Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học 2 buổi ngày tại các trường tiểu học quận 5, thành phố hồ chí minh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH --- LƯU PHƯƠNG THANH BÌNH MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 2BUỔI/NGÀY TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 5, THÀNH P

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH -

LƯU PHƯƠNG THANH BÌNH

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 2BUỔI/NGÀY

TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ : 60140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Trinh

Nghệ An, 2012

LỜI CÁM ƠN

Để hoàn thành đề tài: “Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao

chất lượng hoạt động dạy học 2 buổi/ ngày tại các trường tiểu học Quận 5, TPHCM” tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến quí thầy cô

Trường Đại học Vinh

Đặc biệt là PGS_TS NGUYỄN THỊ MỸ TRINH - người hướng dẫn

khoa học đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và động viên tôi để hoànthành đề tài luận văn

Tôi xin trân trọng cám ơn Sở Giáo dục & Đào tạo TP.HCM, PhòngGiáo dục & Đào tạo Quận 5 đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập,nghiên cứu

Xin cám ơn các đồng nghiệp, những em học sinh - những ngườigiúp tôi điều tra khảo sát, tạo điều kiện giúp tôi trong suốt thời giannghiên cứu

Tôi cũng xin trân trọng cám ơn các bạn học viên lớp Cao học K18A,các bạn đồng nghiệp và gia đình đã động viên, khích lệ, giúp đỡ tôitrong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Dù đã có nhiều cố gắng nhưng chắc chắn luận văn không tránh khỏinhững thiếu sót, tác giả xin được nhận sự đóng góp ý kiến chân tình.

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 6 năm 2012

LƯU PHƯƠNG THANH BÌNH

KÝ HIỆU CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

3 Khách thể, đối tượng nghiên cứu

4 Giả thuyết khoa học

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

6 Phương pháp nghiên cứu

7 Đóng góp của luận văn

8 Cấu trúc của luận văn

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1

2 3 3 3 4 5 5

1.1 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề:

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.3 Dạy học 2 buổi/ ngày ở trường tiểu học

1.4 Quản lý hoạt động dạy học 2 buổi/ ngày ở trường tiểu học

1.5 Các yếu tố quản lý ảnh hưởng đến chất lượng dạy học 2 buổi/

ngày ở trường tiểu học

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC 2 BUỔI/ NGÀY TẠI CÁCTRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 5, TP.HCM

2.1 Khái quát về đặc điểm tình hình kinh tế - văn hóa - chính trị và

giáo dục Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

2.2 Thực trạng quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở các trường tiểu học

Quận 5, TP.HCM

2.3 Đánh giá chung về thực trạng quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở các

trường tiểu học quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT

LƯỢNG DẠY HỌC 2 BUỔI/ NGÀY TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN

5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

3.1 Định hướng và nguyên tắc đề xuất giải pháp

3.2 Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học 2

buổi/ngày tại các trường tiểu học ở Quận 5_TP.HCM

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho các cấp lãnh đạo, các cấp quản lý giáo

6 7 20 32 39

dục, của cha mẹ học sinh và cộng đồng

3.2.2 Nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học và

chế độ sinh hoạt tổ khối chuyên môn

3.2.3 Quản lý tốt đội ngũ giáo viên dạy học 2 buổi/ngày

3.2.4 Tích cực đổi mới phương pháp dạy học

3.2.5 Tăng cường cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

3.2.6 Tăng cường công tác xã hội hóa giáo dục

3.2.7 Đảm bảo chính sách, chế độ đối với CB-GV dạy học 2

buổi/ngày

3.2.8 Mối quan hệ giữa các giải pháp

3.3 Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các giải pháp

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

- Trong quá trình bảo vệ và xây dựng đất nước, sự nghiệp giáo dụcluôn luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm Điều 35 Hiến phápnăm 1992 đã chỉ rõ “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu” Năm

1993, nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban chấp hành Trung ương khóaVII của Đảng về “Tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo” đãkhẳng định: “sự phát triển con người quyết định mọi sự phát triển “ và

đã đưa truyền thống coi “con người là vốn quý nhất” của nhân dân ta lênmột tầm cao mới Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 khóa VIII của Đảng tiếptục khẳng định “Muốn tiến hành công nghiệp hóa – hiện đại hóa thuậnlợi phải phát triển mạnh giáo dục – đào tạo, phát huy nguồn lực conngười, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững” Nghị quyếtcủa Đảng bộ và Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng đãkhẳng định phải nâng cao hiệu quả giáo dục, đặc biệt là ở các bậc họcphổ thông

- Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốcdân, đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành và phát triển toàn diện phẩmchất và nhân cách, là cơ sở ban đầu để nâng cao dân trí, tạo sự bình đẳnggiữa các tầng lớp dân cư Do đó, phát triển trường học 2buổi/ngày là yêu

cầu cấp thiết của giáo dục tiểu học để đảm bảo dạy học học đủ môn học,đảm bảo chất lượng đào tạo theo mục tiêu của bậc học, theo yêu cầunhiệm vụ, phấn đấu nâng cao chất lượng, đa dạng hóa các loại hìnhtrường.

- Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện đường lối đổi mới và các chủtrương, chính sách sát hợp với trình độ và qui luật vận động phát triểncủa kinh tế xã hội nên đã tập trung đầu tư cho giáo dục ngày càng pháttriển Một trong những chủ trương của giáo dục là phát triển trường tiểuhọc dạy học 2buổi/ngày Đây là yêu cầu cấp thiết của giáo dục tiểu họctại Thành phố Hồ Chí Minh để đảm bảo chất lượng giáo dục

- Ở Quận 5 TP.HCM cũng đã xây dựng mô hình trường tiểu học

“Dạy học 2buổi/ngày” Hiện nay, số trường tiểu học thực hiện loại hìnhnày đã được nhân rộng nhưng nhìn chung vẫn còn nhiều vấn đề cần phải

có những giải pháp khả thi hơn để có thể phát triển số lượng lẫn chấtlượng dạy học 2buổi/ngày đều khắp các trường trên toàn quận

- Từ thực tế chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách có hệthống cho Quận 5, TP.Hồ Chí Minh về trường tiểu học dạy 2buổi/ngày

đạt chất lượng cao Vì vậy tôi chọn đề tài “Một số giải pháp quản lý

nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh” để tiếp tục nghiên

cứu, đề xuất việc thực hiện việc quản lý đạt hiệu quả cao hơn

2 Mục đích nghiên cứu

Xác định được những giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượnghoạt động dạy học 2buổi/ngày tại các trường tiểu học trên địa bàn Quận

5, TP.HCM Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học trênđịa bàn

3 Khách thể, đối tượng nghiên cứu:

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động quản lý dạy học 2buổi/ ngày tại

các trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao

chất lượng hoạt động dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học trênđịa bàn Quận 5, TP.HCM

4 Giả thuyết khoa học:

Nếu xác định và thực hiện được các giải pháp quản lý mang tínhkhoa học, khả thi thì có thể nâng cao chất lượng hoạt động dạy học 2buổi/ ngày ở các trường tiểu học trên địa bàn Quận 5, Thành phố Hồ ChíMinh

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu:

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý dạy học 2buổi/ ngày ở cáctrường tiểu học

- Nghiên cứu thực trạng quản lý dạy học 2buổi/ngày tại các trườngtiểu học Quận 5, TP HCM.

