Tiểu luận phân tích các quy định của pháp luật hiện hành về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp

Việc sử dụng cụm từ này để tổng hợp nhiều loại đất, có cùng tính chất và chế độ sử dụng khá tương đồng trong phạm vi cơ cấu của một nhóm đất lớn có đặc trưng giống nhau nhất định về chế

“Phân tích các quy định của pháp luật hiện hành về bồi

thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp.

Anh (chị) có đánh giá gì về việc thi hành bồi thường đất nông nghiệp trong thời gian qua và lý do vì sao người có đất nông nghiệp bị thu hồi thường khiếu nại vì vấn đề bồi thường.”

Hà Nội

MỤC LỤC

A- LỜI MỞ ĐẦU _1

B NỘI DUNG _1 CHƯƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BỒI THƯỜNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM 1 1.1 Khái quát về thu hồi đất nông nghiệp 1

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của đất nông nghiệp 1 1.1.2 Khái niệm thu hồi đất nông nghiệp 2 1.1.3 Khái niệm và đặc điểm bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp. _2

1.2 Nội dung pháp luật về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp 3

1.2.1 Các quy định về nguyên tắc bồi thường khi nhà nước thu hồi nông nghiệp _3 1.2.2 Các quy định về điều kiện bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp_3 1.2.3 Các quy định cụ thể về bồi thường đất và bồi thường tài sản khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp. _4 1.2.3.1 Bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại. _4 1.2.3.2 Bồi thường về tài sản: 5 1.2.4 Các quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp. _6 1.2.5 Nội dung các quy định pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo về bồi

thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp _7

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM 7 2.1 Thực trạng thực thi pháp luật về bồi thường trên thực tế _7

2.1.1 Một số thành tựu đạt được trong thời gian qua _7 2.2.2 Một số bất cập và nguyên nhân trong thực thi pháp luật 8

2.2 Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp ở Việt Nam 9

2.2.1 Đề xuất hoàn thiện các quy định pháp luật 9

2.2.2 Đề xuất nâng cao hiệu quả hoạt động bồi thường khi thu hồi đất nông nghiệp 10

C KẾT LUẬN 10

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

A LỜI MỞ ĐẦU

Với xuất phát điểm của Việt Nam là một nước nông nghiệp với nền văn minh lúa nước lâu đời thì đất nông nghiệp đối với người nông dân là tài sản thiêng liêng, quý giá và có giá trị quan trọng bậc nhất trong đời sống Trong những năm gần đây, chúng ta đã và đang triển khai nhiều dự án đầu tư xây dựng và cải thiện cơ sở hạ tầng, các dự án này đều cần quỹ đất Việc thu hồi đất nông nghiệp đã đem lại những kết quả tích cực trong yêu cầu phát triển cơ sở hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế

và cơ cấu lao động Tuy nhiên việc thu hồi vẫn còn nhiều vướng mắc, nhất là trong việc tìm “tiếng nói chung” giữa Nhà Nước, chủ đầu tư và người sử dụng đất Nhận

thức được điều đó, em xin phân tích đề tài “Phân tích các quy định của pháp luật

hiện hành về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp Anh (chị) có đánh giá gì về việc thi hành bồi thường đất nông nghiệp trong thời gian qua và lý

do vì sao người có đất nông nghiệp bị thu hồi thường khiếu nại vì vấn đề bồi thường.”

B NỘI DUNG CHƯƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BỒI THƯỜNG KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG KHI

NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM 1.1 Khái quát về thu hồi đất nông nghiệp.

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của đất nông nghiệp

Theo Từ điển Luật học của Viện Khoa học Pháp lý (Bộ Tư pháp): Đất nông nghiệp là tổng thể các loại đất được xác định là TLSX chủ yếu phục vụ cho việc trồng trọt và chăn nuôi, bảo vệ môi trường sinh thái, cung ứng sản phẩm cho các ngành công nghiệp và dịch vụ” (76, tr.237-238)

