Một số giải pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác xã hội hóa giáo dục ở các trường THPT trên địa bàn thành phố tam kỳ, tỉnh quảng nam

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Đảng và nhân dân ta ý thức sâu sắc lời dạy của Bác Hồ: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” ngoài việc huy

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Vinh, năm 2010

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài:

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Cách mạng là sự nghiệp của quầnchúng”, và thực tiễn cách mạng nước ta hơn 75 năm qua đã chứng minhđiều đó Chính vì vậy, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng , Đảng taluôn vận động , tập hợp mọi tầng lớp nhân dân tham gia xây dựng và pháttriển mọi mặt đời sống xã hội trong đó có giáo dục – đào tạo Đặc biệt,những năm gần đây, trong xu thế hội nhập với các nước tiên tiến trên thếgiới thì vấn đề đổi mới giáo dục lại được đặt ra một cách cấp thiết hơn baogiờ hết Quan điểm này cũng được thể hiện rõ trong thư gửi cán bộ, thầygiáo, cô giáo, công nhân viên, học sinh nhân dịp đầu năm học mới, ngày

16 tháng 10 năm 1968 của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Giáo dục là sự nghiệpcủa quần chúng” Thực chất,đây là chủ trương xã hội hóa giáo dục Tinhthần này chính thức trở thành phương châm hành động kể từ Hội nghịTrung ương lần thứ tư khóa VII, năm 1993 Cũng từ đây, xã hội hóa giáodục trở thành một cuộc vận động rộng lớn trong toàn xã hội, vấn đề giáodục và đào tạo là vấn đề của toàn dân chứ không còn của riêng ngành giáodục Chủ trương XHHGD là một chủ trương đúng đắn của Đảng và nhànước ta nhằm đáp ứng nhu cầu khách quan của xã hội XHHGD cũngchính là giải pháp mang ý nghĩa chiến lược của Đảng và nhà nước ta tronglĩnh vực giáo dục nhằm thúc đẩy sự phát triển của toàn xã hội

Công tác ở ngành Giáo dục & Đào tạo bậc THPT đã lâu năm, chúngtôi nhận thấy rằng việc đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dụcTHPT nói riêng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam từ trước đến nay đã đượcquan tâm đúng mực Công tác xã hội hóa giáo dục phát triển tương đốimạnh; tuy nhiên, vẫn chưa phát huy hết tiềm năng, thế mạnh của mọi lựclượng tham gia công tác giáo duc Vì thế, cần nghiên cứu kĩ lưỡng để tìm

ra những cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn, đánh giá đúng thực trạng, để từ

đó tìm ra những giải pháp hữu hiệu nhất góp phần thúc đẩy phong tràophát triển nhanh, mạnh, rộng khắp Nhận thấy tính ưu việt của công tácXHHGD, nhận thấy tầm quan trọng của XHHGD đối với sự phát triển đilên của xã hội, đặc biệt là sự phát triển của xã hội trong giai đoạn hiện nay,tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu “ Một số giải pháp quản lý nâng cao hiệuquả công tác XHHGD ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Tam Kỳtỉnh Quảng Nam” Đề tài có ý nghĩa lí luận và thực tiễn, góp phần nângcao hiệu quả hoạt động XHHGD trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnhQuảng Nam

2 Mục đích nghiên cứu:

Đề xuất được các giải pháp quản lý khoa học, có tính khả thi nhằmnâng cao hiệu quả hoạt động xã hội hóa giáo dục ở các trường THPT trênđịa bàn thành phố Tam Kỳ

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

3.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lý công tác XHHGD ở các trườngTHPT

3.2 Đánh giá thực trạng XHHGD quản lý công tác XHHGD ở cáctrường THPT thuộc thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam

3.3 Đề xuất một số giải pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tácXHHGD ở các trường THPT

3.4 Kiểm nghiệm tính đúng đắn và sự khả thi của những giải pháp quản

lý đưa ra áp dụng ở các trường THPT thuộc thành phố Tam Kỳ, tỉnh QuảngNam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả công tác XHHGD ở cáctrường THPT trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.

4.2 Phạm vi nghiên cứu: Quản lý công tác XHHGD ở trường THPT trên

địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam

5 Phương pháp nghiên cứu:

Sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:

5.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận:

Sử dụng các văn bản luật, chỉ thị, nghị quyết của Đảng - Nhà nước và một

số tài liệu khoa học khác có liên quan

5.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

Lập phiếu điều tra, trưng cầu ý kiến của cán bộ quản lí, giáo viên và họcsinh các trường THPT để thu thập những thông tin chính xác, khách quan.Phỏng vấn, trao đổi nắm bắt những số liệu từ thực tế của quá trình XHHGD ởcác trường THPT

5.3 Nhóm phương pháp nghiên cứu hỗ trợ:

Phương pháp thống kê toán học nhằm xử lí, phân tích các số liệu thu thậpđược

6 Giả thuyết khoa học:

Nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ các giải pháp quản lý hợp lý, khoa họcthì sẽ nâng cao được hiệu quả công tác xã hội hóa giáo dục ở các trườngTHPT trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam

7 Những đóng góp của đề tài:

Đề tài nghiên cứu thành công sẽ có những đóng góp thiết thực, cụ thể: 7.1 Đề tài góp phần nâng cao hơn nữa công tác XHHGD ở bậc phổ thôngtrung học trên địa bàn thành phố Tam Kỳ

7.2 Phân tích đánh giá thực trạng, chỉ ra những ưu điểm để phát huy vànhững tồn tại để khắc phục

7.3 Đề xuất những giải pháp khoa học phù hợp với thực tế giáo dục trênđịa bàn thành phố Tam Kỳ nói riêng và tỉnh Quảng Nam nói chung.

8 Cấu trúc luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục, các tài liệu tham khảo, luậnvăn được chia thành 3 chương chính sau:

Các giải pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác XHHGD ở các

trườngTHPT trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam

Kết luận và kiến nghị

Danh mục các tài liệu tham khảo

Phụ lục

Dưới thời phong kiến và thuộc địa, trường học chỉ mở rất ít dành cho con

em các bậc vua chúa, quan lại, địa chủ, con cái nhà giàu nhằm phục vụ chogiai cấp thống trị Con em của tầng lớp nghèo khổ đều do nhân dân tự lo liệudưới hình thức trường tư do các thầy đồ mở hoặc do nhân dân tự tổ chức vàmời thầy dạy Việc đóng góp nuôi thầy là hoàn toàn tự nguyện, tùy theo khảnăng kinh tế mỗi gia đình

Trong thời nhà Lý, các kỳ thi định kỳ được tổ chức để chọn người tài,không phân biệt giàu nghèo và đẳng cấp xã hội Người đỗ khoa bảng được cử

ra giúp dân, giúp nước Nhân dân tôn vinh những người có học, đề cao nhữngngười học thành tài bằng cách lập văn bia, văn miếu thờ các bậc tiền hiền,danh nhân của địa phương và sẵn sàng đóng góp tiền của, công sức để rước vịtân khoa “ vinh qui bái tổ” một cách long trọng Ngoài ra, để khuyến khíchcho việc học, nhân dân đã có chế độ học điền (ruộng dành cho việc học) Cách mạng tháng 8/1945 thành công, Đảng ta đã thực hiện các quan điểmđường lối giáo dục Đảng và Bác Hồ dã phát động phong trào toàn dân xóanạn mù chữ: “ Diệt giặc dốt” và sắc lệnh thành lập Nha bình dân học vụ mở

đầu cho việc xây dựng nền giáo dục “ của dân, do dân và vì dân”, “Giáo dục

là sự nghiệp của quần chúng”, do đó phong trào học tập sôi nổi rộng khắp từ

thành thị đến nông thôn, người người đi học, nhà nhà đi học, đâu cũng là

trường, đâu cũng có thể là lớp học “ người biết chữ dạy cho người chưa biết

chữ, người biết chữ nhiều dạy cho người biết chữ ít” Tư tưởng giáo dục của

Bác Hồ “ ai cũng được học” mang lại hiệu quả giáo dục rất cao Có thể

khẳng định rằng trong lịch sử giáo dục Việt Nam chưa bao giờ lại có sự xãhội hóa rộng khắp và có hiệu quả như vậy

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Đảng và nhân dân ta

ý thức sâu sắc lời dạy của Bác Hồ: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích

trăm năm trồng người” ngoài việc huy động sức dân sản xuất, đánh giặc còn

xây dựng một nền giáo dục “ của dân, do dân, vì dân” được xây dựng theo nguyên tắc: “ dân tộc, khoa học, đại chúng” với nguyên lý: “giáo dục phục

vụ chính trị, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất”; và với phương châm:

“Học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tế”.[20]

Ngày 30/4/1975, đất nước hòa bình, thống nhất, chúng ta có điều kiện hơntrong phát triển giáo dục, song do cơ chế tập trung quan liêu bao cấp nên chưaphát huy được tiềm năng sẵn có để phát triển giáo dục, thay vì thực thi quản

lý giáo dục của Nhà nước, chúng ta đã hành chính hóa giáo dục, nhà nước hóagiáo dục, làm cho giáo dục mất đi tính sáng tạo Để khắc phục trình trạngtrên, năm 1981, Chính phủ đã ra quyết định số 124 về việc thành lập HĐGDcác cấp và Bộ GD&ĐT ra quyết định ban hành điều lệ tổ chức và hoạt độngcủa HĐGD các cấp ở địa phương

Ngày 15/12/1986, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, đã mở ra một thời kỳ

mới cho giáo dục Đại hội đã nêu rõ: “ Tổng kết kinh nghiệm thực hiện cải

cách giáo dục, điều chỉnh nâng cao chất lượng của cuộc cải cách này, phát triển có kế hoạch hệ thống giáo dục, bảo đảm chất lượng và hiệu quả đào tạo”.[13]

Ngày 9/3/1989, Chính phủ đã ra nghị quyết : “ Giáo dục là một bộ phận

của kinh tế- xã hội, có vị trí hàng đầu trong chiến lược con người, phục vụ chiến lược kinh tế- xã hội và quốc phòng Do đó phải đầu tư cho giáo dục như đầu tư cơ bản cho sản xuất.”[28]