- Đề xuất và thăm dò tính cần thiết và khả thi của giải pháp quản lýnâng cao chất lượng dạy học 2buổi/ngày tại các trường tiểu học trên địabàn Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh

5.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng khảo sát:

 Các hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường tiểu học;

- Địa bàn: gồm 15 trường tiểu học thuộc quận 5, TP.HCM.

- Thời gian khảo sát: Các năm học: 2008 – 2009 – 2010 – 2011

- Các giải pháp được đề xuất áp dụng cho giai đoạn: 2012 – 2015

6 Phương pháp nghiên cứu:

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: Các vănbản pháp qui của Nhà nước; các nguồn tài liệu có liên quan để hìnhthành cơ sở lý luận của tổ chức dạy học 2buổi/ngày ở trường tiểu học

- Hệ thống hóa và cụ thể hóa các tài liệu lý luận để thực hiện nhiệm

vụ thứ nhất của đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

Quan sát, điều tra khảo sát thực tiễn, tổng kết kinh nghiệm, thu thậplấy ý kiến của chuyên gia để xây dựng cơ sở thực tiễn của đề tài

6.3 Phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu trong quá trình

khảo sát thực trạng, thăm dò hiệu quả của các giải pháp

7 Đóng góp của luận văn:

+ Luận văn góp phần làm sáng tỏ về mặt lý luận của các vấn đề vềnâng cao hiệu quả dạy học 2 buổi/ ngày tại các trường tiểu học Quận 5,TP.HCM

+ Chỉ ra được thực trạng chất lượng hoạt động dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học ở Quận 5, TP.HCM

+ Đề xuất một số giải pháp cụ thể trong quản lý nhằm nâng caohiệu quả việc dạy học 2 buổi/ ngày tại các trường tiểu học Quận 5,TP.HCM

8 Cấu trúc của luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, luậnvăn có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài.

Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học 2 buổi/ ngày tại các trường

tiểu học trên địa bàn Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.

Chương 3: Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng

hoạt động dạy học 2 buổi/ ngày tại các trường tiểu học Quận 5,Thành phố Hồ Chí Minh.

và sách giáo khoa; thi cử và tuyển sinh; đội ngũ thầy giáo, cô giáo và cán

bộ quản lý; cở sở vật chất và thiết bị dạy học; sự quan tâm của các cấp

ủy Đảng và Chính quyền, Đoàn thể; xã hội hóa giáo dục.v.v Các nhànghiên cứu cũng đã chỉ ra vị trí, vai trò, tầm quan trọng của từng yếu tố.Chẳng hạn như: JEAN VALÉRIEN – trong cuốn “Công tác quản lý

hành chính và sư phạm của tiểu học” đã làm rõ được vai trò của người

hiệu trưởng tiểu học: “Người đại diện chức trách hành chính của nhàtrường, người tổ chức phát triển nhà trường như một cộng đồng giáodục, người làm nòng cốt điều khiển quá trình đào tạo của nhà trường vàkhích lệ sự canh tân của tập thể sư phạm”; Nói về vị trí, vai trò, tầm

quan trọng của đội ngũ thầy giáo, cô giáo, TS Vũ Văn Dụ chỉ ra rằng:

“Đội ngũ giáo viên tiểu học nói riêng và đội ngũ giáo viên nói chung giữvai trò quyết định trong quá trình nhận biết - học - dạy, thực hiện mụctiêu, kế hoạch của trường học, có tác dụng trực tiếp đến chất lượng đàotạo.” (Xây dựng đội ngũ giáo viên và tập thể sư phạm ở trường tiểu học;

Hà Nội – 2001); Khi nghiên cứu về cơ sở vật chất sư phạm trường tiểuhọc, ThS Trịnh Đình Hậu nêu: “Cơ sở vật chất sư phạm là một bộ phậncấu thành quá trình sư phạm, là một trong những tiền đề quan trọngtrong đổi mới phương pháp dạy học, đảm bảo chất lượng dạy học Sựthành công trong dạy học phụ thuộc khá nhiều vào các điều kiện vậtchất, trang thiết bị kỹ thuật của nhà trường”; Trong công tác xã hội hóagiáo dục, theo TS Đặng Xuân Hải nêu mục tiêu của xã hội hóa giáo dụclà: “Nhằm thống nhất quan điểm, nội dung, phương pháp giáo dục giữanhà trường – gia đình và xã hội Huy động mọi lực lượng trong cộngđồng góp phần xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và cácđiều kiện khác để nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường Khaithác mọi khả năng, tiềm tàng của xã hội, trực tiếp tham gia giáo dục họcsinh thông qua nhiều hình thức hoạt động phong phú trong và ngoài nhàtrường nhằm nâng cao hiệu quả dạy học”; Đặc biệt khi nghiên cứu nângcao chất lượng dạy học ở tiểu học, GS-TS Hồ Ngọc Đại đã có nhiềunghiên cứu đóng góp và đã xây dựng thành chương trình Công nghệ giáodục, đã đưa vào thực nghiệm tại Hà Nội

Qua tìm hiểu các tài liệu lý luận, chúng tôi nhận thấy rằng, đại đa sốcác nhà nghiên cứu mới chỉ ra tổng quan về nâng cao chất lượng dạy họcnói chung và nâng cao chất lượng dạy học ở tiểu học nói riêng, chưa có

những nghiên cứu chuyên sâu về từng loại hình trường, các phương thức

tổ chức dạy học ở các địa phương cụ thể Đặc biệt, chưa có nhiềunghiên cứu về các giải pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học 2 buổi/ngày ở các trường tiểu học Quận 5 Thành phố Hồ Chí Minh

1.5 Các khái niệm cơ bản

1.5.1 Quản lý

1.2.1.1 Khái niệm

Theo từ điển Tiếng Việt “Quản lý” là trông coi, giữ gìn; là tổ chức

và điều khiển hoạt động theo những yêu cầu nhất định

Thuật ngữ “quản lý” được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau

trên cơ sở những các tiếp cận khác nhau:

- Quản lý là vận dụng, khai thác các nguồn lực (hiện hữu và tiềmnăng) kể cả nguồn nhân lực để đạt đến những kết quả kì vọng

- Quản lý là sự tác động của con người (cơ quan quản lý) đối vớicon người và tập thể nhằm làm cho hệ thống quản lý hoạt động bìnhthường có hiệu lực giải quyết được các nhiệm vụ đề ra; là sự trông coi,giữ gìn theo những yêu cầu nhất định, tổ chức và điều hành các hoạtđộng theo những yêu cầu nhiệm vụ nhất định

- Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản

lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổchức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức

- Quản lý là sự tác động, chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn hành vi,quá trình xã hội để chúng phát triển hợp qui luật, đạt được những mụcđích đã đề ra và đúng ý chí của người quản lý.

