Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học của các trường tiểu học ở quân 4,thành phố hồ chí minh

Giải pháp quản lý việc tổ chức thực hiện, triển khai kế hoạch quản lý Nhà trường, kế hoạch, nội dung dạy học của cán bộ, giáo viên và học sinh ở các trường tiểu học 92 3.2.4.. Để nâng ca

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình tới:Trường Đại học Vinh, khoa Đào tạo sau đại học, các giảng viên, các nhà sư phạm, cácnhà khoa học đã tham gia quản lý, giảng dạy và tạo điều kiện cho tôi tham gia khóahọc này

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ, cungcấp tài liệu, hướng dẫn tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu khoa học

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Văn Tứ - người đã giúp đỡcho tôi trong việc định hướng đề tài, định hướng các vấn đề trong suốt quá trìnhnghiên cứu và làm luận văn

Nhân dịp này cho phép tôi được chân thành cảm ơn lãnh đạo, chuyên viênPhòng Giáo dục Quận 4 cùng các đồng chí Hiệu trưởng, giáo viên của các trường Tiểuhọc trong Quận 4 đã tạo điều kiện và tận tình giúp đỡ cho tôi trong quá trình nghiêncứu và viết luận văn

Mặc dù đã hết sức cố gắng trong quá trình học tập, nghiên cứu, song với thờigian còn hạn chế, trải nghiệm kinh nghiệm quản lý chưa nhiều mà thực tiễn công tácquản lý vô cùng sinh động và nhạy cảm Vì vậy, luận văn không tránh khỏi nhữngthiếu sót Rất mong được sự đóng góp ý kiến chân thành của các thầy cô giáo và mọingười để vấn đề nghiên cứu được hoàn thiện và có giá trị thực tiễn hơn

Xin chân thành cảm ơn !

Tác giả

Nguyễn Thị Ngọc Kiều

MỤC LỤC

TrangTrang phụ bìa

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục và giải pháp quản lý giáo dục 11

1.2.2 Hoạt động dạy học và hoạt động dạy học ở trường tiểu học 15

1.2.3 Chất lượng và chất lượng dạy học ở trường tiểu học 18

1.3 Một số vấn đề cơ bản về quản lý nhà trường và quản lý chất lượng dạy

trường Tiểu học

29

1.3.3.1 Quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học tiểu học 341.3.3.2 Quản lý phương pháp, hình thức, môi trường dạy học 411.3.3.3 Quản lý đội ngũ giáo viên, nhân viên ở trường tiểu học 431.3.3.4 Quản lý cơ sở vật chất, điều kiện đảm bảo giáo dục và dạy học ở 44

Trường tiểu học

1.3.4 Sự phối hợp của các cấp, ngành, lực lượng xã hội trong việc thực

hiện quản lý chất lượng dạy học ở tiểu học

2.1.3 Tình hình phát triển giáo dục đào tạo và phát triển giáo dục tiểu học 50

2.2 Thực trạng quản lý chất lượng dạy học của các trường tiểu học ở quận

4 – Thành phố Hồ Chí Minh

53

2.2.1 Thực trạng quản lý việc tuyên truyền, nhận thức về việc nâng cao

chất lượng dạy học và chất lượng giáo dục ở các trường tiểu học

2.2.5 Thực trạng chỉ đạo dự giờ, đổi mới phương pháp dạy học và các

hoạt động nâng cao chất lượng dạy học

65

2.2.6 Thực trạng quản lý xây dựng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và các

điều kiện đảm bảo hoạt động giáo dục - hoạt động dạy học ở các trường

học của các trường tiểu học ở Quận 4 -Thành phố Hồ Chí Minh

3.2 Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học của các

trường tiểu học ở Quận 4 – Thành Phố Hồ Chí Minh

3.2.3 Giải pháp quản lý việc tổ chức thực hiện, triển khai kế hoạch quản

lý Nhà trường, kế hoạch, nội dung dạy học của cán bộ, giáo viên và học

sinh ở các trường tiểu học

92

3.2.4 Giải pháp quản lý xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý ở

các trường tiểu học

95

2.3.5 Giải pháp quản lý công tác đổi mới nội dung, phương pháp, hình

thức dạy học ở các trường tiểu học

104

3.2.6 Giải pháp quản lý việc nâng cao đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị,

các điều kiện đảm bảo cho công tác quản lý và quản lý hoạt động dạy học

112

3.2.7 Giải pháp quản lý việc phối hợp giữa nhà trường và các lực lượng

khác để nâng cao chất lượng dạy học ở các trường tiểu học

116

3.2.8 Giải pháp quản lý công tác động viên, khuyến khích, kiểm tra, đánh

giá kết quả hoạt động quản lý và hoạt động quản lý dạy học ở trường tiểu

học

119

3.2.9 Giải pháp xây dựng môi trường thuận lợi, động lực cho giáo viên,

học sinh trong hoạt động dạy học

124

3.3 Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các giải pháp 129

Kết luận chương 3

Phụ lục

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cương lĩnh 1991 (Đại hội VII của Đảng) đã xác định cùng với khoa học vàcông nghệ, giáo dục và đào tạo đã được xem là quốc sách hàng đầu, phát triển giáodục và đào tạo gắn liền với sự nghiệp phát triển kinh tế, phát triển khoa học, kỹ thuật,xây dựng nền văn hóa mới và con người mới, thực hiện giáo dục phổ cập, phát triểnnăng khiếu, bồi dưỡng nhân tài

Qua các nhiệm kỳ đại hội đã có nhiều bổ sung, phát triển và định hướng giáodục và đào tạo Hội nghị TW 4 khóa 7 ra Nghị quyết về giáo dục và đào tạo đã xácđịnh bốn quan điểm cơ bản chỉ đạo tiếp tục đổi mới lĩnh vực giáo dục và đào tạo,trong đó có một số nội dung đáng chú ý là :

- Phải coi đầu tư cho giáo dục là một trong những hướng chính cho đầu tư pháttriển, tạo điều kiện cho giáo dục đi trước và phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triểnkinh tế xã hội

- Mở rộng quy mô để đáp ứng nhu cầu, đồng thời chú trọng nâng cao chấtlượng, hiệu quả giáo dục, gắn học với hành, tài với đức

- Giáo dục phải vừa gắn chặt với yêu cầu phát triển của đất nước, vừa phù hợpvới xu thế tiến bộ của thời đại Thực hiện một nền giáo dục thường xuyên cho mọingười, xác định học tập suốt đời, học tập là quyền và trách nhiệm của mỗi công dân

- Đa dạng hóa các hình thức đào tạo Huy động toàn xã hội làm giáo dục độngviên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc gia dưới sự quản lýcủa nhà nước Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục: người đi học phải đóng góp

học phí, người sử dụng lao động qua đào tạo phài đóng góp chi phí đào tạo, nhà nước

có chính sách bảo đảm cho người nghèo và các đối tượng chính sách đều được đi học

Hội nghị TW 2 Khóa 8 ra Nghị quyết “Về định hướng chiến lược phát triểngiáo dục- đào tạo trong thời kỳ đầy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa và nhiệm vụđến năm 2000” đã khẳng định: thực sự coi giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu,cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo là nhân tố quyết định tăngtrưởng kinh tế và phát triển xã hội, giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của toàn Đảng,của Nhà nước và của toàn dân Đây là sự phát triển nhận thức quan trọng của Đảng ta

Đến Đại hội IX, Đảng ta khẳng định rõ hơn: phát triển giáo dục và đào tạo làmột trong những động lực thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa, là điềukiện để phát huy nguồn lực con người Thực hiện chuẩn hóa hiện đại hóa, xã hội hóaxây dựng xã hội học tập

Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Giáo dục Á-Âu lần thứ 2 (ASEMME 2) năm2009với sự tham dự của hơn 150 đại biểu, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định:Việt Nam luôn coi phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu trong chiến lược pháttriển của mình, đồng thời là một nhân tố quan trọng để thực hiện xoá đói giảm nghèo.Trong những năm qua, Việt Nam đã dành 20% ngân sách quốc gia và đề ra nhiều cơchế chính sách phát triển, nhờ đó giáo dục Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể

Hệ thống giáo dục quốc dân được hoàn thiện hơn; quy mô giáo dục tăng nhanh, nhất

là bậc đại học và đào tạo nghề; chất lượng giáo dục cũng dần được nâng lên Tuynhiên, chất lượng giáo dục còn thấp và không đồng đều giữa các vùng, miền; tỷ lệ laođộng xã hội đã qua đào tạo chưa cao, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển Để nền giáodục Việt Nam có thể theo kịp với các nước trong khu vực và thế giới, Thủ tướngNguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh: Trong thời gian tới, Việt Nam chủ trương đổi mới cơbản, toàn diện và mạnh mẽ về giáo dục, phấn đấu đến năm 2020 có một nền giáo dụctiên tiến, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trongbối cảnh hội nhập quốc tế

Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, đặt cơ sởban đầu cho việc hình thành và phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực, là cơ sở đểnâng cao dân trí, tạo sự bình đẳng công bằng giữa các tầng lớp dân cư Do đó đổi mớichương trình và sách giáo khoa ở các cấp học, bậc học là một đòi hỏi tất yếu nhằmđáp ứng mục tiêu giáo dục – đào tạo nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước Muốn thực hiện tốt việc thay đổi này, yếu tố có tính chất quyếtđịnh đó chính là đội ngũ giáo viên Như chúng ta điều biết, giáo dục tiểu học củathành phố thành phố Hồ Chí Minh đã và đang thực hiện những giải pháp đổi mới tíchcực, đáp ứng yêu cầu trọng tâm của công cuộc đổi mới giáo dục – đào tạo theo chủtrương của Đảng với quan điểm “Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”.

