Bài Tham Luận Tính cấp bách phải đổi hai luật ngân hàng để đáp ứng nhu cầu đổi ngành Ngân hàng Việt Nam kỷ nguyên WTO TS Nguyễn Đại Lai Hội thảo TP HCM tháng 11/2007 A / Bối cảnh kinh tÕ x· héi ®êi cđa dù Lt Ngân Hàng Việt Nam 1997 - Công đổi kinh tế quốc dân Việt Nam đến năm 1997 mang màu sắc cách mạng bước ®Çu vỊ ®ỉi míi t­ duy” - NỊn kinh tÕ đà thừa nhận hoạt động theo chế thị trường, hệ thống pháp luật chưa bắt kịp với nhu cầu chế - Năm 1990, 02 Pháp lệnh Ngân hàng đời: + Tách bạch hoạt động kinh doanh khỏi hoạt động quản lý + NHNN quan ấn định loại lÃi suất, quan hệ vốn chủ sở hữu, tiền lương, công tác cán NHTM - Năm 1997, sau 10 năm đổi mới, kinh tế VN chưa thoát khỏi khủng hoảng kinh tế đà tạo søc Ðp ®èi víi Qc héi, ChÝnh Phđ, NHNN thĨ Luật việc quản lý, giám sát hoạt động hệ thống ngân hàng - Cuối năm 1997, dự thảo lần cuối 02 Luật Ngân hàng thay 02 Pháp lệnh ngân hàng đà Quốc hội khoá 10 thông qua kỳ họp thứ hai có hiệu lực từ 1/10/1998 Những tác động 02 Luật ngân hàng I/ Một số thành tựu bật ngành ngân hàng từ có điều chỉnh 02 Luật Ngân hàng - Giữ vai trò then chốt việc bảo đảm ổn định giá trị đồng tiền Việt Nam (điều 15 thực CSTT, điều 16 sử dụng công cụ CSTT, điều 32 tạm ứng cho NSNN năm NS ) - Cấu trúc hạ tầng ngân hàng đa sở hữu hình thành - Các công cụ CSTT đà liên tục phát triển hoàn thiện theo hướng giảm dần can thiệp NHNN vào hoạt động kinh doanh TCTD - Hầu hết tiêu phát triển doanh số hoạt động chủ yếu đà tăng từ 10 đến 100 lần sau năm ngành NHVN hoạt động theo Luật hành - Bước đầu tạo điểm xuất phát tư duy, trình độ sở hạ tầng hoạt động ngân hàng - Phát triển quan hệ đối ngoại với hầu hết NHTW giới tổ chức tài tiền tệ quốc tế khu vực - Xây dựng Chiến lược hội nhập làm sở đàm phán gia nhập WTO lĩnh vực ngân hàng Những tác động 02 Luật ngân hàng II Những mặt bất cập hai luật Ngân hàng hành 1/ Những bÊt cËp néi dung ®iỊu chØnh Lt NHNN hiƯn hành - Vị NHNN, chức năng, nhiệm vụ Thống đốc số quan hệ Ngân hàng với cấp ngành KTQD bị chia sẻ quyền lực lệ thuộc lớn vào chế Hội Đồng tư vấn CSTT - Công cụ điều hành sách tiền tệ đà tích cực gián tiếp hoá, gián tiếp hình thức Rất nhiều sù can thiƯp - Mét sè nghiƯp vơ "rt" NHTW chưa ý phát triển tính chất đặc biệt quan trọng để cụ thể hoá Luật - Nội hàm điều chỉnh Luật vô hình dung đà hành hoá Bộ hoá hoạt động NHNN Vai trò NHTW bị mờ nhạt (điều 3,4,6,7,8 ) Những tác động 02 Luật ngân hàng 1/ Những bất cập nội dung điều chỉnh Luật NHNN hành (tiếp) - Việc quản lý ngoại hối việc quản lý tài khoản Kho bạc Nhà nước quy định chưa chặt chẽ Luật giới thiệu địa mở tài khoản KBNN mà chế tài bắt buộc - Vai trò hoạt động kiểm toán NHTW chưa đặt - Những nguyên tắc điều chỉnh có xung đột với Luật pháp nước Luật pháp khác nội dung điều chỉnh chưa thể Luật NH hành - Vấn đề tên goi vị NHNN chưa phù hợp quốc tế Những tác động 02 Luật ngân hàng II Những mặt bất cập hai luật Ngân hàng hành 2.Những bất cập lớn nội dung Luật TCTD hành - Trong năm qua, việc chỉnh sửa nhiều đạo Luật