Hoàn thiện tổ chức kế toán vật liệu tại C.ty Cơ khí may Gia Lâm

Hoàn thiện tổ chức kế toán vật liệu tại C.ty Cơ khí may Gia Lâm

Lời nói đầu

Trong nền kinh tế thị trờng hiện nay, doanh nghiệp là một chủ thểtrong hoạt động sản xuất kinh doanh Vì lợi nhuận, vì sự tồn tại và pháttriển doanh nghiệp luôn phải tạo đợc thế lực cạnh tranh trong thị trờng.Làm thế nào để sản phẩm doanh nghiệp sản xuất ra phù hợp với thị trờngvới giá thành thấp nhất và chất lợng tốt nhất Do đó, kế toán tập hợp chiphí và tính giá thành sản phẩm đóng vai trò quan trọng ttrong toàn bộcông tác kế toán của doanh nghiệp

Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là hai chỉ tiêu rất quan trọng,trong đó chi phí sản xuất sản phẩm chiếm tỷ lệ lớn trong toàn bộ chi phícủa doanh nghiệp Doanh nghiệp phỉa luôn phấn đấu không ngừng tiếtkiệm chi phí để hạ giá thành sản phẩm và làm tăng lợi nhuận, sức cạnhtranh của doanh nghiệp trên thị trờng Do đó, nhiệm vụ kế toán chi phísản xuất và tính giá thành sản phẩm là quan trọng và có ý nghĩa lớn trongtoàn bộ công tác kế toán của doanh nghiệp

Để quản lý tốt chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm cần tổchức công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm của cácloại sản phẩm sản xuất ra một cách chính xác, kịp thời, đúng đối tợng,

đúng phơng pháp và đúng chế độ quy định

Trong thời gian thực tập tại nhà máy gạch CERAMIC, kết hợp kiếnthức đã đợc học trong nhà trờng cùng với thực tế tại nhà máy em mạnh

dạn đi sâu nghiên cứu đề tài: “Tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí

sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại nhà máy gạch CERAMIC ” để

hoàn thành chuyên đề của mình

Chuyên đề gồm 3 phần:

Phần I: Lý luận chung về tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp

Phần II: Thực trạng tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản

xuất và tính giá thành sản phẩm tại nhà máy gạch CERAMIC

Phần III: Một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lợng công tác kế

toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại nhà máy gạchCERAMIC

Phần I

Lý luận chung về tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong

doanh nghiệp

I Sự cần thiết phải tổ chức kế toán chi phí sản

xuất tính giá giá thành sản phẩm 1- Chi phí sản xuất

1.1- Bản chất chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn

bộ hao phí lao động vật hoá và lao động sống cần thiết mà doanh nghiệp

đã bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất trong một thời kỳ nhất định Chiphí sản xuất gồm 3 yếu tố cơ bản :

+ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

+ Chi phí nhân công trực tiếp

+ Chi phí sản xuất chung

Chi phí sản xuất bao gồm toàn bộ chi phí cần thiết để chế tạo sảnphẩm hoặc dịch vụ Những loại chi phí khác không gắn liền với việc sảnxuất sản phẩm hay dịch vụ thì không đợc xếp loại vào chi phí sản xuất(VD: Tiền hoa hồng bán hàng, chi phí văn phòng phẩm…).)

Các doanh nghiệp khác nhau hoạt động ở các lĩnh vực khác nhauthì chi phí chi ra có mục đích khác nhau Nhng xét về bản chất đều là sựchuyển dịch vốn của doanh nghiệp vào đại lợng tính giá nhất định, nó làvốn của doanh nghiệp bỏ vào quá trình sản xuất, kinh doanh

Chi phí sản xuất của doanh nghiệp phát sinh thờng xuyên trong quátrình sản xuất và hoạt động của doanh nghiệp nhng để phục vụ cho quản

lý và hạch toán kinh doanh, chi phí sản xuất phải đợc hạch toán theo từngthời kỳ hàng tháng, quý, năm phù hợp với kỳ báo cáo Chi phí gắn liền vớimột thời kỳ, là đại lợng xác định, có thể đo lờng, tính toán đợc

Nhng cũng cần phân biệt hai khái niệm “chi phí sản xuất” và “chi tiêu”.Chỉ những hao phí về tài sản và lao động liên quan đến khối lợng sản xuất

trong kỳ mới đợc coi là chi phí của kỳ hạch toán, không phải mọi hao phíxảy ra trong kỳ hạch toán đều là chi phí sản xuất trong kỳ đó Còn chi tiêu

là các khoản chi từ quỹ không hoàn toàn đem lại hiệu quả nh chi phí Nếunguyên vật liệu mua về đa ngay vào sản xuất thì coi là chi phí sản xuất,nếu nguyên vật liệu mua về nhập kho cha sử dụng thì không coi là chi phísản xuất Bên cạnh đó, trong kỳ có xuất hiện những khoản chi tiêu từ cácquỹ nh dùng tài khoản 431, 338(2) thì cũng không coi là chi phí sản xuất

1.2- Phân loại chi phí sản xuất.