Năm 1991,Đại hội toàn quốc lần thứ VII của Đảng đã đổi mới quan trọng về

tư duy GD&ĐT Nghị quyết nhấn mạnh: “ Đẩy mạnh hơn nữa sự nghiệp giáo

dục đào tạo, khoa học và công nghệ, coi đó là quốc sách hàng đầu để phát huy nhân tố con người, động lực trực tiếp của sự nghiệp phát triển.”[27]

Trong văn kiện Đại hội Đảng VIII (năm1986) và trong chiến lược phát triển

giáo dục 2001-2010 khẳng định: “ Giáo dục là quốc sách hàng đầu” để phát

triển nguồn nhân lực, nhằm đưa đất nước ta thoát khỏi nhóm nước chậm pháttriển, vươn lên trình độ tiên tiến trên thế giới

Trong văn kiện Đại hội VIII, Đảng ta cũng khẳng định xã hội hóa là mộttrong những quan điểm để hoạch định hệ thống các chính sách xã hội Hội

nghị lần II BCH TW khóa VIII tiếp tục nêu rõ: “ GD&ĐT là sự nghiệp của

Đảng, của Nhà nước và của toàn dân” Nhà nước cần đầu tư cho giáo dục

nhưng vấn đề quan trọng là phải quán triệt sâu sắc và tiến hành tốt các nguồnđầu tư, mở rộng phong trào xây dựng, phát triển tốt giáo dục trong nhân dân,coi sự nghiệp giáo dục là của toàn xã hội

Năm 1998, Quốc hội khóa X đã thông qua luật giáo dục, đưa ra mục tiêugiáo dục là: “ Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức,tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất năng lực củacông dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc”[13]

Nghị định số 73/1999/ NĐ-CP của Chính phủ nêu rõ phương hướng và chủtrương, chính sách khuyến khích xã hội hóa đối với các hoạt động trong cáclĩnh vực văn hóa, thể dục, thể thao Năm 2001,văn kiện Đai hội Đảng lần thứ

IX tiếp tục “ tăng cường đầu tư cho giáo dục từ ngân sách Nhà nước và đẩymạnh XHHGD” [8]

Thực hiện các văn kiện, Nghị quyết của Đảng và Nhà nước, các cơ quanliên bộ, các nhà khoa học, các nhà quản lý giáo dục đã bàn nhiều về công tácXHHGD.

Theo Giáo sư viện sĩ Phạm Minh Hạc: “ Xã hội hóa công tác giáo dục làmột tư tưởng chiến lược, một bộ phận của đường lối chiến lược, một conđường phát triển giáo dục của nước ta…Sự nghiệp giáo dục không chỉ là củaNhà nước mà là của toàn xã hội, mọi người cùng làm giáo dục, nhà nước và

xã hội, TW và địa phương cùng làm giáo dục”[15]

Theo Phạm Tất Dong: “ Trong thực tiễn đấu tranh cách mạng Việt Nam,khái niệm XHHGD ngày càng được mở rộng và phong phú hơn Đây khôngphải là giải pháp tình thế nhằm tháo gỡ khó khăn của nước nghèo Ngay khichúng ta đạt được mức tăng trưởng nhiều lần so với hiện nay thì tư tưởngXHHGD vẫn giữ được giá trị chủ đạo cơ bản.”[23]

Các nhà nghiên cứu khác như GS-TSKH Nguyễn Duy Tuyên, TSKHNguyễn Mậu Bành, TS Huy Ất, TS Huy Ngân…có nhiều bài viết về xã hộihóa Viện khoa học giáo dục nước ta nhiều năm qua đã tiến hành hệ thống các

đề tài nghiên cứu về XHHGD, đúc kết kinh nghiệm để phát triển lý luận và đềxuất chính sách nhằm hoàn thiện nhận thức lý luận, ban hành một số văn bảnhướng dẫn các địa phương, các đơn vị giáo dục thực hiện và xây dựng những

đề án về công tác XHHGD

Thời gian gần đây, dưới sự hướng dẫn của các nhà khoa học, các thầy côgiáo trường ĐHSP Vinh, ĐHSP Hà Nội, Viện Khoa học Giáo dục, nhiều luậnvăn thạc sĩ, luận văn tiến sĩ đã đề cập đến xã hội hóa và XHHGD ở nhiều khíacạnh khác nhau

Việc đa dạng hóa các nguồn lực để phát triển giáo dục không chỉ có ở nước

ta mà rất nhiều nước trên thế giới đã quan tâm đến việc xây dựng và củng

cố các tổ chức nhằm phục vụ cho giáo dục với quan điểm coi con người là

trung tâm của sự phát triển Các nước phát triển trên thế giới đều coi trọngchích sách XHHGD, tạo cơ hội cho giáo dục phát triển và quan tâm đến hiệuquả giáo dục.

Ngay từ năm 1947, Nhật Bản đã đặt giáo dục vào “ Vị trí hàng đầu của cácchính sách quốc gia”, Nhật Bản tích cực tiến hành cải tổ hệ thống giáo dụcnhằm tạo ra một hệ thống giáo dục mở với mục đích tạo cho các em học sinhlòng ham học, tự chủ trong suy nghĩ, phát triển những năng lực khác nhaunhằm tạo cơ hội thích hợp với nhu cầu học tập và nghề nghiệp của học sinh,luôn dành cho địa phương và nhà trường quyền tự chủ

Ở Trung Quốc, Đại hội VIII năm 1987, Đảng Cộng sản Trung Quốc khẳngđịnh “ Kế hoạch lớn trăm năm, giáo dục là gốc mở đường cho việc huy độngtoàn xã hội tham gia công tác giáo dục”[34]

Hàn Quốc hiện nay giáo dục đang phát triển mạnh mẽ , chính vai trò tưnhân trong giáo dục là rất quan trọng về tính công bằng trong tiếp cận giáodục Hàn Quốc tập trung các nguồn lực cộng đồng cho giáo dục dựa trênnguồn lực của nhà nước kết hợp với nguồn lực tư nhân cho giáo dục bậc cao

Ở Hoa kỳ, năm 1991 đã đưa ra một số chiến lược về phát triển giáo dục ,toàn nước Mỹ sẽ xây dựng các cộng đồng tiến hành giáo dục ngoài phạm vinhà trường đến cuối năm 2010 , phải xóa bỏ các gương mặt cũ để xây dựngnhà trường thế kỷ mới Vị trí đặc biệt trong thiết kế nhà trường kiểu mớithuộc về tập thể cộng đồng , giới doanh nghiệp và lao động Nhà trường làtrung tâm đời sống cộng đồng Học tập không chỉ ở nhà trường mà còn ở giađình và xã hội Tổng thống Bill Clintơn đã nhấn mạnh đến vấn đề hiện đạihóa giáo dục , mục tiêu học tập suốt đời và đề cao việc học để đạt trình độ họcvấn cao Để đạt được điều này , một trong những giải pháp quan trọng là nhànước thực hiện chủ trương đa dạng hóa các loại hình trường học : công lập –

tư thục nhằm đáp ứng chiến lược phát triển giáo dục dựa trên nền tảng công

nghệ thông tin và xã hội tri thức để đón đầu sự phát triển của nền kinh tế Mỹthế kỷ XXI

Như vậy, chúng ta thấy mỗi nước có đặc điểm riêng về tình hình kinh tế xãhội nhưng đều có điểm chung trong phương thức XHHGD đó là huy độngmọi tiềm lực của cộng đồng cho giáo dục XHHGD ở mỗi Quốc gia là sự lựachọn có tính chất quyết định cho các mô hình phát triển riêng của mình

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài:

1 2 1 Giáo dục:

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt có tính lịch sử lâu đời và tồn tạisong song với sự phát triển của nhân loại, là một trong những lĩnh vực hoạtđộng xã hội nhằm kế thừa, duy trì và phát triển nền văn hóa xã hội và vănminh của nhân loại Giáo dục có tính phổ biến và vĩnh hằng trong đời sốngloài người, là nhân tố quan trọng trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của

xã hội

Giáo dục hiểu theo nghĩa rộng: “Là một lĩnh vực của hoạt động xã hội

nhằm truyền đạt và lĩnh hội những tri thức, kĩ năng, kĩ xảo và những kinh nghiệm xã hội, lịch sử nhằm chuẩn bị cho con người bước vào cuộc sống lao động và sinh hoạt xã hội; Là một nhu cầu tất yếu của xã hội loài người, đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của con người và xã hội” [20]

Giáo dục hiểu theo nghĩa hẹp: “Là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ

chức, có kế hoạch của thầy và trò, để sao cho dưới tác động của thầy học sinh tự giác, tích cực và độc lập hình thành những quan điểm, niềm tin, định hướng giá trị, lí tưởng xã hội chủ nghĩa, những động cơ thái độ, kĩ năng, kĩ xảo và các thói quen của các hành vi đúng đắn trong các quan hệ chính trị, đạo đức, pháp luật… thuộc các lĩnh vực đời sống xã hội”[ 29]

Như vậy, giáo dục là điều kiện để con người gắn bó với nhau một cách cóhiệu quả theo mục tiêu đổi mới điều kiện sinh tồn, vì hành động của bất kì cá

nhân nào cũng bị chi phối do khả năng và kinh nghiệm của người đó Nhờ cógiáo dục mà kết quả những đạt được của các thế hệ đi trước được truyền lạicho các thế hệ sau rồi cứ thế tích lũy ngày càng phong phú Nhờ có giáo dụcmỗi cá nhân hòa nhập được vào cộng đồng Giáo dục là con đường cơ bản đểloài người tồn tại và phát triển.

Giáo dục là một hiện tượng xã hội xuất hiện cùng với sự xuất hiện của conngười trên trái đất Có con người là có giáo dục Không có xã hội nào có thểtồn tại mà không có giáo dục, mọi sự giáo dục đều nhằm mục đích phục vụcho sự phát triển đi lên của xã hội Bởi vậy, mỗi quốc gia đều quan tâm đếnviệc đổi mới nền giáo dục của mình để cho phù hợp và đáp ứng nhu cầu của

xã hội phát triển.Thế giới ngày nay coi giáo dục là con đường cơ bản để khỏi

tụt hậu, để có thể tiến lên ở tầm cao mới Đặc biệt, “ Giáo dục là khâu cực kì

quan trọng trong quy trình từ khoa học đến sản xuất, nhất là trong thời đại công nghiệp hóa.” [36].

Đảng và nhà nước ta coi phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu, là điềukiện tiên quyết để phát triển nguồn nhân lực con người, yếu tố cơ bản để xãhội phát triển nhanh và bền vững, giáo dục vừa là mục tiêu vừa là động lựccủa sự phát triển xã hội, văn hóa, kinh tế, chính trị

Giáo dục được coi là “then chốt” của mọi vấn đề Chiến lược giáo dục làtiêu điểm của chiến lược kinh tế, xã hội, văn hóa, chính trị Mọi chiến lược vềcon người, về nguồn nhân lực, về khoa học kĩ thuật, về chấn hưng văn hóa,xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế, quốc phòng an ninh…đều xuất phát từ

chiến lược giáo dục Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã từng nói “ Một dân tộc dốt là

một dân tộc yếu”, Người đã kêu gọi “ Phải biến dân tộc ta thành một dân tộc thông thái”, và “ Ai cũng được học hành” “ Công nông trí thức hóa”[20].

Trong thư gửi các cháu học sinh nhân dịp khai trường Bác cũng đã căn dặn:Non sông Việt Nam có được sánh vai với các cường quốc năm châu hay

không chính là nhờ công lao học tập của các cháu Điều đó chứng minh vaitrò của giáo dục là hết sức quan trọng Nhà triết học giáo dục Australia từng

nói “Giáo dục là cầu nối từ chỗ không có gì đến chỗ cái gì cũng có”.

1.2.2 Quản lý:

Quản lý là gì? Có nhiều ý kiến khác nhau, có người cho rằng quản lý là caiquản,điều hành, điều khiển, chỉ huy, hướng dẫn,…Frederics William Taylorngười Mĩ cho rằng: “ Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cầnphải làm và làm cái gì đó như thế nào, bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất”[16, 89] Các Mác cũng đã khẳng định: “ Bất cứ lao động xã hội hay cộngđồng trực tiếp nào được thực hiện ở quy mô tương đối lớn đều cần ở chừngmực nhất định đến sự quản lý Quản lí là xác lập sự tương hợp giữa các côngviệc cá nhân và hình thành những chức năng chung, xuất hiện trong toàn bộ

cơ chế sản xuất, khác với sự vận động của bộ phận riêng lẻ của nó” [39, 199] PGS TS Đặng Quốc Bảo quan niệm rằng: “ Quản lý về bản chất bao gồmquá trình “ quản” và quá trình “ lý” Quản là coi sóc, giữ gìn nhằm ổn định hệthống Lý là thanh lý, xử lý, biện lý, sửa sang, chỉnh đốn nhàm làm cho hệthống phát triển

- Hệ ổn định mà không phát triển tất yếu dẫn đến suy thoái

- Hệ phát triển mà thiếu ổn định tất yếu dẫn đến rối ren

- Như vậy: quản lý = ổn định + phát triển

Trong “quản lý” phải có mầm mống của “lý” và trong “lý” phải có hạt nhâncủa “quản” Điều này tạo ra mối quan hệ hiện thực : Ổn định đi tới sự pháttriển, phát triển trong thế ổn định” [2, 176]

Quan niệm của chúng tôi về quản lý như sau: Quản lý là sự tác động có địnhhướng , có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổchức , nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt kết quả cao bằng cách vận dụng

các hoạt động chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo , kiểm tra thực hiệnđầy đủ các chức năng của mình , hoạt động quản lý sẽ đem lại hiệu quả cao.

1.2.3 Quản lý giáo dục:

Vấn đề quản lý giáo dục là vấn đề mà từ trước đến nay được nhiều học giả

quan tâm nghiên cứu, đưa ra các khái niệm về nó

M I Khônđacôp đã định nghĩa : “ Quản lý giáo dục là tập hợp các biệnpháp ( Tổ chức cán bộ, giáo dục, kế hoạch hóa, tài chính…) nhằm đảm bảo sựvận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sựtiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chấtlượng”[37]

PGS TS Đặng Quốc Bảo cũng nêu quan điểm : Quản lý giáo dục theonghĩa tổng quát là hoạt động điều hành , phối hợp của các lực lượng xã hộinhằm thúc đẩy công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội [2]

GS Nguyễn Ngọc Quang cho rằng : “Quản lý giáo dục là hệ thống nhữngtác động có mục đích , có kế hoạch , hợp quy luật của các chủ thể quản lý,nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng,thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, màtiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáodục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất Quản lý giáo dục là

sự tác động của hệ thống quản lý giáo dục của nhà nước từ trung ương đến địaphương , đến khách thể quản lý và hệ thống giáo dục quốc dân cũng như sựnghiệp giáo dục của mỗi địa phương nhằm đưa hoạt động giáo dục đến kếtquả mong muốn”[31]

Từ nhận biết về quản lý nói chung và những quan niệm về quản lý giáodục của các nhà khoa học , các nhà nghiên cứu …chúng ta có thể quan niệm: Quản lý giáo dục là một hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch,nhằm đạt được những mục tiêu giáo dục đề ra

1.2.4 Xã hội hóa:

Xã hội hóa là một thuật ngữ dùng để chỉ chức năng nguyên thủy của giáo

dục , được các nhà xã hội học sử dụng để mô tả những phương cách , các giátrị , và vai trò mà xã hội đã quy ước , tạo cơ sở cho quá trình hình thành vàphát triển nhân cách con người

Emile Durkheim ( 1858 – 1917) nhà xã hội học Pháp , một trong số rất ítngười sử dụng thuật ngữ “ Xã hội hóa” đã nêu : “ Giáo dục vừa có chức năngphân hóa vừa có chức năng xã hội hóa”[7]

Các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều cách hiểu và định nghĩa về XHH :

- Xã hội hóa là quá trình tương tác giữa cá nhân và xã hội

- Xã hội hóa là sự tương tác , mối liên hệ, thuộc tính vốn có của conngười , của cộng đồng nhằm đáp ứng lại xã hội và chịu ảnh hưởng của xãhội

- Theo từ điển Tiếng Việt “ Xã hội hóa được hiểu là làm cho một việc gì,

một cái gì đó thành của chung xã hội”.[ 29]

Ở Việt Nam, từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam có những chủ trương cảicách tổ chức bộ máy nhà nước theo hướng xây dựng và hoàn thiện nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa thì thuật ngữ XHH được sử dụng khá rộng rãitrong các văn kiện , hội nghị , hội thảo Tuy nhiên , công tác XHH còn khámới mẻ đối với chúng ta , nhất là những nhà quản lí giáo dục trong thời đạimới cần phải nhận thức đầy đủ , đúng đắn

TS Lê Quốc Hùng cho rằng: “ Xã hội hóa là việc nhà nước huy động mọi

cá nhân và tổ chức tham gia thực hiện một số dịch vụ công cộng trên cơ sở có

sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của nhà nước , nhằm nâng cao chất lượng cuộcsống của nhân dân và giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước” [31]

Nhiều công trình nghiên cứu về XHH cũng nhận định : “ Bản chất củaXHH là cách làm , cách thực hiện chủ trương , đường lối của Đảng bằng con

đường tự giác ngộ , huy động và tổ chức sự tham gia của mọi người dân , mọilực lượng xã hội ; tạo ra sự phối hợp liên ngành một cách có kế hoạch dưới sựchỉ đạo và quản lí thống nhất của nhà nước , làm cho việc giải quyết các vấn

đề xã hội thực sự là của dân , do dân và vì dân” [15]

Chúng ta cần nhận thức đầy đủ về XHH để từ đó có những hành độngđúng đắn và thiết thực XHH thực chất là tăng cường sự quản lí của nhà nướcbằng pháp luật XHH gắn liền với mở rộng dân chủ , khắc phục dần tính thụđộng , thờ ơ , phó mặc cho nhà nước XHH là làm sao phải thu hút mọi tổchức trong xã hội , mọi thành phần kinh tế tham gia thực hiện các dự án pháttriển của nhà nước

Nhà nước Việt Nam đã tiến hành XHH theo các bước sau :

- Xóa bỏ dần chế độ bao cấp, cơ chế xin- cho

- Tách dần hoạt động quản lí kinh doanh khỏi hoạt động quản lí hànhchính của các cơ quan chức năng nhà nước

- Không ngừng củng cố dịch vụ công và thực hiện quy chế dân chủ cơsở

Tất cả những điểm trên thể hiện khá đầy đủ về nội dung , vai trò và ý nghĩacủa hoạt động xã hội hóa

1.3 Xã hội hóa giáo dục:

1.3.1 Khái niệm xã hội hóa giáo dục:

Lịch sử phát triển loài người gắn liền với giáo dục Giáo dục xuất hiệntrong cộng đồng xã hội nhằm truyền thụ kinh nghiệm lao động sản xuất Khi

xã hội phát triển, giáo được tổ chức thành một quá trình hoạt động có ý thức,

có mục đích, có kế hoạch nhằm truyền thụ cho lớp người kế tục những trithức về tự nhiên, xã hội, để con người có khả năng hòa nhập cộng đồng xãhội

Như vậy, giáo dục là quá trình tác động có định hướng lên ý thức và thểchất nhằm phát triển nhân cách chuẩn bị cho từng cá nhân hòa nhập cuộc

sống sản xuất, văn hóa của cộng đồng xã hội Giáo dục là kết quả một hệ

thống tri thức, kỹ năng, thói quen và thái độ tạo cho con người nhận thức vàhành động phù hợp với quyền lợi và nghĩa vụ của một thành viên trong cộngđồng Chính giáo dục là hiện tượng Nhà nước- Xã hội và Nhà trường là thiếtchế Nhà nước- Xã hội

Giáo dục mang bản chất xã hội, là một trong những chất kết dính cộngđồng giáo dục là động lực phát triển kinh tế xã hội và ngược lại, sự phát triểncủa giáo dục không thể tách rời sự phát triển của cộng đồng và sự phát triểnkinh tế xã hội Nói chung, sự gắn bó giữa giáo dục và cộng đồng là sự gắn bómật thiết, hữu cơ

