Tài liệu Biến đổi khí hậu: Tác động và các giải pháp thích ứng doc

Biến đổi khí hậu: Tác động và các giải pháp thích ứng... BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU: TÁC ĐỘNG VÀ CÁC GiẢI PHÁP THÍCH ỨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU: TÁC ĐỘNG VÀ CÁC GiẢI PHÁP THÍCH ỨNG Trần Thục, Viện Khoa

Biến đổi khí hậu: Tác động và các giải

pháp thích ứng

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU:

TÁC ĐỘNG VÀ CÁC GiẢI PHÁP THÍCH ỨNG

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU:

TÁC ĐỘNG VÀ CÁC GiẢI PHÁP THÍCH ỨNG

Trần Thục, Viện Khoa học Khí tượng Thủy vản và Môi trường

Con người và các nguồn lực của biến đổi khí hậu

BĐKH tiêu biểu là sự nóng lên toàn cầu do nồng

độ các KNK trong khí quyển tăng lên đáng kể.

Hiệu ứng nhà kính

KNK là những chất khí có khả năng hấp

thụ năng lượng nhiệt từ mặt đất phát ra,

tựa như một nhà kính giữ nhiệt, làm cho

Giới thiệuLHQ

LHQ (Báo (Báo cáo cáo triển triển vọng vọng MT MT toàn toàn cầu cầu 2007 2007)):: BĐKHBĐKH đang đang gây gây ra ra tình tình

hệ thống kinh tế xã hội, đe doạ

sự phát triển, đe doạ cuộc sống

của tất cả các loài, các hệ sinh

Thách thức quan trọng

nhất đối với con người là

An ninh lương thực:

ố độ biế đổi khí hậ

•Tốc độ biến đổi khí hậu

như hiện nay, sản lượng

các loại cây lương thực sẽ

Vấn đề nước sạch:

•Nhiệt độ toàn cầu tiếp tụctăng sẽ gây ra hạn hán ởnhiều nơi hơn, sẽ đẩy thêm

50 t iệ ời t ê thế iới

50 triệu người trên thế giớivào cảnh nghèo đói trongvài thập kỷ tới do hạn hán

Nguån: IPCC

Bảo tồn, đa dạng sinh học:

•Tăng nguy cơ diệt chủng củađộng thực vật, làm biến mấtcác nguồn gen quí hiếm bệnhdịch mới có thể phát sinh

Nhiều thành phố của các QG ven biển đang đứng trước nguy cơ bị nước biển nhấn chìm do mực nước biển dâng -hậu quả trực tiếp của sự tan băng ở Bắc và Nam Cực

tan băng ở Bắc và Nam Cực.

Trong số 33 thành phố có qui mô dân

số 8 triệu người vào năm 2015, ít nhất 21 thành phố có nguy cơ cao bị nước biển nhấn chìm toàn bộ hoặc một phần.

Mức độ rủi ro cao về lãnh thổ bị thu hẹp do nước biển dâng lên theo thứ

tự là Trung Quốc, Ấn Độ, Bangladesh, Việt Nam, Indonesia, Nhật Bản, Aicập, Hoa Kỳ, Thái Lan

và Philippines.

S ấ lê à biế đổi khí

S ấ lê à biế đổi khí

Sự ấm lên và biến đổi khí

hậu toàn cầu

Xu thế diễn biến nhiệt độ trung bình năm toàn cầu (°C)

Nguồn: Báo cáo lần thứ 4 của IPCC, 2007

Số liệu quan trắc về BĐKH mới nhất

Nhiệt độ bề mặt lục địa tăng nhanh

hơn đại dương

SST Land

Nguồn: Báo cáo lần thứ 4 của IPCC, 2007

Dự tính thay đổi khí hậu trong tương lai

Dự tính thay đổi khí hậu trong tương lai

Mưa tăng ở vĩ độ cao

Băng của Tây Tạng với chiều

dài khỏang 4 km được dự

đoán là sẽ biến mất khi nhiệt

độ tăng 3°C

[IPCC AR4, 2007]

Trong 2 thập kỷ qua:

ế

Thiệt

Thiệt hại hại do do thiên thiên tai tai vì vì biến biến đổi đổi khí khí hậu hậu

• 3 triệu người chết, 200 triệu người bị ảnh hưởng;

• Thiệt hại hàng năm do thiên tai ước tính 40 tỷ đô la,

50 triệu người bị ảnh hưởng;

• Dự kiến 50 năm sau thiên tai sẽ tăng gấp 4 lần và số

người chịu ảnh hưởng có thể lên đến 2 tỷ người.

Ngu

Nguồồnn: : Th Thốống ng kê kê củ củaa H HĐ Đ KT KT XH XH LHQ LHQ, , 2003 2003

Tác động toàn cầu của nước biển dâng

Thiệt hại do thiên tai

Thiệt hại do thiên tai vì vì biến đổi khí hậu biến đổi khí hậu

Thiệt hại do thiên tai

Thiệt hại do thiên tai vì vì biến đổi khí hậu biến đổi khí hậu

Nicholas Stern: Bảy nghìn tỉ

USD là con số thiệt hại mà

$444 B.

USD là con số thiệt hại mà

toàn thế giới sẽ phải gánh

chịu trong 10 năm tới do trái

Tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu

Nguồn: Stern Review

Sea level rise threatens major cities

Significant decreases in water availability in many areas, including

Mediterranean and Southern Africa

Possible rising yields in

some high latitude

regions

Rũ

Rũi ro i ro và và

cá

các thay đ c thay đổ ổi i

Rising number of species face extinction

Increasing risk of dangerous feedbacks and abrupt, large-scale shifts in the climate system

Thích ứng với biến đổi khí hậu

•• TheoTheo TTK,TTK, thếthế giớigiới phảiphải làmlàmnhiều

nhiều hơnhơn nữanữa đểđể thíchthích ứngứng vớivớisự

sự ấmấm lênlên củacủa tráitrái đấtđất vàvà cáccáctác

tác độngđộng củaộ g của nónó TácTác độngđộng củaộ g củaBĐKH

BĐKH sẽsẽ đổđổ xuốngxuống đầuđầu cáccácquốc

quốc giagia nghèonghèo nhấtnhất ThíchThíchứng

ứng làlà mộtmột vấnvấn đềđề sốngsống còncòn đốiđốivới

với họhọ

•• ''Vấn''Vấn đềđề khôngkhông phảiphải làlà liệuliệuBĐKH

BĐKH đangđang diễndiễn rara hayhay khôngkhông

Kofi Annan đã ví biến đổi

khí hậu như một mối đe doạ

đối với hoà bình và an ninh BĐKHBĐKH đangđang diễndiễn rara hayhay khôngkhông

đối với hoà bình và an ninh

toàn cầu, có mức độ nguy

hiểm xếp ngang hàng với

xung đột vũ trang, buôn lậu

vũ khí hay nghèo đói

z Sự thích ứng với khí hậu là một quá trình, qua đó

ời là iả hữ tá độ bất l i ủ

Thích ứng với biến đổi khí hậu

con người làm giảm những tác động bất lợi của

khí hậu đến sức khoẻ, đời sống đồng thời sử dụng

những cơ hội thuận lợi mà môi trường khí hậu

mang lại.

z Thích ứng với khí hậu hiện tại không đồng nghĩa

với thích nghi với BĐKH trong tương lai

với thích nghi với BĐKH trong tương lai.

1. Chấp nhận tổn thất: phương pháp thích ứng này là

phản ứng cơ bản: “không làm gì cả”.

2. Chia sẻ tổn thất: Chia sẻ tổn thất giữa cộng đồng

Thích ứng với biến đổi khí hậu

2. Chia sẻ tổn thất: Chia sẻ tổn thất giữa cộng đồng

dân cư, bảo hiểm.

3. Làm thay đổi nguy cơ: Giảm nhẹ biến đổi khí hậu.

4. Ngăn ngừa các tác động: Thích ứng từng bước và

ngăn chặn các tác động của BĐKH và bất ổn của

khí hậu.

5. Thay đổi cách sử dụng: BĐKH khiến các hoạt động

kinh tế không thể thực hiện được thì có thể thay đổi

cách sử dụng.

6. Thay đổi/chuyển địa điểm: thay đổi/chuyển địa điểm

của các hoạt động kinh tế.

7 N hiê ứ Phát t iể ô hệ ới à h ơ

Thích ứng với biến đổi khí hậu

7. Nghiên cứu: Phát triển công nghệ mới và phương

pháp mới về thích ứng.

8. Giáo dục, thông tin và khuyến khích thay đổi hành vi:

Phổ biến kiến thức thông qua các chiến dịch thông

tin công cộng và giáo dục, dẫn đến việc thay đổi

hành vi

hành vi.

MỘ ỘT T VÀ VÀI I THÍ DỤ THÍ DỤ M

of Climate Change Adaptation

• Ở Hà Lan, thiết kế các công trình có tuổi thọ dài hạn ven

biển sẽ xét thêm 50 cm do nước biển dâng

• Ở Anh:

- Kế hoạch quản lý lũ bảo vệ London và cửa sông

ẩ

of Climate Change Adaptation

of Climate Change Adaptation

Thames trong 100 năm tới Chuẩn bị xây dựng 9 đê

bao để bảo vệ 337 km đường bờ biển

- Tần suất lũ thiết kế tăng 20% để đối phó tác động

BĐKH

Bangladesh (2005), Bhutan (2007), Burundi (2007),

Nhiều quốc gia trên thế giới đã xây dựng “Chương

trình Hành động Quốc gia về thích ứng với biến đổi

khí hậu, NAPA” như:

Cambodia (2006), Comoros (2006), Djibouti (2006),

Eritrea (2007), Guinée (2007), Haiti (2006), Kiribati

(2007), Lesotho (2007), Madagascar (2006), Malawi

(2006), Mauritania (2004), Mali (2007), Niger (2006),

Congo (2006), Rwanda (2006), Samoa (2005), Sénégal

(2006) S d (2007) T é E P í i (2006) T l

(2006), Sudan (2007), Tomé E Príncipe (2006), Tuvalu

(2007), Tanzania (2007), Zambia (2007)

Trung Quốc đã xây dựng “Chương trình Biến đổi khí

hậu” vào tháng 7 năm 2007.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ NỔI CỘM

• Báo cáo Đánh giá lần thứ 4 của IPCC:

- Chúng ta sẽ sử dụng nó như thế nào trên

quốc tế cũng như trong nước?

• Hội đồng bảo an thảo luận về BĐKH 4/2007

- Lặp lại các tranh luận trong đàm phán nhưng

không có giải pháp cụ thể.

Hội hị G8

• Hội nghị G8

Tuyên bố của APEC về BĐKH: Mục tiêu đầy tham vọng “giảm mật

độ tiêu thụ năng lượng ít nhất là 25% vào năm 2030 so với mức năm

2009, và đến năm 2020 tăng độ che phủ rừng trong khu vực it nhất là

20 triệu hectare”.

Hội nghị thượng đỉnh của Hoa Kỳ về BĐKH

Hoa Kỳ sẽ đối phó với BĐKH theo cách riêng của mình và ngoài

khuôn khổ của NĐT Kyoto.

COP13 ở Bali: Những

điều đạt được trong đàm

phán chỉ là “Lộ trình”

Rajendra Pachauri - GD IPCC

“Các bạn có thể trông đợi vào công nghệ, vào chính sách Nhưng thông

điệp mạnh mẽ nhất mà chúng tôi muốn gửi đến các bạn qua bản báo cáo

này là toàn thể xã hội con người phải có những thay đổi trong phong

cách sống và cách tiêu thụ năng lượng sao cho không xâm hại đến môi

trường.”

Al Gore - Nôben 2007

“Cuộc khủng hoảng khí hậu là

cuộc khủng hoảng nghiêm

trọng nhất mà nền văn minh

nhân loại từng đối mặt từ trước

đến nay”.

• Mục tiêu giảm đối với các nước phát triển?

• Các nước đang phát triển sẽ tham gia thế nào

trong vòng cam kết tiếp theo?

• Có đặt mục tiêu cắt giảm cho các nước đang

phát triển?

• Nhiều quốc gia đã xác định được nhu cầu về công nghệ và

chương trình thích ứng nhưng không có kinh phí

• Quỹ thích ứng với BĐKH đã có nhiều lời hứa hẹn nhưng

tiền thì rất ít

tiền thì rất ít

- Nhu cầu cho thích ứng cần hàng chục tỷ USD hàng năm

(WB, Oxfam, UNFCCC) Nhưng đến nay chỉ có một ít trăm

triệu USD từ các nguồn “tự nguyện”.

- Thich ứng cần được xem là “ưu tiên số 1”; trong đàm

phán hậu 2012 giữa các nước PL 1 và không PL 1.

ầ

• Quỹ thích ứng cần được xem là nghĩa vụ của các nước phát

triển “trả thuế gây ô nhiễm”, không phải là “viện trợ”

• Quỹ thích ứng chưa họat động vì các rào cản trong đàm

phán, ai là người được nhận và bao nhiêu

• Cả công nghệ và kiến thức về giảm nhẹ và

thích ứng đều không có sẵn miễn phi;

Chuyển giao công nghệ

c ứ g đều ô g có sẵ ễ p ;

• Đánh giá về nhu cầu công nghệ đã được tiến

hành nhiều, nhưng không có kinh phí để đầu

tư;

• Đàm phán về cơ quan điều phối việc chuyển Đàm phán về cơ quan điều phối việc chuyển

giao công nghệ theo Công ước bị trì trệ;

• Chương trình NAIROBI về thích ứng chỉ là một chuỗi

các hội thảo và chuẩn bị các báo cáo khoa học;

Chương trình Thích ứng

các hội thảo và chuẩn bị các báo cáo khoa học;

• Thiếu các chương hành động cụ thể, trong khi đó các

nước nghèo đang tiếp tục chịu hậu quả của BĐKH;

• Liệu các chương trình tiểu khu vực về thích ứng có thực

tế hơn chương trình tòan cầu?

• Xem xét việc sử dụng Báo cáo đánh giá lần thứ 4

Các vấn đề khác

của IPCC trong đàm phán;

• Đào tạo nhân lực: Có rất it tiến triển vì UNFCCC

không phải là cơ quan tài trợ, mà công việc được

thực hiện bởi các cơ quan khác;

CÁC NGHIÊN CỨU VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở VIỆT NAM

CÁC NGHIÊN CỨU VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở VIỆT NAM

Biến đổi khí hậu ở Châu Á: Việt Nam

1 Kiểm kê KNK dựa theo số liệu 1990,

ố

Viện QHTL và Viện KTTV phối hợp với các cơ quan thực

hiện (1992-1994) với sự tài trợ của ADB

2 Đánh giá tác động đối với các lĩnh vực

nông nghiệp, tài nguyên nước, đới bờ,

lâm nghiệp, sức khỏe cộng đồng và

thiên tai;

3 Đề xuất các giải pháp giảm nhẹ đối với

các lĩnh vực năng lượng xây dựng

các lĩnh vực năng lượng, xây dựng,

giao thông, nông nghiệp, lâm nghiệp và

sử dụng đất;

4 Đề xuất chính sách ứng phó với BĐKH

đối với các lĩnh vực nêu trên

Đánh giá tính dễ bị tổn thương của dải ven

bờ Việt Nam

Tổng cục Khí tượng Thủy văn thực hiện với sự hỗ trợ của

chính phủ Hà Lan

1 Đánh giá tính dễ tổn thương của toàn bộ dải ven bờ

Việt Nam đối với tác động của mực nước biển dâng;

2 Phác thảo các bước đầu tiên cho việc quản lý tổng hợp

dải ven bờ ở Việt Nam

3 T i i đ tiế th á biệ há ả lý tổ

3 Trong giai đoạn tiếp theo, các biện pháp quản lý tổng

hợp giải ven bờ đã được đề xuất, trong đó cũng đã đề

cập đến khả năng của BĐKH và nước biển dâng

Đào tạo về Biến đổi khí hậu (Pha 1)

(( Vi Việệt Nam t Nam là là 1 1 trong nh trong nhữ ững n ng nướ ước tham gia) c tham gia)

Đào tạo về Biến đổi khí hậu (Pha 1)

(( Vi Việệt Nam t Nam là là 1 1 trong nh trong nhữ ững n ng nướ ước tham gia) c tham gia)

Viện KTTV thực hiện với sự tài trợ của UNDP/ UNDP/ UNITAR/ UNITAR/

GEF

GEF (1994 – 1996)

1. Hổ trợ xây dựng chính sách về BĐKH để thực thi

Công ước khung về BĐKH

2. Chương trình quốc gia thực hiện Công ước khung

Chiến lược giảm nhẹ khí nhà kính

với chi phí thấp nhất ở Châu Á

Chiến lược giảm nhẹ khí nhà kính

với chi phí thấp nhất ở Châu Á

Viện KTTV thực hiện với sự tài trợ của UNDP, UNDP, GEF GEF và và ADB ADB

((1995 – 1997)

1. Tăng cường năng lực quốc gia

2. Kiểm kê KNK cho 1993

3. Đánh giá các giải pháp giảm

thiểu

4 Xây dựng chiến lược giảm nhẹ

4. Xây dựng chiến lược giảm nhẹ

KNK và kế hoạch hành động

Kinh tế trong hạn chế phát thải khí nhà kính –

Pha 1: Xây dựng phương pháp luận cho việc đánh giá giảm nhẹ

Biến đổi khí hậu

Kinh tế trong hạn chế phát thải khí nhà kính –

Pha 1: Xây dựng phương pháp luận cho việc đánh giá giảm nhẹ

Biến đổi khí hậu

ể

Viện KTTV thực hiện với sự tài trợ của UNEP/GEF UNEP/GEF

Phân tích việc giảm thiểu KNK và

các giải pháp hiệu quả, chú trọng

vào các vấn đề chính:

– Kinh tế vĩ mô liên quan;

– Sử dụng đất và lâm nghiệp;

Nông nghiệp à năng

– Nông nghiệp và năng

lượng

Thông báo quốc gia đầu tiên cho Công ước

Khung của Liên hợp quốc về BĐKH

Thông báo quốc gia đầu tiên cho Công ước

Khung của Liên hợp quốc về BĐKH

• Thông báo về tình hình

Viện KTTV thực hiện với sự tài trợ của GEF/UNEP ( GEF/UNEP (2003 2003))

Thông báo về tình hình

phát thải KNK của Việt

Nam trong năm 1994,

• Những tác động tiềm tàng

của BĐKH và những biện

pháp thích ứng cho các

ngành kinh tế- xã hội của

ngành kinh tế xã hội của

Việt Nam như tài nguyên

nước, nông nghiệp, lâm

nghiệp, thủy sản, năng

lượng, giao thông vận tải

• Cơ hội thị trường CDM;

• Cơ cấu tổ chức và các yêu cầu;

• Các quy tắc trong quá trình phê

• Các quy tắc trong quá trình phê

duyệt;

