Tài liệu Hành chính Đại Việt thời Lý docx

Chế độ hành chính của Đại Việt thời nhà Lý bao gồm 5 cấp, trong đó có 4 cấp địa phương.. Khái quát Cấp hành chính trung ương bao gồm 3 bộ phận chủ yếu, đó là: • Các cơ quan giúp việc cho

Hành chính Đại Việt thời Lý

Từ thời nhà Đinh, chế độ hành chính trung ương tập quyền đã được xây dựng Đến thời nhà Lý, chế độ này được củng cố thêm Chế độ hành chính của Đại Việt thời nhà Lý bao gồm 5 cấp, trong đó có 4 cấp địa phương

Khái quát

Cấp hành chính trung ương bao gồm 3 bộ phận chủ yếu, đó là:

• Các cơ quan giúp việc cho hoàng đế: sảnh, hàn lâm viện

• Các cơ quan đầu não của triều đình: khu mật viện, bộ

• Các cơ quan giúp việc cho triều đình: viện, ty, cuộc

Các cấp hành chính ở địa phương lần lượt từ cao xuống thấp là:

• Phủ, lộ, châu, trại

• Huyện, hương, giáp, phường, sách, động

• Giáp

• Thôn

Trung ương

Sảnh

Sảnh là các cơ quan giúp việc cho hoàng đế Nhà Lý có 2 sảnh hay được nhắc đến trong các tư liệu lịch sử cũ là Thượng thư sảnh và Trung thư sảnh Đứng đầu các sảnh là chức

viên ngoại lang Không rõ sảnh được đặt ra từ thời vị hoàng đế nào, nhưng Đại Việt sử ký

toàn thư và Lịch triều hiến chương loại chí đều có đề cập tới một số nhân vật như Lý Công

Tín, Hàn Quốc Bảo, Đào Thuấn, Lý Bảo Thuần, Phạm Thưởng, Đỗ Lục, Khổng Nguyên, Phạm Bảo, Kim Cát, Lý Khái, Đào Lão, Nguyễn Hoàn được Lý Thần Tông bổ nhiệm làm viên ngoại lang Thượng thư sảnh hay Trung thư sảnh

Hàn lâm viện

Hàn lâm viện là cơ quan giúp việc cho hoàng đế chỉ được lập ra vào thời Lý Nhân Tông có chức năng giúp Hoàng đế soạn thảo các văn kiện Người đứng đầu Hàn lâm viện là Hàn

lâm học sĩ Đại Việt sử ký toàn thư và Lịch triều Hiến chương loại chí có nhắc đến việc Lý

Nhân Tông tuyển người vào Hàn lâm viện và bổ nhiệm Mạc Hiển Tích làm Hàn lâm học sĩ

Khu mật viện

Khu mật viện có từ thời Lý Thái Tổ, có chức năng tham mưu cho Hoàng đế và Thái phó các việc cơ mật Đứng đầu khu mật viện là khu mật sứ; có tả sứ và hữu sứ Ngay khi lên ngôi, Lý Thái Tổ đã bổ nhiệm Ngô Đinh làm khu mật sứ Thời Lý Thái Tông, Lý Đạo Kỷ giữ chức tả khu mật sứ trong khi Xung Tân giữ chức hữu khu mật sứ Những người này đều là tay chân thân cận của hoàng đế

Bộ

Lịch triều hiến chương loại chí cho hay rằng các bộ thời Lý chưa phân định rõ ràng Tuy

nhiên, các tư liệu lịch sử khác như các văn bia thời Lý Trần mà các nhà nghiên cứu sau này

tìm đươc và công bố trong Văn thơ Lý-Trần cho biết ít ra là vào thời Lý Thần Tông, Đại

Việt có đủ 6 bộ: Hộ, Lễ, Lại, Binh, Hình và Công

Quốc Tử Giám

Năm 1076, Lý Nhân Tông lập Quốc Tử Giám để phát triển giáo dục trong cả nước Có thể xem Quốc Tử giám là Bộ Giáo dục của Đại Việt thời Lý Tuy nhiên, các tư liệu lịch sử cũ không cho biết tổ chức của Quốc Tử Giám ra sao

Những chức vụ đứng đầu

Các chức tướng công, thái phó được hoàng đế nhà Lý ban cho những người có nhiệm vụ trực tiếp điều khiển toàn bộ chính quyền Lý Thái Tổ đã bổ nhiệm Trần Cảo làm tướng công Lý Thánh Tông bổ nhiệm Lý Thường Kiệt làm Thái phó phụ quốc thượng tướng quân Lý Nhân Tông bổ nhiệm Lý Đạo Thành làm Thái phó bình chương quân quốc trọng

sự Lý Anh Tông bổ nhiệm Tô Hiến Thành làm Nhập nội kiểm hiệu thái phó bình chương quân quốc trọng sự

Phụ tá cho các thái phó là tả tham tri chính sự, hữu tham tri chính sự, và hành khiển

Phụ tá cho thái phó còn có các cơ quan là khu mật viện và bộ

Các cấp hành chính địa phương

Sau khi thành lập triều Lý, Lý Thái Tổ liền tiến hành sắp xếp lại các đơn vị hành chính địa phương Phủ Thiên Đức và phủ Thiên Trường được thành lập Các đạo thời Đinh, Tiền Lê

bị thay thế bằng 24 lộ nếu là ở đồng bằng, là châu, trại nếu là vùng rừng núi hoặc vùng xa kinh đô Về sau còn lập thêm phủ Thanh Hóa (Thanh Hóa ngày nay), đạo Lâm Tây (vùng Tây Bắc ngày nay) Đứng đầu bộ máy hành chính của các phủ, lộ là tri phủ, phán phủ, của các châu là tri châu, của các trại, đạo là quan mục

Các phủ, lộ được chia thành các huyện Đứng đầu bộ máy hành của các huyện là huyện lệnh Cùng cấp với huyện là hương Tương đương với các huyện nhưng ở kinh đô thì có các phường Thời Lý có 61 phường

Các tư liệu lịch sử cũ cho biết thời Lý còn có các đơn vị hành chính gọi là hương mà Trần Thị Vinh (2008) cho rằng cùng cấp với huyện

Các huyện, hương lại chia thành các giáp Đứng đầu bộ máy hành chính ở giáp là quản giáp và chủ đô

Các giáp lại chia thành các thôn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia