sớm đạtphổ cập giáo dục THCS và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho giáo dụcTHCS

Như vậy, sự phối hợp giữa Nhà nước và nhân dân cần căn cứ vào tìnhhình cụ thể của từng vùng đẻ khuyến khích đầu tư cho giáo dục THCS

3.6 Phương thức thực hiện xã hội hóa giáo dục THCS

3.6.1 Đa dạng hóa nguồn lực

Huy động các lực lượng tham gia đóng góp nguồn nhân lực, vật lực, tàilực, đa dạng hóa các nguồn đầu tư cho giáo dục.

Nghị quyết 40/2000/QH Quốc hội tại kỳ họp thứ 8 khoá X đã nhấn mạnh:

“Phải phát triển một nền giáo dục huy động mọi nguồn lực, phát huy mọi tác nhân, tổ chức nhiều loại hình, thực hiện hợp lý nhiều mức chất lượng, đảm bảo liên thông trong hệ thống, xây dựng xã hội học tập, tiến tới mọi người trẻ tuổi đều được đào tạo, mọi người lao động đều được học tập suốt đời” [39 ].

Mặc dù đầu tư của Nhà nước cho giáo dục tăng nhưng vẫn chưa đủ giảiquyết mâu thuẩn giữa yêu cầu phát triển giáo dục ngày càng tăng về quy mô vàchất lượng Phần lớn ngân sách chi cho giáo dục dùng để trả lương cho giáo viên(chiếm khoảng 80%) Do đó cơ sở vật chất, trường lớp, thiết bị dạy học thiếutrầm trọng Mặt khác đời sống của giáo viên và nhân dân nhiều nơi còn khókhăn, nhiều con em không có tiền ăn học Những đóng góp của lực lượng xã hội

đã góp phần xây dựng trường lớp, mua sắm trang thiết bị, giúp đỡ các học sinhnghèo, con em gia đình chính sách, khuyến khích, khen thưởng học sinh giỏi,chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho giáo viên Việc huy động các lực lượng

xã hội đầu tư cho giáo dục là một yêu cầu cấp thiết hiện nay Đây là biểu hiện dễthấy nhất của XHHGD và là nội dung phổ biến nhất của cuộc vận động này

3.6.2 Đa dạng hóa loại hình học tập và các loại hình trường lớp

Định hướng chiến lược phát triển GD&ĐT trong thời kỳ CNH, HĐH vànhiệm vụ đến năm 2020 của Đảng đã chỉ rõ: “Giữ vững vai trò nòng cốt củatrường công lập đi đôi với đa dạng hóa các loại hình giáo dục đào tạo” Mục tiêu

cơ bản của đa dạng hóa giáo dục là nhằm đẩy nhanh quá trình “Nâng cao dân trí,đáo tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” nhằm đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực,trình độ văn hóa, kỷ năng nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức… đáp ứng những yêucầu thực tiễn đặt ra của xã hội trong thời kỳ mới Các lực lược xã hội và cá nhân

có thể giám gia trực tiếp vào quá trình giáo dục bằng việc tổ chức các cơ sở giáodục khác bên cạnh các cơ sở giáo dục của nhà nước như: bán công, dân lập, tưthục, các lớp cho trẻ mồ côi, khuyết tật… ngoài hình thức học tập chính quy, tậptrung còn có các hình thức học tập khác như: đào tạo tại chức, từ xa, đào tạo trựctuyến trên mạng internet Làm cho mọi người dễ tìm đến kiến thức khoa học phùhợp với hoàn cảnh của mình để nâng cao trình độ Chính bản thân giáo dục chínhquy, các trường công lập cũng phải đa dạng hóa các phương thức đào tạo, cáchình thức tổ chức nhà trường.