Thành phố Hồ Chí Minh đã thực hiện đường lối đổi mới và có hàng loạt cácchủ trương, chính sách sát hợp với trình độ và quy luật vận động phát triển của kinh tế

- xã hội nên đã tập trung đầu tư cho giáo dục ngày càng phát triển Một trong những

chủ trương của giáo dục là nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt là đầu vào của bậc tiểu học Một trong những bài toán còn nhiều ẩn số nhất đối với các nhà tâm lý

học, giáo dục học cũng như phương pháp luận dạy học ở nhà trường phổ thông tiểuhọc Đó là vấn đề học sinh ở cấp tiểu học Cho đến nay, đã có nhiều công trình nghiêncứu đã đi đến kết luận chung: cần có một thay đổi cơ bản trong phương pháp dạy học

để phát triển trí tuệ và hình thành kỹ năng cho trẻ ngay từ những ngày đầu tiên cắpsách đến trường nhằm giúp trẻ thành công ngay lần đầu tiên bước vào cuộc sống họctập, lao động trí óc một cách nghiêm túc

Từ những nghiên cứu, cho thấy hoạt động dạy học là một trong những khâuquan trọng nhất của nhà trường trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước

Và việc quản lý hoạt động dạy học để nâng cao chất lượng đào tạo là một nhiệm vụquan trọng của người cán bộ quản lý nhằm đáp ứng mục tiêu giáo dục đã đề ra

Tuy nhiên, mỗi địa phương có đặc điểm tự nhiên và điều kiện kinh tế – xã hộikhác nhau nên việc đưa ra và áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học cũngphải có sắc thái riêng.

Quận 4 là một quận nhỏ, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội còn nhiều khókhăn, đặc biệt là mặt dân trí còn thấp, chất lượng dạy học ở các trường chưa cao Tìnhhình này có nhiều nguyên nhân, trong đó có vai trò của Hiệu trưởng trong quản lýhoạt động dạy học ở cấp học này vẫn còn nhiều hạn chế, chưa có giải pháp hợp lý đápứng cho đòi hỏi sự nghiệp đổi mới chất lượng giáo dục tiểu học Do đó, việc tìm kiếmnhững giải pháp để nâng cao chất lượng dạy học ở các trường tiểu học trong quận 4 là

vấn đề cấp bách của quận 4 hiện nay Đó là lý do để chúng tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học của các trường tiểu học ở quận 4 – Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu Qua đề tài chúng tôi hy

vọng cung cấp cho các nhà quản lý những cơ sở lý luận, đánh giá hiện trạng và đềxuất những giải pháp quản lý tố hơn nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở các trườngtiểu học trong quận 4

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học của cáctrường tiểu học ở Quận 4 – Thành phố Hồ Chí Minh

3 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Hoạt động quản lý chất lượng dạy học trong nhàtrường tiểu học

- Đối tượng nghiên cứu: các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạyhọc ở các trường tiểu học quận 4 – Thành phố Hồ Chí Minh

- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu các giải pháp quản lýnhằm nâng cao chất lượng dạy học của các trường tiểu học quận 4 – Thành phố HồChí Minh

4 Giả thuyết khoa học: Nếu thực hiện các giải pháp quản lý như luận văn đã đề

xuất sẽ nâng cao được chất lượng dạy học của trường tiểu học ở quận 4 – Thành phố

Hồ Chí Minh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài

- Khảo sát thực trạng công tác quản lý và quản lý chất lượng dạy học tại cáctrường tiểu học trong quận 4 – Thành Phố Hồ Chí Minh

- Xây dựng các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học của cáctrường tiểu học quận 4 - Thành phố Hồ Chí Minh

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Nghiên cứu các tài liệu về lý luận quản lý nhà trường, quản lý dạy học, hoạtđộng dạy học, hoạt động của trường tiểu học,

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp khảo sát, thực nghiệm

- Phương pháp phỏng vấn

6.3 Nhóm phương pháp thống kê

7 Đóng góp của luận văn

- Góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề về lý luận khoa học giáo dục, về quản lýchất lượng dạy học và quản lý trường tiểu học

- Góp phần đánh giá thực trạng, chất lượng công tác quản lý nhà trường và chấtlượng giáo dục, chất lượng dạy học ở các trường Tiểu học của Quận 4 – Thành phố

Hồ Chí Minh

- Đề xuất được một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học củacác trường Tiểu học ở Quận 4 - Thành phố Hồ Chí Minh.

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, luận văn có 3chương

Chương 1 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

Chương 2 Thực trạng quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học của cáctrường tiểu học ở quận 4 – Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3 Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học của cáctrường tiểu học ở quận 4 – Thành phố Hồ Chí Minh

Chất lượng giáo dục và đào tạo được coi là một nội dung công tác quan trọngcủa ngành giáo dục, là vấn đề sống còn của nỗi quốc gia, mỗi dân tộc và chế độ.Chính vì vậy, chất lượng giáo dục luôn là đối tượng nghiên cứu hàng đầu của nhiềuthế hệ các nhà khoa học trong và ngoài nước từ trước đến nay Đối với sự nghiệp giáodục và đào tạo thì hiệu quả và chất lượng giáo dục phụ thuộc vào chính giáo viên vàcông tác của người quản lý trong nhà trường.

Ở bất kỳ thời đại nào, quản lý luôn giữ vị trí vô cùng quan trọng đối với việcvận hành và phát triển xã hội Trong đó, quản lý có vai trò quyết định sự thành công,bởi chỉ có sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ đề quản lý lê đối tượng quản lýmới có thể sử dụng có hiệu quả các tiềm năng, cơ hội của hệ thống để đạt mục tiêu đề

ra trong điều kiện môi trường luôn biến động và thách thức

Quản lý giáo dục thuộc lĩnh vực văn hóa – giáo dục Trong quản lý giáo dục,quản lý chuyên môn là lĩnh vực được xem là quan trọng và phức tạp nhất, vì trong đó

có quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học Trong nhà trườngtiểu học, hiệu trưởng cần có đội ngũ chuyên môn tham mưu giúp cho hoạt động giảngdạy tốt Mục tiêu chủ yếu của công việc này là đảm bảo chất lượng dạy học và giáo

dục học sinh theo mục tiêu của cấp học Để công tác quản lý nhà trường thuận lợi vàthành công thì quản lý hoạt động dạy học là then chốt, người hiệu trưởng cần nghiêncứu thực tiễn quản lý nhà trường để tìm ra những biện pháp quản lý hữu hiệu.

Các nhà nghiên cứu giáo dục Liên Xô (cũ) rất quan tâm đến công tác quản lýkhoa học có hiệu quả để nâng cao chất lượng dạy học, chất lượng giáo dục Muốnnâng cao chất lượng dạy học phải có đội ngũ giáo viên có trình độ sư phạm và nănglực chuyên môn Các nhà nghiên cứu cho rằng kết quả toàn bộ hoạt động của nhàtrường phụ thuộc vào việc tổ chức đúng đắn, hợp lý công tác quản lý hoạt động củagiáo viên trên cơ sở phân công lao động, phân nhiệm cụ thể, rõ ràng, đúng người,đúng việc Hay nói cách khác một trong những biện pháp để quản lý hoạt động dạyhọc hiệu quả là xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trở thành tập hợp, trong đónhững người giáo viên yêu trẻ, biết giao tiếp với trẻ, nắm vững chuyên môn giảngdạy, nắm vững các khoa học có liên quan đến các môn học trong nhà trường, vậndụng linh hoạt lý luận dạy học, lý luận giao tiếp, tâm lý học… trong thực tiễn công táccủa mình, đồng thời phải thành thạo kỹ năng trong một lĩnh vực nào đó

Với mục đích đưa giáo viên Việt Nam bắt kịp nhịp thời đại, các nhà khoa học,các nhà sư phạm, các cán bộ giáo dục ở Việt Nam nghiên cứu về quản lý nhà trườngnhư: Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Ngọc Quang, Các nhà nghiên cứu đã nêulên nguyên tắc chung của công tác quản lý chuyên môn, quản lý hoạt động dạy họccủa người giáo viên như sau:

- Bảo đảm lao động theo định mức nhà nước quy định đối với mỗi giáo viên

- Xác định trách nhiệm của mỗi giáo viên bộ môn theo điều lệ nhà trường làchịu trách nhiệm trước hiệu trưởng nói riêng và trước nhà nước nói chung về chấtlượng giảng dạy, chất lượng giáo dục đối với mỗi học sinh lớp mình phụ trách

- Khẳng định nhiệm vụ, trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm trước Nhà nước,trước Hiệu trưởng về việc thực hiện nhiệm vụ được ghi trong điều lệ nhà trường

Để nâng cao chất lượng dạy và học, Nguyễn Văn Lê – nhà nghiên cứu quản lýnhà trường đã khẳng định: cần có giải pháp phòng ngừa, khắc phục hiện tượng họcsinh yếu kém, cần chú trọng các biện pháp giáo dục tư tưởng chính trị cho cán bộ giáoviên và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ nhằm xây dựng tiềm lực giảng dạy cho mỗigiáo viên.