Phòng ngừa thảm họa liên quan đến Biến đổi khí hậu

Phòng ngừa thảm họa liên quan đến Biến đổi khí hậu

Xây dựng năng lực thích ứng với biến đổi khí

hậu ở miền Trung Việt Nam (2002 - 2005)

CECI thực hiện

• Củng cố năng lực để lập, xây dựng và thực hiện các

chiến lược thích ứng cho cộng đồng thông qua việc

phòng chống thiên tai, lồng ghép việc phòng và

giảm thiểu rủi ro, thiệt hại vào kế hoạch phát triển

địa phương

địa phương

Nghiên cứu tác động của Biến đổi khí hậu ở lưu

vực sông Hương và chính sách thích nghi ở

huyện Phú Vang – Thừa Thiên Huế

Nghiên cứu tác động của Biến đổi khí hậu ở lưu

vực sông Hương và chính sách thích nghi ở

huyện Phú Vang – Thừa Thiên Huế

Viện KTTVMT thực hiện với sự tài trợ của chính phủ Hà Lan

• Tác động của BĐKH đến tài

nguyên nước;

• Năng cao ý thức cộng đồng;

• Tăng cường khả năng thích ứng

hiện tại với sự tham gia của cộng

Lợi ích của thích nghi với biến đổi khí hậu từ các

nhà máy thuỷ điện vừa và nhỏ, đồng bộ với phát

triển nông thôn

Lợi ích của thích nghi với biến đổi khí hậu từ các

nhà máy thuỷ điện vừa và nhỏ, đồng bộ với phát

triển nông thôn

Viện KTTVMT thực hiện với sự tài trợ của DANIDA

1. Lợi ích của các nhà máy thuỷ điện vừa và

nhỏ trong thích ứng với BĐKH;

2. Xác định lợi ích của thuỷ điện vừa và nhỏ

đối với phát triển nông thôn trong vùng

nghiên cứu thí điểm;

3. Kiến nghị biện pháp giảm thiểu tác động

Xây dựng kịch bản BĐKH cho Việt Nam

và Khu vực

Xây dựng kịch bản BĐKH cho Việt Nam

và Khu vực

Viện KTTVMT thực hiện với sự tài trợ của SEA START

Các kịch bản về Nước biển dâng và khả năng giảm

thiểu rủi ro thiên tai ở Việt Nam

Các kịch bản về Nước biển dâng và khả năng giảm

thiểu rủi ro thiên tai ở Việt Nam

Viện KTTVMT thực hiện với sự tài trợ của DANIDA

Tác động của BĐKH đến tài nguyên nước và các Biện

pháp thích ứng

Tác động của BĐKH đến tài nguyên nước và các Biện

pháp thích ứng

Viện KTTVMT thực hiện với sự tài trợ của DANIDA

Đánh giá thông tin về BĐKH của các

Dự án do DANIDA tài trợ ở Việt Nam

Đánh giá thông tin về BĐKH của các

Dự án do DANIDA tài trợ ở Việt Nam

Viện KTTVMT thực hiện với sự tài trợ của DANIDA

• Roger Few (2006): “Linking Climate Change

Adaptation and Disaster Risk Management for

Sustainable Poverty Reduction Vietnam Country

Study”

Study

• Peter Chaudhry và Greet Ruysschaert (2007): ”Biến đổi

khí hậu và phát triển con người ở Việt Nam”

• Nguyễn Hữu Ninh (2007): “Flooding in Mekong River

Delta”.

• Trung tâm KH CN KTTVMT (2007): “Nâng cao nhận

thức và tăng cường năng lực cho địa phương trong việc

thích ứng và giảm nhẹ biến đổi khí hậu, góp phần thực

hiện Công ước Khung của Liên hiệp quốc và Nghị định

thư Kyoto về biến đổi khí hậu”.

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Ở VIỆT NAM BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Ở VIỆT NAM