Sau khi xem xét, phân tích các khái niệm về quản lý, trên cơ sởphương pháp tiếp cận hệ thống, chúng tôi thống nhất theo quan niệmchung: “Quản lý là quá trình tác động có ý thức của chủ thể quản lýnhằm đạt được mục tiêu chung, gắn với việc điều khiển, tổ chức thựchiện công việc ”

1.2.1.2 Các chức năng cơ bản của quản lý

“Các chức năng quản lý là một thể thống nhất những hoạt động tấtyếu của chủ thể quản lý nảy sinh từ sự phân công, chuyên môn hóa tronghoạt động quản lý nhằm thực hiện mục tiêu” (Giáo trình khoa học quản

lý – Học viện chính trị Hồ Chí Minh – NXB CTQG) Quản lý phải thựchiện nhiều chức năng khác nhau, từng chức năng có tính độc lập tươngđối nhưng chúng được liên kết hữu cơ trong một hệ thống nhất quán, cóthể nêu các chức năng cơ bản sau:

- Chức năng lập kế hoạch:

Kế hoạch là văn bản, trong đó xác định những mục tiêu và nhữngqui định, thể thức để đạt được những mục tiêu đó Có thể hiểu lập kếhoạch là một quá trình thiết lập các mục tiêu, hệ thống các hoạt động vàcác điều kiện đảm bảo để thực hiện được các mục tiêu đó Nói cáchkhác, kế hoạch là một bản hướng dẫn, theo đó một hệ thống cơ quan/đơn

vị sẽ đầu từ các nguồn lực để đạt được các mục tiêu; các thành viên của

hệ thống cơ quan/đơn vị có liên quan chặt chẽ tới các mục tiêu, các quiđịnh và các quá trình; đồng thời giám sát và đánh giá việc thực hiện cácmục tiêu nhằm điều chỉnh các hoạt động nếu như chưa thỏa mãn vớinhững tiến bộ đã đạt được.

- Chức năng tổ chức:

Tổ chức là quá trình sắp xếp và phân bổ công việc, quyền hành vàcác nguồn lực cho các thành viên của tổ chức để họ có thể đạt được cácmục tiêu của tổ chức một cách có hiệu quả Ứng với những mục tiêukhác nhau, người quản lý cần lựa chọn cấu trúc tổ chức cho phù hợp vớinhững mục tiêu và nguồn lực hiện có Quá trình đó còn gọi là thiết kế tổchức

- Chức năng lãnh đạo:

Lãnh đạo là điều khiển, điều hành, tác động và giúp đỡ các thànhviên, bộ phận trong tổ chức htực hiện tốt những nhiệm vụ đã được phâncông Điều cần phải hết sức chú ý là quản lý giáo dục nói chung và quản

lý trường học nói riêng, về bản chất là quản lý con người (giáo viên –học sinh) liên kết chặt chẽ trong một tổ chức xã hội cụ thể là nhà trường,

do đó phương pháp tác động phải linh hoạt, mềm dẻo, luôn phải tính đếncác yếu tố tâm lý như nhu cầu và sự động viên khích lệ… thì hiệu quảtác động mới cao

- Chức năng kiểm tra:

Kiểm tra là một chức năng của mọi cấp quản lý để đánh giá đúngkết quả hoạt động của hệ thống Kiểm tra bao gồm 3 yếu tố cơ bản:

+ Xây dựng chuẩn kiểm tra

+ Đánh giá việc thực hiện hoạt động trên cơ sở so sánh, đối chiếuvới chuẩn

+ Điều chỉnh hoạt động của hệ thống đúng lúc, kịp thời, hợp lý Nếu

có phát sinh những sai lệch, trong trường hợp thật cần thiết có thể điềuchỉnh cả mục tiêu

Như vậy, với mỗi hệ thống, quá trình quản lý được thực hiện thôngqua việc thực hiện các chức năng cơ bản nêu trên nhằm đạt đến các mụctiêu nhất định trong những điều kiện không gian, thời gian cụ thể Trongquản lý, không được xem nhẹ một chức năng nào

1.2.2 Quản lý giáo dục

Giáo dục là một hiện tượng xã hội, là một chức năng của xã hội vàcòn là một hoạt động thể hiện cao tính tự giác của con người trong sựhình thành và phát triển nhân cách Cũng giống như mọi hoạt động kháccủa xã hội loài người, giáo dục cũng cần phải được quản lý Quản lýgiáo dục là một loại hình của quản lý xã hội và tùy thuộc vào cách tiếpcận, khái niệm quản lý có những cách hiểu khác nhau:

- Theo M.M.Mechti-Zade, nhà lý luận Xô Viết trước đây: “Quản lýgiáo dục là tập hợp những biện pháp (tổ chức, phương pháp, cán bộ, giáodục, kế hoạch hóa, tài chính…) nhằm đảm bảo sự vận hành bình thườngcủa các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển

và mở rộng hệ thống cả về số lượng và chất lượng”

- Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tớikhách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dụcđạt tới kết quả mong muốn một cách có hiệu quả nhất.

- Quản lý giáo dục là quá trình tác động có ý thức, được định hướngcủa chủ thể quản lý lên các thành tố của hoạt động giáo dục nhằm thựchiện mục tiêu giáo dục một cách có hiệu quả

Tuy có nhiều cách hiểu khác nhau nhưng tựu chung, có thể hiểuquản lý giáo dục là quá trình vận động những nguyên lý, phương pháp,khái niệm của khoa học quản lý vào một lĩnh vực hoạt động cụ thể, mộtngành chuyên biệt, đó là ngành giáo dục

Hệ thống quản lý giáo dục bao gồm các thành tố:

dục các cấp từ trung ương đến địa phương

khác nhau như điều kiện cơ sở vật chất, nguồn lực giáo dục, quá trìnhgiáo dục, con người tham gia hoạt động giáo dục

dụng điều tiết mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng quản lý Cơ chếquản lý là phương thức vận động của hệ thống quản lý Cơ chế quản lýbao gồm cơ chế hình thức và cơ chế phi hình thức Cơ chế hình thức lànhững qui định đã thành văn của tổ chức như pháp luật, chính sách…cótác dụng duy trì và vận hành mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể do

Bộ Giáo dục & Đào tạo và các cơ quan chức năng có thẩm quyền được

Bộ ủy quyền ban hành Cơ chế phi hình thức là những qui định khôngthành văn nhưng được sử dụng nhằm duy trì quan hệ giữa chủ thể vàkhách thể quản lý và được mọi thành viên trong hệ thống quản lý thừanhận và tôn trọng.

kiến trong tương lai của giáo dục mà hoạt động quản lý hướng đến vàhoàn toàn có khả năng đạt được Quản lý giáo dục trong giai đoạn hiệnnay là nhằm làm cho giáo dục thực hiện được mục tiêu “nâng cao dântrí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ lao động cótrí thức và có tay nghề, có năng lực thực hành, tự chủ, năng động vàsáng tạo, có đạo đức cách mạng, tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xãhội”

1.2.3.Quản lý trường học

Nhà trường là cơ quan giáo dục chuyên biệt thực hiện chức nănggiáo dục của nhà nước, của cộng đồng và của xã hội Nhà trường cónhiệm vụ đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người phát triển toàn diện

về thể chất và tinh thần; trở thành những người có ích cho xã hội Vì lẽ

đó, nhà trường là một tổ chức có tính nhân văn cao Toàn bộ hoạt độngcủa nhà trường đều hướng đến thực hiện mục tiêu đào tạo thấm đượmtính nhân đạo xã hội chủ nghĩa

Nhà trường thực hiện chức năng giáo dục của nhà nước, của cộngđồng và xã hội Nhà trường có nhiệm vụ đào tạo thế hệ trẻ trở thành conngười phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần Quản lý nhà trường làthực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của

mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để đạt tớimục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệtrẻ và từng học sinh Quản lý nhà trường thực chất là quản lý giáo dụctrên tất cả các mặt có liên quan đến hoạt động giáo dục trong nhà trường.