Thực tiễn một số nước tiên tiến trên thế giới đã chăm lo rất nhiều cho nhàtrường, nhiều vấn đề thực tế của cuộc sống đã đề cập ở nhiều môn xã hộinhân văn Luật giáo dục cuối thế kỷ 20 của Pháp, Nhật cũng như chiến lượcgiáo dục của Mỹ đều có vấn đề XHHGD

Tóm lại, xã hội hóa giáo dục “ là huy động xã hội làm giáo dục, động viên

mọi tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của nhà nước”.[34]

XHHGD là tư tưởng chiến lược giáo dục ở nước ta: “ các vấn đề chính

sách xã hội đều giải quyết theo tinh thần xã hội hóa Nhà nước giữ vai trò nòng cốt, đồng thời động viên mọi người dân, các doanh nghiệp các tổ chức

xã hội, các cá nhân và các tổ chức nước ngoài cùng tham gia giải quyết

những vấn đề xã hội”[34]

Tư tưởng chỉ đạo nhằm XHHGD đã có sớm Từ lâu, Bác Hồ và Đảng ta đã

đúc kết và phổ biến phương châm: “Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng”,

“ Nhà nước và nhân dân cùng làm giáo dục” Nguyên lý “ Nhà trường- gia

đình- xã hội” đã phổ biến đến các cấp ủy đảng, chính quyền và toàn dân thực

hiện.[25]

Đặc biệt, Hội nghị BCH TƯ lần 4 khóa VII tháng 1/1993 đã khẳng địnhXHHGD là một trong những định hướng cơ bản đổi mới sự nghiệp giáo dụcđào tạo Hội nghị BCH TƯ lần 2 khóa VIII tháng 12/1996 tiếp tục khẳng địnhXHHGD là một trong những giải pháp chủ yếu thực hiện chiến lược giáo dụctrong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

XHHGD là tư tưởng chiến lược của Đảng nhằm huy động sức mạnh toàn

xã hội phát triển sự nghiệp giáo dục đào tạo đáp ứng nhu cầu phát triển kinh

tế xã hội

1.3.2 Quản lý công tác xã hội hóa giáo dục:

Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo: “ Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành,phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theonhu cầu phát triển xã hội”

Với quan niệm quản lý vĩ mô “ Quản lý giáo dục là hệ thống tác động cómục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý đến tất cả các mắtxích của hệ thống nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu pháttriển giáo dục, tào tạo thế hệ trẻ của xã hội đặt ra cho người giáo dục” (24,5) Xét từ phương diện quản lý giáo dục theo hướng xã hội hóa thí có thể hiểuđây chính là quản lý xã hội hóa giáo dục

Quản lý công tác XHHGD được hiểu là hệ thống những tác động có ý thức,

có mục đích, có kế hoạch, hợp với quy luật của chủ thể quản lý đến các lựclượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và cóhiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường

Quản lý công tác xã hội hóa giáo dục đòi hỏi phương pháp mềm dẻo, linhhoạt, tạo được những phong trào, định hướng được phong trào, phát huy dânchủ trong nhân dân, tăng cường nguồn lực của xã hội và cộng đồng nhằm

thực hiện mục tiêu giáo dục: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡngnhân tài”.

Quản lý công tác XHHGD không hoàn toàn là công việc của ngànhGD&ĐT Với chức năng của mình, ngành GD&ĐT chủ yếu làm công táctham mưu, vận động tuyên truyền để xã hội nhận thức đầy đủ hơn về giáodục, chia sẻ khó khăn với giáo dục, cộng đồng trách nhiệm và tham gia vàoquá trình phát triển GD&ĐT, trực tiếp chỉ đạo và quản lý hoạt động xã hộihóa trong các nhà trường để giúp cho công tác XHHGD đi đúng hướng và đạtđược kết quả cao

1.3.3 Mục tiêu của xã hội hóa giáo dục:

Mục tiêu cơ bản của XHHGD được khẳng định tại nghị quyết TW 4 khóa

VII và nghị quyết TW 2 khóa VIII : “ XHHGD là huy động xã hội làm giáo

dục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của Nhà nước”[28] Mục tiêu XHHGD được thể hiện

qua những vấn đề cơ bản sau:

* Phải làm cho xã hội nhận thức đúng đắn vai trò của GD&ĐT trong quátrình xây dựng và phát triển đất nước, cũng như trong quá trình phát triển KT-

XH của mỗi địa phương và toàn cộng đồng Qua đó hình thành hệ tư tưởng xãhội về GD&ĐT theo quan điểm, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước,

đó là “ Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho

phát triển”[25]

* XHHGD là tạo nhiều nguồn lực cùng tham gia xây dựng, huy động cáclực lượng của cộng đồng xã hội làm giáo dục, tạo môi trường cho bản chất xãhội của giáo dục phát huy tối đa vai trò của mình, làm cho giáo dục đáp ứng

có hiệu quả nhu cầu thực tế của xã hội, gắn với xã hội, không thoát ly ra khỏicuộc sống Tất cả mọi việc làm của các tổ chức chính trị, kinh tế xã hội, các

cơ quan đoàn thể, các tầng lớp nhân dân có tác động thiết thực đến mục tiêu: “

Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” đều được coi là gópphần thực hiện XHHGD.

* XHHGD chính là chủ trương và giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả

cuộc vận động dân chủ hóa GD là “ Thực hiện nền giáo dục của dân, do dân

và vì dân” Mối quan hệ giữa dân chủ hóa giáo dục và XHHGD có thể diễn

đạt là “ XHHGD là con đường để thực hiện dân chủ hóa giáo dục và nội dung

DCHGD chỉ ra con đường XHHGD”.[4]

1.4 Xã hội hóa giáo dục ở Việt Nam:

1.4.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về XHHGD

Từ sau cách mạng tháng 8 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ban hànhsắc lệnh 146/SL khẳng định rằng “ Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” Bác

kêu gọi “ Toàn dân tham gia diệt giặc dốt” Bác xác định nguyên tắc cơ bản của nền giáo dục nước nhà là “ Đại chúng hóa, dân tộc hóa, khoa học hóa và

tôn chỉ phụng sự lý tưởng quốc gia và dân chủ”

Ở Việt Nam, tư tưởng chỉ đạo và các hoạt động nhằm XHHGD đã có khásớm Từ lâu, Bác Hồ và Đảng ta đã đúc kết và phổ biến phương châm: “ Nhànước và nhân dân cùng làm giáo dục” Nguyên lý kết hợp “ Nhà trường – giađình – xã hội” đã phổ biến đến các cấp ủy Đảng, chính quyền và toàn dânthực hiện Trong những năm 60 và đầu thập kỷ 70 các xã Cẩm Bình – HàTĩnh, xã Cát Hanh – Nghĩa Bình, xã Ngô Luông – Hòa Bình … là những đơn

vị điển hình về XHHGD Nhưng do nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp,trách nhiệm của gia đình, xã hội trong giáo dục học sinh chưa xác định đầy

đủ, thiếu cơ chế thực hiện chủ trương “ Nhà nước và nhân dân cùng làm giáodục” quan hệ giáo dục – kinh tế chưa được hiểu đầy đủ, việc giáo dục gần nhưphó thác cho nhà trường

Để thực hiện sự phối hợp Nhà trường – gia đình – xã hội, đã có nhiều vănbản chỉ đạo quan trọng và nhiều hội nghị được tổ chức:

- 19/3/1982, Hội đồng chính phủ ra quyết định số 124/ CP về việc thành lậpHội đồng giáo dục ở các cấp chính quyền địa phương.

- 09/12/1981 Bộ trưởng GD ra quyết định số 1765/ QĐ ban hành điều lệ tổchức và hoạt động của hội đồng GD của các cấp chính quyền địa phương

- Tháng 1/1989, BGD tổ chức Hội nghị mô hình phát triển GD gắn với KT– XH ở các tỉnh phía Nam tại thành phố HCM

- Tháng 7/1989 , Bộ giáo dục và Công đoàn giáo dục Việt Nam mở cuộcvận động dân chủ hóa quản lý nhà trường theo hướng tự quản xã hội chủnghĩa tại Nha Trang

- Ngày 10/10/1990 , Bộ giáo dục và Công đoàn giáo dục Việt Nam ra thông

tư liên tịch số 35/TT/LĐ về việc tham mưu mở đại hội giáo dục cấp cơ sở

- Tháng 1/1992, Bộ giáo dục và Công đoàn giáo dục Việt Nam mở hội thảođại hội giáo dục cấp cơ sở tại Hà Nội – Tháng 3/1992 mở tại thành phố HồChí Minh cho khu vực phái Nam

Đặc biệt, Hội nghị BCH TW lần 4 khóa VII tháng 1/1993 đã khẳng định

xã hội hóa giáo dục là một trong những định hướng cơ bản đổi mới sự nghiệpgiáo dục đào tạo Hội nghị BCH TW lần 2 khóa VIII tháng 12/1996 tiếp tục

khẳng định “ Huy động toàn xã hội làm giáo dục, động viên các tầng lớp

nhân dân giúp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của Nhà nước” XHHGD là một trong những giải pháp chủ yếu thực hiện chiến lược

giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

Ngày 21/8/1997, Chính phủ đã ra nghị quyết số 90/CP về phương hướng vàchủ trương “ xã hội hóa các hoạt động giáo dục, y tế, văn hóa” Điều 11 về

XHHGD của Luật GD ghi rõ: “ Mọi tổ chức gia đình và công dân đều có

trách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, xây dựng phong trào học tập và môi trường giáo dục lành mạnh, phối hợp nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục.

Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong phát triển sự nghiệp giáo dục; thực hiện đa dạng hóa các loại hình nhà trường và các hình thức giáo dục; khuyến khích huy động và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp giáo dục”( 10-12)

Như vậy, XHHGD là tư tưởng chiến lược của Đảng nhằm huy động sứcmạnh toàn xã hội, phát triển giáo dục đào tạo đáp ứng nhu cầu phát triển kinh

tế xã hội

1.4.2 Nội dung công tác xã hội hóa giáo dục.

1.4.2.1 Giáo dục hóa xã hội:

Đây là nội dung cơ bản của XHHGD nhằm tạo phong trào học tập sâu rộngtrong toàn xã hội theo nhiều hình thức; vận động toàn dân thực hiện học tậpthường xuyên, suốt đời, tiến tới xây dựng xã hội học tập đúng như Nghị quyêt

Đại hội IX đề ra: “ Ai cũng được học hành Hoạt động và học tập cho đến

phút cuối cùng” “ Thực hiện giáo dục cho mọi người Cả nước trở thành một

xã hội học tập…hoàn thiện học vấn và tay nghề, thực hiện tri thức hóa công nhân…Nâng cao hàm lượng tri thức trong các nhân tố phát triển kinh tế- xã hôi”.[12]

1.4.2.2 Cộng đồng hóa trách nhiệm: Huy động toàn xã hội tham gia xây

dựng môi trường thuận lợi cho giáo dục, tham gia vào quá trình giáo dục,tham gia xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh bảo đảm tích tích cực củamôi trường xã hội và sự thống nhất tác động mang tính giáo dục đối với thế

đặc biệt là xây dựng mối quan hệ lành mạnh giữa con người với con người,những quan hệ xã hội tốt đẹp nhằm xây dựng những nét bản chất nhất trongđạo đức, trong nhân cách trẻ.

- Xây dựng môi trường gia đình: Gia đình có vai trò quan trọng đặc biệttrong giáo dục, vì thế các lực lượng chăm lo cho giáo dục thì phải lo xây dựngmôi trường gia đình của học sinh

- Xây dựng môi trường xã hội tích cực: Xây dựng các môi trường nhưcộng đồng thôn xóm, đường phố, tạo ra lối sống lành mạnh, văn minh, côngbằng, dân chủ và đề cao các giá trị xã hội chân chính

Nói chung, trong XHHGD ở từng nơi, từng lúc, mỗi cá nhân có thể là ngườigiáo dục, hoặc người được giáo dục và thông qua các hoạt động, mỗi ngườiđều tự giáo dục, tự điều chỉnh mình

1.4.2.3 Đa dạng hóa loại hình: Tạo điều kiện cho các tổ chức cá nhân có

điều kiện tham gia trực tiếp vào các hoạt động giáo dục, huy động các lựclượng xã hội tham gia quá trình đa dạng hóa các hình thức học tập và các loạihình trường lớp

Mục tiêu chiến lược giai đoạn 2009- 2020 là phải xây dựng một nền giáodục Việt Nam hiện đại khoa học, dân tộc, làm nền tảng cho sự nghiệp CNH-HĐH phát triển bền vững đất nước, thích ứng với nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa Đó chính là yêu cầu về nhân lực, về trình độ văn hóa,khoa học, kỷ thuật, về khả năng ngành nghề, sự năng động thích nghi với sựhình thành nghề và di chuyển ngành nghề cũng như năng lực ứng xử trongcác quan hệ xã hội…điều đó dẫn đến yêu cầu học suốt đời bằng những hìnhthức thích hợp Sự nghiệp giáo dục cũng phải thích ứng với những đòi hỏi đó,

mở rộng qui mô, nâng cao chất lượng, hiệu quả, thực hiện mục tiêu dân trí,nhân lực, nhân tài Chính vì vậy phải dẫn đến đa dạng hóa các hình thức họctập và các loại hình trường lớp Sự đa dạng hóa được thể hiện:

- Trường công lập cũng thực hiện sự đa dạng hóa với sự hợp tác của cáclực lượng xã hội từ phương thức đào tạo, hình thức tổ chức cho đến nộidung, phương pháp, các điều kiện, phương tiện, các nguồn đầu tư cho đếnviệc quản lý giáo dục.

- Song song với trường công, các lực lượng xã hội phải tham gia pháttriển hệ thống trường bán công, dân lập và tư thục, trung tâm dạy nghề ởcác Quận, Huyện, Thị xã…

- Để thể hiện tính liên ngành và tính cộng đồng trong XHHGD, ngànhgiáo dục phải kết hợp với các trung tâm KT tổng hợp, HN và DN, cáctrung tâm GDTX tổ chức các lớp học ở địa phương và người học đónggóp

- 1.4.2.4 Cộng đồng hóa nguồn lực: Huy động xã hội tham gia xây

dựng và phát triển nhà trường, khai thác triệt để và sử dụng có hiệu quảcác nguồn lực của xã hội cho giáo dục Nhà nước là nguồn chủ yếu nhưngcần tìm thêm các nguồn kinh phí trong nước, tranh thủ sự giúp đỡ của các

tổ chức quốc tế, các nước ngoài, bên cạnh đó cần phải huy động sự đónggóp của cha mẹ học sinh và các tổ chức kinh doanh để phát triển giáo dục

đúng như văn kiện lần 4 BCH TW khóa VII “ Mặt trận tổ quốc, các đoàn

thể nhân dân các tổ chức xã hội, mọi gia đình và mọi người cùng với ngành giáo dục đào tạo chăm lo sự nghiệp giáo dục theo phương châm nhà nước và nhân dân cùng làm” Cụ thể là xây dựng môi trường nhà

trường, gia đình xã hội và sự phối hợp chặt chẽ giữa các môi trường đó đểtạo sự thống nhất tác động giáo dục nhằm làm cho môi trường giáo dụclành mạnh, tạo điều kiện để toàn xã hội chăm lo sự nghiệp giáo dục

1.4.2.5 Thể chế hóa chủ trương:

Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý cho việc xây dựng các chủ trươngXHHGD Nhà nước phải xây dựng và không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp

luật đầy đủ, minh bạch nhằm đảm bảo trách nhiệm, quyền lợi, tính công bằngdân chủ và công khai trong hoạt động giáo dục Theo Nghị định số 90/CP đãđược cụ thể hóa bằng Nghị định số 73/1999/NĐ-CP qui định cụ thể chínhsách khuyến khích các cơ sở ngoài công lập về các mặt: cơ sở vật chất, đấtđai, thuế, tín dụng, bảo hiểm, khen thưởng, phong tặng danh hiệu, ngoài racòn qui định cụ thể về quản lý tài chính và quản lý Nhà nước đối với cáctrường ngoài công lập, đó là mọi tổ chức, cá nhân được tự do tham giaXHHGD và Nhà nước chỉ can thiệp khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật nhằmtránh các cách làm tùy tiện, lợi dụng dẫn đến những vi phạm trong việc huyđộng các nguồn lực về tài chính trong việc phục vụ cho giáo dục và đào tạo.

1.4.3 Nguyên tắc quản lý công tác XHHGD bậc trung học phổ thông

XHHGD là chủ trương chiến lược quan trọng của Đảng, Nhà nước nhằmphấn đấu xây dựng một nền giáo dục Việt Nam hiện đại Muốn thực hiệnquản lý công tác XHHGD, phải tuân theo những nguyên tắc cơ bản sau đây:

- Phải đảm bảo dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước trongquá trình hoạt động phát triển giáo dục Đảng đề ra đường lối chủ trương pháttriển KT- XH Nhà nước thể chế hóa chủ trương đường lối thành chính sáchpháp luật Trường học là cơ quan chuyên môn căn cứ vào những qui định củaĐảng, Nhà nước về hoạt động XHHGD thực hiện phương án, kế hoạch và qua

đó tham mưu, đề xuất với Đảng và chính quyền địa phương thực hiện chủtrương XHHGD

- XHHGD phải đảm bảo phát huy quyền làm chủ của nhân dân theonguyên tắc “ lấy dân làm gốc” được Đảng và Nhà nước phát huy ngày càng

hiệu quả, quan điểm “ dân biết, dân bàn, dân làm dân kiểm tra” phải được

thực hiện, qua đó sẽ xây dựng được môi trường giáo dục lành mạnh, tạo độnglực cho giáo dục phát triển

- XHHGD phải đảm bảo tính pháp chế xã hội chủ nghĩa XHHGD là huyđộng toàn xã hội đóng góp tài lực, vật chất thực hiện đa dạng hóa các nguồnđầu tư vật chất cho giáo dục nhưng phải tiến hành theo qui định pháp luật củaNhà nước.

Nói chung, nguyên tắc chỉ đạo công tác quản lý XHHGD ở bậc THPT phảiđảm bảo tính Đảng, tính nhân dân, tính công bằng và dân chủ thì hoạt độngXHHGD mới thực hiện có hiệu quả

1.5 Quản lý công tác XHHGD ở bậc trung học phổ thông

Điều 14 luật giáo dục 2005 nói về quản lý nhà nước “ Nhà nước thống nhất

quản lý hệ thống giáo dục quốc dân về mục tiêu, chương trình, nội dung kếhoạch giáo dục, tiêu chuẩn nhà giáo, qui chế thi cử, hệ thống văn bằng, chứngchỉ, tập trung quản lý chất lượng giáo dục; thực hiện phân công, phân cấpquản lý giáo dục, tăng cường quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáodục”

Ngành giáo dục, nhà trường giữ vai trò trung tâm, nòng cốt, chủ động trongviệc huy động cộng đồng.Từ mục đích, nội dung của XHHGD, để nói tới cơchế tổ chức tham gia của xã hội làm giáo dục trước hết cần xác định các lựclượng xã hội tham gia quản lý công tác XHHGD bậc THPT Dựa trên tínhchất, chức năng, nhiêm vụ của mỗi tổ chức, có thể phân ra các nhóm đốitượng sau:

* Đảng bộ và chính quyền địa phương giữ vai trò lãnh đạo và quản lý

XHHGD ở địa phương có tính chất quyết định trong xã hội hóa giáo dục ởcộng đồng Đảng bộ và cấp ủy có trách nhiệm lãnh đạo công tác giáo dụccũng như tất cả các lĩnh vực đời sống KT-VH-XH bằng cách bàn bạc ra quyếtđịnh, xác định phương hướng, chủ trương, giải pháp nhằm thực hiện các mụctiêu dân trí, nhân lực, nhân tài, giải pháp tạo điều kiện nâng cao chất lượnggiáo dục.HĐND và UBND là hình thức tổ chức chính quyền địa phương thực

hiện chức năng quản lý địa phương theo Hiến pháp, pháp luật, các văn bảncủa cơ quan Nhà nước , quyết định các công việc nhằm phát huy tính tự chủ

và quyền dân chủ của nhân dân địa phương UBND có nhiệm vụ chỉ đạo thựchiện một cách sáng tạo các chủ trương, đường lối, mục tiêu, giải pháp về giáodục của Đảng đã được cụ thể hóa trong Nghị quyết của HĐND và có tráchnhiệm thực hiện chương, mục tiêu về giáo dục do Nhà nước ban hành TrongXHHGD , UBND các cấp đóng vai trò rất quan trọng trong việc chỉ đạo, phốihợp các lực lượng xã hội phát triển giáo dục