Chi phí sản xuất ở doanh nghiệp bao gồm nhiều loại, mỗi loại cónội dung, tính chất kinh tế cũng nh công dụng và mục đích khác nhau Vìthế, công tác quản lý cũng nh công tác kế toán với từng loại chi phí cũngkhác nhau

Để đáp ứng yêu cầu quản lý công tác kế toán phù hợp với từng loại chiphí, góp phần tiết kiệm chi phí, hạ giá thành tổng sản phẩm thì chi phí sảnxuất phải đợc phân loại tuỳ theo mục đích sử dụng của nhà quản trị

1.2.1 Phân loại chi phí theo nội dung kinh tế của chi phí.

Theo cách phân loại này, những chi phí có chung tính chất kinh tế

đợc xắp xếp vào một yếu tố không kể chi phí đó phát sinh ở địa điểm nào

và dùng vào mục đích gì trong sản xuất

Chi phí sản xuất bao gồm:

Chi phí nguyên vât liệu: gồm vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiênliệu, phụ tùng thay thế, thiết bị xây dựng cơ bản mà doanh nghiệp sửdụng…)

Chi phí nhân công: là toàn bộ số tiền công phải trả, các khoản tríchtheo lơng của cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp

Chi phí khấu hao tài sản cố định: là toàn bộ số tiền trích khấu hao

sử dụng cho sản xuất của doanh nghiệp

Chi phí dịch vụ mua ngoài: là toàn bộ số tiền doanh nghiệp đã chitrả về các loại dịch vụ mua từ bên ngoài nh điện, nớc…).phục vụ hoạt độngsản xuất của doanh nghiệp

Chi phí khác bằng tiền: là toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trìnhsản xuất ngoài 4 yếu tố nêu trên

Cách phân loại này có ý nghĩa lớn đối với nhà nớc, là căn cứ để xâydựng kế hoạch và lập cân đối chung của toàn doanh nghiệp, nghành, nềnkinh tế Nó còn là căn cứ lập, chấp hành dự toán chi phí sản xuất theo yếu

tố và là căn cứ xác định mức tiêu hao vật chất và tính thu nhập quốc dân

1.2.2 Phân loại chi phí theo công dụng của chi phí.

Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất bao gồm:

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: bao gồm những chi phí về nguyênliệu chính, nguyên liệu phụ, nhiên liệu sử dụng vào mục đích trực tiếp sảnxuất sản phẩm

Chi phí nhân công trực tiếp: gồm tiền công, các khoản trích theo

1.2.3 Phân loại chi phí theo mối quan hệ với khối lợng sản phẩm, công việc, lao vụ sản xuất trong kỳ.

Theo cách phân loại này, dựa vào mối quan hệ giữa chi phí và khốilợng sản phẩm sản xuất trong kỳ, chi phí sản xuất đợc chia ra thành: chiphí khả biến và chi phí bất biến

Chi phí khả biến (hay còn gọi là biến phí): là loại chi phí có sự thay

đổi về lợng tơng quan tỷ lệ thuận với sự thay đổi khối lợng sẩn phẩm

Chi phí khả biến (hay còn gọi là định phí): là chi phí không thay

đổi dù có thay đổi mức độ hoạt động của sản xuất, khối lợng sản phẩmtrong phạm vi nào đó

Cách phân loại này có ý nghĩa lớn với quản trị kinh doanh trongphân tích điểm hoà vốn và phục vụ cho việc ra các quyết định quản lý cầnthiết để hạ giá thành sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh doanh

1.2.4 Phân loại chi phí sản xuất dựa vào khả năng quy nạp chi phí sản xuất.

Theo cách phân loại này, để phân loại chi phí cần dựa vào mốiquan hệ giữa chi phí và đại lợng tập hợp chi phí

Chi phí sản xuất phân thành: chi phí cơ bản và chi phí quản lý phụcvụ

Chi phí cơ bản: là chi phí thuộc các yếu tố cơ bản của quá trình sảnxuất gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chiphí sản xuất chung

Chi phí quản lý phục vụ: là chi phí có liên quan chung đến hoạt

động sản xuất kinh doanh: chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí bánhàng

Phân loại chi phí theo cách này giúp cho công tác xác định phơng pháptập hợp và phân bổ chi phí cho các đối tợng một cách đúng đắn, hợp lý

2 Giá thành sản phẩm.

2.1 Bản chất giá thành sản phẩm.

Giá thành sản xuất sản phẩm là chi phí sản xuất tính cho một khốilợng hoặc một đơn vị sản phẩm (công việc, lao vụ) do doanh nghiệp tiếnhành sản xuất đã hoàn thành

Giá thành sản phẩm là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh chất lợnghoạt động sản xuất, phản ánh kết quả sử dụng các loại tài sản, vật t, lao

động, tiền vốn trong quá trình sản xuất cũng nh các giải pháp kinh tế, kỹthuật mà doanh nghiệp đã thực hiện nhằm mục đích đat đợc khối lợng sảnphẩm nhiều nhất với chi phí thấp nhất Giá thành sản phẩm chỉ bao gồmnhững chi phí liên quan đến khối lợng sản phẩm nhất định đã hoàn thànhhoặc hoàn thành một số giai đoạn công nghệ (nửa thành phẩm) Đối vớimỗi loại sản phẩm sản xuất ra nếu giá bán không đổi thì lợi nhuận thu đợc

sẽ tỷ lệ nghịch với giá thành sản xuất sản phẩm đó Vì vậy phấn đấu hạgiá thành sản phẩm là mục tiêu đồng thời là nhiệm vụ quan trọng củadoanh nghiệp sản xuất, nó là tiền đề giúp cho tăng tích luỹ, nâng cao đờisống công nhân viên

Bản chất của giá thành sản phẩm là sự chuyển dịch giá trị của các yếu tốchi phí vào những sản phẩm nhất định đã hoàn thành.