Song nhằm hướng tới việc quản lý đất đai hoàn thiện hơn, pháp luật hiện hành hướng tới việc mở rộng phạm vi khái niệm các loại đất nông nghiệp và dùng cụm từ “nhóm đất nông nghiệp” thay cho cụm từ “đất nông nghiệp” ở các văn bản luật trước đó Việc sử dụng cụm từ này để tổng hợp nhiều loại đất, có cùng tính chất

và chế độ sử dụng khá tương đồng trong phạm vi cơ cấu của một nhóm đất lớn có đặc trưng giống nhau nhất định về chế độ sử dụng, giúp tập trung quản lý từng nhóm chủ thể được giao đất, cho thuê đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với

nhà nước Hiện nay, theo quy định tại Khoản 1 Điều 10 Luật đất đai năm 2013,

nhóm đất nông nghiệp bao gồm các loại đất sau đây: Đất trồng cây hàng năm gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hàng năm khác; Đất trồng cây lâu năm; Đất rừng sản xuất; Đất rừng phòng hộ; Đất rừng đặc dụng; Đất nuôi trồng thủy sản; Đất làm muối; Đất nông nghiệp khác gồm đất sử dụng để xây dựng nhà kính và các loại nhà khác phục vụ mục đích trồng trọt, kể cả các hình thức trồng trọt không trực tiếp trên đất; xây dựng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và các loại động vật khác được pháp luật cho phép; đất trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản cho mục đích học tập, nghiên cứu thí nghiệm; đất ươm tạo cây giống, con giống và đất trồng hoa, cây cảnh

Qua đây, ta có thể thấy ngoài những đặc điểm chung của đất đai như là tài sản không do con người tạo ra, có tính cố định và không thể di dời,…đất nông nghiệp còn có các đặc điểm riêng cơ bản sau:

Thứ nhất, đất nông nghiệp là loại đất mà giá trị sử dụng phụ thuộc chủ yếu

vào chất lượng đất đai, độ màu mỡ phì nhiêu của đất

Thứ hai, đất nông nghiệp được sử dụng làm TLSX trực tiếp và không thể

thay thế được trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản và làm muối

1.1.2 Khái niệm thu hồi đất nông nghiệp

Nếu như giao đất, cho thuê đất là cơ sở để làm phát sinh QHPL đất đai, phát sinh quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao QSD thì thu hồi đất là một biện pháp làm chấm dứt quan hệ pháp luật đất đai bằng một quyết định hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền Thông qua những hoạt động này, Nhà nước thể hiện rất rõ quyền định đoạt đất đai với tư cách là đại diện chủ sở hữu với đất đai

Khái niệm thu hồi đất lần đầu được định nghĩa tại Khoản 5, Điều 4, Luật Đất

đai năm 2003: “Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại

quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định tại Luật này” Tuy nhiên khái niệm này vẫn

chưa bao quát hết được các trường hợp thu hồi đất của Nhà nước và dễ gây hiểu nhầm rằng người bị thu hồi đất chỉ là tổ chức hoặc ủy ban nhân dân Do vậy, đến

Khoản 11 Điều 4 Luật đất đai năm 2013 đã quy định: “Nhà nước thu hồi đất là

việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.”

Thu hồi đất nông nghiệp gây ra những hậu quả tiêu cực cho người bị thu hồi đất Vì vậy cần đặc biệt chú trọng vấn đề bồi thường, hỗ trợ hợp lý cho người sử dụng đất

1.1.3 Khái niệm và đặc điểm bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, khái niệm bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp được quy định nằm trong tổng thể chung của trách nhiệm bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất Thuật ngữ “bồi thường” trong pháp luật đất đai đã được ghi nhận trong các văn bản pháp luật về đất đai, kể từ khi có Luật đất đai năm 1987 nhưng mãi đến năm 2003 thì thuật ngữ này mới được sử dụng trở lại trong Luật đất đai năm 2003 cùng các văn bản có liên quan khác Tuy nhiên quy định này chưa thật sự chặt chẽ và chưa thể hiện được trọn vẽ những giá trị thiệt hại

mà Nhà nước sẽ bồi thường khi thu hồi đất Theo đó, Khoản 12 Điều 3 Luật đất đai

năm 2913 có quy định: Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử

dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất Còn vấn đề hỗ trợ và

BTTH về tài sản được quy định tại mục 2, mục 3, chương VI của Luật này Theo

đó, bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp có những đặc điểm sau:

Thứ nhất, cơ sở làm phát sinh việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất đó là

Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, cộng đồng hay mục tiêu phát triển kinh tế

Thứ hai, đối tượng được bồi thường khi nhà nước thu hồi đất Chỉ những

người có QSDĐ hợp pháp, tức là phải có GCNQSDĐ, có giấy tờ mang tính hợp lệ

về QSDĐ hoặc có đủ điều kiện để được cấp GCNQSDĐ thì mới được bồi thường

Thứ ba, phạm vi bồi thường khi nhà nước thu hồi đất: Hộ gia đình, cá nhân

bị thu hồi đất không chỉ được bồi thường các thiệt hại vật chất về đất và tài sản mà còn được xem xét, giải quyết các vấn đề mang tính xã hội như ổn định đời sống, sản xuất,…