* Các cơ quan chính quyền địa phương là cơ quan tham mưu giúp UBND

thực hiện chức năng quản lý Nhà nước ở địa phương, trong đó BGH nhàtrường dưới sự chỉ đạo, điều hành của UBND cùng cấp chịu trách nhiệm thựchiện các quyết định về giáo dục

* Ngành tổ chức- cán bộ, lao động xã hội có trách nhiệm phối hợp với

ngành giáo dục thực hiện chính sách chăm sóc, giáo dục trẻ em, giúp đỡ tàichính, đề nghị chế độ ưu đãi với những giáo viên công tác tại vùng sâu, vùngxa… và tạo điều kiện để các đoàn thể, tổ chức xã hội thực hiện các chủtrương, mục tiêu giáo dục, theo tinh thần XHHGD

* Ngành Kế hoạch- tài chính giúp UBND xây dựng kế hoạch phát triển

KT-XH, phối hợp với ngành giáo dục xây dựng kế hoạch phát triển giáo dụchằng năm và kế hoạch 5-10 năm Tham mưu cho UBND Tỉnh, Thành phốthành lập các Quỹ bảo trợ trẻ em Quỷ hỗ trợ học sinh nghèo, Quỷ hỗ trợ tàinăng trẻ Khuyến khích các hoạt động dạy nghề, sản xuất dịch vụ ở cáctrường THPT, trường chuyên nghiệp tạo điều kiện gắn kết hoạt động giáo dụcvới hoạt động kinh tế- xã hội ở địa phương

* Các ngành Nội vụ, Quốc phòng, VHTT, TDTT, KHCN, MT, y tế, ban bảo vệ chăm sóc trẻ em phối hợp với nhà trường, các lực lượng xã hội

tham gia giáo dục luật pháp, quốc phòng, giáo dục đạo đức truyền thống Chủ

động ngăn ngừa các văn hóa phẩm đồi trụy, các tệ nạn xã hội Giúp đỡ nhàtrường trong việc tổ chức thi đấu thể thao, vui chơi, sinh hoạt giải trí lànhmạnh.

* Viện kiểm sát, Tòa án ND, cơ quan thanh tra tham gia thực hiện đúng

chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình trong công tác giáo dục nhằm xử

lý kịp thời những sai phạm của các thành viên trong xã hội, giải quyết các đơnthư khiếu nại, tố cáo về giáo dục của nhân dân

* Các tổ chức quần chúng, xã hội tham gia vào XHHGD đóng vai trò

cực kỳ quan trọng Kinh phí giáo dục còn hạn chế, ngân sách giáo dục cònthấp so với yêu cầu, do vậy sự liên kết của Mặt trận tổ quốc, các đoàn thể, tổchức xã hội cùng phối hợp với ngành giáo dục huy động toàn xã hội chăm lo

về mọi mặt để giáo dục phát triển là hết sức cần thiết

* Đoàn Thanh niên CSHCM, Hội LHPN, các tổ chức xã hội cá nhân

trong và ngoài nước như: Hội cha mẹ học sinh, Hội khuyến học, Hội Chữthập đỏ…, các tổ chức tôn giáo, các tổ chức phi chính phủ như UNESCO,UNICEF,…tham gia xây dựng XHHGD bằng nhiều hình thức, góp phần đáng

kể trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả XHHGD của cáctrường THPT

* Các cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ là nơi chủ yếu thu hút các học

sinh, sinh viên tốt nghiệp ra trường do vậy nhiều xí nghiệp, công ty đã nhậnthức được đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, nên đã xuất hiện nhiềuliên kết, hỗ trợ cho giáo dục từ phía xí nghiệp, cơ sở kinh doanh , kể cả hìnhthức ký hợp đồng hỗ trợ cho các học sinh, sinh viên xuất sắc để có điều kiệnnâng cao trình độ, kỹ năng, kỹ xảo cho lao động tương lai nhằm cạnh tranh cókết quả trong nền kinh tế thế giới mở cửa, hòa nhập

1.6 Các yếu tố quản lý ảnh hưởng đến tính hiệu quả của công tác XHHGD

Hoạt động quản lý giáo dục có mối liên hệ chặt chẽ và ảnh hưởng trực tiếpđến công tác XHHGD Quản lý giáo dục với vai trò định hướng phải thammưu với chính quyền địa phương tăng cường vận động nhân dân, các tổ chứcquần chúng, xã hội tham gia tích cực vào hoạt động XHHGD, đóng góp công,của, sức lực, trí tuệ nhằm thúc đẩy sự nghiệp phát triển giáo dục

XHHGD đương nhiên cũng nằm trong cơ chế phổ quát của xã hội là Đảnglãnh đạo, Nhà nước quản lý và phát huy quyền làm chủ của nhân dân Ngànhgiáo dục, nhà trường giữ vai trò trung tâm, nòng cốt, chủ động trong việc huyđộng cộng đồng Muốn làm tốt vai trò trung tâm, phải đổi mới giáo dục, hoànthiện nhà trường, không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục, phát huy hiệuquả giáo dục, gắn với cộng đồng và vì sự phát triển của cộng đồng Nếu nhàtrường không tự thân vận động thì không tạo ra sự vận động của các lựclượng khác Nhà trường giữ vai trò trung tâm trong mối liên kết XHHGD, tức

là các hình thức cộng tác, phối kết hợp… Nếu không thì không thể tổ chức sựtham gia của các lực lượng xã hội có hiệu quả Chính vì vây, quản lý giáodục phải phát huy tối đa khả năng về tài chính, trí tuệ, tâm huyết cho giáodục, đào tạo các nguồn có văn hóa, đạo đức, có trình độ chuyên môn caonhằm đáp ứng nhu cầu của giáo dục vì mục đích chung là phát triển kinh tế-

xã hội của nước nhà

Trong khi đó, các hoạt động mang tính XHHGD có mối liên hệ mật thiết,tác động trực tiếp với quản lý giáo dục thì mới tạo ra tiền đề thuận lợi để hìnhthành các chủ trương, giải pháp XHHGD có vai trò làm cho quản lý giáo dụcphải uyển chuyển, năng động nhằm giải quyết các nhiệm vụ liên quan đếnphạm vi hoạt động của mình

Như vậy, mối quan hệ giữa quản lý giáo dục và XHHGD là mối quan hệhai chiều phải được quan tâm thường xuyên và giải quyết kịp thời theo hướngphát triển xã hội, trong đó XHHGD như một yếu tố tích cực hàng đầu tácđộng trực tiếp và chi phối các hoạt động quản lý giáo dục

Kết luận chương 1

Tóm lại, XHHGD bậc THPT là thực hiện bản chất của xã hội, của sựnghiệp giáo dục, huy động các lực lượng của cộng đồng giáo dục, tao môitrường cho bản chất xã hội của giáo dục phát huy tối đa vai trò của mình, làmcho giáo dục đáp ứng có hiệu quả nhu cầu thực tế của xã hội, gắn với xã hội.Như chúng ta đẵ biết, nội hàm của XHHGD khá rộng, tất cả việc làm của các

tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội, các cơ quan, đoàn thể, các tầng lớp nhân dân

có tác động thiết thực đến muc tiêu: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi

dưỡng nhân tài” đều được xem là góp phần thực hiện XHHGD Nghị quyết

TW2 khóa 8 đã chỉ rõ “ XHHGD là một con đường để thực hiện dân chủ hóagiáo dục và nội dung dân chủ hóa giáo dục chỉ ra con đường XHHGD” Dânchủ hóa giáo dục là công việc lớn của thời đại bao gồm dân chủ hóa nhàtrường, dân chủ hóa quản lý giáo dục XHHGD là hệ thống các hoạt động củacác cá nhân và tổ chức nhằm trả lại chức năng giáo dục của xã hội cho xã hội

và trả lại chức năng xã hội của giáo dục cho chính giáo dục XHHGD là mộtquy luật tất yếu để làm giáo dục cho mỗi quốc gia

Công tác XHHGD bậc THPT càng ngày càng phát triển cùng với tiến trình

mở cửa hội nhập kinh tế quốc dân nhằm phù hợp với nền cơ chế thị trườngcũng như xu thế hội nhập quốc tế hiện nay Các trường , lớp, trung tâm giáodục không chỉ dưới dạng công lập, mà còn ở dạng bán công, dân lập và tư

thục Việc đa dạng hóa các loại hình trường, lớp dựa trên cơ sở mục tiêu đàotạo, nội dung giáo dục.