Cũng cần phân biệt giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm: chiphí sản xuất và giá thành sản phẩm là hai mặt biểu hiện của quá trình sảnxuất, về bản chất đều là lợng hao phí lao động sống, lao đọng vật hoá vàchi phí khác phát sinh trong quá trình sản xuất Tuy nhiên, giữa chi phísản xuất và giá thành sản xuất lại không giống nhau về chất và lợng

Về chất: Nói đến giá thành sản phẩm là nói đến chi phí tính cho đại

lợng tính giá cụ thể đã hoàn thành, còn chi phí sản xuất là những chi phíchi ra trong quá trình sản xuất sản phẩm nhng những sản phẩm này có thể

đã hoặc cha hoàn thành trong kỳ Nói cách khác chi phí sản xuất luôn gắnvới một thời kỳ nhất định còn giá thành sản phẩm gắn liền với loại sảnphẩm lao vụ nhất định

Về lợng: Trong giá thành sản phẩm chỉ bao gồm một phần chi phí

thực tế phát sinh (chi phí) hoặc một phần phát sinh ở các kỳ sau nhng đã

đợc ghi nhận là chi phí kỳ này (chi phí phải trả) Giá thành sản phẩm chứa

đựng cả phần chi phí của kỳ trớc chuyển sang (chi phí sản xuất làm dở

đầu kỳ) và không bao gồm chi phí chuyển sang kỳ sau ( sản phẩm làm dởcuối kỳ)

Vậy chi phí sản xuất khác với giá thành sản phẩm cả về phạm vi,cấu thành nhng chi phí sản xuất là cơ sở duy nhất để tính giá thành sảnphẩm

2.2 Phân loại giá thành sản phẩm

Cùng với việc phân loại chi phí sản xuất giúp cho hoạt động nghiêncứu và quản lý tốt thì trong kế toán cũng cần phân biệt các loại giá thànhkhác nhau Có hai cách phân loại giá thành chủ yếu:

2.2.1 Phân loại giá thành theo phạm vi tính toán chi phí

Theo tiêu thức này, giá thành sản phẩm đợc chia làm bốn loại:

- Giá thành sản xuất toàn bộ:

Giá thành sản xuất toàn bộ là giá thành bao gồm toàn bộ các chi phí

cố định và chi phí biến đổi thuộc chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phínhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung

Do bản chất của nó, giá thành sản xuất toàn bộ thông thờng đóngvai trò chủ yếu trong các quyết định mang tính chất chiến lợc dài hạn:Quyết định ngừng sản xuất hoặc tiếp tục sản xuất một loại sản phẩm nào

đó Vì vậy, chỉ tiêu giá thành sản xuất toàn bộ có ý nghĩa quan trọng trongquản trị doanh nghiệp

- Giá thành sản xuất theo biến phí

Giá thành sản xuất theo biến phí chỉ bao gồm các biến phí sản xuất, kểcả biến phí trực tiếp và biến phí gián tiếp Còn định phí đợc tính ngayvào báo cáo kết quả kinh doanh nh các chi phí thời kỳ trong niên độ màkhông tính vào giá thành sản xuất

Trên cơ sở giá thành sản xuất theo biến phí (còn gọi là giá thànhsản xuất bộ phận) doanh nghiệp sẽ xác định đợc lãi gộp trên biến phí

- Giá thành sản xuất có phân bổ hợp lý chi phí cố định

Nội dung giá thành sản xuất có phân bổ hợp lý chi phí cố định bao gồm:+ Toàn bộ biến phí sản xuất (trực tiếp và gián tiếp)

+ Phần định phí đợc phân bổ trên cơ sở mức hoạt động thực tế so với mứchoạt động chuẩn (theo công suất thiết kế và định mức)

- Giá thành sản xuất toàn bộ của sản phẩm tiêu thụ:

Giá thành toàn bộ của sản phẩm tiêu thụ gồm giá thành sản xuấtcộng các chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp, cụ thể là:

Giá thành toàn bộ Giá thành Chi phí Chi phí sản phẩm = sản xuất + bán hàng + quản lý tiêu thụ toàn bộ doanh nghiệp

2.2.2 Phân loại giá thành theo thời điểm và cơ sở số liệu tính giá thành.

Theo tiêu thức này, gồm các loại giá thành:

- Giá thành kế hoạch: là giá thành đợc tính trên cơ sở chi phí sản xuất kếhoạch và số lợng kế hoạch, việc tính toán do bộ phận kế hoạch lập trớckhi bắt đầu sản xuất.

- Giá thành định mức: là giá thành sản phẩm đợc tính trên cơ sở các địnhmức chi phí hiện hành và tính cho đơn vị sản phẩm Nó cũng đợc tính tr-

ớc khi sản xuất, chế tạo sản phẩm

- Giá thành thực tế: là giá thành sản phẩm đợc tính trên cơ sở số liệu chiphí thực tế đã phát sinh và tập hợp đợc trong kỳ với số lợng sản phẩm thực

tế sản xuất trong kỳ Giá thành thực tế chỉ tính đợc sau khi kết thúc quátrình sản xuất

3 Sự cần thiết phải tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Trong nền kinh tế thị trờng có sự điều tiết của nhà nớc với t cách làmột chủ thể kinh tế đợc tự chủ trong sản xuất kinh doanh của mình tạo thếlực trong cạnh tranh Muốn nh vậy, doanh nghiệp cần phải nắm đầy đủcác thông tin về cung cầu giá cả thị trờng, tổ chức sản xuất kinh doanh cóhiệu quả, sản phẩm sản xuất ra phù hợp thị trờng với giá thành thấp nhất,chất lợng tốt nhất Do đó, kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giáthành sản phẩm đóng vai trò hết sức quan trọng, đòi hỏi việc hạch toánlàm sao để tính đúng và tính đủ giá thành sản phẩm Việc hạch toán chínhxác chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đúng với thực tế có ýnghĩa rất quan trọng đối với các quyết định của lãnh đạo doanh nghiệp.Việc hạch toán và phân tích chi phí cho phép doanh nghiệp biết chắc mìnhphải sản xuất và bán với mức giá bao nhiêu mới đảm bảo đủ bù đắp đợccác chi phí và có lãi