thời với Luật Ngân hàng đà làm nảy sinh nhiều xung đột với Luật TCTD hành chỉnh sửa số điều không vào tháng năm 2004 - Mặc dù Luật TCTD đà chỉnh sửa số điều Quốc Hội khoá 10 thông qua song phản ánh dù Lt mang tÝnh bao cÊp, ­u tiªn nhiỊu cho TCTD Nhà nước, NHCS; diễn đạt nhiều đoạn định tính, rườm rà, cấu trúc không thay đổi, nhiều thuật ngữ chưa đủ rõ ràng, nhiều nội dung giao cho Chính phủ TTCP qui định - Mô hình kinh doanh tổ chức tín dụng Việt Nam mang tính chất "độc canh quản lý ôm đồm theo chiều ngang - Các tiện ích sản phẩm dịch vụ ngân hàng nghèo nàn, thị trường bán lẻ bị bỏ ngỏ, tỷ trọng tiền mặt tổng phương tiện toán cao, hệ thống toán rời rạc, cục mà lẽ phải có chế tài Luật - Hoạt động NH nói chung chưa thoát khỏi vòng luẩn quẩn Những tác động 02 Luật ngân hàng II Những mặt bất cập hai luật Ngân hàng hành Những bÊt cËp lín néi dung cđa Lt c¸c TCTD hành - Quá trình "lấn sân" lẫn cách khách quan nhiều loại hình Định chế tài chính, trung gian tài đà làm cho đối tượng điều chỉnh, phạm vi điều chỉnh phương thức điều chỉnh Luật TCTD hành đà lạc hậu thực tiễn (TĐTC, Quĩ, NHPT, NHCSXH ) - Các TCTD phi ngân hàng nhiều hoạt động Ngân hàng trá hình đà nêu Luật, chế tài đủ mạnh quyền lực quản lý, kiểm soát an toàn NHNN Những tác động 02 Luật ngân hàng III Đề xuất quan điểm nội dung chủ yếu cần đổi hai Luật NHVN 1/ Đối với Luật NHNN VN - Tầm nhìn Luật phải xuất phát từ chiến lược phát triển tổng thể toàn ngành đến 2010 2020 Tôn trọng thể chế trị chế kinh tế thị trường Việt Nam kỷ nguyên WTO - Kỹ thuật thiết kế luật phải tuân thủ số nguyên tắc: + Tạo vùng cấm mang tính bền vững + Không tạo khoảng trống ruột luật + Hạn chế tối thiểu việc phải nhiều số lượng thông tư hướng dẫn dư ới luật Những tác động 02 Luật ngân hàng III Đề xuất quan điểm nội dung chủ yếu cần đổi hai Luật vỊ NHVN 1/ §èi víi Lt NHNN VN (tiÕp) - Nội dung luật phải thể số tÝnh chÊt sau: +TÝnh phï hỵp víi thùc tiƠn ViƯt Nam thông lệ quốc tế +Tính đổi phù hợp với bối cảnh Việt Nam đà gia nhập WTO thực cam kết quốc tế khác + Phản ánh NHTW mạnh quyền lực, nghiệp vụ chức Những tác động 02 Luật ngân hàng III Đề xuất quan điểm nội dung chủ yếu cần đổi hai Luật NHVN 1/ Đối với Luật NHNN VN - Tầm nhìn Luật phải phù hợp với CLPT NHVN đến 2010 & 2020 - Tăng cường tính công pháp song song với chuyển mạnh chức quản lý Nhà nước sang chức NHTW theo hướng xây dựng NHTW mạnh, bước đại (hoạt động nghiệp vụ NHTW mang tính Nhà nước) - Phải chi tiết hoá nghiệp vụ NHTW kèm theo quan hệ tác nghiệp khoa học đơn vị máy cấu trúc NHTW Luật Tránh tình trạng Luật ống Giao cho CP, TTCP, NHTW QĐ tuỳ ý vận dụng - Phải thể quyền lực chế tài hoạt động tra chuyen ngành NH Luật NHTW có Luật TT-Giám sát tài - Không bỏ sót đối tượng điều chỉnh có xuất tất yếu tương lai trung dài hạn - Đảm bảo tính ổn định trung dài hạn Luật 10 Những tác động 02 Luật ngân hàng - Có thể chọn hai cách gọi tên Luật này: i) Luật Ngân hàng Trung ­¬ng cđa ViƯt nam (Central Bank of ViƯt nam - CBV) ii) Luật Ngân