Các khái niệm cơ bản về giáo dục, quản lý, quản lý giáo dục, xã hội hóa vàquản lý công tác XHHGD.là những vấn đề cơ sở nhằm nghiên cứu thực trạngXHHGD nói chung và XHHGD bậc THPT nói riêng Cùng với các nguyêntắc XHHGD, nội dung công tác XHHGD, quản lý công tác xã hội hóa giáodục ở bậc trung học phổ thông và các yếu tố ảnh hưởng đến tính hiệu quả củacông tác XHHGD giúp mọi người nhìn nhận đúng đắn, sâu sắc và có cơ sởvững chắc hơn nhằm thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục một cách có hiệuquả

Chương 2

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC XHHGD VÀ VIỆC QUẢN LÝ XHHGD

Ở CÁC TRƯỜNG THPT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TAM KỲ, TỈNH QUẢNG NAM

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên- kinh tế- xã hội- truyền thống lịch sử văn hóa thành phố Tam Kỳ

2.1.1 Diện tích, dân số và kinh tế xã hội TP Tam Kỳ

Năm 1471, Vua Lê thánh Tông lập nên đạo “ Thừa Tuyên Quảng Nam”, sau

đó lập ra “ ba phủ, chín huyện” Phủ Thăng Hoa có 3 huyện là Lễ Dương, HàĐông và Hi Giang Như vậy, tên gọi Quảng Nam và Hà Đông đã xuất hiệntrên 500 năm, chính xác là 535 năm

Năm 1906, tức là 435 năm sau, huyện Hà Đông được nâng lên thành Phủ

rồi đổi tên là Phủ Tam Kỳ Như vậy, Tam Kỳ - một danh xưng ra đời cách

đây trên 100 năm từ một phủ lỵ năm 1906 đến năm 1997 trở thành Thị xãTỉnh lỵ và Thành phố Tỉnh lỵ Quảng Nam là thời gian tròn một thế kỷ

Thành phố Tam Kỳ được thành lập tại Nghị định số 113 ngày 29/9/2006của Chính phủ, có 13 đơn vị hành chính, gồm 9 phường: An Mỹ, An Sơn,Hòa Hương, Phước Hòa, An Xuân, An Phú, Trường Xuân, Tân Thạnh, HòaThuận và các xã: Tam Thăng, Tam Thanh, Tam Phú, Tam Ngọc với diện tích9.236,56 ha và dân số gần 12 vạn người.Địa giới hành chính thành phố TamKỳ: phía Bắc giáp huyện Thăng Bình, phía Nam giáp huyện Núi Thành, phíaTây giáp huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam, phía Đông giáp biển Đông.Thành phố Tam Kỳ là một trung tâm hành chính, văn hoá – khoa học kỹ thuậtcủa tỉnh Quảng Nam, nằm ở trung độ của cả nước và vùng trọng điểm kinh tếven biển miền Trung.Từ ngày tái lập tỉnh Quảng Nam(01/01/1997), Tam kỳtrở thành đô thị tỉnh lỵ của tỉnh, đây là thời kỳ mà kinh tế-xã hội Tam Kỳ có

bước phát triển mạnh mẽ Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực vàphát triển bền vững, văn hóa xã hội có những bước tiến bộ, đời sống vật chất

và đời sống tinh thần của nhân dân được nâng lên Quy hoạch và phát triển đôthị cũng như vùng ven có nhiều khởi sắc, cả thành phố đang ra sức xây dựng

đô thị Tam Kỳ giàu mạnh, xanh-sạch-đẹp Cơ cấu kinh tế từng bước chuyểndịch theo hướng tăng nhanh tỷ trọng thương mại-dịch vụ và công nghiệp-tiểuthủ công nghiệp, trong đó thương mại-dịch vụ chiếm 56,9%, công nghiệp-tiểuthủ công nghiệp chiếm 35,3%, nông lân thủy sản 7,8% Đến nay tổng sốdoanh nghiệp hiện có trên địa bàn là gần 300 và hơn 4.600 các cơ sở kinhdoanh Hoạt động thương mại-dịch vụ, công nghiệp-tiểu thủ công nghiệp đạtgần 1.200 tỷ đồng/ năm và gấp 10 lần so với giá trị sản xuất nông-lâm-thủy-sản Thu ngân sách trong năm vượt 39%, phát sinh kinh tế trên 25%, thu nhậpbình quân đầu người 10.000 USD.[3]

Trong thời gian đến, thành phố Tam Kỳ tập trung phát huy lợi thế tiềmnăng, đẩy mạnh tốc độ phát triển kinh tế theo cơ cấu dịch vụ - công nghiệp –nông nghiệp Phát triển văn hoá – xã hội ngang tầm với vị thế trung tâm kinh

tế - chính trị - văn hoá của một tỉnh giàu truyền thống văn hoá và đấu tranhcách mạng, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân Tăng cường đầu tư pháttriển cơ sở hạ tầng đô thị và nông thôn, phấn đấu xây dựng thành phố đạt cáctiêu chí đô thị loại II, tập trung xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vữngmạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo điều hành thống nhất, đồng bộ, cóhiệu quả, giữ vững ổn định chính trị, tăng cường an ninh - quốc phòng, đảmbảo trật tự an toàn xã hội

Về công tác văn hóa xã hội có nhiều khởi sắc, thực hiện tốt quy chế dânchủ ở cơ quan, xã phường và cuộc và vận động toàn đân xây dựng đời sốngvăn hóa ở các khu dân cư, chăm lo và bồi dưỡng sức dân, đào tạo nguồn nhânlực, tạo dựng môi trường để mọi người phát huy được năng lực, sở trường,

nghề nghiệp, sẳn sàng đóng góp trí tuệ và vật chất vì lợi ích của bản thân và

sự phát triển của xã hội

Tam Kỳ cũng đã hoàn thành xóa nhà tạm cho đối tượng chính sách vàngười nghèo trên toàn địa bàn thành phố, giảm hộ nghèo còn 11,82% Hoànthành phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở đúng độ tuổi là năm 2003,đang triển khai đề án phổ cập giáo dục bậc THPT trên địa bàn

Bảng số 1: Tổng hợp KT – XH TP Tam Kỳ giai đoạn 2006 – 2009

2006

TH 2007

TH 2008

TH 2009

1 GDP bình quân đầu người Triệu (đ) 12,90 15,08 17,57 20,00

2 CN & XD % 25,30 35,89 36,34 36,87

3 Dịch vụ % 56,92 57,29 57,41 57,73

4 Nông lâm ngư nghiệp % 7,78 6,82 6,25, 5,40

5 Thu ngân sách trên địa bàn Triệu (đ) 213,798 312,992 411,994 526,860

7 Tổng chi ngân sách dịa phương Triệu (đ) 204,948 262,697 286,087 322,917

8 Tổng vốn đầu tư phát triển Triệu (đ) 695,000 905,000 1.240,000 1.596,000

9 Doanh nghiệp hoạt động DN 324 348 428 592

10 Dân só trung bình Người 99,879 100,717 102,619 107,547

11 Tổng số hộ Hộ 23,391 24,510 24,915 25,881

Nguồn: Phòng Kế hoạch & Đầu tư TP Tam Kỳ

2.1.2 Truyền thống văn hóa lịch sử

Trải qua chiều dài lịch sử, nhiều lần điều chỉnh địa giới hành chính và cónhững tên gọi khác nhau: Phủ Tam Kỳ, huyện Tam Kỳ ( huyện Bắc Tam Kỳ,Nam Tam Kỳ và Thị xã Tam Kỳ) Mỗi lần thay đổi tên gọi đơn vị hành chính

là cố gắng với sự thay đổi, điều chỉnh quy mô về diện tích đất đai Nhưng dù

có thay đổi, điều chỉnh như thế nào chăng nữa thì Tam Kỳ vẫn là một vùngđất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, con người Tam Kỳ hiếu học,cần cù, chịu thương, chịu khó và cầu tiến

Một trăm năm, Tam Kỳ trải qua bao thăng trầm, chiến tranh khốc liệt Từnăm 1950, nhân dân Tam Kỳ phải tập trung “ nhân tài, vật lực” cho “ Trường

kỳ kháng chiến” chống thực dân Pháp Năm 1951 chuẩn bị “tiến tới Tổngphản công”, Tam Kỳ “ là vùng tự do” đóng một vai trò rất quan trọng đối với

một tỉnh lỵ, là trung tâm của Ủy ban hành chính kháng chiến của tỉnh QuảngNam Năm 1962, do yêu cầu của “ quốc sách chống Cộng”, Tổng thống ngụyquyền Sài Gòn Ngô Đình Diệm tách tỉnh Quảng Nam rộng lớn ra làm hai,thành lập tỉnh Quảng Tín trên đất Tam Kỳ( nay là trụ sở UBND tỉnh QuảngNam).

Qua 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chông Mỹ,Tam kỳ đã có 3.803 liệt

sĩ, 2.246 thương binh và 394 Bà mẹ Việt Nam anh hùng

Tam Kỳ đã đi vào lịch sử với bao bước thăng trầm, nhưng khắc ghi vào ký

ức bao người một vùng đất “ địa linh và “ nhân kiệt”, với nhiều di tích lịch sửvăn hóa như:

- Đình thờ thất phái ( hay còn gọi là Nhà thờ Tứ Bàn tiền hiền)

- Văn thánh-Khổng miếu: Di tích lịch sử văn hóa nằm ngay giữa lòng thành

phố Tam Kỳ

2.2 Khái quát thực trạng giáo dục ở thành phố Tam Kỳ và tình hình mạng lưới các trường THPT trên địa bàn thành phố Tam Kỳ

Thành phố Tam Kỳ được thành lập năm 2006 Qua quá trình tách huyện,

Tam Kỳ phát triển thành thành phố tỉnh lỵ, mạng lưới trường lớp trong 10năm qua đã có nhiều biến động nhưng vẫn đảm bảo hợp lý tạo điều kiện thuậnlợi cho học sinh đến trường Trên toàn địa bàn thành phố Tam Kỳ hiện nay có

17 trường mầm non (trong đó có 3 trường tư thục), 13 trường tiểu học ( trong

đó có 11 trường đạt chuẩn quốc gia, 11 trường tổ chức dạy 9-10 buổi/ tuầnvới 143 lớp, 8 trường tổ chức bán trú cho 96 lớp, 13 trường dạy Tiếng Anh,