Đối với mỗi doanh nghiệp, mục tiêu đặt lên hàng đầu là lợi nhuận

Để thu đợc lợi nhuận cao, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp luôn tìm cáchgiảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm

Mặt khác, trong nền kinh tế thị trờng muốn tồn tại và phát triểnphải chấp nhận cạnh tranh và thắng thế trong cạnh tranh Công cụ đắc lựctrong cạnh tranh là giá bán, hạn giá thành sản phẩm Trong điều kiện đó,công tác quản lý chi phí và giá thành sản phẩm có vai trò to lớn, là tiền đề

để đạt mục tiêu cuối cùng

Vì thế, công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thànhsản phẩm luôn đợc lãnh đạo doanh nghiệp quan tâm Phải thực hiện tốtcông tác quản lý chi phí sản xuất, tổ chức kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệcủa chi phí phát sinh tạo điều kiện phấn đấu hạ thấp giá thành sản phẩm,nâng cao chất lợng sản phẩm của doanh nghiệp Doanh nghiệp thâm nhập

đợc vào thị trờng, có khả năng cạnh tranh với sản phẩm các doanh nghiệpkhác Tính đúng, tính đủ giá thành sản phẩm là tiền đề để xác định chínhxác kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

Ngoài ra, công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giáthành sản phẩm là đầu mối xuyên suốt chi phối đến chất lợng công tác kếtoán khác, cũng nh chất lợng và hiệu quả của công tác quản lý kinh tế, tàichính, tình hình thực hiện chính sách, chế độ kinh tế tài chính của doanhnghiệp

Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là quantrọng đối với doanh nghiệp để đạt đợc mục tiêu hàng đầu – mục tiêu lợinhuận và xác định đợc kết quả kinh doanh của doanh nghiệp, từ đó cóbiện pháp tăng cho doanh nghiệp

II Tổ chức kế toán chi phí sản xuất

1 Đối tợng kế toán chi phí sản xuất

Đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất (gọi tắt là đối tợng tậphợp chi phí) là phạm vi, giới hạn để tập hợp chi phí nhằm đáp ứng yêu cầukiểm soát chi phí và tính giá thành sản phẩm

Thực chất của việc xác định đối tợng tập hợp chi phí là xác định nơicác chi phí đã phát sinh và các đối tợng gánh chịu chi phí Giới hạn để tậphợp chi phí có thể là:

- Nơi phát sinh chi phí: phân xởng, đội trại sản xuất…)

- Nơi gánh chịu chi phí: sản phẩm công việc lao vụ do doanh nghiệp dùngsản xuất, công trình, hạm mục công trình…)

Xác định đối tợng kế toán tập hợp chi phí là khâu đầu tiên rất quantrọng trong toàn bộ tổ chức công tác kế toán quản trị chi phí sản xuất và

giá thành sản phẩm Khi xác định đối tợng tập hợp chi phí phải dựa vàomột số nhân tố sau:

- Đặc điểm và công dụng của chi phí trong quá trình sản xuất của doanhnghiệp

- Đặc điểm cơ cấu tổ chức sản xuất của doanh nghiệp

- Đặc điểm của sản phẩm

- Quy trình công nghệ sản xuất, chế tạo sản phẩm

- Yêu cầu kiểm tra kiểm soát chi phí và yêu cầu hạch toán kinh tế nội bộcủa doanh nghiệp

- Yêu cầu tính giá thành theo các đối tợng tập hợp chi phí mỗi doanhnghiệp là khác nhau Nếu yêu cầu quản lý ngày càng cao, trình độ và khảnăng quản lý của nhân viên ngày càng tốt thì đối tợng tập hợp chi phí sảnxuất càng chi tiết và ngợc lại

2 Phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất

Phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất đợc sử dụng trong hạch toánchi phí để tập hợp và phân bổ trong giới hạn tập hợp chi phí đã xác định.Tuỳ theo từng loại chi phí sản xuất, kế toán vận dụng các phơng pháp tậphợp và phân bổ chi phí thích hợp

2.1 Phơng pháp tập hợp chi phí trực tiếp

Đợc áp dụng với các chi phí có thể quy nạp trực tiếp cho từng đại ợng chịu chi phí, bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp dùng vào sảnxuất, chi phí nhân công trực tiếp dùng vào sản xuất Với những loại chiphí này, khi sử dụng có liên quan trực tiếp đến từng đại lợng tập hợp chiphí riêng biệt (phân xởng, bộ phận sản xuất…).) thì hạch toán trực tiếp cho

l-đại lợng đó

Tập hợp chi phí sản xuất theo phơng pháp này có u điểm lớn là tậphợp chi phí sản xuất đợc chính xác, hiệu quả đồng thời theo dõi chi phíliên quan tới các đối tợng cần theo dõi nhng tốn nhiều thời gian công sức.Tuy nhiên, trên thực tế có rất nhiều chi phí liên quan đến nhiều đại lợng

và không thể theo dõi riêng đợc nên không phải mọi chi phí đều sử dụngphơng pháp này

2.2 Phơng pháp tập hợp chi phí gián tiếp

Đợc áp dụng đối với các chi phí gián tiếp (liên quan đến nhiều đạilợng kế toán chi phí sản xuất) Do đó phải tập hợp chi phí cho từng đại l-ợng theo phơng pháp phân bổ gián tiếp

Trình tự phân bổ nh sau:

Bớc 1: Xác định hệ số phân bổ:

C

H = T

Trong đó:

H: hệ số phân bổ chi phí C: tổng chi phí cần phân bổ theo từng khoản mục chi phíT: tổng đại lợng của tiêu thức phân bổ của các đại lợngPhải lựa chọn đợc tiêu thức phân bổ hợp lý, khao học Tổng đại củatiêu thức phân bổ phải dễ tính toán, có sẵn càng tốt, tỷ trọng chi phí cầnphân bổ tơng đối lớn trong tổng giá thành Trên thực tế sự thay đổi của nókéo theo sự thay đổi của (C)

Bớc 2: Tính số chi phí phân bổ cho từng đại lợng.