Hàng quốc gia Việt Nam (National Bank of ViƯt nam - NBV) (Chóng t«i cho cách gọi thứ phổ biến hơn) 2/ Đối với Luật TCTD - Ngoài quan điểm chung tính đại, tính minh bạch, tính ổn định bổ sung đầy đủ đối tượng điều chỉnh phương pháp điều chỉnh Luật phải hướng vào điều chỉnh hành vi đưa chế tài cụ thể để giảm đến tối thiểu văn hướng dẫn Luật kèm 11 Những tác động 02 Luật ngân hàng III Đề xuất quan điểm nội dung chủ yếu cần đổi hai Luật NHVN 2/ Đối với Luật TCTD: - Luật phải phù hợp với thực tiễn kinh tế thị trường Việt Nam đà gia nhập AFTA, WTO thực cam kết quốc tế khác - Luật phải sửa đổi điều xung đột pháp lý với Luật khác theo hướng ưu tiên Luật quốc tế Luật khác phải tôn trọng Luật chuyên ngành - Nội dung điều chỉnh Luật phải dựa nguyên tắc tách bạch tín dụng sách với tín dụng thương mại nguyên tắc bình đẳng với thành phần kinh tế Cũng cần phải bổ sung nghiệp vụ Ngân hàng 12 Những tác động 02 Luật ngân hàng Trên tinh thần quan điểm xuất phát từ mặt bất cập Luật TCTD hành trên, viÕt ®Ị xt chØnh sưa mét sè néi dung chi tiết sau: Đề nghị xem xét chỉnh sửa lại số định nghĩa, giải thích từ ngữ ghi Luật nhằm đạt độ xác cao không gây mâu thuẫn với điều khoản khác 2- Xây dựng chương mang tên: Ngân hàng sách hoạt động tiền tệ - tín dụng tổ chức không chuyên ngành Ngân hàng ; 3- Đề nghị thay tên : Luật TCTD thành tên Luật Ngân hàng Việt Nam 13 Những tác động 02 Luật ngân hàng 4- Đề nghị Luật không nên để riêng chương mang tên: TCTD nước ngoài, văn phòng đại diện TCTD nước Việt Nam chương Luật hành 5- Đề nghị bỏ sửa lại số khoản, mục: Bỏ mục 52.4 qui ®Þnh cho vay theo chØ ®Þnh cđa ChÝnh phđ; Bá mục 54.4 qui định cho việc miễn, giảm lÃi suất, phí, gia hạn nợ 6- Đề nghị xem xét lại điều 77 (khoản 1, 2) điều 78 (khoản 1) theo hướng bỏ 77.1 77.2, giữ lại 77.3; Tương tự, điều 78 nên bỏ khoản (78.1) mà giữ 78.2 đủ 7- Liên quan ®Õn ®iỊu 79 - NÕu ë ®iỊu 20 ®· có định nghĩa khái niệm khách hàng tốt nên bỏ điều 14 Những tác động 02 Luật ngân hàng 8- Điều 117 Thanh tra Ngân hàng đề nghị đổi lại đối tượng phải chịu tra tra chuyên ngành Ngân hàng đơn giản phải là: "đối tượng tra Ngân hàng" Đề nghị đổi tên chương Luật TCTD hành từ hoạt động TCTD thành tên Hoạt động Ngân hàng 10- Đề nghị Ban soạn thảo Luật cần thống quan điểm trao đổi thông tin để sử dụng nội dung liên quan hai Luật NH hành 9- 15 Xin trân trọng cảm ơn theo dõi Quý Vị! TS Nguyễn Đại Lai 16 ... Chiến lược hội nhập làm sở đàm phán gia nhập WTO lĩnh vực ngân hàng Những tác động 02 Luật ngân hàng II Những mặt bất cập hai luật Ngân hàng hành 1/ Những bất cập nội dung điều chỉnh Luật NHNN... ép Quốc hội, ChÝnh Phđ, NHNN thĨ hiƯn Lt vỊ viƯc qu¶n lý, giám sát hoạt động hệ thống ngân hàng - Cuối năm 1997, dự thảo lần cuối 02 Luật Ngân hàng thay 02 Pháp lệnh ngân hàng đà Quốc hội khoá... với Luật pháp nước Luật pháp khác nội dung điều chỉnh chưa thể Luật NH hành - Vấn đề tên goi vị NHNN chưa phù hợp quốc tế Những tác động 02 Luật ngân hàng II Những mặt bất cập hai luật Ngân hàng