12 trường dạy Tin học ), 10 trường THCS (trong đó có 7 trường đạt chuẩnquốc gia, 100% có phòng máy vi tính phục vụ dạy môn tin học và công tácquản lý với đầy đủ các phòng bộ môn và các điều kiện thiết yếu khác phục vụdạy học), 5 trường THPT ( trong đó có 3 trường công lập, 1 trường Chuyên, 1trường Dân lập), 2 trường trung cấp dạy nghề, 1 trung tâm giáo dục thường

xuyên, 4 trường Cao đẳng và một trường Đại học Trong những năm gần đây,cùng với sự ổn định về chính trị và tăng trưởng kinh tế, sự nghiệp GD&ĐTthành phố Tam Kỳ có những chuyển biến rõ rệt Chất lượng và hiệu quả côngtác phổ cập giáo dục tiểu học, THCS và trung học tăng lên rõ rệt Năm 1997thành phố Tam Kỳ được Chính phủ công nhận là đơn vị đạt chuẩn quốc gia vềPCGDTH-CMC Năm 2003 được UBND tỉnh Quảng Nam công nhận là đơn

vị đạt chuẩn PCGDTHCS Trong thời gian qua, công tác PCGDTH vẫn tiếptục tăng cường thực hiện ở các xã phường trên địa bàn thành phố 13/13 xãphường đều có trung tâm học tập cộng đồng tổ chức hoạt động rất tốt Việcđầu tư cho giaó dục luôn được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm, các điềukiện phục vụ dạy học ngày càng được bổ sung, nâng cấp Ngân sách thànhphố dành chi cho giáo dục hằng năm đều chiếm hơn 30% tổng chi ngân sáchtrên địa bàn thành phố Quy mô mạng lưới trường lớp được mở rộng ở cácngành học, bậc học Năm 2009 Nhà nước đã đầu tư xây dựng thêm 1 trườngTHPT ở vùng Đông và đưa vào hoạt động vào năm học 2010-2011 nhằm đápứng nhu cầu học của người dân

Bảng số 2:Tổng hợp ngành, bậc học của thành phố Tam Kỳ năm học 2010

Nguồn: Phòng Kế hoạch Sở GD &ĐT Quảng Nam

Toàn ngành giáo dục đang triển khai và thực hiện chương trình tầng hóa,kiên cố hóa trường học và đề án giải quyết việc làm đi đôi với công tác đàotạo lao động có tay nghề cung cấp cho các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụtại thành phố Tam Kỳ

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục, SGD và UBND thành phố đãđầu tư kinh phí, trang thiết bị, các phương tiện dạy và học tương đối đầy đủcho giáo viên và học sinh Tuy nhiên các điều kiện thiết yếu để phục vụ chothư viện, thiết bị trường học gặp nhiều khó khăn do còn thiếu phòng đọc,phòng thí nghiệm nên chưa phát huy tốt các trang thiết bị đầu tư

Bảng số 3: Thống kê GD THPT TP Tam Kỳ năm 2009 – 2010

Nguồn: Phòng Kế hoạch Sở GD &ĐT Quảng Nam

2.3 Thực trạng các giải pháp quản lý công tác XHHGD ở TP Tam Kỳ 2.3.1 Thực trạng công tác quản lý XHHGD thành phố Tam Kỳ

Xã hội hóa giáo dục là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm

thực hiện phương châm nhà nước và nhân dân cùng làm Trong những nămqua, tình hình kinh tế- xã hội của thành phố đã có những bước phát triển đáng

kể, việc đầu tư cho sự nghiệp giáo dục được Đảng và Nhà nước quan tâm

Chủ trương XHHGD được nhân dân hưởng ứng Do vậy, sự nghiệp giáo dụccủa thành phố có nhiều bước chuyển biến tích cực và đúng hướng, chất lượngdạy và học từng bước nâng lên Tuy nhiên, giáo dục còn phải mở rộng qui

mô Năm 1998, tỉnh Quảng Nam đã đề ra chỉ thị hành động thực hiệnNQTW2 khóa VIII về GD&ĐT Ngày 8/3/2001 HĐND tỉnh Quảng Nam raNghị quyết số 21/2001/ND-HĐND về một số giải pháp tăng cường xã hội hóađầu tư giáo dục, phát triển giáo dục bổ sung theo tinh thần Nghị quyết số30/2001/NQ-HĐND ngày 16/8/2001 của HĐND tỉnh Quảng Nam và đượcđiều chỉnh bởi Nghị quyết số 71/2003/NQ-HĐND ngày 6/4/2003 Nghị quyết

03 của Tỉnh ủy Quảng Nam về GD&ĐT nhấn mạnh “ thực hiện đường lối củaĐảng: coi GD&ĐT là quốc sách hàng đầu Đầu tư cho giáo dục là đầu tư chophát triển, trước hết phải tăng cường truyên truyền vận động , nâng cao nhậnthức của toàn xã hội về vai trò của giáo dục trong sự nghiệp phát triển kinh tếcủa tỉnh; tạo ra phong trào toàn dân làm giáo dục Thực hiện tốt các nguồnđầu tư, thu hút sự tham gia của các cấp, các ngành, các đoàn thể xã hội vàoviệc chăm lo và phát triển sự nghiệp GD&ĐT

Quán triệt Nghị quyết của Tỉnh ủy và thực hiện theo Nghị quyết:28/2005/NQ-HĐND ngày 6/5/2005 của HĐND tỉnh Quảng Nam Thành ủy,HĐND, UBND thành phố Tam Kỳ đã có các Nghị quyết số 03-NQ/BCHngày 16/1/2006, đề án số 47/ĐA-UBND ngày 25/7/2007 về xã hội hóa nguồnlực đầu tư và phát triển thành phố Tam Kỳ đến năm 2015, đề án “ Nâng caochất lượng dạy học môn Tiếng Anh, Tin học trong trường Tiểu học.”, đề án

“chuyển đổi loại hình trường Mầm non, Mẫu giáo bán công sang trường Mầmnon, Mẫu giáo công lập thực hiện cơ chế tự chủ một phần tài chính” giai đoạn2009-2010, đề án “ Tăng cường công tác vệ sinh, y tế trường học” giai đoạn2009-2012 Ngoài ra, HĐND, UBND thành phố tập trung chỉ đạo đẩy mạnhphong trào XHHGD bằng nhiều biện pháp để thực hiện xã hội hóa giáo dục,

bằng cách chọn hình thức ĐHGD cấp cơ sở làm biện pháp chính Đó chính làcách xã hội hóa giáo dục nhanh nhất Bằng con đường ĐHGD cấp cơ sở,những quan điểm của Đảng về GD&ĐT đã đến với người dân ngay tại xãphường ĐHGD là diễn đàn để nhân dân tham gia xây dựng một thiết chế đảmbảo quyền lợi của nhân dân trong phát triển giáo dục, một biện pháp tổng hợpthực hiện xã hội hóa giáo dục, phát huy được sức mạnh tổng hợp của các lựclượng xã hội trong việc xây dựng và phát triển xã hội hóa giáo dục tại địaphương mình Cũng thông qua ĐHGD mà bầu ra HĐGD HĐGD là một tổchức tư vấn cho cấp ủy, chính quyền để chỉ đạo thực hiện công tác xã hội hóagiáo dục theo đúng đường lối, chủ trương, nhiệm vụ phát triển GD&ĐT củaĐảng và Nhà nước ở tại địa phương của mình HĐGD có chức năng xây dựngmối quan hệ gia đình- nhà trường- xã hội, phát huy tiềm năng của mỗi người

và của cộng đồng đóng góp cho sự phát triển giáo dục ở địa phương

2.3.2 Công tác quản lý và chỉ đạo XHHGD của ngành GD&ĐT và các trường học ở thành phố Tam Kỳ

2.3.2.1 Quản lý XHHGD của ngành GD&ĐT

Sở GD&ĐT và các trường học đều là cơ quan tham mưu quản lý nhà nước

về giáo dục và làm thường trực của HĐGD các địa phương Giám đốc Sở giáodục, Trưởng phòng giáo dục, Hiệu trưởng các trường là phó chủ tịch hoặc ủyviên của HKH các cấp tỉnh, huyện, xã Do vậy có điều kiện thuận lợi đểngành giáo dục làm tốt công tác tham mưu cho các cấp ủy đảng, chính quyềngiải quyết các giải pháp XHHGD theo đúng nhu cầu của ngành, của trường,phù hợp với thực tiển địa phương, nên có tác dụng thiết thực và tính khả thicao

Các chủ trương, đề án phát triển giáo dục nói chung, xã hội hóa giáo dục nóiriêng đều do SGD, PGD hoặc trường soạn thảo, xin ý kiến của các ban ngành,đoàn thể liên quan, rồi trình các cấp ủy, chính quyền xem xét, phê duyệt

Xã hội hóa giáo dục là một trong những tiêu chí thi đua của các đơn vị trongtoàn ngành giáo dục Hằng năm, SGD giao cho Thường trực Công đoàn giáodục, các cấp làm cơ quan thường trực để tham mưu, theo dõi, tổng hợp, báocáo kết quả công tác XHHGD của các đơn vị để xét duyệt thành tích của đơn

vị và cá nhân

SGD và PGD, là cơ quan lập kế hoạch, hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra Dovậy kết quả của phong trào XHHGD phụ thuộc rất nhiều vào cách quản lý, chỉđạo của các lãnh đạo SGD và PGD

2.3.2.2 Quản lý xã hội hóa giáo dục ở các nhà trường

Trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, nhà trường đã chủ động làm công tácXHHGD Vào đầu năm học, hầu hết các trường phối hợp với Ban đại diện cha

mẹ học sinh tổ chức cam kết trách nhiệm giữa cha mẹ học sinh với nhà trườngtrong việc giáo dục cho học sinh, bồi dưỡng, khuyến khích học sinh giỏi Bảncam kết do các nhà trường căn cứ vào tình hình cụ thể, bàn với Ban đại diệncha mẹ học sinh phối hợp với các tổ chức, đoàn thể trong nhà trường xâydựng nội dung cho phù hợp, đề ra kế hoạch hoạt động cho cả năm học Ngoài

ra, Ban đại diện cha mẹ học sinh cũng tổ chức họp định kỳ trong năm, nhằmđánh giá hoạt động của Hội, xem xét, hỗ trợ, bồi dưỡng kinh phí cho học sinhgiỏi, phụ đạo học sinh yếu kém cũng như giúp đỡ cho học sinh nghèo, họcsinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Bên cạnh các tổ chức trong nhà trường, Đoàn TNCSHCM cũng là lực lượngtham gia xã hội hóa giáo dục rất hiệu quả trên địa bàn thành phố Tam Kỳtrong những năm gần đây.Hình thức tập hợp thanh thiếu niên chủ yếu thôngqua các hoạt động tập thể “ Đội thanh niên tình nguyện”, xung phong đến các

xã khó khăn để tuyên truyền và trực tiếp tham gia vào công tác phổ cập giáodục, xóa mù chữ