Ci = H  TiTrong đó:

Ci: chi phí phân bổ cho đại lợng i

H: hệ số phân bổ

Ti: đại lợng của tiêu chuẩn phân bổ đại lợng

Phơng pháp phân bổ gián tiếp thích hợp với các chi phí liên quannhiều đại lợng kế toán tập hợp chi phí, chi phí sản xuất chung thờng ápdụng phơng pháp này bởi khó có thể tập hợp trực tiếp cho các đại lợng đ-ợc

Sử dụng phơng pháp này giảm bớt đợc khối lợng công việc kế toán,không phải theo dõi chi tiết, cụ thể mỗi lần chi cho từng đại lợng nhngviệc phân bổ gián tiếp có tính chính xác không cao, sự chính xác phụthuộc chủ yếu việc lựa chọn tiêu thức phân bổ Vì thế những chi phí màtìm đợc tiêu thức phân bổ hợp lý có thể sử dụng phơng pháp này.

3 Tổ chức kế toán tập hợp chi phí phí sản xuất

3.1 Nhiệm vụ tổ chức kế toán tập hợp chi phí trong doanh nghiệp

Tổ chức kế toán tập hợp chi phí trong doanh nghiệp là một trongnhững nội dung chủ yếu của công tác kế toán doanh nghiệp, phải thựchiện những nhiệm vụ cụ thể sau:

- Xác định đúng đắn đối tợng tập hợp chi phí và phơng pháp tập hợp chiphí (căn cứ vào đặc điểm tổ chức sản xuất, quy trình công nghệ, tổ chứcquản lý)

- Tổ chức tốt công tác ghi chép ban đầu ở các đơn vị, các bộ phận và ởtrên phòng kế toán , đảm bảo hạch toán đầy đủ các nghiệp vụ kinh tế phátsinh liên quan dến chi phí vào tài khoản, sổ kế toán thích hợp, cung cấpcác thông tin cần thiết phục vụ kiểm tra giám sát các chi phí, định mứcchi phí

- Bố trí đủ những nhân viên kế toán có trình độ chuyên môn cao, có ý thức, trách nhiệm thực hiện công việc kế toán trong doanh nghiệp đồng thờixác định mối quan hệ về nghhiệp vụ giữa nhân viên thực hiện tập hợp chiphí với các nhân viên kế toán khác

- Giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa kế toán tài chính với kế toánquản trị về chi phí, về chứng từ, sổ kế toán, kỳ hạn kế toán…)

3.2 Tổ chức chứng từ kế toán – hạch toán ban đầu đối với chi phí sản xuất

Để đảm bảo tính hợp pháp của chi phí, đồng thời phục vụ cho côngtác quản lý chi phí đợc hiệu quả - khi có chi phí phát sinh, phải có cácchứng từ đảm bảo Đối với chi phí vật t là các phiếu xuất kho, đối với chiphí nhân công là bảng tính lơng phải trả, chi phí khấu hao tài sản cố định

là bảng tính khấu hao tài sản cố định và các chứng từ khác nh phiếu chi(tiền mặt), giấy báo nợ hoặc sao kê (tiền gửi ngân hàng)

đánh giá theo chi phí nửa thành phẩm giai đoạn trớc chuyển sang (theokhoản mục) công thức nh sau:

Dđk + chi phí nửa thành phẩm giai đoạn trớc chuyển sang

Stp + SdPhơng pháp này có u điểm đơn giản dễ tính toán, xác định chi phísản xuất dở dang cuối kỳ đợc kịp thời phục vụ cho việc tính giá thànhnhanh chóng Nhng có nhợc điểm là kết quả đánh giá sản phẩm dở dangmức độ chính xác thấp, do không tính chi phí chế biến cho sản phẩm dởdang, do đó xác định giá thành nửa thành phẩm cùng chính xác

Điều kiện áp dụng: Phơng pháp này thích hợp với các doanh nghiệp có

quy trình công nghệ chế biến liên tục, chi phí nguyên vật liệu trực tiếphay nguyên vật liệu chính chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành ( 90 %))

l-Đối với loại chi phí sản xuất bỏ một lần ngay từ đầu dây truyềncông nghệ (nh chi phí vật liệu chính) thì phần chi phí tính cho sản phẩmlàm dở đợc tính theo công thức giống phơng pháp 1:

Dđk + CnDck =  S’d (2)

Stp + S’d

Trong đó:

S’d: là khối lợng sản phẩm dở dang đã tính đổi ra khối lợng thành phẩm

t-ơng đt-ơng theo tỷ clệ chế biến hoàn thành (%) HT)