Như vậy, các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã nghiên cứu và nêu lên một

số biện pháp quản lý nhà trường, trong đó quản lý chuyên môn của người hiệu trưởng,song mới chỉ nêu lên biện pháp chung cho trường phổ thông chưa có biện pháp riêngcho từng cấp học, bậc học Hiện nay, việc nâng cao chất lượng dạy học đang là mộtyêu cầu cấp bách trong điều kiện thực hiện đổi mới chương trình sách giáo khoa nóichung và cấp Tiểu học nói riêng Vấn đề này không chỉ còn là sự quan tâm của riêngnhà trường mà còn là mối quan tâm bức xúc của toàn ngành giáo dục, xã hội, bởi lẽchất lượng hoạt động dạy học nói chung và chất lượng dạy của giáo viên tiểu học nóiriêng có ý nghĩa quyết định đến chất lượng của cấp học tiếp theo và chất lượng nguồnnhân lực phục vụ cho sự nghiệp CNH – HĐH đất nước Để giúp cho việc nâng caochất lượng dạy học có hiệu quả thì cần phải có người chỉ huy, người nhạc trưởng,người hiệu trưởng giỏi thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà trường, trong đó có nhiệm vụtrọng tâm là quản lý chuyên môn, quản lý hoạt động dạy của GV và hoạt động học của

HS Đây chính là một yêu cầu của thực tế khách quan, một thử thách mới với ngườiquản lý giáo dục hiện nay, cần phải được nghiên cứu một cách cụ thể, phù hợp vớitừng địa bàn, hoàn cảnh, môi trường giáo dục

1.2 Các khái niệm cơ bản

Để giải quyết một số vấn đề đặt ra trong luận văn, chúng tôi làm rõ các kháiniệm cơ bản liên quan đến đề tài

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục và giải pháp quản lý giáo dục :

1.2.1.1 Quản lý

Ngày nay, nhiều người thừa nhận rằng quản lý trở thành một nhân tố của sựphát triển xã hội Sự phát triển của xã hội loài người dựa vào ba yếu tố cơ bản đó là:tri thức, sức lao động và trình độ quản lý Tri thức là sự hiểu biết của con người về thếgiới: lao động là sự vận dụng tri thức để tác động vào thế giới đem lại của cải, vậtchất; còn quản lý bao gồm cà tri thức và lao động Quản lý là sự tổ chức điều hành,kết hợp vận dụng tri thức với việc sử dụng sức lao động để phát triển sản xuất xã hội.Việc kết hợp không tốt thì xã hội trì trệ, sự phát triển sẽ chậm lại.

Trong nghiên cứu khoa học, có rất nhiều quan điểm khác nhau về quản lý theonhững cách tiếp cận khác nhau

Có thể điểm qua một vài quan điểm của các nhà nghiên cứu như sau:

Quản lý là một thuộc tính lịch sử của mọi quá trình lao động Nó là một hiệntượng xã hội xuất hiện từ rất sớm, đúng như C.Mác đã nói: “Bất cứ lao động xã hộitrực tiếp hay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô tương đối lớn thì ítnhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thựchiện chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất, khác với

sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm thì tự mìnhđiều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”

- Pall Hersay và Ken Blanc Hard trong cuốn “Quản lý nguồn nhân lực” thì xemxét “Quản lý như là một quá trình làm việc cùng và thông qua các cá nhân, các nhómcũng như cá nguồn lực khác để hình thành các mục đích của tổ chức”

- Theo W.Taylor: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm

và làm cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ tiền nhất”

Theo quan điểm hệ thống thì quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướngcủa chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềmnăng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến đổi củamôi trường

-Theo GS.Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạchcủa chủ thể quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến”

Theo Trần Hữu Cát, Đoàn Minh Duệ thì: “Quản lý là hoạt động thiết yếu nảysinh khi con người hoạt động tập thể, trong đó quan trọng nhất là khách thể con ngườinhằm thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức”

Tóm lại, bàn về khái niệm quản lý, các tác giả đều thống nhất chung là: Quản lý

là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức của chủ thể quản lý đến khách thể quản

lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt mụctiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường

Mặt khác, chúng ta có thể hiểu: Quản lý là sự phối hợp, sự hỗ trợ của nhiềungười, làm sao cho mục tiêu của mỗi cá nhân biến thành thành tựu của xã hội Quản lývừa là khoa học vừa là nghệ thuật

1.2.1.2 Quản lý giáo dục

Giáo dục là quá trình đào tạo con người một cách có ý thức, có mục đích nhằmchuẩn bị cho con người tham gia lao động xã hội bằng cách tổ chức việc truyền thụ vàlĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử của xã hội loài người Tham gia quá trình giáo dục

có người dạy, người học và những yếu tố khác có liên quan đến việc dạy và học, tạothành hệ thống giáo dục Hệ thống giáo dục là một bộ phận của hệ thống xã hội, quản

lý giáo dục chính là quản lý bộ phận này của xã hội

Giáo dục là một hoạt động đặc trưng của lao động xã hội nhằm thực hiện quátrình truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội qua các thế hệ, đồng thời làđộng lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội Để hoạt động này vận hành có hiệu quả,giáo dục phải được tổ chức thành một hệ thống các cơ sở giáo dục Điều này dẫn đếnmột tất yếu là phải có một lĩnh vực hoạt động có tính độc lập tương đối trong giáodục, đó là công tác quản lý giáo dục (để quản lý các cơ sở giáo dục)

Vậy quản lý giáo dục là gì? Theo P.V Khuđôminxky: “Quản lý giáo dục là tácđộng có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấpkhác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (từ Bộ GD đến nhà trường) nhằm mụcđích bào đảm việc giáo dục Cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, bảo đảm sự phát triểntoàn diện, hài hòa của họ”

Theo GS.Nguyễn Ngọc Quang “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động

có mục đích, có kế hoạch, hợp với quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm hệ thốnggiáo dục vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thể hiện được cáctính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trìnhdạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ được giáo dục đến mục tiêu dự kiến, tiến lên trạngthái mới về chất”

Cũng theo GS Nguyễn Ngọc Quang, trong khái niệm quản lý giáo dục có sựphân cấp quản lý, từ cấp trung ương đến cấp tỉnh, cấp huyện, thị Quản lý giáo dụcbao hàm cả quản lý hệ thống giáo dục quốc dân và quản lý các phân hệ của nó, đặcbiệt là quản lý trường học Cơ quan tối cao quản lý giáo dục là Bộ GD & ĐT, đứngđầu là Bộ trưởng với tư cách là chủ thể quản lý ngành giáo dục của cả nước

Văn kiện Hội nghị lần thứ hai BCH TW Đảng khóa VIII viết: “Quản lý giáodục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa hoạtđộng sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quảnhất”

GS.TS.Phạm Minh Hạc cho rằng: “Quản lý giáo dục là tổ chức các hoạt độngdạy học Có tổ chức được các hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhàtrường phổ thông Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mới quản lý được giáo dục, tức là cụ thểhóa đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối thành hiện thực, đáp ứng yêu cầucủa nhân dân, của đất nước”

Những khái niệm trên tuy cách diễn đạt khác nhau như ta có thể hiểu chung là:Quản lý giáo dục là sự tác động có tổ chức, có định hướng, phù hợp với quy luật

khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục ởtừng cơ sở trường học và của toàn hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu đã định.

1.2.1.3 Giải pháp quản lý giáo dục

Có thể đưa ra 3 giải pháp trong quản lý giáo dục:

Phương pháp tổ chức hành chánh: bao gồm các biện pháp tác động trực tiếp vềmặt tổ chức hành chính nhằm bảo đảm tính đồng bộ, nhịp nhàng và tính liên tục củacác quá trình lao động trong các tổ chức giáo dục Nó thể hiện ở tính chất bắt buộc đốivới cấp dưới

Phương pháp kinh tế tác động gián tiếp đến đối tượng quản lý trên cơ sở những

cơ chế kích thích tạo ra sự quan tâm nhất định về lợi ích vật chất để con người tự điềuchỉnh hành động nhằm hoàn thành một nhiệm vụ cụ thể Sự kết hợp đúng đắn các lợiích xã hội, lợi ích tập thể và lợi ích cá nhân là tác động gián tiếp mạnh mẽ làm chocon người tích cực lao động, có thái độ tự giác đối với nhiệm vụ được giao

Phương pháp tâm lý xã hội nhằm động viên tinh thần chủ động, tích cực, tựgiác của mọi người đảm bảo mối quan hệ thân ái hợp tác cùng giúp đỡ lẫn nhau hoànthành nhiệm vụ, tạo ra sự thỏa mãn tinh thần trong từng người và trong tập thể sưphạm

Giáo dục là một hiện tượng sư phạm – xã hội, chứa đựng nhiều quy luật thuộccác lĩnh vực khác nhau Vì vậy, việc áp nhiều phương pháp quản lý là điều dễ hiểu.Vấn đề là không nên tuyệt đối hóa một phương pháp nào, mà tùy vào tình huống cụthể, vận dụng khéo léo nhằm đạt kết quả cao nhất

1.2.2 Hoạt động dạy học và hoạt động dạy học ở trường tiểu học

1.2.2.1 Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học tồn tại như một hoạt động xã hội, nó gắn liền với hoạt độngcủa con người Mục đích dạy học phản ánh tập trung nhất những yêu cầu của xã hội

đối với quá trình dạy học Nó gắn liền với mục tiêu giáo dục nói chung và mục tiêugiáo dục đào tạo bậc tiểu học nói riêng.

Hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động: hoạt động dạy và hoạt động học.Hai hoạt động này luôn gắn bó mật thiết với nhau, tồn tại cùng nhau, có tác động qualại lẫn nhau, là tiền đề phát triển cho nhau Trong đó, hoạt động dạy của người GV là

tổ chức, điều khiển HS học tập; hoạt động học của HS là chủ động tích cực, tự giác vàsáng tạo dưới sự điều khiển của GV

a Khái niệm về hoạt động dạy:

Theo quan điểm của tác giả Nguyễn Cảnh Toàn, Trần Bá Hoành, Vũ Văn Tảo,Nguyễn Kỳ thì hoạt động dạy là hoạt động tổ chức, hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợicho người học hoạt động, để tự người học thu lượm tri thức, chiếm lấy tài sản sở hữucủa mình Người dạy giúp đỡ người học thực hiện phương pháp học

Như vậy,vai trò của người GV không chỉ truyền thụ nội dung kiến thức,màchính là người tạo hứng thú học tập, hướng dẫn người học về phương pháp Ngoài ra,người thầy lúc bấy giờ đóng vai trò là người trọng tài, cố vấn, kết luận về các cuộctranh luận, đối thoại trò – trò, thầy – trò, để khẳng định về mặt khoa học kiến thức dongười học tìm ra Cuối cùng, thầy là người kiểm tra, đánh giá kết quả học của HS trên

cơ sở tự đánh giá, tự điều chỉnh

b Khái niệm về hoạt động học:

Hoạt động học là tác động của chủ thể đến đối tượng nhằm đạt được mục tiêunhất định

Học sinh với tư cách là chủ thể của hoạt động học phải tự mình tìm ra kiến thứcbằng hành động chính mình dưới hướng dẫn của thầy Tuy nhiên, tri thức do HS tựtìm ra dễ mang tính chủ quan, phiến diện, thiếu cơ sở khoa học Vì vậy, người thầycần tổ chức để học trò được thể hiện, trình bày sản phẩm của mình ở tập thể lớp học,trao đổi với bạn để tăng thêm tính khách quan khoa học trong tri thức do họ tự tìm ra

Trên cơ sở ý kiến của thầy, của bản, trò tự kiểm tra, đánh giá, sửa chữa sai sót, rútkinh nghiệm về cách học, cách giải quyết vấn đề.

Hoạt động học gắn liền với đối tượng học Đối tượng học là nội dung bài học,vấn đề học hay kiến thức tri thức

1.2.2.2 Hoạt động dạy học ở trường tiểu học

Ở trường Tiểu học, hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm của GV Đây làhoạt động đặc trưng nhất của nhà trường phổ thông

Mục tiêu dạy học ở tiểu học là phát triển những đặc tính tự nhiên tốt đẹp của trẻ

em, hình thành ở HS lòng ham hiểu biết và những đức tính, kĩ năng cơ bản đầu tiên đểtạo hứng thú học tập tốt Xây dựng bậc tiểu học lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc,phát triển bền vững và về cơ bản trình độ tiên tiến

Về nội dung: Giáo dục toàn diện, trong đó phần lớn (khoảng trên dưới 60%) lànhững nội dung có phần ổ định, bền vững (như Tiếng Việt; 4 phép tính cộng, trừ,nhân, chia; một số kĩ năng sống cơ bản có tính truyền thống) và những nội dung giáodục được cập nhật có tính thời đại, những nội dung được chắt lọc từ nền văn hóa củađịa phương, của cộng đồng Ở bậc Tiểu học cần và có điều kiện thực hiện những nộidung thuộc quốc ngữ, quốc sử và quốc văn

Nội dung giáo dục ở lĩnh vực giáo dục và ở môn học bậc tiểu học được lựachọn, xây dựng theo các nguyên tắc: phát triển, chuẩn mực và tối ưu Bậc tiểu học làbậc học hướng chủ yếu vào hình thành cho học sinh hệ thống kĩ năng cơ bản trên cơ

sở có lí thuyết và khả năng tư duy Vì vậy, thực chất của phương pháp giáo dục, dạyhọc ở tiểu học là tổ chức cho HS hoạt động, tổ chức cho HS học tập, hay có thể gọi làphương pháp “Thầy tổ chức – Trò hoạt động”

Từ đó cho thấy, giáo dục tiểu học đã trở thành cấp học bắt buộc với mục tiêunhằm giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài

về đạo đức,…Học sinh tiểu học ngày hôm nay phải được chuẩn bị để đón nhận những

thách thức của việc hòa nhập toàn cầu, liên quan đến sự tồn tại của dân tộc và pháttriển bền vững quốc gia Nhà trường tiểu học không chỉ dạy chữ cho HS mà còn dạycách học, dạy cách tự định hướng, cách giao tiếp, ứng xử, kỹ năng sống ,ạo khả năng

tự nâng cao hiểu biết của bản thân

Giáo dục tiểu học là cấp học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, tạo cơ sởban đầu cho việc hình thành và phát triển nhân cách HS, đặt nền tảng vững chắc chogiáo dục phổ thông và toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân thì việc nâng cao chấtlượng dạy học ở cấp học này là cực kỳ quan trọng

1.2.3 Chất lượng và chất lượng dạy học ở tiểu học

1.2.3.1 Chất lượng

Chất lượng là một khái niệm trừu tượng, khó và hiện có nhiều định nghĩa khácnhau tùy theo tính chất của các lĩnh vực hoạt động và cách tiếp cận khác nhau Có một

số quan niệm về chất lượng được trình bày dưới đây:

Chất lượng là khái niệm phức tạp, khó đo lường, khó định nghĩa, khó lý giải vàphụ thuộc vào góc nhìn của người đánh giá

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: Chất lượng là phạm trù triết học biểu thịnhững thuộc tính bản chất của sự vật chỉ rõ là cái gì? Tính ổn định tương đối của sựvật phân biệt nó với sự vật khác Chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật Chấtlượng được biểu thị ra ngoài qua các thuộc tính Nó là sự liên kết các thuộc tính của

sự vật lại làm một, gắn bó các sự vật như một tổng thể, bao quát toàn bộ sự vật vàkhông tách khỏi sự vật Sự vật trong khi vẫn còn là bản thân nó thì không thể thiếumất chất lượng của nó Sự thay đổi về chất lượng kéo theo sự thay đổi của sự vật vềcăn bản Chất lượng sự vật bao giờ cũng gắn liền với tính quy định về số lượng của nó

và không tồn tại ngoài tính quy định ấy Mỗi sự vật bao giờ cũng có sự thống nhất của

số lượng và chất lượng

Chất lượng là tổng thể những tính chất, thuộc tính cơ bản của sự vật (sự việc) làm cho sự vật (sự việc) này phân biệt với sự vật (sự việc) khác (Từ điển Tiếng Việtphổ thông).

Chất lượng là mức hoàn thiện, là đặc trưng tuyệt đối, dấu hiệu đặc thù, các dữkiện, các thông số cơ bản (Oxford Pocket Dictionary)

Chất lượng là tiềm năng của một sản phẩm hay một dịch vụ nhằm thỏa mãn nhucầu người sử dụng (Tiêu chuẩn Pháp NFX50 – 190)

Theo tác giả Lê Đức Phúc “Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của conngười, sự vật, sự việc Đó là tổng thể những thuộc tính cơ bản khẳng định sự tồn tạicủa sự vật và phân biệt nó với những sự vật khác”

Chất lượng là “sự phù hợp với mục tiêu” Mục tiêu ở đây được hiểu một cáchrộng rãi, bao gồm các sứ mạng, các mục đích, Sự phù hợp với mục tiêu có thể là sựđáp ứng mong muốn của những người quan tâm, là đạt được hay vượt qua các tiêuchuẩn đặt ra

Chất lượng “là tập hợp các đạt tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thựcthể đó khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn”

Tóm lại: khái niệm chất lượng phản ánh mặt vô cùng quan trọng của sự vật,hiện tượng, là cái làm nên giá trị, bản chất của sự vật, hiện tượng, là yếu tố cho những

sự vật, hiện tượng này khác với những sự vật, hiện tượng khác

Khái niệm chất lượng, theo nghĩa rộng, bao hàm cả khái niệm hiệu quả

1.2.3.2 Chất lượng dạy học ở trường tiểu học

Chất lượng dạy học chính là chất lượng của người học hay tri thức phổ thông

mà người học lĩnh hội được Vốn học vấn phổ thông toàn diện vững chắc ở mỗi người

là chất lượng đích thực của dạy học

Khái niệm chất lượng dạy học liên quan mật thiết với khái niệm hiệu quả dạyhọc Nói đến hiệu quả dạy học tức là nói đến mục tiêu đã đạt được ở mức độ nào, sựđáp ứng kịp thời yêu cầu của nhà trường, chi phí tiền của, sức lực và thời gian cầnthiết ít nhất nhưng lại mang đến kết quả cao nhất

Chất lượng dạy học ở trường phổ thông được đánh giá chủ yếu về hai mặt họclực và hạnh kiểm của người học Các tiêu chí về học lực là kiến thức,kỹ năng vậndụng và thái độ Về bản chất, hạnh kiểm phản ánh trình độ phát triển của ý thức trongmối quan hệ với những ngưới khác, nhà trường, gia đình, xã hội và bản thân Có 4 tiêuchí đánh giá hạnh kiểm người học: Sự hiểu biết về các chuẩn mực hiện hành, năng lựcnhận dạng hành vi, các tác động chi phối hành động, sự thể hiện thái độ tình cảm

Đánh giá chất lượng dạy học là việc khó khăn và phức tạp, cần có quan điểmđúng và phương pháp đánh giá khoa học Chất lượng dạy học liên quan chặt chẽ đếnyêu cầu kinh tế xã hội của đất nước, sản phẩm dạy học được xem là có chất lượng caokhi nó đáp ứng tốt mục tiêu giáo dục mà yêu cầu kinh tế - xã hội đặt ra với giáo dụctiểu học

Quản lý chất lượng hoạt động dạy học:

Quản lý chất lượng là quản lý cái phẩm chất, giá trị của một con người, của sựvật, hiện tượng

Quản lý chất lượng là quản lý tạp hợp các đặc tính của một thực thể (hay hệthống) nhằm giúp cho thực thể (hay hệ thống) đó đạt đến mục tiêu định trước.

Quản lý chất lượng hoạt động dạy học không chỉ là quản lý đơn thuần các hoạtđộng dạy học mà phải quản lý đến qúa trình tác động tới tất cả các thành tố sư phạm

có tác dụng hỗ trợ, giúp đỡ phục vụ cho hoạt động dạy học của thầy và trò trong đóchú trọng đến các khâu như: mục tiêu, nội dung, phương pháp, kết quả Quản lý chấtlượng dạy học cũng không chỉ là quản lý đến chất lượng của giá trị, ý chí, kỹ năng vàthái độ của người học thông qua quá trình tổ chức của dạy học

Quản lý chất lượng dạy học thực chất là quản lý các hoạt động toàn diện trongnhà trường nhằm thực hiện các nhiệm vụ sau:

Trang bị cho HS những tri thức khoa học phổ thông cơ bản, hiện đại

Rèn luyện cho HS hệ thống những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng; phát triển các kỹnăng tâm lý đặc biệt là năng lực tư duy và năng lực hoạt động trí tuệ

Hình thành các phẩm chất tư cách đạo đức cho HS

Phương hướng chung để nâng cao chất lượng dạy học là phải cải tiến các giảipháp sư phạm và giải pháp quản lý

Trong quản lý hoạt động dạy học tiểu học cần chú trọng quản lý các yếu tố cơbản:

Quán triệt mục tiêu, chương trình, kế hoạch và nội dung dạy học tiểu học

Xây dựng và đảm bảo các điều kiện cần thiết cho hoạt động dạy học: đội ngũ

GV, CSVC kỹ thuật, quy mô đào tạo, tài chính, môi trường sư phạm, môi trường xãhội và mối quan hệ trong việc lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra nhằm nâng caochất lượng dạy học

Các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học phải được xác định từmục tiêu giáo dục tiểu học, tức là phát triển nhân cách HS theo hướng phát triển toàndiện nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Yêu cầu của việc quản lý chất lượng hoạt động dạy học ở tiểu học

Trường tiểu học là nơi trực tiếp thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học – bậc họcnền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Quản lý trường tiểu học là một khâu quantrọng của hệ thống quản lý ngành học Quản lý chất lượng hoạt động dạy học ở trườngTiểu học thực chất là quản lý các khâu lập kế hoạch bài dạy, giảng bài và đánh giá kếtquả dạy học của đội ngũ GV nhằm đạt tới mục tiêu từng môn học, từng chương, từngbài và mục tiêu chung của việc dạy học

Chú trọng đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo của HS, “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ mộtchiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học…từng bước áp dụngphương pháp tiên tiến và hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện thời gian

tự học, nghiên cứu của HS Dạy cho HS cách tự học, tự tìm tòi phát huy nội lực sángtạo trong quá trình học tập là chức năng, nhiệm vụ của người thầy giáo để nâng caochất lượng HS

Xây dựng đội ngũ GV đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu.Đặc biệt, xây dựng đội ngũ GV giỏi làm nòng cốt của nhà trường, tạo điều kiện nângcao chất lượng dạy học nhằm xây dựng nhà trường vững mạnh toàn diện

Quản lý việc khai thác, bảo quản CSVC, trang thiết bị là điều kiện quan trọng

để nâng cao chất lượng hoạt động dạy học trong nhà trường

Tăng cường công tác thi đua trong nhà trường, tạo thành phong trào thi đuarộng khắp và sôi nổi trên mọi mặt công tác

Tăng cường công tác xã hội hóa giáo dục, thu hút và phát huy tối đa sức mạnhcộng đồng tham gia góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

1.2.4 Khái niệm giải pháp

Theo từ điển Tiếng Việt: “giải pháp là phương pháp giải quyết một vấn đề cụthể”

Còn theo Nguyễn Văn Đạm: “giải pháp là toàn bộ những ý nghĩ có hệ thốngcùng với những quyết định và hành động theo sau, dẫn tới sự khắc phục một khókhăn”

Để hiểu rõ khái niệm giải pháp, chúng ta cần phân biệt nó với một số khái niệmtương tự như phương pháp, biện pháp Điểm giống nhau của các khái niệm là đều nói

về cách làm, cách tiến hành, cách giải quyết một công việc, một vấn đề Còn điểmkhác nhau ở chỗ: biện pháp chủ yếu nhấn mạnh đến cách làm, cách hành động cụ thể,trong khi đó phương pháp nhấn mạnh đến trình tự các bước có quan hệ với nhau đểtiến hành một công việc có mục đích

Theo Hoàng Phê thì “Phương pháp là hệ thống các cách sử dụng để tiến hànhmột công việc nào đó”

Còn theo Nguyễn Văn Đạm: phương pháp được hiểu là trình tự cần theo trongcác bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có mục đích nhất định

Với khái niện biện pháp, theo từ điển Tiếng Việt, đó là cách làm, cách giảiquyết một vấn đề cụ thể

Như vậy, khái niệm giải pháp tuy có những điểm chung với các khái niệm trênnhưng nó có điểm riêng Điểm riêng cơ bản của thuật ngữ này là nhấn mạnh đếnphương pháp giải quyết một vấn đề, với sự khắc phục khó khăn nhất định Trong mộtgiải pháp có thể bao gồm nhiều biện pháp

1.3 Một số vấn đề cơ bản về quản lý nhà trường và quản lý chất lượng dạy học ở trường Tiểu học

1.3.1 Về cơ cấu, chức năng, nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ quản lý trường Tiểu học:

1.3.1.1 Về cơ cấu

Căn cứ vào cơ cấu tổ chức của trường tiểu học, vào tính chất công tác và sựphân công, phân nhiệm hiện nay ở trường tiểu học, có thể phân loại thành phần cán

bộ, giáo viên chủ yếu ở trường tiểu học gồm: Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viênphục vụ giảng dạy, giáo dục.

Cán bộ quản lý một trường gồm một hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng, có thể

là một, hai, hoặc ba phó hiệu trưởng tùy vào qui mô trường lớp của từng trường Cán

bộ quản lý của một trường học còn là những người được hiệu trưởng bổ nhiệm theoqui định hiện hành

1.3.1.2 Chức năng

Thực chất công tác quản lý được thể hiện ở chức năng quản lý Qua các tài liệunghiên cứu lý luận quản lý giáo dục, có hai loại chức năng: chức năng cơ bản và chứcnăng cụ thể

Chức năng cơ bản của quản lý là chức năng mà ở bất cứ cấp độ quản lý nào vàbất kỳ đối tượng quản lý nào cũng phải thực hiện chức năng ấy Chức năng cơ bảnđược thể hiện ở chức năng lập kế hoạch, tổ chức,chỉ đạo, kiểm tra Hiệu trưởng nhàtrường phải thực hiện chức năng quản lý cơ bản trong công tác quản lý của mình

Công tác quản lý nhà trường có những nét đặc thù, do đó các chức năng quản lýkhông đứng riêng lẻ mà thường được kết hợp, lồng vào nhau theo chu kỳ quản lý khépkín: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch và kiểm tra việc thực hiện kếhoạch thông qua những nhiệm vụ cụ thể

Chức năng cụ thể của quản lý giáo dục được Hà Thế Ngữ nêu rõ “Mỗi chứcnăng của quản lý giáo dục là sự kết hợp giữa một chức năng cơ bản quản lý với mộtthành tố của hệ thống giáo dục nhà trường Khi xây dựng bốn chức năng cơ bản củaquản lý đồng thời cũng xây dựng những nhiệm vụ (có tính chức năng) của nhà trườngchúng ta hiện nay Những nhiệm vụ đó được trình bày dưới dạng mục tiêu quản lýtương ứng với các thành tố của đối tượng quản lý biểu hiện dưới dạng các quá trình bộphận”

Với tính chất phức tạp của quản lý giáo dục, mục tiêu quản lý có nhiều mục tiêurất khó giám sát, kiểm tra, đáng giá cụ thể Để công tác quản lý nhà trường đạt hiệuquả, Hiệu trưởng phải thực hiện các chức năng mềm dẻo, linh hoạt.