3.6.3 Xây dựng môi trường giáo dục nhà trường – gia đình- xã hội

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, không thể tách khỏi đời sống

xã hội Vì vậy, giáo dục phải dựa vào các lực lượng của xã hội để đảm bảo chomôi trường giáo dục lành mạnh, thống nhất, tác động tích cực đến việc hìnhthành và phát triển nhân cách của học sinh

Trước hết là xây dựng môi trường nhà trường bằng cách huy động lựclượng toàn xã hội để tạo cảnh quan, cơ sở hạ tầng, nề nếp kỷ cương, quan hệgiữa thầy và trò, giữa thầy trò với nhân dân địa phương Đây chính là việc xâydựng mối quan hệ tốt đẹp giữa người và người, trong đó nhà trường đóng vai tròchủ động, tạo môi trường giáo dục bằng việc thực hiện tốt các cuộc vận động

“Dân chủ - kỷ cương - tình thương- trách nhiệm ”, “Dân chủ hóa nhà trường ”, các phong trào thi đua “Mỗi thầy cô giáo là tấm gương về đạo đức tự học và sáng tạo” Nhà trường phải biết tập hợp các lực lượng xã hội phát huy khai thác

tiềm năng giáo dục của họ để tạo ra nhiều tác động mang tính tích cực

Gia đình là môi trường đặc biệt quan trọng hình thành và phát triển nhâncách con người, là nhân tố không thể thiếu được trong giáo dục thế hệ trẻ Bác

Hồ đã đề cập đến “gia đình học hiệu” Đảng ta đã xác định “ gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi thân yêu nuôi dưỡng cả đời người, là môi trường quan

trọng giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách” Có thể xem gia đình là “một thiết chế xã hội”, là nhân tố tích cực thúc đẩy sự phát triển xã hội có vai trò đặc

biệt quan trọng trong việc giữ gìn, phát huy và truyền thụ những giá trị văn hóatinh thần của dân tộc Gia đình là tổ ấm đem lại hạnh phúc cho mỗi cá nhân Từkhi lọt lòng mẹ cho đến suốt cuộc đời, mỗi cá nhân đều tìm thấy ở gia đình sựđùm bọc về vật chất và tinh thần, tiếp thu sự giáo dưỡng, hưởng thụ niềm vui,được chia sẻ khi gặp rủi ro Gia đình là nơi nuôi dưỡng con người từ lúc sơ sinhcho đến khi trưởng thành Đức, trí, thể, mỹ của mỗi thành viên trong gia đìnhphụ thuộc rất lớn vào sự nuôi dưỡng, chăm sóc của các bậc làm cha, làm me và

cả những mối quan hệ ứng xử của các thành viên Hơn thế gia đình là tế bào của

xã hội, mỗi gia đình đều tốt thì xã hội mới tốt đẹp Do đó huy động các lực lượng

xã hội chăm lo giáo dục môi trường gia đình chính là huy động lực lượng xã hộichăm lo giáo dục

Mỗi con người được sinh mang bản chất con người sinh học và con người

xã hội Các nhà nghiên cứu đã chứng minh, nếu một đứa trẻ sinh ra đã tách khỏiđời sống xã hội, khỏi mọi người thì nó không có tính người, không biết nói, đibằng tứ chi Quá trình biến một đứa trẻ từ thực thể tự nhiên thành con người xãhội được diễn ra nhờ quá trình xã hội hóa, tách khỏi môi trường xã hội thì khôngbao giờ trở thành con người Nhà xã hội học Mỹ R.E.Park đã từng viết: “Người

ta sinh ra không phải đã là con người, mà chỉ trở thành con người trong quá trìnhgiáo dục” Trong môi trường xã hội cá thể tiếp thu học tập nền văn hóa xã hội ,tức là quá trình lĩnh hội các kinh nghiệm của xã hội để hình thành và phát triểnnhân cách

Để tại môi trường trong sạch, thuận lợi cho việc hình thành và phát triểnnhân cách, chúng ta phải xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.Các hoạt động kinh tế, chính trị, văn hóa… phải tuân theo pháp luật và lành

mạnh Các hiện tượng tiêu cực phải được đầy đủ Như vậy, môi trường giáo dụcngoài nhà trường mới có thể tác động tích cực tới học sinh Điều đó đòi hỏi mỗingười trong cộng đồng dân cư phải tham gia góp sức xây dựng…

Ngoài ra môi trường thiên nhiên nếu được chăm sóc bảo vệ một cách có ýthức cũng tác động đến việc hình thành những phẩm chất tốt đẹp trong nhân cáchcủa thế hệ trẻ Giáo sư Võ Quý, người Việt Nam đầu tiên đã được công nhận giảithưởng “Hành tinh xanh” năm 2003, đã vận dụng thành công trong việc xâydựng các dự án phát triển kinh tế vùng đệm lòng hồ Kẻ Gỗ và thượng nguồnsông Rác (tĩnh Hà Tĩnh) nhằm kết hợp bảo vệ các khu rừng tự nhiên với giáo dụccho mọi người ý thức bảo vệ rừng Từ chuyển biến về nhận thức tạo nên sự thayđổi hành vi của nhân dân

3.6.4 Huy động cộng đồng tham gia xây dựng và phát triển nhà trường

Cộng đồng tham gia xây dựng và phát triển nhà trường bao gồm: tham giaquản lý nhà trường; chia sẻ trách nhiệm với bộ máy Nhà nước trong việc quản lýđiều hành, hỗ trợ các hoạt động giáo dục thông qua những hình thức tự nguyện

Ở những nước có nền kinh tế phát triển, người ta cũng không bao cấphoàn toàn cho giáo dục mà đều phải huy động sự đóng góp của cộng đồng vào sựnghiệp giáo dục Đối với nước ta, nền kinh tế chưa phát triển mạnh, sự đầu tưcủa Nhà nước còn hạn chế nên huy động cộng đồng tham gia xây dựng và pháttriển nhà trường là việc làm cần thiết

Huy động sự tham gia của cộng vào phát triển giáo dục ccần đi theo 3hướng sau đây:

- Tăng cường sự đầu tư của Nhà nước cho giáo dục và huy động sự giúp

đỡ của cộng đồng về nhân lực, vật lực, tài lực cho giáo dục để tăng thêm cácđiều kiện về cơ sở vật chất đảm bảo cho giáo dục phát triển Huy động nhân lực

nhằm tạo điều kiện để phát triển tri tuệ học sinh, giúp đỡ con em các gia đìnhnghèo có điều kiện để đi học.

- Vận động dân chủ hóa trường học, nhằm thu hút cộng đồng tham gia tíchcực vào việc quản lý trường học, gắn bó xã hội với nhà trường, cộng đồng

- Huy động vốn đầu tư ngoài ngân sách nhằm tổ chức các loại hình đào tạokhông chính quy (Trường tư thục, trường chuyên, trường chuyên biệt dành chotrẻ em khuyết tật, có hoàn cảnh khó khăn…)

2 XHHHGD THCS đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và pháttriển giáo dục THCS

3 Để công tác XHHGD nói chung và XHHGD THCS nói riêng đạt kết quảtốt, cần nắm vững bản chất, đặc trưng, nguyên tắc, phương thức thực hiệnXHHGD

Quận 11 được thành lập vào năm 1969 nằm về phía tây, tây nam thành phố

Hồ Chí Minh, về phía đông giáp quận 10, phía tây và tây bắc giáp quận TânBình, Bình Tân, Bình Chánh, phía nam giáp quận 5 và quận 6 Quận 11 nằmcách trung tâm thành phố khoảng 6 km, diện tích tự nhiên 5,13 km2 Với vị trínhư trên quận 11 có vai trò cửa ngõ phía tây nam thành phố, giao lưu với cáctỉnh đồng bằng sông Cửu Long

Trước ngày 30/ 04/ 1975 quận 11 có 6 phường: Cầu tre, Bình Thạnh, BìnhQuới, Phú Thọ, Phú Thạnh, Phú Thọ Hòa Năm 1976, quận 11 được chia thành

21 phường có dân số khoảng 204.897 người và hiện nay sắp xếp lại thành 16phường khoảng 250.000 người với gần 46.796 hộ, trong đó người Hoa chiếm43,92 %

1.2 Tình hình giáo dục của quận 11- Thành phố Hồ Chí Minh

Trong những năm gần đây, phong trào giáo dục của quận 11- Thành phố

Hồ Chí Minh đã có sự phát triển trên tất cả các mặt Phòng GD&ĐT của quận đã

chỉ đạo các đơn vị tiếp tục triển khai các cuộc vận động của Ngành “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”; “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”; “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

Từ đó, mỗi cán bộ, giáo viên có chương trình rèn luyện tác phong, lốisống, phẩm chất đạo đức nhà giáo, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chốngtham nhũng, giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của nhà giáo Các nhàtrường trong quận đều chăm xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên, cán bộquản lý, xem đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực để đổi mới nhà trường Phongtrào tự học, tự bồi dưỡng trong cán bộ quản lý, giáo viên được đẩy mạnh, vớinhiều hình thức phong phú.