S’d = Sd  %) HT

Đối với sản phẩm qua nhiều giai đoạn sản xuất thì bắt đầu từ giai

đoạn 2 trở đi chi phí tính cho sản phẩm làm dở sẽ bao gồm 2 bộ phận: chiphí thuộc về giai đoạn trớc (nửa thành phẩm) chuyển sang và chi phíthuộc về giai đoạn đó Chi phí thuộc giai đoạn trớc chuyển sang đợc tínhtheo công thức (1), còn chi phí thuộc giai đoạn đó đợc tính theo công thức(2) Phơng pháp này có u điểm là kết quả tính toán có chính xác hợp lýcao vì chúng đợc tính đầy đủ các khoản mục chi phí Nhng khối lợng tínhtoán lớn, mất nhiều thời gian khi kiểm kê sản phẩm dở dang cần phải xác

định mức độ chế biến hoàn thành của sản phẩm dở dang ở từng bớc côngviệc khá phức tạp

Điều kiện áp dụng: Thích hợp với những sản phẩm có tỷ trọng chi phí

nhuyên vật liệu trực tiếp trong tổng chi phí sản xuất không lớn, sản phẩm

dở dang cuối kỳ nhiều, có biến động lớn so với đầu kỳ

Đối với những sản phẩm có khối lợng sản phẩm dở dang ở các khâu trêndây truyền sản xuất tơng đối đồng đều nhau, có thể vận dụng tỷ trọnghoàn thành chung của sản phẩm dở dang là 50 %) để giảm bớt công việcxác định mức độ hoàn thành ở từng công đoạn, phơng pháp này gọi là ph-

ơng pháp tính 50 %)

Phơng pháp 3: Đánh giá sản phẩm làm dở theo chi phí sản xuất định mức.

Theo phơng pháp này, kế toán căn cứ vào khối lợng sản phẩm làm dở

đã kiểm kêở từng công đoạn sản xuất và định mức từng khoản mục chi phí

đã tính cho từng công đoạn sau đó tập hợp cho từng loại sản phẩm

Công thức tính nh sau:

Dck = Qd  ĐM chi phí

Phơng pháp này có u điểm là tính nhanh chóng có lập bảng tính sẵngiúp cho việc xác định chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ nhanh chóng hơn.Nhng có nhợc điểm là mức độ chính xác không cao vì chi phí thực tếkhông thể đúng nh chi phí định mức và việc xác định định mức phức tạp.

Điều kiện áp dụng: Phơng pháp này áp dụng thích hợp với những doanh

nghiệp đã xây dựng đợc định mức chi phí sản xuất cho từng giai đoạn vàviệc quản lý thực hiện định mức đã đi vào nề nếp

IV Tổ chức tính giá thành sản phẩm

1 Đối tợng tính giá thành sản phẩm

Đối tợng tính giá thành là các loại sản phẩm, công việc, lao vụdoanh nghiệp sản xuất, chế tạo và thực hiện cần tính đợc tổng giá thành vàgiá thành đơn vị

Việc xác định đối tợng tính giá thành ở từng doanh nghiệp cụ thểphải dựa vào rất nhiều nhân tố cụ thể sau:

- Đặc điểm tổ chức sản xuất và cơ cấu sản xuất

- Quy trình công nghệ sản xuất, chế tạo sản phẩm

- Đặc điểm sử dụng sản phẩm, nửa thành phẩm

- Các yêu cầu quản lý, yêu cầu cung cấp thông tin cho việc ra các quyết

định trong doanh nghiệp

sử dụng của chúng để xác định đối tợng tính giá thành cho phù hợp

Xác định đối tợng tính giá thành đúng đắn và phù hợp với điềukiện, đặc điểm của doanh nghiệp giúp cho kế toán tổ chức mở sổ kế toán,thẻ tính giá và tính giá thành sản phẩm theo từng đại lợngn cần quản lý và

kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch giá thành sản phẩm có hiệu quả, đápứng yêu cầu quản lý nội bộ của doanh nghiệp

2 Kỳ hạn tính giá thành

Kỳ hạn tính giá thành là thời kỳ bộ phận kế toán cần tiến hành côngviệc tính giá thành cho các đối tợng tính giá thành

Xác định kỳ hạn tính giá thành cho từng đối tợng tính giá thành thích hợp

sẽ giúp cho việc tổ chức công tác tính giá thành sản phẩm khoa học, hợp

lý, đảm bảo cung cấp số liệu về thực tế của giá thành sản phẩm, lao vụ kịpthời trung thực, phát huy đợc vai trò kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạchgiá thành của kế toán Về nguyên tắc khi nào kết thúc sản xuất sản phẩmthì tính giá thành nhng việc sản xuất liên tục xen kẽ và kéo dài do đó ngời

ta phải xác định kỳ hạn tính giá thành, có thể căn cứ đặc điểm sản xuất vàchu kỳ sản xuất cũng nh yêu cầu trình độ quản lý, đòi hỏi báo cáo sảnxuất (tháng, quý, năm) để xác định kỳ hạn tính giá thành cho phù hợp

giản đơn và phơng pháp tính giá thành theo hệ số đợc áp dụng trong côngtác tính giá thành tại nhà máy gạch CERAMIC.