1.3.1.3 Nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học

Luật Giáo dục, Điều 49 khoản 1 quy định rõ: “Hiệu trưởng là người chịu tráchnhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền bổnhiệm, công nhận” Điều lệ trường tiểu học, điều 17 ghi rõ vị trí, vai trò, nhiệm vụ củaHiệu trưởng

Theo Dakharop: “Hiệu trưởng là thủ trưởng của nhà trường là người tổ chứcchính quá trình dạy học Với tư cách vừa là nhà giáo dục vừa là nhà quản lý, hiệutrưởng có trách nhiệm bảo đảm sự phát triển của toàn bộ công tác nhà trường” Làngười quản lý trường học, hiệu trưởng phải nắm vững lý luận quản lý, nghiệp vụ quản

lý, chu trình quản lý bằng nguyên tắc, luật pháp thể hiện qua các chức năng: dự kiến,

tổ chức, quyết định, phối hợp và trọng tài ở các hoạt động cụ thể: kế hoạch hóa, thống

kê, quản lý trường sở, quản lý hoạt động dạy học, quản lý nhân sự, quản lý tài chính,kiểm tra

Với trọng trách trên, Hiệu trưởng phải là nhà canh tân giáo dục nhằm mục đích

vì sự phát triển của thế hệ trẻ của xã hội Hiệu trưởng phải tăng cường, củng cố niềmtin, giá trị, cách thức hoạt động, hủy cái cũ kỹ, lạc hậu, kiến tạo cái mới, phát triểntiềm năng cá nhân, phù hợp yêu cầu trong từng thời điểm, hướng hoạt động đạt đượcmục tiêu

Tuy nhiên mọi nhiệm vụ đều tập trung vào hoạt động dạy học, nhiệm vụ trungtâm của nhà trường phổ thông Hiệu trưởng phải năm vững chương trình, nội dung,phương pháp giảng dạy, đặc biệt là nắm bắt kịp những đổi mới, những thành tựu khoahọc giáo dục, bồi dưỡng, tư vấn, đánh giá lao động của giáo viên Tại khoản 1, điều

53, Luật Giáo dục ghi rõ: “Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục kháctheo mục tiêu, chương trình giáo dục”

1.3.2 Việc quản lý trường tiểu học của các cấp giáo dục và ban ngành

Giáo dục tiểu học nhằm giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu cho sự pháttriển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản

để HS tiếp tục học trung học cơ sở

Quản lý không thể tồn tại được vì quản lý mà quản lý tồn tại được nhờ vào cácmục tiêu và hệ thống các mục tiêu của tổ chức Do vậy, lựa chọn mục tiêu giáo dục làđiểm xuất phát Là giai đoạn đầu của quản lý giáo dục Nhiệm vụ tiếp theo của cácnhà quản lý là phải tìm kiếm và xây đắp những con đường thuận lợi, những phươngtiện hữu hiệu để đạt hiệu quả đạt được mục tiêu giáo dục, hoàn thành kế hoạch đề ra

Trong quá trình đào tạo, cần hướng vào đào tạo HS theo mục tiêu giáo dục Đây

là mục đích, thước đo kết quả hoàn thành nhiệm vụ

Quản lý nội dung: Luật Giáo dục đã quy định, nội dung giáo dục tiểu học là:

“Giáo dục tiểu học phải bảo đảm cho HS có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên,

xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết và tính toán ‘ thói quenrèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu về hát, muá, âm nhạc, mỹthuật

Quản lý phương pháp: Nghị quyết TW2 ( khóaVIII) ghi rõ: “Đổi mới mạnh mẽphương pháp giào dục – đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tưduy sáng tạo cho người học Từng bước áp dụng cá phương pháp tiên tiến và phươngtiện hiện đại vào quá trình dạy học

Luật Giáo dục quy định phương pháp giáo dục chung cho HS là: “Phải phát huytính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng người họcnăng lực tự học, khả năng thực hành lòng say mê học tập, ý chí vươn lên”

Quản lý kết quả: Nghị quyết 2 (khóa VIII) của BCH TW Đảng đã ghi rõ phảinhanh chóng cải tiến các hình thức thi và đánh giá

Công tác kiểm tra, đánh giá là ghi nhận những kết quả học tập, rèn luyện của

HS, giúp người quản lý thu được những thông tin ngược, nắm được tình hình thựchiện các quyết định quản lý, thực hiện kế hoạch để có thể điều chỉnh kịp thời khi cầnthiết Quản lý tốt việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập còn là đòn bẩy thúc đẩy việcchiếm lĩnh tri thức, sự thi đua phấn đấu học tập, rèn luyện của HS

1.3.3 Các nội dung cơ bản của công tác quản lý chất lượng dạy học ở các trường tiểu học

a Nội dung quản lý chất lượng dạy học ở tiểu học

Theo từ điển Tiếng Việt: “Dạy học là để nâng cao trình độ văn hóa, phẩm chấtđạo đức theo một chương trình nhất định”

Dạy học là một hoạt động chủ yếu của nhà trường Hoạt động dạy học giúp chohọc sinh Tiểu học vừa chiếm lĩnh được những tri thức sơ đẳng ngày càng có hệ thống,vừa chiếm lĩnh được cách thức hoạt động với những phẩm chất hoạt động trí tuệ (tínhđịnh hướng, tính độc lập, tính linh hoạt,tính mềm dẻo, tính khái quát, ) Trên cơ sở

đó, các em phát triển được trí tuệ Mặt khác, hoạt động dạy học giúp cho học sinh tiểuhọc không phải nắm được những tri thức rời rạc, phiến diện mà nắm được những trithức ngày càng có hệ thống, toàn diện về tự nhiên, xã hội, tư duy và biết chuyển hóanhững tri thức đó thành những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng; đảm bảo kết hợp học vớihành, biết vận dụng những điều đã học vào thực tiễn

Theo tác giả Võ Quang Phúc: “Dạy học là hệ thống những tác động qua lại lẫnnhau giữa nhiều nhân tố nhằm mục đích trang bị kiến thức, hình thành kỹ năng, kỹxảo tương ứng và rèn luyện đạo đức cho người dân Chính những nhân tố hợp thànhhoạt động này cùng với hệ thống tác động qua lại lẫn nhau giữa chúng đã làm cho dạyhọc thực sự tồn tại như một thực thể toàn vẹn –một hệ thống”

Với quan niệm trên, dạy học là một hoạt động mang tính toàn vẹn hệ thống

Theo các tác giả Thái Văn Thành và Chu Thị Lục thì: “Dạy học là một bộ phậncủa quá trình sư phạm tổng thể, là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và họcsinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo hoạtđộng nhận thức và thực tiễn, trên cơ sở đó phát triển năng lực tư duy và hình thành thếgiới quan khoa học”

Trong dạy học, công việc của người thầy giáo là tổ chức, điều khiển, hướngdẫn, uốn nắn những hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh Hoạt động dạy họcngày càng phải đáp ứng yêu cầu của thực tiễn thì phương pháp dạy học phải: “Pháthuy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng chongười học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê hoạc tập và ý chí vươnlên”

Hoạt động học được thể hiện ở việc học sinh tiếp nhận nhiệm vụ và kế hoạch do

GV đề ra, có kỹ năng thực hiện các thao tác nhằm giải quyết các nhiệm vụ do giáoviên yêu cầu, tự điều chỉnh hoạt động học tập dưới sự kiểm tra của GV và tự kiểm tracủa bản thân, tự tổ chức, tự điều khiển, tự đánh giá hoạt động dạy học để đạt kết quảtốt Nội dung của hoạt động học là tri thức, kỹ năng, thái độ

Theo GS.TS.Phạm Minh Hạc thì: “hoạt động học nhằm tiếp thu (lĩnh hội)những điều của hoạt động dạy truyền thụ và biến những điều tiếp thu được thành nănglực thể chất và năng lực tinh thần

Hoạt động dạy là hoạt động chuyên biệt của người lớn (người được đào tạonghề dạy học) tổ chức và điều khiển hoạt động học của trò nhằm giúp người học lĩnhhội nền văn hóa – xã hội, tạo ra sự phát triển tâm lý, hình thành nhân cách

Trong nhà trường phổ thông nói chung, trường tiểu học nói riêng thì hoạt độngdạy học là hoạt động trọng tâm, nó giúp cho học sinh nắm vững kiến thức phổ thôngmột cách có hệ thống hoạt động dạy của người thầy giáo Hoạt động dạy theo GS.Đặng Vũ Hoạt: “Hoạt động của thầy là hoạt động điều khiển, hoạt động của trò là đốitượng của quá trình dạy học”

b Quá trình dạy học :

Quá trình dạy học là tập hợp những hành động liên tiếp của giáo viên và củahọc sinh được giáo viên hướng dẫn, những hành động này nhằm làm cho học sinh tựgiác nắm vững hệ thống kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và trong quá trình đó, phát triểnđược năng lực nhận thức, nắm được các yếu tố của văn hóa lao động trí óc và chântay, hình thành những cơ sở của thế giới quan và hành vi cộng sản chủ nghĩa”

Các khái niệm khác:

QTDH là toàn vẹn, tích hợp Các thành tố của nó luôn tương tác với nhau, thâmnhập vào nhau, quy định lẫn nhau để tạo nên sự thống nhất biện chứng giữa:

 Dạy và học

 Truyền đạt và điều khiển trong dạy

 Lĩnh hội và tự điều khiển trong học

 Khái niệm khoa học là điểm xuất phát của dạy, lại là điểm kết thúc của học.QTDH : là hoạt động cộng tác giữa các chủ thể: Giáo viên – Học sinh – nhóm họcsinh; học sinh – học sinh

QTDH là quá trình nhận thức của học sinh dưới sự tổ chức, điều khiển của giáoviên Với tác động sư phạm của mình, thầy tổ chức, điều khiển hoạt động học tập củatrò Một kết luận có giá trị thực tiễn rút ra từ sự phân tích trên đối với người quản lýnhà trường là: hành động quản lý (điều khiển hoạt động dạy học) của hiệu trưởng chủyếu tập trung vào hoạt động của thầy và trực tiếp với thầy, gián tiếp với trò, thông quahoạt động của thầy quản lý hoạt động học của trò và các điều kiện vật chất kỹ thuật

c Quá trình dạy học tiểu học :

Quá trình dạy học ở tiểu học được tiến hành thông qua việc dạy học các mônhọc bắt buộc và tự chọn cho học sinh

Quá trình dạy học tiểu học là một quá trình xã hội, gắn liền hoạt động dạy củathầy và hoạt động học của trò với tư cách là hoạt động của hai chủ thể Các hoạt độngtrong quá trình dạy học nhằm mục đích nhất định, trên cơ sở hoàn thành nhiệm vụ xácđịnh Để truyền tải nội dung dạy học từ phía giáo viên đến họcsinh phải có nhữngphương pháp dạy học và phương tiện dạy học nhất định Các hoạt động này được tổchức sắp xếp theo các hình thức dạy học khác nhau Cuối cùng, sau một chu trình vậnđộng, các hoạt động dạy và hoạt động học phải đạt được tới kết quả dạy học mongmuốn.