Phòng GD&ĐT cũng chủ động tham mưu triển khai các dự án công trình đãđược phê duyệt Hoàn thiện lộ trình, qui trình trong việc thẩm định, thiết lập cáchạng mục ưu tiên để nâng cấp, cải tạo sửa chữa hàng năm Tăng cường tính tựchủ, tự chịu trách nhiệm của Hiệu trưởng các trường trong quận Mỗi cơ sở giáodục đều có kế hoạch cụ thể trong việc phát triển trường lớp, xây dựng môitrường sư phạm, bổ sung trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ Tăng cường đầu

tư xây dựng và nhân ra mẫu “công sở văn minh sạch đẹp an toàn” “trường họcthân thiện, HS tích cực ở mỗi bậc học” và mô hình “trường học tiên tiến, hiệnđại” của phổ thông và “ổn định phát triển bền vững” ở mầm non Bảo đảm cácnhà vệ sinh, căn tin trường học đạt và vượt chuẩn, thường xuyên kiểm tra xử lítrách nhiệm kịp thời Quan tâm đầu tư cho công tác XHHGD, tiếp tục khuyếnkhích phát triển và tăng cường quản lí chặt chẽ các trường tư thục, dân lập, cóyếu tố nước ngoài

UBND quận 11 đã phê duyệt đề án quy hoạch phát triển mạng lưới trườnglớp đến năm 2020, gồm nhiều loại hình: công lập, bán công, phổ cập, giáo dụcthường xuyên, dân lập tư thục,… đáp ứng được nhu cầu học tập ngày càng tăng

và đa dạng của con em nhân dân và người lao động

Công tác cải cách hành chính ngày càng tiến bộ và có hiệu quả Toàn Ngànhcũng đã triển khai thực hiện tốt công tác đổi mới phương pháp dạy học, phương

pháp đánh giá kết quả học tập của học sinh Công tác phổ cập bậc trung học(theo chuẩn thành phố) được giữ vững Công tác quản lý của Ngành được đổimới theo hướng tích cực và hiệu quả.

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, sự nghiệp GD&ĐT quận 11 vẫncòn gặp phải những khó khăn, tồn tại cần khắc phục: Tỷ lệ lưu ban, bỏ học ở một

số trường THCS vẫn còn cao; Cơ sở vật chất trường lớp, tiến độ xây mới và mởrộng còn chậm, chưa bắt kịp với tốc độ phát triển của Ngành; Chế độ chính sách

và đặc biệt là cơ chế hoạt động của các trường công lập chưa cho phép phát huyhết khả năng tích cực và sáng tạo của cơ sở, của giáo viên; Cơ chế tự chủ nhàtrường chưa được xã hội quan tâm, tạo điều kiện thực hiện Chính những khókhăn, tồn tại này đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc thực hiện XHHGD nóichung, XHHGD THCS nói riêng trên địa bàn quận 11

2 Thực trạng giáo dục THCS ở quận 11 thành phố Hồ Chí Minh

2.1 Thực trạng về số lượng, chất lượng học sinh

2.1.1 Số lượng học sinh

Sĩ số các lớp khối 6, 7, 8, 9 trên toàn quận là 40,1 hs/lớp, không vượt sĩ sốquy định 45 hs/lớp Trong đó, lớp 6 là 42.7 hs/lớp, lớp 7 là 42.7hs/lớp, lớp 8 là39.6 hs/lớp và lớp 9 là 40.2 hs/lớp

Bảng 2.1 : S l ố lượng học sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011 ượng học sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011 ng h c sinh THCS qu n 11 n m h c 2010-2011 ọc sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011 ận 11 năm học 2010-2011 ăm học 2010-2011 ọc sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011

TỔNG CÔNG 308 12590 74 3164 67 2757 85 3369 82 3300

Biểu đồ 1.1: Tương quan sĩ số học sinh/lớp ở bậc THCS quận 11

2.1.2 Chất lượng giáo dục học sinh

Kết quả bậc học THCS năm học 2010-2011 so với các năm học trước đềugiữ vững chỉ tiêu phát triển và tăng đều hiệu quả đào tạo Cụ thể như sau:

* Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS

Năm h c:ọc: 2007-2008100% 2008-2009100% 2009-2010100% 2010-201192,07%

Hiệu suất đào tạo

Nămh c:ọc: 2007-200891% 2008-200992% 2009-201092,07% 2010-201193

2007- 2009

2008- 2010

2009- 2011

2010-Tỷ lệ tốt nghiệp

Hiệu suất đào tạo

Biểu đồ 2.2: So sánh tỷ lệ tốt nghiệp và hiệu suất đào tạo

* Kết quả học lực và hạnh kiểm học sinh

Bảng 2.2 : Bảng đối chiếu kết quả học tập của học sinh THCS quận 11

từ năm học 2007-2008 đến năm học 2010-2011

H c l c h c sinh THCS sau 4 n m, t 2007 – 2008 ọc sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011 ực học sinh THCS sau 4 năm, từ 2007 – 2008 đến ọc sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011 ăm học 2010-2011 ừ 2007 – 2008 đến đến n

2010 - 2011: t l h c sinh khá và gi i t ng t 68.4% lên 73.3% ỷ lệ học sinh khá và giỏi tăng từ 68.4% lên 73.3% ệ học sinh khá và giỏi tăng từ 68.4% lên 73.3% ọc sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011 ỏi tăng từ 68.4% lên 73.3% ăm học 2010-2011 ừ 2007 – 2008 đến ( t ng 4,9 % ) ăm học 2010-2011

NĂM HỌC TS SL Giỏi TL SL KháTL SL Trung bìnhTL SL Yếu TL SL KémTL2007-2008 14302 4144 29.9 5503 38.5 3887 27.2 732 5.1 36 0.2

2010-2011 12590 4688 37.2 4544 36.1 2835 22.5 453 3.6 70 0.56

Hạnh kiểm học sinh THCS sau 4 năm, từ 2007 - 2008 đến 2010 - 2011: tỷ

lệ học sinh tốt và khá tăng từ 94% lên 95.9% ( tăng 1.9 % )

Bảng 2.3 : B ng ảng đối chiếu kết quả hạnh kiểm của học đố lượng học sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011 i chi u k t qu h nh ki m c a h c ến ến ảng đối chiếu kết quả hạnh kiểm của học ạnh kiểm của học ểm của học ủa học ọc sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011 sinh THCS qu n 11 t n m h c 2007-2008 ận 11 năm học 2010-2011 ừ 2007 – 2008 đến ăm học 2010-2011 ọc sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011 đến n n m h c 2010- ăm học 2010-2011 ọc sinh THCS quận 11 năm học 2010-2011 2011

2007-2008 14302 10420 72.9 3016 21.1 836 5.8 30 0.2 0 0 2010-2011 12590 9871 78.4 2197 17.5 518 4.1 4 0.03 0 0.0

Để vận động trẻ em đến trường, Ngành GD&ĐT đã phối hợp với Hộikhuyến học, với các lực lượng xã hội, các địa phương thực hiện kế hoạch pháttriển giáo dục hàng năm, trong đó có các hoạt động như: Điều tra, khảo sát, vậnđộng học sinh đi học đúng độ tuổi; giúp đỡ các em có hoàn cảnh khó khăn; vậnđộng học sinh bỏ học trở lại trường

Vì vậy, ở quận 11, trong những năm qua số lượng học sinh bỏ học giảm

đi rõ rệt, nhu cầu được đi học của cộng đồng dân cư ngày càng được đáp ứng.Năm học 2007-2008: có 156 học sinh bỏ học (chiếm tỷ lệ 1,17%); Năm học2008-2009: có 178 học sinh bỏ học (chiếm tỷ lệ 1,22%); Năm học 2009-2010: có

118 học sinh bỏ học (chiếm tỷ lệ 0,83%); Năm học 2010-2011: có 96 học sinh

bỏ học (chiếm tỷ lệ 0,70%)

Hàng năm, Phòng GD&ĐT quận 11 đều tham gia kỳ thi học sinh giỏi cấpthành phố do Sở GD&ĐT tổ chức dành cho các học sinh khối lớp 9 Các trườngTHCS có nhiều cố gắng trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi bằng nhiều hìnhthức, đẩy mạnh phong trào học tập, rèn luyện của học sinh