Đó là một hệ thống những hoạt động có mục đích, có kế hoạch, hợpqui luật khách quan của chủ thể quản lý giáo dục nhằm làm cho nhàtrưuờng vận hành theo nguyên lý giáo dục, nhờ đó mà đạt đến mục tiêugiáo dục đặt ra cho ngành giáo dục trong từng giai đoạn phát triển củađất nước Quản lý nhà trường bao gồm các thành tố:

- Thành tố tinh thần: mục đích giáo dục, nội dung giáo dục, các kế

hoạch biện pháp giáo dục;

- Thành tố con người: cán bộ quản lý, giáo viên, công nhân viên và

học sinh;

- Thành tố vật chất: cơ sở vật chất, trang thiết bi, phương tiện phục

vụ giảng dạy và học tập, tài chính

Vấn đề đặt ra trong quá trình quản lý nhà trường là vận hành để cácthành tố trên có sự gắn bó, liên kết, hỗ trợ, điều phối, bổ sung cho nhau

để đạt được mục tiêu đã đề ra

Theo Giáo sư Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiệnđường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức làđưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêugiáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và vớitừng học sinh”

“Việc quản lý nhà trường phổ thông là quản lý hoạt động dạy – họctức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác đểdần dần tiến tới mục tiêu giáo dục” [6, tr 69, 71, 72]

Như vậy, có thể coi: Quản lý nhà trường là sự tác động có định

hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực theo nguyên lý giáo dục, nhằm đẩy mạnh các hoạt động của nhà trường tiến tới mục tiêu giáo dục, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới về chất.

Do đó, công tác quản lý giáo dục nói chung và quản lý nhà trường nóiriêng, gồm có quản lý các hoạt động giáo dục diễn ra trong nhà trường

và các quan hệ giữa nhà trường với xã hội trên những nội dung sau:

- Quản lý hoạt động dạy – học

- Quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp

- Quản lý hoạt động giáo dục giáo dục đạo đức

- Quản lý hoạt động xã hội của nhà trường, hoạt động của các đoànthể

- Quản lý và sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài chính

1.2.4 Dạy học

Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là quá

trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo, hoạt động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó phát triển năng lực tư duy và hình thành thế giới quan khoa học.

Hoạt động dạy học có ý nghĩa vô cùng to lớn:

- Dạy học là con đường thuận lợi nhất giúp học sinh trong khoảngthời gian ngắn có thể nắm được một khối lượng tri thức nhất định

- Dạy học là con đường quan trọng nhất giúp học sinh phát triển mộtcách có hệ thống năng lực hoạt động trí tuệ nói chung và đặc biệt là nănglực tư duy sáng tạo

- Dạy học là một trong những con đường chủ yếu góp phần giáo dụccho học sinh thế giới quan khoa học và những phẩm chất đạo đức

Hoạt động dạy học được tổ chức theo thời gian còn gọi là quá trìnhdạy học – đó là toàn bộ hoạt động của giáo viên và học sinh, do giáoviên hướng dẫn nhằm giúp cho học sinh nắm vững hệ thống kiến thức,

kỹ năng, kỹ xảo và trong quá trình đó phát triển được năng lực nhậnthức, năng lực hành động, hình thành những cơ sở của thế giới quankhoa học Nói một cách khái quát, quá trình dạy học gồm hoạt động dạycủa thầy và hoạt động học của trò

Quá trình dạy học với tư cách là một hệ thống bao gồm nhiều thành

tố cấu trúc như: Mục đích và nhiệm vụ dạy học, nội dung dạy học, thầyvới hoạt động dạy, trò với hoạt động học, phương pháp và phương tiệndạy học, kết quả dạy học

Trong quá trình dạy học, người thầy giáo với hoạt động dạy có chứcnăng tổ chức, lãnh đạo, điều khiển hoạt động học tập của học sinh.Người học tự giác, tích cực, độc lập chiếm lĩnh hệ thống tri thức, kỹnăng kỹ xảo, hình thành hệ thống thái độ…cần thiết theo mục tiêu dạyhọc đặt ra

1.2.5 Dạy học 2 buổi/ ngày

- Khái niệm về dạy học 2 buổi/ ngày: Dạy học 2 buổi/ngày ở trườngtiểu học là tổ chức cho học sinh học tập và vui chơi trong ngày ở trường.Buổi thứ nhất thực hiện chương trình chính khóa, buổi thứ hai là thờigian dành để bổ sung chương trình và tổ chức ôn luyện kiến thức đã học,tăng cường nội dung các môn nghệ thuật, thể dục nhằm phát triển năngkhiếu cho học sinh, tổ chức dạy học các môn tự chọn và các hoạt độngtập thể

Giáo viên có thời gian và điều kiện gần gũi, gắn bó với học sinhhơn, thông qua đó để phát hiện năng khiếu cũng như giúp học sinh bổsung những kiến thức cơ bản cần thiết

Giảm áp lực học tập cho học sinh, các em có điều kiện hoàn thànhbài ngay tại lớp mà không phải mang bài về nhà

Học sinh học đủ môn và có chất lượng đối với các môn học bắtbuộc, đồng thời được tiếp xúc với các môn tự chọn (ngoại ngữ, tin học),các môn học được phân bổ hợp lý trong ngày, trong tuần

- Dạy 2 buổi/ngày ở cấp tiểu học vừa là nhu cầu của xã hội, vừa lànhu cầu giáo dục của trẻ em (được học, được chơi, được tham gia cáchoạt động giáo dục toàn diện) Dạy học 2 buổi/ngày không phải là họcthêm mà tăng cường các hoạt động giáo dục toàn diện Tổ chức học 2buổi/ngày do nhà trường quyết định, phù hợp với khả năng và nhu cầucủa địa phương

- Dạy học 2 buổi/ngày ở các trường Tiểu học là một chủ trương lớncủa Bộ Giáo dục và Đào tạo, đây là xu thế tất yếu của nước ta và thế giớiđối với giáo dục mầm non và phổ thông nhằm thực hiện mục tiêu pháttriển giáo dục toàn diện, đáp ứng nhu cầu của gia đình và xã hội trongviệc quản lý, giáo dục học sinh phát triển toàn diện góp phần nâng caochất lượng giáo dục; đáp ứng nhu cầu của gia đình và xã hội trong việcquản lý, hạn chế tình trạng dạy thêm – học thêm không đúng quy định ởcác nhà trường; tăng cường giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho họcsinh.

1.2.6 Chất lượng dạy học:

1.2.6.1 Chất lượng

Chất lượng là một phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bảnchất của sự vật, phân biệt nó với sự vật khác Chất lượng là đặc tínhkhách quan của sự vật Nó là cái liên kết các thuộc tính của sự vật lạilàm một gắn bó với sự vật mà không tách khỏi sự vật Sự vật trong khivẫn còn là bản thân nó thì không thể mất chất lượng của nó Sự thay đổichất lượng kèm theo sự thay đổi của sự vật về căn bản Chất lượng của

sự vật bao giờ cũng gắn liền với tính quy định về số lượng của nó vàkhông thể tồn tại ngoài tính quy định ấy Mỗi sự vật bao giờ cũng là sựthống nhất của chất lượng và số lượng

- Theo Đại từ điển Tiếng Việt, chất lượng là:

+ Cái làm nên phẩm chất, giá trị của con người, sự vật

+ Cái tạo nên bản chất sự vật, làm cho sự vật này khác với sự vậtkia.