Như vậy, quá trình dạy học tiểu học với tư cách là một hệ thống bao gồm nhữngnhân tố, thành tố cơ bản sau: Mục đích và nhiệm vụ dạy học; nội dung dạy học; thầy

và hoạt động dạy; trò và hoạt động học; các phương pháp và phương tiện dạy học; cáchình thức tổ chức dạy học; kết quả dạy học

Tất cả các nhân tố cấu thành của quá trình dạy học tiểu học đều tồn tại trongmối quan hệ biện chứng và thống nhất với nhau Mặt khác, toàn bộ hệ thống quá trìnhdạy học lại có mối liên hệ qua lại và thống nhất với các môi trường của nó

Dạy học cần có môi trường giáo dục thuận lợi ở cả hai phương diện vĩ mô và vi

mô Môi trường vĩ mô là môi trường kinh tế - xã hội phát triển và môi trường côngnghệ tiên tiến Môi trường vi mô là môi trường giáo dục gia đình, nhà trường và cácmối quan hệ trong cộng đồng thuận lợi, tích cực

Sự vận động và phát triển của quá trình dạy học tiểu học là kết quả tác độngbiện chứng và thống nhất giữa các yếu tố kể trên Kết quả dạy học là kết quả phát triểncủa toàn bộ hệ thống Muốn nâng cao chất lượng hoạt động dạy học phải nâng caochất lượng tổng hợp của toàn bộ hệ thống

d Quản lý hoạt động dạy học ở tiểu học :

Quản lý hoạt động dạy học ở tiểu học chính là quản lý quá trình dạy học tiểuhọc

Quản lý hoạt động dạy học là nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý giáo dục nóichung và quản lý nhà trường nói riêng.

Nội dung của quản lý hoạt động dạy học bao gồm nhiều hoạt động, quan hệ đếnnhiều đối tượng, đến nhiều mặt, đến nhiều lĩnh vực, nhiều phương tiện, rất đa dạng vàphong phú Có thể nói một cáh khái quát là mọi hoạt động trong nhà trường đều nhằmtạo điều kiện tốt nhất để hoạt động dạy học đạt chất lượng và hiệu quả cao Trên cơ sở

lý luận và qua tham khảo tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước, đặt biệt là quathực tiễn công tác, chúng tôi nhận thấy để quản lý tốt hoạt động dạy học, người CBQLcủa một nhà trường phải nắm vững và thực hiện tốt các nội dung quản lý sau đây :

1.3.3.1 Quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học tiểu học

Mục tiêu giáo dục tiểu học đã nêu rõ: “Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinhhình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trítuệ, thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng cơ bản để tiếp tục học ở THCS

Mục tiêu, chương trình quy định nội dung, phương pháp, hình thức, thời giandạy học các môn học…Thực hiện chương trình là thực hiện kế hoạch đào tạo theomục tiêu đào tạo của trường tiểu học Về nguyên tắc, mục tiêu, chương là pháp lệnhcủa Nhà nước do Bộ GD& ĐT ban hành Mục tiêu, chương trình dạy học quy định nộidung từng môn học, chi tiết đến từng phần ,từng chương, từng bài học

Để quản lý nghiêm túc và có hiệu qủa việc thực hiện mục tiêu, chương trình, kếhoạch dạy học, hiệu trưởng phải nghiên cứu, nắm vững biên chế năm học, chươngtrình dạy học và kế hoạch dạy học của từng môn học ở từng khối lớp và cả cấp học

Cụ thể là hiệu trưởng phải nắm vững và làm cho giáo viên nắm vững những vấn đềsau: Những nguyên tắc cấu tạo chương trình dạy học của cấp tiểu học; nguyên tắc cấutạo chương trình của các môn học, nội dung, phạm vi kiến thức của từng môn học; kếhoạch dạy học của từng môn, từng lớp học

Bên cạnh đó, hiệu trưởng nắm tiến độ thực hiện chương trình thông qua lịchbáo giảng, qua dự giờ, thăm lớp và qua kiểm tra giáo án của giáo viên Hiệu trưởng sử

dụng thời khóa biểu để điều khiển, kiểm soát việc thực hiện chương trình của giáoviên Đồng thời, hiệu trưởng chỉ đạo các tổ trưởng chuyên môn tổ chức định kỳ việcrút kinh nghiệm, đánh giá tiến độ, tình hình thực hiện chương trình, thảo luận nhữngvấn đề khó khăn của chương trình cần nhanh chóng tháo gỡ; tổ chức tiến hành phấntích tình hình thực hiện chương trình và đánh giá chung trong toàn trường.

a Lập kế hoạch quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học

Lập kế hoạch quản lý hoạt động dạy học là một việc làm vô cùng quan trọngcủa hiệu trưởng các nhà trường Nó nhằm mục đích duy trì kỷ cương dạy học và đảmbảo sự thích ứng của chế độ chính sách trong GD& ĐT đối với hoàn cảnh lao động sưphạm của giáo viên ở từng trường Huy động được sức mạnh tổng hợp của mỗi cánhân, các đơn vị, các tổ chức và đoàn thể trong trường vào quản lý dạy học một cáchphù hợp

Để làm tốt khâu lập kế hoạch (lập kế hoạch năm học kế hoạch học kỳ, kế hoạchtháng, kế hoạch tuần, thời khóa biểu), CBQL phải nắm vững các giai đoạn của quytrình quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường: giai đoạn lập kế hoạch; giai đoạn tổchức; giai đoạn chỉ đạo; giai đoạn kiểm tra Hiệu trưởng chỉ đạo việc xây dựng kếhoạch quản lý hoạt động dạy học, trong đó chú trọng xác định nhiệm vụ cụ thể cùngcác chỉ tiêu, biện pháp cho các thành viên, tổ chuyên môn thảo luận, từ đó thống nhấtthực hiện; từng tháng có sơ kết, rút kinh nghiệm Hướng dẫn các tổ và GV dựa vào kếhoạch của nhà trường lập kế hoạch của tổ và của bản thân trên cơ sở bám sát thựctrạng và năng lực dạy học của GV, biết lựa chọn hệ thống biện pháp tối ưu để thựchiện kế hoạch đã đề ra

b Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên

Kết quả của giờ lên lớp phụ thuộc vào sự chuẩn bị Giờ lên lớp được chuẩn bịtốt sẽ đảm bảo cho hoạt động GV và HS có mục đích rõ ràng, tạo được không khíthuận lợi cho học tập

Soạn bài và chuẩn bị các trang thiết bị tốt sẽ quyết định một phần quan trọng sựthành công của giờ lên lớp Tuy không thể dự kiến hết các tình huống trong quá trìnhlên lớp nhưng soạn bài thực sự là lao động sáng tạo của từng giáo viên, nó thể hiện sựđầu tư suy nghĩ, lựa chọn, quyết định của giáo viên về nội dung, phương pháp giảngdạy, hình thức, những thiết bị dạy học cần thiết Tất cả những lựa chọn trên đều đượctính toán phù hợp với nội dung từng bài học, sát với đối tượng HS, điều kiện thực tếcủa nhà trường

Để việc soạn bài, chuẩn bị giờ lên lớp có thể thực hiện theo một kế hoạch đồng

bộ và hiệu quả, CBQL cần hướng dẫn giáo viên lập kế hoạch soạn bài, chỉ đạo các tổchuyên môn thảo luận, thống nhất mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện,hình thức tổ chức dạy học của mỗi tiết dạy để giờ lên lớp đạt kết quả tốt nhất Hiệutrưởng cùng phó hiệu trưởng, tổ trường chuyên môn các khối phải thường xuyên kiểmtra, theo dõi việc soạn bài của giáo viên, kịp thời khuyến khích, động viên và điềuchỉnh những sai lệch nhằm thực hiện đúng những quy định đề ra

c Quản lý giờ lên lớp của giáo viên

Hoạt động dạy học trong nhà trường tiểu học hiện nay chủ yếu diễn ra bằnghình thức dạy và học trên lớp Giờ lên lớp là hình thức tổ chức cơ bản và chủ yếu nhấtcủa qúa trình dạy học trong nhà trường để thực hiện mục tiêu cấp học “Giờ lên lớp làmột khâu quan trọng trong quá trình dạy học được kết thúc trọn vẹn trong khuôn khổnhất định về thời gian theo quy định của kế hoạch dạy học Do đó, trong mỗi giờ lênlớp, hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh đều thực hiện dưới sựtác động tương hỗ giữa các yếu tố cơ bản của quá trình dạy học, đó là mục đích, nộidung, phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học”

Giáo viên là người trực tiếp quyết định kết quả giờ lên lớp, còn quản lý thế nào

để các giờ lên lớp của giáo viên đạt kết quả tốt là trách nhiệm của Hiệu trưởng Hiệutrưởng phải có những giải pháp tác động cụ thể, phong phú và linh hoạt để nâng caochất lượng giờ lên lớp của giáo viên

Xây dựng tiêu chuẩn để đánh giá giờ dạy của giáo viên là một yêu cầu hết sứccần thiết nhưng cần phải dựa trên văn bản quy định của Bộ GD & ĐT và hướng dẫnđánh giá giờ dạy của Sở GD & ĐT Mặt khác, do hình thức tổ chức lên lớp khác nhautùy thuộc vào từng bài học, môn học, đối tượng,… nên đòi hỏi hệ thống tiêu chuẩn giờlên lớp phải linh hoạt và phù hợp với tình hình cụ thể của mỗi lớp, chúng không hoàntoàn giống nhau nhưng cũng không được trái với lý luận dạy học.

Điều quan trọng để quản lý tốt giờ lên lớp, CBQL phải xây dựng thời khóabiểu có tác dụng duy trì nền nếp dạy học, điều khiển tiến độ, nhịp điệu dạy và học.Quản lý việc thực hiện thời khóa biểu là giải pháp quản lý trực tiếp giờ lên lớp củagiáo viên Đồng thời, CBQL phải có kế hoạch và tiến hành dự giờ, thăm lớp định kỳ,đột xuất; phân tích, rút kinh nghiệm cho giờ dạy Đó là cách rèn cho GV có tâm thế,thói quen, bản lĩnh thực hiện tốt bất kỳ giờ lên lớp nào Và thông qua việc dự giờ,thăm lớp, người quản lý sẽ thấy được trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm củagiáo viên từ đó phân tích, hướng dẫn giáo viên khắc phục những mặt yếu trong giảngdạy của họ

d Quản lý thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học là tổ hợp các cách thức cộng tác, hoạt động cùng nhaucủa thầy và trò nhằm đạt mục đích, mục tiêu dạy học Phương pháp dạy học luôn đượcđặt trong mối quan hệ chặt chẽ với các thành tố khác nhau của quá trình dạy học Đó

là mối quan hệ giữa mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức, kết quả

và nhất là mối quan hệ giữa thầy và trò trong dạy học Để thực hiện tốt nội dung sáchgiáo khoa mới, cần “đặc biệt coi trọng phương pháp dạy học”

Quản lý việc đổi mới phương pháp giảng dạy là quá trình tác động có tổ chức,

có mục đích của Hiệu trưởng đến đội ngũ sư phạm nhằm tạo được động lực dạy tốt,giáo viên tích cực giảng dạy theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh

Để thực hiện tốt việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học, hiệu trưởng cần tổchức cho giáo viên nghiên cứu, thảo luận để nhận thức sâu sắc về yêu cầu đổi mới

phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học, đồng thời nắm vững vềphương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh để thực hiện.Trong quá trình quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học, hiệu trưởng cần chỉ đạo

và kiểm tra việc giáo viên đổi mới cách kiểm tra, đánh giá học sinh vì đây là một khâuquan trọng trong đổi mới cách dạy, cách học, nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện

e Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn

Ở trường tiểu học, tổ chuyên môn là tổ chức cơ sở của bộ máy hành chính nhàtrường, trực tiếp quản lý giáo viên về chuyên môn nghiệp vụ, về phẩm chất tư cách, về

kế hoạch giáo dục – đào tạo cũng như vể kết quả đào tạo học sinh Điều 29, chương

V, Điều lệ trường Tiểu học ghi rõ: “Giáo viên được tổ chức thành tổ chuyên môn theokhối lớp Tổ chuyên môn giúp hiệu trưởng chỉ đạo các hoạt động sư phạm, hoạt độngnghiệp vụ” Tổ chuyên môn là một nút thông tin trong hệ thống thông tin trưiờng học,

nó là nơi tiếp nhận, xử lý, đồng thời cũng là nơi truyền phát thông tin Tổ chuyên môn

có nhiệm vụ tổ chức một số hoạt động để nắm vững và thực hiện chương trình giảngdạy, giúp giáo viên chuẩn bị lên lớp hiện thực hóa quá trình giáo dục và đào tạo

Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động không thể thiếu trong hoạt động dạyhọc ở các nhà trường phổ thông Hoạt động này được tiến hành 2 tuần 1 lần với cácnhiệm vụ: “Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo năm học, tháng, tuần,nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động giáo dục khác Thựchiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả giảngdạy, giáo dục và quản lý sử dụng sách, thiết bị của các thành viên trong tổ theo kếhoạch của nhà trường; Tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo quy định Chuẩnnghề nghiệp giáo viên tiểu học và giới thiệu tổ trưởng, tổ phó” (Điều lệ trường tiểuhọc)

Cán bộ quản lý hướng dẫn nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn Tổ chuyên mônphải xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cánhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các quy định của

Bộ GD & ĐT; Hiệu trưởng duyệt kế hoạch hoạt động của tổ Tổ chuyên môn cónhiệm vụ bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên dưới các hình thức: tổ chứccác chuyên đề bàn về cách soạn giáo án; về phương pháp dạy học từng phân môn,từng chương, từng bài; cách sử dụng đồ dùng dạy học sẵn có; cách làm đồ dùng dạyhọc; cách đánh giá học sinh; dự giờ và rút kinh nghiệm, hội thảo các vấn đề bức xúctrong hoạt động dạy học…Các buổi sinh hoạt chuyên môn được tổ chức tố sẽ trởthành những khoảng thời gian và không gian chủ yếu rèn luyện và bồi dưỡng đội ngũgiáo viên.

f Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Kiểm tra – đánh giá là một bộ phận hợp thành, một khâu không thể thiếu đượctrong quá trình giáo dục ở tất cả các môn học Kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của

HS được tồn tại đồng thời với quá trình dạy học, đó là quá trình thu thập và xử lýthông tin về trình độ và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của HS, trên cơ sở đó đề

ra những biện pháp phù hợp giúp HS học tập tiến bộ

Thông qua việc quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá HS của giáo viên, ngườiquản lý sẽ nắm bắt được chất lượng dạy và học ở từng GV Nó là cơ sở để đánh giáquá trình và hiệu quả của người dạy lẫn người học Và nhất là trong giai đoạn hiệnnay, khi tình trạng dạy thêm, học thêm còn phổ biến; khi trình độ chuyên môn của một

số GV còn hạn chế thì việc quản lý họat động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của

HS là một vấn đề rất quan trọng

Quản lý việc kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh trong hoạt độngdạy của thầy là hết sức cần thiết đối với người cán bộ quản lý Nó tác động trực tiếpđến GV trong việc thực hiện đầy đủ và chính xác quá trình kiểm ta – đánh giá, đảmbảo sự công bằng, khách quan; thúc đẩy quá trình nâng cao hiệu quả hoạt động dạyhọc trong nhà trường Quản lý hoạt động kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của HSphải đạt được những yêu cầu cơ bản sau:

Phải thực hiện nghiêm túc quy chế chuyên môn trong nhà trường thông quađiểm số, nhận xét, đánh giá chất lượng của HS và giảng dạy của GV Từ đó, rút rađược những vấn đề cần phải điều chỉnh, uốn nắn và bổ sung; giúp cho người quản lýchỉ đạo hoạt động này một cách đầy đủ, chặt chẽ hơn.

Phải thực hiện đúng theo các văn bản hướng dẫn về đánh giá, xếp loại HS.Phải đánh giá, xếp loại HS một cách công bằng, chính xác, khách quan, tránhnhững biểu hiện không đúng trong đánh giá, xếp loại HS Trong quá trình thực hiện,hiệu trưởng cần phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đối tượng; yêu cầu họ lập kếhoạch kiểm tra – đánh giá học tập một cách đầy đủ theo yêu cầu của chương trình.Đồng thời, hiệu trưởng thường xuyên kiểm tra, xem xét thực hiện nhiệm vụ của cá đốitượng để đảm bảo mục tiêu đã đề ra nhằm từng bước nâng cao chất lượng dạy học

1.3.3.2 Quản lý phương pháp, hình thức, môi trường dạy học

Phương pháp dạy học là tổ hợp các cách thức cộng tác, hoạt động cùng nhaucủa thầy và trò nhằm đạt mục đích, mục tiêu dạy học Phương pháp dạy học luôn đượcđặt trong mối quan hệ chặt chẽ với các thành tố khác nhau của quá trình dạy học Đó

là mối quan hệ giữa mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện,hình thức, kết quả

và nhất là mối quan hệ giữa thầy và trò trong dạy học Để thực hiện tốt nội dung sáchgiáo khoa mới, cần “đặc biệt coi trọng phương pháp dạy học”

Quản lý việc đổi mới phương pháp giảng dạy là quá trình tác động có tổ chức,

có mục đích của Hiệu trưởng đến đội ngũ sư phạm nhằm tạo được động lực dạy tốt,giáo viên tích cực giảng dạy theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh

Để thực hiện tốt việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học, hiệu trưởng cần tổ chứccho giáo viên nghiên cứu, thảo luận để nhận thức sâu sắc về yêu cầu đổi mới phươngpháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học, đồng thời nắm vững về phươngpháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh để thực hiện Trong quátrình quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học,hiệu trưởng cần chỉ đạo và kiểm tra