Việc giải quyết tốt vấn đề về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất mang ý

nghĩa to lớn trên nhiều phương diện: Về chính trị: Là một nước nông nghiệp với

khoảng 70% dân số là nông dân, vấn đề đất đai ở Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và nhạy cảm Nếu chủ trương, chính sách pháp luật đất đai đúng đắn, phù hợp với thực tiễn và được thực thi nghiêm túc sẽ góp phần duy trì, củng cố chính trị Ngược lại, sẽ làm phát sinh những điểm nóng tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định về

chính trị Về kinh tế - xã hội: Thực hiện tốt công tác bồi thường khi thu hồi đất nông

nghiệp sẽ là điều kiện để doanh nghiệp sớm có mặt bằng triển khai dự án, thúc đẩy kinh tế phát triển, nâng cao tính hấp dẫn môi trường đầu tư ở nước ra Đồng thời chính sách cũng giúp người bị thu hồi đất cùng gia đình nhanh chóng ổn định đời sống, tập trung sản xuất nâng cao mức sống

1.2 Nội dung pháp luật về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp

1.2.1 Các quy định về nguyên tắc bồi thường khi nhà nước thu hồi nông nghiệp

Nhìn chung, các nguyên tắc về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được quy định cụ thể tại Điều 74, 88 Luật đất đai năm 2013 và hướng dẫn thực hiện cụ thể tại Nghị định số 47/2014/NĐ-CP cho thấy quan điểm xuyên suốt của Nhà nước

ta Theo đó, bao gồm:

Nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất: (i) người sử dụng

đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều

75 của Luật đất đai năm 2013 thì được bồi thường (ii) việc bồi thường được thực

hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất Đối với việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng còn mang tính hình thức, rất ít trường hợp trên thực tế được giao đất nông nghiệp khác để tiếp tục canh tác, sản xuất vì diện tích đất nông nghiệp hiện nay đang ngày càng thu hẹp do quá trình CNH – HĐH Đối với trường hợp bồi thường bằng tiền tính theo quy định pháp luật để khắc phục trường hợp không có đất để giao cho HGĐ, cá nhân được định giá theo Điều 114

Luật đất đai năm 2013 (iii) việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm

dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật Nhà nước phải đảm bảo khi người dân bị thu hồi đất nông nghiệp mà có đủ các điều kiện nhận bồi thường, phải được bồi thường

Nguyên tắc BTTH về tài sản SX, kinh doanh khi nhà nước thu hồi đất (i) khi

Nhà nước thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất bị thiệt hại về

tài sản thì được bồi thường (ii) khi Nhà nước thu hồi đất mà tổ chức, hộ gia đình, cá

nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừng sản xuất, kinh doanh mà có thiệt hại thì được bồi thường thiệt hại Đây là một điểm mới của Luật đất đai năm 2013 khi bắt đầu xem xét bồi thường về đất không chỉ với tư cách là tài sản mà còn là tài nguyên và TLSX vì khi nhà nước tiến hành thu hồi đất nông nghiệp, người SDĐ ngoài việc mất đất SX, còn mất cả tài sản khác gắn liền với đất và thời gian phục hồi lại hoạt động SX, kinh doanh, ổn định cuộc sống

1.2.2 Các quy định về điều kiện bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp

Theo Điều 75 Luật đất đai năm 2013, các đối tượng cụ thể nếu đáp ứng những điều kiện nhất định sẽ được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển KT – XH, vì lợi ích quốc gia, công cộng Bên cạnh đó, pháp luật cũng bổ sung các trường hợp đối với SDĐ có trả tiền, đất do

cơ sở tôn giáo sử dụng vào mục đích SX nông nghiệp, lâm nghiệp không do Nhà nước giao,…Cụ thể như sau:

Thứ nhất, hộ gia đình, cá nhân đang SDĐ không phải là đất thuê trả tiền thuê

đất hàng năm, có GCNQSDĐ, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và QSDĐ ở, GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung

là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư

ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

Thứ hai, Cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đang SDĐ mà không

phải là đất do Nhà nước giao, cho thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện

để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

Thứ ba, Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất có

thu tiền SDĐ, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, có GCN hoặc có đủ điều kiện được cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

Thứ tư, tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền SDĐ, cho thuê đất trả

tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận thừa kế quyền sử dụng đất, nhận chuyển nhượng QSDĐ mà tiền sử dụng đất đã nộp, tiền nhận chuyển nhượng đã trả không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, có GCN hoặc có đủ điều kiện được cấp

GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

Thứ năm, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao được Nhà nước cho

thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê và có GCN hoặc có đủ điều kiện cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

Thứ sáu, tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh

nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền SDĐ để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở để bán hoặc bán kết hợp cho thuê; cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê, có GCN hoặc có đủ điều kiện cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

1.2.3 Các quy định cụ thể về bồi thường đất và bồi thường tài sản khi nhà nước thu hồi

đất nông nghiệp.