- Với quan điểm kỹ thuật, chất lượng được định nghĩa về chất lượngsản phẩm

+ Chất lượng là mức độ hoàn thiện, là đặc trưng so sánh hay đặctrưng tuyệt đối, dấu hiệu đặc thù, các dữ kiện, thông số cơ bản

+ Chất lượng của sản phẩm là tổng thể các chỉ tiêu, những đặctrưng của sản phẩm, thể hiện được sự thỏa mãn nhu cầu trong nhữngđiều kiện tiêu dùng xác định, phù hợp với công dụng sản phẩm

Có nhiều giải thích và định nghĩa chất lượng trên thế giới và trongnước Nhìn chung, theo các nhà nghiên cứu về chất lượng nói chung vàchất lượng dạy học nói riêng, chất lượng là một khái niệm trừu tượng vàkhó nắm bắt, khó định nghĩa Một trong những định nghĩa được nhiều

người tán thành nhiều nhất là chất lượng là mức độ phù hợp của sản

phẩm làm ra so với mục tiêu Khi sản phẩm đáp ứng được đòi hỏi của

những người hưởng lợi: sinh viên, phụ huynh, người sử dụng, nhàtrường, giáo viên, Nhà nước và cộng đồng

1.2.6.2 Chất lượng dạy học

Trên cơ sở định nghĩa về chất lượng và khái niệm dạy học, theo cácnhà nghiên cứu giáo dục ta có thể làm sáng tỏ khái niệm chất lượng dạyhọc: Chất lượng dạy học là sự phù hợp giữa kết quả dạy học so với mụctiêu dạy học đặt ra

Trong hoạt động dạy học, sự tác động qua lại, nhất là sự tác độngcủa hoạt động dạy mà người thầy là chủ thể, xét cho đến cùng là nhằm

thực hiện tốt sự tác động qua lại trong hệ thống con (học sinh – tài liệuhọc tập) nhằm thúc đẩy hoạt động nhận thức mà học sinh là chủ thể Từ

đó, chúng ta có thể nhận xét rằng: Chất lượng dạy học là kết quả dạy

học được phản ánh tập trung ở kết quả nhận thức của học sinh về tri thức, kỹ năng và thái độ Vì thế chỉ tìm thấy bản chất của quá trình dạy

học trong mối quan hệ giữa học sinh và tài liệu học tập, ở hoạt độngnhận thức của bản thân học sinh

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dạy học như: Sự lãnhđạo và quản lý; chương trình và sách giáo khoa; Thi cử và tuyển sinh;Đội ngũ thầy giáo, cô giáo và cán bộ quản lý; Cơ sở vật chất và thiết bịdạy học; Mục đích, nhiệm vụ, nội dung, phương pháp, phương tiện dạyhọc, môi trường dạy học … đặc biệt là sự tác động qua lại của người dạy

và người học Thầy với hoạt động dạy, trò với hoạt động học là hai nhân

tố trung tâm trong quá trình dạy học, hoạt động dạy của giáo viên quyếtđịnh chất lượng học tập của học sinh Vì vậy chất lượng giáo viên có ảnhhưởng đặc biệt quan trọng đến chất lượng học sinh, là điều kiện quantrọng nhất của chất lượng dạy học

1.3 Dạy học 2 buổi/ ngày ở trường tiểu học

1.3.1 Cơ sở tâm lý học lứa tuổi của việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học

1.3.1.1.Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học

- Mỗi học sinh tiểu học là một chỉnh thể, một thực thể hồn nhiên:

Những trẻ em bình thường ở lứa tuổi học sinh tiểu học (6 – 14 tuổi)

có thể chất và tâm lý bình thường hợp thành một chỉnh thể Cùng vớithời gian, thể chất của trẻ được phát triển theo quy luật sinh lý – một quyluật có tính tự nhiên Để phát triển thể chất theo quy luật, cơ thể trẻ cầnđược nuôi dưỡng đầy đủ theo một chế độ hợp lý trong điều kiện môitrường thiên nhiên tương đối trong lành Nếu nuôi dưỡng trẻ thiếu chất,nếu trẻ sống trong môi trường không lành mạnh thì các em sẽ khôngđược phát triển bình thường, dễ sinh ra bệnh tật, nhận thức kém

Cùng với sự phát triển về thể chất, tâm lý trẻ cũng hình thành vàphát triển Trong tâm lý trẻ em, các quá trình, các thuộc tính, những néttâm lý đang được hình thành thường được bộc lộ một cách hồn nhiên,chân thực

Theo quy luật tự nhiên và theo quy luật phát triển của trẻ em đặt ratrong xã hội cùng với sự phát triển của nền văn minh xã hội thì các emcần được đảm bảo tính hồn nhiên, tính trọn vẹn như một chỉnh thể để các

em được phát triển lành mạnh như mỗi trẻ em cần có và có thể có Đểđảm bảo được sự trọn vẹn như một chỉnh thể và tính hồn nhiên của mỗitrẻ em, xã hội cần nuôi dưỡng, giáo dục các em bằng thức ăn vật chất vàtinh thần, được chọn lọc một cách phù hợp với trẻ, để các em lớn lên vàphát triển lành mạnh

- Mỗi học sinh tiểu học tiềm tàng khả năng phát triển:

Ở nước ta hiện nay, đa số trẻ em trong độ tuổi học sinh tiểu học đềuphát triển bình thường về thể chất và tâm lý Chúng ta đều nhận thấy

rằng, học sinh tiểu học của ngày hôm nay thông minh hơn và có sự pháttriển tâm lý tốt hơn học sinh tiểu học cách đây 10-15 năm về trước.

Theo một nghiên cứu khoa học gần đây của các nhà giáo dục học vàtâm lý học Mỹ, trí thông minh của trẻ em có những thay đổi đáng kể.Hiện tượng trẻ thông minh trước tuổi xuất hiện ngày càng nhiều và điềunày các nhà khoa học đã khẳng định chỉ số thông minh (IQ) của conngười tăng lên sau mỗi chu kỳ 50 năm Sở dĩ có chỉ số thông minh nhưthế là do trẻ em sớm được tiếp xúc với môi trường thông tin ngày càng

mở rộng, nó tác động mạnh mẽ lên cơ cấu trí tuệ của trẻ Và như thế, họcsinh tiểu học là một thực thể trí tuệ tiềm năng Với một nền giáo dụcđúng đắn mới có khả năng tiếp cận và phát triển tiềm năng đó một cáchđúng quy luật Với nhịp độ phát triển kinh tế – xã hội như hiện nay thì cả

về thể thất lẫn tâm lý của học sinh tiểu học những năm đầu thế kỉ XXIchắc chắn sẽ có sự phát triển cao hơn học sinh thế hệ học sinh trước đây

- Mỗi học sinh Tiểu học là một nhân cách đang hình thành:

Trẻ em ở lứa tuổi Tiểu học là một thực thể, chỉnh thể trọn vẹnnhưng về thể chất và nhân cách mới đang trong quá trình định hình vàhoàn thiện

Về mặt sinh học, các cơ quan, các bộ phận trong cơ thể trẻ em cũngphát triển không đều, không tạo được sự hài hòa, cân đối ngay Chẳnghạn, về sự phát triển của não bộ, lúc mới sinh, não chỉ đạt 25% trọnglượng não người lớn, đến ba tuổi đạt 90% và mãi đến 10 tuổi mới đạt100%

Về mặt tâm lý, các thuộc tính tâm lý vẫn chưa rõ ràng, chưa ổnđịnh Trẻ dễ bắt chước, dễ cáu giận Nếu sống trong một môi trường giáodục lành mạnh thì nhân cách của trẻ sẽ được định hướng tốt, trẻ sẽ cónhững ước mơ, hoài bão vươn tới những điều cao đẹp Có thể nói rằng,những gì con người có thể có được, về cơ bản còn đang ở phía trước các

em, đang hứa hẹn trong quá trình phát triển của các em

Những đặc điểm cơ bản trên cho thấy học sinh Tiểu học có tính chất

dễ tiếp thu sự nuôi dưỡng, giáo dục; dễ thích nghi với điều kiện sống vàhọc tập Học sinh Tiểu học phát triển theo hướng hình thành nhân cách,định hình và hoàn thiện dần con người mình Chính vì vậy mà những gì

ta đưa đến cho trẻ phải được chọn lọc, đảm bảo sự đúng đắn và lànhmạnh Phương pháp giáo dục trẻ cũng phải đúng, phải phù hợp với đặcđiểm tâm sinh lý ở trẻ em

Môi trường giáo dục lành mạnh nhất là nhà trường Chính vì vậy

mô hình học 2buổi/ngày ở trường Tiểu học đang ngày càng phát triển, làchủ trương đúng đắn vì ở đó học sinh được giáo dục toàn diện, đảm bảotính chuẩn mực để có thể tạo được sự phát triển tốt ở mỗi trẻ em

1.3.1.2 Đặc điểm lao động của giáo viên tiểu học

Giáo viên Tiểu học là người tổ chức quá trình phát triển của trẻ em.Lao động của giáo viên tiểu học mang đặc điểm chung của nghề dạyhọc, nhưng nó cũng mang đặc điểm đặc thù

Lao động của giáo viên tiểu học là lao động nặng nhọc; thứ laođộng đặc biệt, gồm cả lao động trí óc, lao động chân tay và ít nhiều

mang tính nghệ thuật Khi phân tích hoạt động giảng bài trên lớp củagiáo viên, chúng ta thấy gồm rất nhiều hành động phối hợp nhuầnnhuyễn, đòi hỏi giáo viên phải am hiểu tường tận từng học sinh, bàigiảng phải có sự chuẩn bị công phu từ nhà Giáo viên phải hoạt động cảbuổi (trừ thời gian giải lao), phải nói to, rõ, ngôn phong phải chuẩn xác,trong sáng, tác phong phải gương mẫu…

Nghề dạy học nói chung, dạy học tiểu học nói riêng là một nghề laođộng nghiêm túc và nó không như nghề sản xuất vật chất, nó khôngđược phép tạo ra phế phẩm Thầy giáo dạy người bằng chính bản thâncon người của mình - đó là tính biện chứng của lao động sư phạm.Người công nhân làm ra sản phẩm bằng máy móc, người thầy giáo phảihoàn toàn dùng nhân cách của mình Nhân cách toàn diện của thầy giáogồm ba yếu tố: Nắm vững kiến thức khoa học về bộ môn; Có phẩm chấtđạo đức tốt để làm gương cho học sinh; Có các phương pháp giáo dụcphù hợp tốt

Nghề dạy học nói chung, dạy học ở tiểu học nói riêng là nghề màkết quả giáo dục tỷ lệ thuận với công sức bỏ ra cho sự chuẩn bị Để cóđược một giờ dạy có kết quả, đôi khi nhà giáo phải chuẩn bị mất nhiềugiờ; phải nghiên cứu kĩ nội dung bài dạy, tìm hiểu kĩ đối tượng học sinh

để giảng dạy, giáo dục cho phù hợp đối tượng Phải chuẩn bị lời nói,tranh ảnh, đồ dùng dạy học, các thí dụ thực tế, thí nghiệm để chứngminh

Nghề dạy học là nghề mà thời gian lao động có thể tiếp diễn từ sángsớm cho tới tận đêm khuya, thậm chí vào cả ngày nghỉ Lao động của

người giáo viên nói chung, giáo viên tiểu học nói riêng không chỉ đơnthuần chỉ có 8 giờ đồng hồ mỗi ngày Để có được kết quả cho 8 giờ laođộng ấy, họ phải tích lũy qua nhiều thời gian, họ phải tư duy, suy nghĩmọi lúc, mọi nơi Vì vậy, quản lý thời gian lao động của giáo viên theokiểu 8 giờ hành chính là không thể thích hợp với đặc điểm lao động củahọ.

Nghề dạy học là nghề mà kết quả có khi không thấy ngay được,nhất là về mặt giáo dục đạo đức Về mặt kiến thức, có thể sau một giờgiảng dạy, ta đo được kết quả học tập của học sinh, nhưng về mặt giáodục đạo đức có khi phải trải qua một thời gian dài, một năm học, có khisau vài năm Vì vậy, nghề dạy học là nghề “vừa gần vừa xa; vừa cụ thểvừa trừu tượng” nghĩa là các kết quả giáo dục thể hiện ở con người họcsinh có khi thấy ngay, cụ thể; có khi không nhìn thấy ngay được Dovậy, trong việc đánh giá giáo viên, nhà quản lý cần lưu ý đến đặc điểmnày

1.3.2 Dạy và học 2 buổi/ngày – Giải pháp xã hội hóa giáo dục

Để thực hiện Nghị quyết của Đảng, Ngành GD-ĐT cần có biệnpháp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, xây dựng nền giáo dục bềnvững, lành mạnh, đạt trình độ tiên tiến ở tất cả các bậc học, trong đó cóbậc Tiểu học Vì vậy để nâng cao chất lượng toàn diện bậc tiểu học thìphải tăng quĩ thời gian học tập ở trường cho học sinh, tạo điều kiện đổimới có hiệu quả nội dung, phương pháp dạy học nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục, đáp ứng nhu cầu CNH-HĐH trong giai đoạn hiện nay

Trước đây đã xuất hiện các trường học 2buổi/ngày dưới hình thứchọc “bán trú” (do nhà trường hoặc giáo viên thỏa thuận với PHHS tổchức tại các điểm gần trường) Thời gian và chương trình học mỗi ngàygồm một buổi học chương trình chính khóa theo phân phối chương trình

do Bộ GD-ĐT qui định; đến trưa, học sinh được chăm sóc, ăn và nghỉtrưa Buổi chiều, ôn tập, học các môn như đàn organ, hát – nhạc… Hìnhthức học này đã được một bộ phận PHHS hưởng ứng bởi đã đáp ứngđược nhu cầu gửi con học cả ngày để cha mẹ yên tâm trong lao động,công tác

Những năm gần đây, các văn bản chỉ đạo của ngành đã từng bước

đề cập đến việc dạy học 2buổi/ngày, cụ thể:

Bộ GD&ĐT: “Tiểu học có 5 năm học (từ lớp 1 đến lớp 5); mỗi năm họctiến tới 35 tuần lễ Mỗi tuần lễ tiến tới học ít nhất là 6 buổi học Mỗibuổi học kéo dài không quá 4 giờ ” ; “…các trường có điều kiện có thểdạy trên 6 buổi/tuần”

nội trú hoặc bán trú cho một phần hoặc toàn thể học sinh, tùy theo yêucầu và khả năng của truờng, của cha mẹ học sinh và của địa phương, ởnhững nơi có điều kiện có thể tổ chức học tập 2buổi/ngày”;

“Hướng dẫn thực hiện kế hoạch, lớp tiểu học dạy học 2buổi/ngày”;

- Chỉ thị của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành theocông văn số 17/GD-ĐT: “…riêng ở bậc tiểu học, khuyến khích cáctrường tiểu học có điều kiện tổ chức dạy học 2buổi/ngày hoặc tổ chứcbán trú ngay trong trường hoặc lớp tiểu học, gia đình có sự quản lý củanhà trường”;

dục Tiểu học Bộ GD&ĐT từ năm học 1995 – 1996 đến nay đều có đềcập đến việc tổ chức dạy học 2buổi/ngày;

định trong Luật Giáo dục, Điều lệ trường tiểu học và trong Tiêu chuẩntrường tiểu học đạt chuẩn quốc gia)

Với những căn cứ về cơ sở pháp lý nêu trên, chúng ta có thể nhậnthấy, việc chuyển trường tiểu học sang dạy học 2buổi/ngày là chủ trươngđúng đắn, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội hiện nay khi mà đấtnước bước sang giai đoạn CNH-HĐH

Việc tổ chức dạy học 2buổi/ngày sẽ là điều kiện đảm bảo hoạt độnghọc tập của học sinh đạt được các mục tiêu sau:

môn bắt buộc;

và làm bài ở nhà Giải quyết dứt điểm các bài tập tại lớp Hoạt động họctập ngoài giờ lên lớp nhẹ nhàng hơn;

- Tăng cường các hoạt động giáo dục sức khỏe, lốisống , thẩm mĩ, môi trường và phát triển các môn học năng khiếu như:nhạc, họa, đàn Tăng cường phát triển năng khiếu qua các môn học tựchọn cho học sinh như: tin học, ngoại ngữ.

cách chung sống, hình thành thái độ, giá trị đích thực về nhân cáchngười học sinh, đáp ứng nhu cầu chăm sóc, giáo dục của gia đình vàcộng đồng Cũng như việc ren luyện kĩ năng sống, kĩ năng sinh hoạt tậpthể, mạnh dạn trước đám đông thông qua giờ sinh hoạt sao, sinh hoạt đội

…

Để đạt được những mục tiêu trên, bậc tiểu học phải được dạy và họcđầy đủ các môn, đồng thời tăng quĩ thời gian học tập ở trường – điều nàyđồng nghĩa là các em phải được học tập 2buổi/ngày Đó chính là cơ sởthuận lợi để tiến hành nguyên lý giáo dục giữa ba môi trường giáo dục:Nhà trường – Gia đình và Xã hội Để đạt được chất lượng và hiệu quảgiáo dục ở các trường Tiểu học, theo quan điểm tiếp cận tổng hợp, nhàgiáo duc phải tổ chức; điều khiển hợp lý và kết hợp chặt chẽ việc tổ chức

có chất lượng hoạt động giáo dục trong nhà trường, giáo dục gia đình vàđoàn thể xã hội Một trong những điều kiện thuận lợi nhất chính là tổchức quản lý hình thức dạy học 2buổi/ngày ở các trường tiểu học màtrong thời gian qua, quận 5 nói riêng và Thành phố Hồ Chí Minh nóichung đã và đang thực hiện

1.3.3 Những yêu cầu cơ bản của việc tổ chức dạy học 2 buổi/ ngày ở trường tiểu học

1.3.3.1 Về cơ sở vật chất:

- Để tổ chức tốt hình thức dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học, cơ

sở vật chất là yếu tố quan trọng, đặc biệt là hệ thống phòng học

- Phòng học đủ cho 2 buổi/ngày, Ban giám hiệu phải quan tâm đếnviệc trang trí, sắp xếp lớp sao cho học sinh cảm thấy lớp học như là mộtphòng học ở nhà của các em, làm sao để các em không có cảm giác làhàng ngày các em bị "nhốt" trong 4 bức tường của lớp học

- Để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức các hình thức học tậpđược đa dạng và phong phú thì bàn đôi ghế 1 chỗ ngồi cũng đóng vai tròquan trọng giúp học sinh luôn được hoạt động khi các em phải học 2buổi/ngày

- Nói đến cơ sở vật chất thì cũng phải đề cập đến nhà vệ sinh làmthế nào để các em không cảm thấy sợ vì dơ, vì bốc mùi và các em khôngdám vào khi các em phải học cả ngày ở trường Muốn vậy, nhà vệ sinhtrường phải được trang trí với những hình ảnh khá sinh động, những câunhắc nhở giữ vệ sinh với những hình ảnh thật dí dỏm, gần gũi với các

em Nhà vệ sinh phải luôn có đủ giấy vệ sinh, nước, khăn lau tay, xàphòng Các công nhân viên luôn nhẹ nhàng hướng dẫn cũng như nhắcnhở các em cách đi vệ sinh chứ không la mắng, không cấm các em đi vệsinh Nhờ vậy, các em mới không sợ học 2 buổi/ngày vì không dám vàonhà vệ sinh

1.3.3.2 Về đội ngũ giáo viên:

- Tạo điều kiện để giáo viên học nâng cao, tự học, tổ chức cácchuyên đề, thao giảng Giáo viên phải thực hiện đổi mới phương phápgiảng dạy để các em không nhàm chán Muốn vậy, giáo viên phải biết tổchức lớp học theo mô hình "trường học thân thiện, học sinh tích cực" vàphải biết cá thể hóa học sinh trong từng tiết dạy Cụ thể như:

- Giáo viên phải tạo điều kiện cho học sinh thảo luận nhóm, sắmvai, sưu tầm, mạnh dạn tự tin phát biểu, tăng cường trò chơi học tập đểcác em không phải ngồi học thụ động dễ gây mệt mỏi

- Thầy cô phải tạo những tiết học ngoài sân, trong phòng thiết bịnhư dạy Kỹ thuật, dạy An toàn giao thông

- Riêng buổi học thứ hai, để giúp các em bổ sung những thiếu hụt

về kiến thức đồng thời cũng để phát hiện năng khiếu của chính các

em, thầy cô cần phải biết cá thể hóa học sinh trong từng tiết dạy như chianhóm thực hành hoạt động theo đối tượng Giỏi - Khá -Trung bình -Yếu

và hướng dẫn kiến thức cho phù hợp với trình độ của từng nhóm

1.3.3.3 Tổ chức dạy học các môn tự chọn và các hoạt động tập thể:

Trong buổi học thứ hai, học sinh được tăng cường nội dung cácmôn nghệ thuật, nhằm phát triển năng khiếu cho học sinh như:

- Các em được học nhạc với mức độ 2

- Môn Mĩ thuật , học vẽ theo mức độ rèn luyện và phát hiện kỹ năngcủa học sinh

- Với tiết hoạt động tập thể, hoạt động ngoài giờ, nhà trường đã sắpxếp giờ sinh hoạt Đội, xem phim 1 tiết/tuần trong thời khóa biểu tráibuổi Qua đó, các em được thoải mái vui chơi có tổ chức, các em cònđược hiểu biết thêm về Đội, rèn luyện kỹ năng sống, những kỹ năng giaotiếp, những kiến thức về Nghi thức Đội và quan trọng là cường độ họctập giãn ra, các em không cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng khi phải học 2buổi/ngày ở trường Đây cũng chính là một hoạt động sinh hoạt vui chơi

có tổ chức, hỗ trợ rất nhiều cho việc xây dựng "Môi trường học thânthiện với trẻ" và "Môi trường lớp học tích cực" Ngoài ra các trường tiểuhọc cũng nên mạnh dạn đưa chương trình sinh hoạt Sao nhi đồng, sinhhoạt Đội và xem phim vào chương trình học của tất cả các lớp Nội dungsinh hoạt theo chủ đề từng tháng với thời gian là 25 phút và 10 phút làcác em được tham gia trò chơi Chính những trò chơi trong sinh hoạt Đội

đã hỗ trợ nhiều cho thầy cô chủ nhiệm trong việc tổ chức giữa tiết theoyêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy hiện nay là "Học mà chơi- Chơi

mà học"

- Những tiết xem phim cũng đã giúp các em được thư giãn, đượccười thỏa thích như khối 1, 2 xem phim hoạt hình; giúp các em bổ sungkiến thức trong học tập như khối 3, 4, 5 các em được xem phim tài liệuthế giới quanh ta, các loài động vật, thực vật hoặc những băng hình vềchuyện cổ tích, ngày xửa ngày xưa, phim thiếu nhi

- Ngoài ra, các em còn được học thêm Anh văn, vi tính

Nhìn chung, những tiết học ở buổi thứ hai đã hỗ trợ cho những kiếnthức mà các em đã được học trong buổi chính khóa, là điều kiện để giáo

viên có thời gian gần gũi, gắn bó với học sinh hơn Còn riêng các em thì

đã được thầy cô, bạn bè giúp đỡ giải quyết dứt điểm các bài trong ngày

và không phải mang bài về nhà để làm

1.3.3.4 Tổ chức hoạt động ngoại khóa:

Là một trong những hoạt động hỗ trợ cho học sinh được thực hành,luyện tập, được trực tiếp mắt thấy, tai nghe những gì mà các em họctrong sách vở do thầy cô giảng dạy trên lớp Do đó, nhà trường đã tổchức 4 lần hoạt động ngoại khóa trong một năm Qua đó, các em giaolưu và học tập được những bài học rất phù hợp với tâm sinh lý của lứatuổi các em Sau mỗi chuyến đi, Liên đội tổ chức cho các em viết bài nóilên suy nghĩ, cảm tưởng, bài học mà các em cảm nhận được

Việc sinh hoạt ngoại khóa rất được các em và phụ huynh hưởng ứngbởi lẽ ngoài việc bổ sung kiến thức, các em còn được rèn nếp sống tậpthể, tính tự lập, tinh thần đoàn kết biết quan tâm lẫn nhau và cái chínhcác em đạt được là vui chơi thỏa thích kết hợp học tập

1.4 Quản lý hoạt động dạy học 2 buổi/ ngày ở trường tiểu học:

1.4.1 Quản lý hoạt động dạy 2 buổi/ ngày của đội ngũ GVTH:

1.4.1.1.Quản lý việc thực hiện mục tiêu, kế hoạch dạy học:

Hiệu trưởng các trường chịu trách nhiệm trước Sở GDĐT và PhòngGDĐT về việc xây dựng kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày, quản lý nộidung và chất lượng dạy học và các hoạt động giáo dục, đảm bảo không

vi phạm các quy định về dạy thêm – học thêm của Bộ GDĐT và Ủy bannhân dân tỉnh, thành phố

Tổ chức, chỉ đạo các tổ chuyên môn phân công giáo viên và nhânviên hợp lý để thực hiện kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày, đảm bảo đúngtinh thần; đảm bảo các hoạt động chung của nhà trường đúng với mụctiêu giáo dục của cấp học; huy động các tổ chức đoàn thể trong nhàtrường và ngoài xã hội cùng tham gia hỗ trợ thực hiện kế hoạch

Định kỳ báo cáo với Sở GDĐT và Phòng GDĐT về việc thực hiện

kế hoạch giáo dục và kế hoạch giảng dạy của nhà trường

1.4.1.2 Quản lý việc thực hiện nội dung, PP và hình thức dạy học 2 buổi/ngày:

Thực hiện nhiệm vụ năm học của Ngành, công văn 869 và các vănbản hướng dẫn của Bộ, Sở giao quyền chủ động cho từng nhà trường,từng giáo viên lựa chọn nội dung, phương pháp dạy học; dựa vào tìnhhình thực tế của địa phương, các trường Tiểu học cần triển khai tổ chứcdạy học 2buổi/ngày như sau:

- Đầu năm học Hiệu trưởng đã chủ động xây dựng kế hoạch dạy học2buổi/ngày trên cơ sở bám sát các yêu cầu về nội dung, kế hoạch giáodục, thực hiện chương trình SGK theo quy định Nội dung dạy học buổi

2 chú trọng thực hành kiến thức đã học, tổ chức cho học sinh tham giacác hoạt động thực tế tại địa phương nhằm hỗ trợ cho việc học tập hoặcbồi dưỡng học sinh năng khiếu, dạy học các môn Tự chọn, tổ chức cáchoạt động ngoài giờ lên lớp

- Phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong hội đồng, lựa chọngiáo viên giảng dạy ở các khối lớp, giáo viên giảng dạy các môn chuyên

biệt phù hợp với khả năng, sở trường của từng giáo viên Động viên cán

bộ giáo viên nêu cao tinh thần trách nhiệm, tạo mọi điều kiện thuận lợicho giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Trong sắp xếp, bố trígiáo viên nhà trường ưu tiên cho những lớp đầu cấp và cuối cấp

- Xây dựng cơ cấu các khối, tổ chuyên môn Giao trách nhiệm chokhối, tổ, giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học, lựa chọn nội dung,phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng học sinh ở từng khối, từnglớp của mình đang dạy

- Phó hiệu trưởng trực tiếp chỉ đạo, đôn đốc công tác dạy học 2buổi/ngày

1.4.1.3.Quản lý việc kiểm tra, đánh giá HSTH:

Ban giám hiệu kiểm tra việc đánh giá và xếp loại căn cứ theochuẩn kiến thức, kĩ năng và yêu cầu về thái độ trong Chương trìnhgiáo dục phổ thông cấp Tiểu học và các nhiệm vụ của học sinh

Quản lý việc kết hợp đánh giá định lượng và định tính; kếthợp giữa đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của học sinh Cũngnhư việc thực hiện công khai, công bằng, khách quan, chính xác vàtoàn diện

Tiến hành kiểm tra việc đánh giá và xếp loại kết quả đạt được

và khả năng phát triển từng mặt của học sinh; coi trọng việc động