3.1 Phơng pháp tính giá thành đơn giản

Phơng pháp này áp dụng thích hợp cho doanh nghiệp có quy trìnhsản xuất sản phẩm giản đơn, do đó đối tợng tập hợp chi phí sản xuất phùhợp với đối tợng tính giá thành hay quy trình sản xuất có tính xen kẽ, liêntục , chu kỳ sản xuất ngắn do đó giới hạn phạm vi tính giá thành cũngngắn

Theo phơng pháp này thì kế toán căn cứ trực tiếp vào chi phhí sản xuất đãtập hợp đợc theo từng đối tợng tập hợp chi phí, giá trị sản phẩm làm dởdầu vào cuối kỳ cùng với kết quả sản xuất trong kỳ để tính đợc tổng giáthành và giá thành đơn vị theo từng khoản mục chi phí

Tổng giá thành(Z) = Dđk + C - Dck

Với Dđk, Dck là chi phí sản phẩm làm dở đầu kỳ và cuối kỳ

C là chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ

ZGiá thành đơn vị (z) =

tơng ứng với hai cách xác định đối tợng tính giá thành là 2 cách tính giáthành phân bớc:

đến khi tính đợc giá thành thành phẩm ở giai đoạn cuối cùng, do cách kếtcấu tuần tự nên phơng pháp này đợc gọi là phơng pháp kết cấu tuần tự

Có thể biểu hiện bằng sơ đồ kết cấu chi phí tuần tự nh sau:

Theo sơ đồ trên trình tự tính giá thành nửa thành phẩm ở từng giai

đoạn và giá thành thành phẩm ở giai đoạn cuối cùng nh sau: (ở mỗi bớc tatính theo phơng pháp giản đơn)

Căn cứ chi phí sản xuất đã tập hợp ở giai đoạn một tính giá thànhnửa thành phẩm 1 (sản phẩm hoàn thành ở giai đoạn 1) Sau đó căn cứ vàochi phí sản xuất phát sinh ở các giai đoạn và giá thành nửa thành phẩm ởgiai đoạn trớc đó để tính giá thành sản phẩm hoàn thành ở giai đoạn đó,cho đến giai đoạn cuối cùng tính giá thành thành phẩm

*Phơng pháp tính giá thành phân bớc không tính giá thành nửa thành phẩm.

Phơng pháp tính giá thành phân bớc không tính giá nửa thành phẩm

áp dụng thích hợp trong trờng hợp xác định đối tợng tính giá thành chỉ làthành phẩm ở giai đoạn cuối cùng

CFNVL CPSX1(N C,SXC) Zntp1

Theo phơng pháp này kế toán căn cứ vào tài liệu về chi phí sản xuất

ở từng giai đoạn và kết quả sản xuất để xác định phần chi phí của từng

giai đoạn (phân xởng) tham gia vào giá thành sản phẩm, từ đó kết chuyển

song song từng khoản mục và tổng hợp để tính giá thành của thành phẩm

ở giai đoạn cuối cùng, vì vậy phơng pháp này còn đợc gọi là phơng pháp

kết chuyển song song

i tham gia vàoZtp

Phần CPSX của giai đoạn

2 tham gia vào Ztp

Phần chi phí sản xuất của giai đoạn

n tham gia vào Z tp

Giá thành của thành phẩm: Tổng giá thành, Giá thành

đơn vị

n

3.4 Phơng pháp tính giá thành theo hệ số

Phơng pháp này áp dụng trong trờng hợp cùng một quy trình côngnghệ sản xuất, sử dụng cùng loại nguyên vật liệu mà kết quả sẽ thu đợcnhiều loại sản phẩm chính khác nhau, các loại sản phẩm chính đó đợc gọi

là “liên sản phẩm” nh trong công nghiệp hoá dầu, nuôi ong…) đối tợng tạphợp chi phí sản xuất là quy trình công nghệ sản xuất còn đối tợng tính giáthành là từng loại sản phẩm quy trình công nghệ sản xuất đó tạo ra

Trớc hết căn cứ vào đặc tính kinh tế kỹ thuật của sản phẩm để quy

định mỗi loại sản phẩm một hệ số trong đó có chọn một loại sản phẩm

đặc trng làm chuẩn (hệ số bằng 1) và trên cơ sở sản lợng thực tế, hệ số giáthành tơng ứng của từng loại sản phẩm để quy về sản phẩm tiêu chuẩn:

Tổng SL quy TC (QH) =  Qi  HiVới Qi: sản lợng thực tế của loại sản phẩm i

Hi: hệ số quy định cho loại sản phẩm i

Căn cứ vào chi phí sản xuất đã đầu t để sản xuất ra liên sản phẩm(chi phí cấu thành trong liên sản phẩm) và khối lợng sản phẩm tiêu chuẩn

để tính ra tổng giá thành, giá thành đơn vị của từng loại sản phẩm chínhtheo các khoản mục Cụ thể, chi phí sản xuất liên sản phẩm đợc tính theophơng pháp giản đơn (Dđk + C – Dck)

Tổng giá thành cho loại SPi đợc tính theo công thức:

Dđk + C – Dck

QH

Giá thành đơn vị:

Zi

Zi = Qi

Phần II Thực trạng tổ chức công tác kế toán tập hợp chi

phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

tại nhà máy gạch CERAMIC

I Đặc điểm nhà máy gạch CERAMIC

Đơn vị thực tập: nhà máy gạch CERAMIC

Trụ sở: Thanh Hoá

Nghành nghề kinh doanh: Chuyên sản xuất các loại gạch ốp lát

1 Quá trình hình thành và phát triển của nhà máy gạch CERAMIC

Nhà máy gạch CERAMIC thuộc công ty xây dựng công trình kỹthuật đô thị Thanh Hoá đợc thành lập vào ngày 21/ 11/ 1992

Từ lúc thành lập đến năm 2000:

Công ty chuyên xây dựng các công trình:

Giao thông, thuỷ lợi, dân dụng, công nghiệp

Các công trình điện nớc và san lấp mặt bằng

Kinh doanh nhà ở

T vấn xây dựng và giao thông

Từ năm 2000 đến nay:

Để phù hợp với nền kinh tế thị trờng ngày càng phát triển, công ty

mở rộng thêm 3 nhà máy chuyên sản xuất và kinh doanh các vật liệu xâydựng: Sản xuất gạch ốp lát CERAMIC

Đá, cát xây dựng các loại

Bê tông cầu kiện và bê tông thơng phẩm

Nhà máy gạch CERAMIC có quyết định thành lập từ năm 1994

nh-ng đến thánh-ng 1/2000 mới chính thức đi vào hoạt độnh-ng Nghành nh-nghề kinhdoanh chính là các loại gạch ốp lát, đáp ứng nhu cầu xây dựng của tỉnh

Thanh Hoá và các tỉnh trong toàn quốc Với hệ thống dây chuyền sản xuất

tự động, hoạt động sản xuất của nhà máy khá tốt: công suất đạt 1triệu m2/năm Sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lợng tốt, mẫu mã đẹp tơng đơng hànhngoại nhập Nhà máy đã không ngừng mở rộng thị trờng tiêu thụ vớimạng lới đại lý tiêu thụ rộng lớn khắp 3 miền Bắc - Trung - Nam

Với tổng lao động trong nhà máy là 169 ngời đều có trình độ taynghề kỹ thuật cao (40 kỹ s) không ngừng nâng cao năng lực sản xuất,trình độ quản lý và nắm bắt khoa học công nghệ hiện đại nhằm đa nhàmáy phát triển cả về chất và lợng Hiện nay, nhà máy đang tập trung mọinguồn lực để sản xuất với tốc độ cao đảm bảo khả năng cạnh tranh ở thịtrờng trong nớc và xâm nhập thị trờng thế giới

Dự kiến năm 2002, nhà máy sẽ sản xuất thêm loại gạch có kích cỡ (400 400)

2 Đặc điểm tổ chức hoạt động kinh doanh của nhà máy gạch CERAMIC

2.1 Đặc điểm về tổ chức sản xuất và bộ máy quản lý của nhà máy

gạch CERAMIC

Sau khi mở rộng thêm, Công ty gồm 3 đơn vị trực thuộc sau:

Nhà máy gạch CERAMIC thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh chính

là sản xuất gạch ốp lát

XN vật liệu xây dựng Hàm Rồng thực hiện hoạt động kinh doanh bê tôngcầu kiện và bê tông thơng phẩm

XN vôi đá Đông Tân thực hiện kinh doanh các loại vật liệu xây dựng

Việc tổ chức quản lý của nhà máy gạch CERAMIC có thể đợc khái quáttheo sơ đồ sau:

Phòng

điều hành Phòng kế toán Phòng kỹ thuật

Quản đốc

Chức năng, nhiệm vụ các phòng ban nh sau:

Ban giám đốc (gồm GĐ và PGĐ): có trách nhiệm quản lý vĩ mô và

đa ra các quyết định chỉ đạo chung cho toàn nhà máy

Phòng tài vụ: cung cấp thông tin về tình hình tài chính và kết qủasản xuất kinh doanh, tài liệu về cung ứng, dự trữ, sử dụng từng loại tài sản

để góp phần quản lý và sử dụng tài sản đó đợc hợp lý, đồng thời theo dõiviệc thực hiện các hợp đồng kinh tế với khách hàng Có nhiệm vụ tổ chứchạch toán lo vốn hoạt động sản xuất cho toàn nhà máy, cân đối thu chi,làm công việc sổ sách kế toán

Phòng tổ chức hành chính: có chức năng tổ chức chịu trách nhiệm

về mặt tổ chức hành chính của công ty Quản lý hồ sơ, lý lịch của côngnhân viên chức, thực hiện các chính sách của đảng và nhà nớc đảm bảoquyền lợi và nghĩa vụ của công nhân viên

Phòng kinh doanh: chịu trách nhiệm khâu tiêu thụ sản phẩm

Phòng kỹ thuật: chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát toàn bộ quy trìnhcông nghệ sản xuất đảm bảo đợc liên tục

Phòng điều hành:có chức năng theo dõi toàn bộ quy trình công nghệ sảnxuất, kiểm tra chất lợng, đánh giá thành phẩm nhập kho Kiểm tra các

định mức, tiêu chuẩn kỹ thuật trong các giai đoạn của quy trình sản xuất

2.2 Đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất tại nhà máy gạch CERAMIC.

Quy trình công nghệ sản xuất tại nhà máy là quá trình sản xuất liêntục, phức tạp, qua nhiều công đoạn sản xuất khác nhau Giữa các công

đoạn có mối quan hệ tơng quan với nhau, cùng tuân thủ các quy tắc về kỹthuật, vật liệu, tiêu chuẩn sản phẩm một cách chặt chẽ Sản phẩm đợc sảnxuất ra là gạch ốp lát với màu sắc đa dạng và phong phú

Quy trình công nghệ sản xuất gạch ốp lát đợc thể hiện ở sơ đồ sau:

2.3 Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán tại nhà máy gạch CERAMIC

Xuất phát từ yêu cầu tổ chức sản xuất, yêu cầu quản lý và trình độquản lý, nhà máy gạch CERAMIC tổ chức công tác kế toán theo hình thứctập trung Bộ máy kế toán đợc tập trung tại phòng tài vụ thực hiện côngviệc kế toán Hình thức kế toán đợc áp dụng là hình thức nhật ký chung

Phòng tài vụ nhà máy gồm : kế toán trởng, kế toán tổng hợp, kếtoán vật t, kế toán bán hàng, kế toán thanh toán và ngân hàng, thủ quỹ

Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán :

Nguyên vật liệu

Gia công nguyên liệu

Chế biến tạo hình