Việc bồi thường khi thu hồi đất nông nghiệp được Luật đất đai năm 2013, Nghị định 47/2014/ NĐ-CP, Thông tư số 37/2014/TT0BTNMT quy định cụ thể như sau:

1.2.3.1 Bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại.

Thứ nhất, pháp luật hiện hành quy định hộ gia đình, cá nhân SDĐ nông

nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất đuợc bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền tính theo giá đất cùng mục đích sử dụng Đối với trường hợp bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng, như đã phân tích ở trên, hiện nay quỹ đất nông nghiệp của nước ta hầu như được phân chia hết, không còn đất trống hay đất dự trữ nên đa số các trường hợp bị thu hồi đất nông nghiệp đều không có đất nông nghiệp tương ứng để bồi thường cho hộ gia đình, cá nhân

Thứ hai, khi thu hồi đất nông nghiệp, Nhà nước chỉ bồi thường về đất đồi với

diện tích trong hạn theo quy định tại Điều 129, Điều 130 Luật đất đai năm 2013 và điện tích đất do được nhận thừa kế, Đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nông nghiệp đang sử dụng vượt hạn mức thì không được bồi thường về đất những được bồi thường chi phí đầu tư và đất còn lại là các chi phí mà NSDĐ đã đầu

tư vào đất phù hợp với mục đích sử dụng đất nhưng đến thời điểm CQNN có thẩm quyền quyết định thu hồi đất còn chưa thu hồi hết như: Chi phí san lấp mặt bằng, chi phí cải tạo làm tăng độ màu mỡ của đất,…Trường hợp hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nông nghiệp đang sử dụng vượt hạn mức do nhận chuyển quyền SDĐ tại Điểm c, Khoản 1, Điều 77, Luật đất đai năm 2013 thì việc bồi thường được thực hiện theo Điều 4 Nghị định 47/2014/NĐ-CP của chính phủ

Thứ ba, đối với đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 01/07/2014 mà hộ gia

đình, cá nhân trực tiếp SX nông nghiệp nhưng không có GCNQSDĐ hoặc không đủ điều kiện để được cấp GCNQSDĐ, tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật đất đai năm 2013 thì được bồi thường với diện tích đất thực tế đang sử dụng,

diện tích được bồi thường không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại Điều

129 Luật đất đai năm 2013

1.2.3.2 Bồi thường về tài sản:

Về bồi thường tài sản trên đất, pháp luật quy định mức bồi thường đối với cây hàng năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị sản lượng của vụ thu hoạch Đối với cây hàng năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị sản lượng của vụ thu hoạch Giá trị sản lượng của vụ thu hoạch được tính theo năng suất của vụ cao nhất trong 03 năm trước liền kề của cây trồng chính tại địa phương và giá trung bình tại thời điểm thu hồi đất; Đối với cây lâu năm, mức bồi thường được tính bằng giá trị hiện có của vườn cây theo giá ở địa phương tại thời điểm thu hồi đất mà không bao gồm giá trị quyền sử dụng đất; Đối với cây trồng chưa thu hoạch nhưng có thể di chuyển đến địa điểm khác thì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại thực tế

do phải di chuyển, phải trồng lại; Đối với cây rừng trồng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, cây rừng tự nhiên giao cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trồng, quản lý, chăm sóc, bảo vệ thì bồi thường theo giá trị thiệt hại thực tế của vườn cây; tiền bồi thường được phân chia cho người quản lý, chăm sóc, bảo vệ theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng

Khi Nhà nước thu hồi đất mà gây thiệt hại đối với vật nuôi là thủy sản thì việc bồi thường thực hiện theo quy định sau đây: Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất đã đến thời kỳ thu hoạch thì không phải bồi thường; Đối với vật nuôi là thủy sản mà tại thời điểm thu hồi đất chưa đến thời kỳ thu hoạch thì được bồi thường thiệt hại thực tế do phải thu hoạch sớm; trường hợp có thể di chuyển được thì được bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại do di chuyển gây ra; mức bồi thường do UBND cấp tỉnh quy định

Ngoài ra, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển tài sản thì được Nhà nước bồi thường chi phí để tháo dỡ, di chuyển, lắp đặt; trường hợp phải di chuyển

hệ thống máy móc, dây chuyền sản xuất còn được bồi thường đối với thiệt hại khi tháo dỡ, vận chuyển, lắp đặt Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định mức bồi thường này

1.2.4 Các quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu

hồi đất nông nghiệp.

Trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp theo Luật Đất đai năm 2013 bao gồm các bước sau:

Bước 1: Xây dựng phương án bồi thường Sau khi dự án đầu tư được xét

duyệt hoặc chấp thuận, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường (Điều 61, 61 Luật đất đai 2013), GPMB bao gồm tổ chức dịch vụ công về đất đai, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư có trách nhiệm lập và trình phương án về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp Căn cứ vào kế hoạch và việc thực hiện các dự án đầu tư, các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt dự án đầu tư và ra quyết định về nội

dung bồi thường.

Bước 2: Lấy ý kiến về phương án bồi thường Hình thức lấy ý kiến là tổ chức

họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thu hồi và niêm yết công khai

phương án bồi thường tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi Việc tổ chức lấy ý kiến phải được lập thành biên bản có xác nhận của đại diện UBND cấp xã và đại diện những người có đất thu hồi Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB có trách nhiệm tổng hợp ý kiến đóng góp bằng văn bản, ghi rõ số lượng ý kiến của người dân và tổ chức đối thoại với trường hợp còn có ý kiến không đồng ý về phương án bồi thường để hoàn chỉnh phương án trình cơ quan có thẩm quyền xét duyệt

Bước 3: Hoàn chỉnh phương án bồi thường Các cơ quan chức năng có thẩm

quyền hoàn chỉnh hồ sơ bồi thường trong quy trình đền bù GPMB trên cơ sở các ý kiến đóng góp từ người dân để lên kế hoạch thực hiện phương án

Bước 4: Phê duyệt phương án chi tiết và tổ chức kiểm tra thực hiện Sở

TN&MT, phòng TN&MT có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với cơ quan có liên quan thẩm định phương án bồi thường trước khi UBND cùng cấp phê duyệt (Điều 13 Thông tư 37/2014/TT-BTNMT) QUyết định thu hồi đất và tổ chức thực hiện phương án bồi thường được UBND cấp có thẩm quyền tại Điều 66 Luật đất đai năm

2013 quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường

Bước 5: Công khai phương án bồi thường Tổ chức làm nhiệm vụ bồi

thường, GPMB có trách nhiệm phối hợp với UBND cấp xã phổ biến và niêm yết công khai quyết định phê duyệt phương án bồi thường tại trụ sở UBND cấp xã và địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi và gửi quyết định bồi thường đến từng người có đất nông nghiệp bị thu hồi

Bước 6: Thực hiện bồi thường Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày có quyết

định thu hồi đất, các cơ quan chức năng phải có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ bồi thường, hỗ trợ tái định cư có người dân có đất thu hồi Nếu diện tích đất thu hồi đang có tranh chấp về QSDĐ thì tiền bồi thường, hỗ trợ đối với phần diện tích đất đang tranh chấp đó được chuyển vào Kho bạc Nhà nước Sau khi cơ quan nhà nước

có thẩm quyền giải quyết xong thì trả cho người có QSDĐ Nếu người có đất thu hồi không thực hiện nghĩa vụ giao đất thì sẽ bị cưỡng chế theo quy định tại điều 71 Luật đất đai năm 2013

1.2.5 Nội dung các quy định pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo về bồi thường khi

nhà nước thu hồi đất nông nghiệp

KN, TC là một trong những quyền cơ bản của công dân được ghi nhận tại Điều 30 Hiến pháp năm 2013 KN, TC về thu hồi, bồi thường khi nhà nước thu hồi đất là một trong những dạng khiếu nại, tố cáo của công dân Đối tượng khiếu nại đó

là các hành vi hành chính, quyết định hành chính trong lĩnh vực thu hồi đất, bồi thường, GPMB; còn đối tượng tố cáo là những hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thu hồi, bồi thường, GPMB Trên những quy định mang tính hiến định, Luật đất đai năm 2013 quy định như sau: Người SDD, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến SDĐ có quyền KN, khởi kiện QĐHC hoặc HVHC về quản lý đất đai1; Cá nhân có quyền TC hành vi vi phạm pháp luật về quản lý và SDĐ đai.2 Trình tự, thủ

1 Khoản 1 Điều 204, Luật đất đai năm 2013

2 Khoản 1 Điều 205, Luật đất đai năm 2013