Những kế thừa và cách tân của phong trào thơ mới xét trên phương diện thể loại

Đó là vấn đề tình yêu tự do vợt rangoài khuôn khổ lễ giáo phong kiến, vấn đề cờng quyền, vấn đề thân phận conngời đặc biệt là ngời phụ nữ trong xã hội cũ… Bên cạnh tình yêu là đối tợng d

ơng1 : Tình yêu- đề tài muôn thuở của thi ca. 9

1.1 Giới thuyết chung về tình yêu trong thi ca 9

1.2 Tình yêu trong văn học trung đại và Truyện Nôm 12

Ch

ơng 2: Tình yêu trong Sơ kính tân trang. 17

2.1 Sơ kính tân trang là một bản tình ca đẹp. 172.1.1 Khát vọng tình yêu tự do vợt khuôn khổ lễ giáo phong kiến 172.1.2 Tính chất thơ mộng và đắm say của tình yêu 212.1.3 Tính chất chung thuỷ , trong sáng của tình yêu 232.1.4 Tính chất bình đẳng, dân chủ trong tình yêu 27

Ch

ơng 3: Nghệ thuật thể hiện tình yêu của Phạm Thái trong

3.2 Nghệ thuật xen kẽ những bài thơ từ vào tác phẩm 443.3 Ngoại cảnh - nhân tố quan trọng thể hiện nội tâm nhân vật trong

Lời cảm ơn

Bằng tình cảm chân thành của mình, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Thạc sỹThạch Kim Hơng- cán bộ giảng dạy khoa Ngữ văn là ngời đã hết lòng hớng dẫn,giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn

Xin đợc ghi ơn tập thể các thầy cô giáo khoa Ngữ văn trờng Đại học Vinh

đã hết lòng giảng dạy và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành chơng trình học tậptrong suốt khoá học

Xin chân thành cảm ơn các bạn đồng nghiệp và ngời thân đã động viêngiúp đỡ tôi nhiều mặt để có thể hoàn thành luận văn này

Mặc dù rất cố gắng, song chắc chắn luận văn không tránh khỏi những thiếu sót,rất mong sự lợng thứ, góp ý kiến của các thầy cô cùng bạn bè đồng nghiệp để đ-

ợc học hỏi, đúc rút kinh nghiệm cầu tiến bộ

2 Mục đích yêu cầu 5

ơng1 : Tình yêu- đề tài muôn thuở của thi ca. 9

1.1 Giới thuyết chung về tình yêu trong thi ca 9

1.2 Tình yêu trong văn học trung đại và Truyện Nôm 12

Ch

ơng 2: Tình yêu trong Sơ kính tân trang. 17

2.1 Sơ kính tân trang là một bản tình ca đẹp. 172.1.1 Khát vọng tình yêu tự do vợt khuôn khổ lễ giáo phong kiến 172.1.2 Tính chất thơ mộng và đắm say của tình yêu 212.1.3 Tính chất chung thuỷ , trong sáng của tình yêu 232.1.4 Tính chất bình đẳng, dân chủ trong tình yêu 27

Ch

ơng 3: Nghệ thuật thể hiện tình yêu của Phạm Thái trong

3.2 Nghệ thuật xen kẽ những bài thơ từ vào tác phẩm 443.3 Ngoại cảnh - nhân tố quan trọng thể hiện nội tâm nhân vật trong

Phần I: Mở đầu

I Lý do chọn đề tài:

Độc giả chắc không còn xa lạ gì với cái tên Phạm Thái và mối tình dang

dở của ông với Trơng Quỳnh Nh - một mối tình say đắm nhng cũng đầy nớc mắt

đau thơng Câu chuyện tình yêu giữa hai ngời đã trở thành chủ đề cho cuốn

truyện thơ Sơ kính tân trang Đây là tác phẩm văn học xuất sắc của tác giả và của nền văn học nớc nhà dài 1484 câu thơ Lại Ngọc Cang nhấn mạnh:"Với Sơ

kính tân trang, văn chơng cổ điển có thêm tiếng nói rất táo bạo về tình yêu Lần

đầu tiên trong lịch sử văn học Việt Nam, có nhà văn công khai thuât lại mối tìnhngoài vòng lễ giáo của chính mình"(1)

Tình yêu là đề tài muôn thuở của thi ca, là giọt mật của bông hoa cuộc đời

Giọt mật ấy đợc Phạm Thái đa vào Sơ kính tân trang tạo nên câu chuyện tình

yêu say đắm, thiết tha nhng cũng đầy đau thơng mất mát Chúng tôi, những thanhniên của thế hệ mới đang khao khát yêu đơng, tìm đến câu chuyện tình yêu trong

Sơ kính tân trang để tìm đến những giá trị nhân bản của thời quá khứ Con ngời

trong xã hội phong kiến đến với tình yêu nh thế nào và họ quan niệm nh thế nào

về tình yêu? Những câu hỏi ấy đã thôi thúc chúng tôi tìm đến với đề tài :Tình

yêu trong Sơ kính tân trang

Có một vấn đề hiển nhiên mà khi tiếp xúc với Sơ kính tân trang ai cũng phải thừa nhận Sơ kính tân trang là một câu chuyện về tình yêu Phạm Thái đã

thông qua mối tình của chính mình với Trơng Quỳnh Nh mà khái quát lên nhữngvấn đề có liên quan đến thân phận con ngời Đó là vấn đề tình yêu tự do vợt rangoài khuôn khổ lễ giáo phong kiến, vấn đề cờng quyền, vấn đề thân phận conngời đặc biệt là ngời phụ nữ trong xã hội cũ…

Bên cạnh tình yêu là đối tợng diễn tả chủ yếu của tác phẩm, ta còn tìm

thấy ở Sơ kính tân trang một lòng yêu đời, yêu tuổi trẻ, yêu thiên nhiên say đắm

thiết tha, một thái độ trân trọng đối với tài năng con ngời và một quan niệm kháphóng khoáng về cuộc sống

Câu chuyện tình yêu trong Sơ kính tân trang đợc xem là mạch máu nuôi sống cơ thể tác phẩm này Nhờ câu chuyện tình yêu mà tác phẩm Sơ kính tân

trang đã mang lại sức hấp dẫn mạnh mẽ đối với độc giả.Tình yêu là vấn đề cốt

lõi của Sơ kính tân trang, cũng là vấn đề mà chúng tôi chọn làm đề tài nghiên

cứu cho luận văn này

Chúng tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu này với mong muốn góp thêm một phần

nhỏ vào việc khám phá giá trị của tác phẩm Sơ kính tân trang.

II Mục đích yêu cầu:

Khi lựa chọn đề tài Tình yêu trong Sơ kính tân trang, chúng tôi nhằm

h-ớng đến 3 mục đích và 2 yêu cầu cụ thể sau :

Câu chuyện tình yêu trong tác phẩm chính là câu chuyện tình cảm của tácgiả và Trơng Quỳnh Nh, cho nên tìm hiểu đề tài chúng ta sẽ hiểu sâu sắc hơn vềtác giả, một nghệ sỹ tài hoa sinh ra trong thời đại có nhiều phen thay đổi sơn hà

Thiên tình sử của Phạm Thái và Trơng Quỳnh Nh là vấn đề cốt lõi , tiêubiểu cho giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm Chính vì vậy, tìm hiểu vấn

đề này chúng tôi sẽ có dịp tìm hiểu tác phẩm sâu sắc hơn

Qua bi kịch tình yêu trong Sơ kính tân trang chúng tôi sẽ có nhận thức

đúng đắn hơn về tình yêu, biết đấu tranh để bảo vệ tình yêu, bảo vệ giọt mật ngọtngào để bông hoa đời mãi mãi xanh tơi

Trong luận văn này chúng tôi sẽ trình bày một cách có hệ thống vấn đề

Tình yêu trong Sơ kính tân trang - một trong những vấn đề xa nay đã đợc nhiều

nhà nghiên cứu quan tâm Công việc đầu tiên là chúng tôi sẽ hệ thống các mối

tình đợc nói đến trong Sơ kính tân trang Đó là các mối tình Phạm Kim - Trơng

Quỳnh Th, Phạm Kim - Thuỵ Châu, Hồng Nơng - Yến Đồng, Nhạn Đồng-My(1) Lại Ngọc Cang, Sơ kính tân trang, NXB Văn hoá, tr18

Oanh Nói một cách cụ thể, chúng tôi sẽ mô tả 4 mối tình trên để thấy đợc vấn đềtình yêu trong tác phẩm là chủ đề xuyên suốt Từ thực tiễn của 4 mối tình chúng

tôi sẽ rút ra kết luận chung về vấn đề tình yêu trong Sơ kính tân trang là con

ng-ời cần phải đấu tranh để bảo vệ tình yêu, hạnh phúc của mình

Tuy trong tác phẩm tồn tại 4 mối tình trên nhng trong khuôn khổ luận vănnày chúng tôi chủ yếu tập trung tìm hiểu mối tình giữa Phạm Kim và TrơngQuỳnh Th Bởi đây là mối tình đẹp, say đắm nhất nhng cũng đầy nớc mắt đau th-

ơng Chính mối tình này đã tạo nên sức sống kỳ lạ cho tác phẩm

III Lịch sử vấn đề:

Kể từ khi tác phẩm ra đời đến nay đã hơn 200 năm, trong quãng thời gian

ấy đã có nhiều công trình nghiên cứu về nhiều vấn đề của tác phẩm

Hầu hết các công trình nghiên cứu đều đề cập đến vấn đề Tình yêu trong

Sơ kính tân trang song mỗi ngời đều có cách tiếp cận khác nhau; mỗi ngời đều

có những nhận xét, đánh giá ở mức độ nông sâu rộng hẹp không giống nhau Dới

đây chúng tôi xin điểm qua một số ý kiến tiêu biểu:

* Trong cuốn Khảo trích và giới thiệu Sơ kính tân trang, NXB Văn Hoá,

1960, Lại Ngọc Cang có đánh giá " Hơn tất cả (những tác phẩm văn học từ trớc)

mối tình Phạm Kim- Quỳnh Th (trong Sơ kính tân trang) đã đợc mô tả với

những nét mạnh dạn nhất và đó là một mối tình tự do, trong trắng, chung thuỷ,

v-ợt ra ngoài vòng thao túng của lễ giáo phong kiến…"

* Tác giả Nguyễn Lộc trong cuốn Văn học Việt Nam (Nửa cuối thế kỷ 18

- hết thế kỷ 19), NXB Giáo Dục, 2001, có nhận xét :" Sơ kính tân trang là tác

phẩm viết về một tình yêu tự do, phóng túng vợt ra ngoài khuôn khổ của luân lý,

lễ giáo phong kiến."

* Tác giả Nguyễn Nghiệp trong bài viết Qua những ý kiến khác nhau về

Sơ kính tân trang của Phạm Thái, NCVH, số12, 1960, cho rằng: "Sơ kính tân

trang về căn bản là một tấn bi kịch về tình yêu Thực ra ở đây có những hai cuộc

tình duyên, một cuộc tình duyên thực thì rất bi đát, còn một cuộc tình duyênmộng thì êm ả, vẹn toàn Nhng dù đẹp đẽ mấy, cuộc tình duyên mộng cũng chỉ làgiấc mộng nối tiếp vào thất bại của cuộc tình duyên thực mà thôi"

* Tác giả Nguyễn Quảng Tuân trong cuốn Tổng tập văn học Việt Nam,

T13A, NXBKHXH, 1997, khẳng định: "Có thể nói đây là một câu chuyện tìnhvô cùng lãng mạn trong xã hội Nho giáo thời xa mà trai gái phải "thụ thụ bất thân"

Nhìn chung vấn đề tình yêu trong Sơ kính tân trang đã đợc các tác giả đề

cập đến trong các công trình nghiên cứu có liên quan Hầu hết các công trình

nghiên cứu ấy đều khẳng định rằng Sơ kính tân trang là câu chuyện về tình yêu

Trong tất cả các bài viết ,các công trình nghiên cứu của các tác giả từ xa đến nay

đều có ít nhiều đề cập đến vấn đề tình yêu trong tác phẩm, nhng cha có một bài

nghiên cứu cụ thể ,chuyên biệt về chủ đề Tình yêu trong Sơ kính tân trang Tuy

vậy, các tác giả cha xem đây là một chủ đề lớn cần khai thác, tìm hiểu một cách

có hệ thống Đại đa số các bài viết của các tác giả đã đề cập đến vấn đề tình yêu

nh một yếu tố cần thiết khi nghiên cứu các vấn đề khác Các tác giả mới chỉ nhắc

đến, bàn bạc lớt qua nhằm soi sáng công trình mà họ nghiên cứu Vấn đề Tình

yêu trong Sơ kính tân trang - nhiệm vụ mà chúng tôi theo đuổi trong luận văn

này sẽ xuất phát từ những gợi ý hết sức quý báu của các tác giả trên đây

Trong khuôn khổ một đề tài khoá luận tốt nghiệp chúng tôi cố gắng đi sâu

nghiên cứu vấn đề Tình yêu trong Sơ kính tân trang một cách có hệ thống và

trực tiếp

IV Phơng pháp nghiên cứu.

Tìm hiểu Tình yêu trong Sơ kính tân trang chúng tôi sử dụng phối hợp

nhiều phơng pháp và chủ yếu là các phơng pháp : miêu tả, phân tích, so sánh, lịch

sử cụ thể

Phơng pháp miêu tả- phân tích - so sánh bốn mối tình trong tác phẩm, trêncơ sở đó rút ra những nét tơng đồng và dị biệt giữa các mối tình ấy Đồng thờitìm ra những biểu hiện về nội dung và nghệ thuật trong việc miêu tả vấn đề tìnhyêu Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi sẽ so sánh tình yêu của tác phẩm trongmối quan hệ với các tác phẩm khác cùng thời đại Cụ thể là so sánh tình yêu

trong văn học trung đại, trong các Truyện Nôm khác với Sơ kính tân trang của

Phạm Thái để thấy đợc nét kế thừa và sáng tạo của tác giả khi viết về vấn đềmuôn thuở: Vấn đề tình yêu

Dĩ nhiên việc tìm hiểu một vấn đề đã thuộc về quá khứ chúng tôi khôngthể không đứng trên quan điểm lịch sử cụ thể để thấy đợc cái riêng của tác giảtrong cái chung của thời đại dầu đó là cái riêng trên một lĩnh vực hết sức tinh tế:Lĩnh vực tình yêu

V Cấu trúc của luận văn:

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, luận văn gồm có ba chơng:

Ch ơng 1 : Tình yêu- đề tài muôn thuở của thi ca

Ch ơng 2 : Tình yêu trong Sơ kính tân trang.

Ch ơng 3: Nghệ thuật thể hiện tình yêu của Phạm Thái trong Sơ kính tân trang.

Phần II: Nội dung

Ch ơng I: Tình yêu- đề tài muôn thuở của thi ca.

1.1.Giới thuyết chung về tình yêu trong thi ca:

Thơ ca là nơi hội tụ tinh thần, tình cảm và cũng là nơi chứa đựng nhiềunhất d âm của cuộc đời Thơ không phải cái gì huyền bí cao siêu bởi vì nó quantâm rất nhiều đề tài thờng nhật của đời sống con ngời xã hội, thiên nhiên Thơphản ánh tình cha con, tình anh em, bè bạn, tình thầy trò, vợ chồng trong tr ờngtình ấy, tình yêu có một vị trí đặc biệt quan trọng "Tình yêu là tình cảm đẹp đẽ

và thiêng liêng, thờng đem lại vui buồn và nhiều kỷ niệm sâu sắc cho cuộc đờimỗi con ngời Tình yêu là đề tài muôn thuở khơi nguồn và in đậm dấu vết trongvăn học qua nhiều thế kỷ (1) William Faulknen đã nói: ''Dờng nh rất đúng khi

đa tình yêu vào trong sách truyện có lẽ nó không ở bất cứ nơi nào khác'' Baothế kỷ trôi qua Thơ tình cũng giống nh bản thân tình yêu vẫn xanh tơi mãi trênthế gian này, vẫn không ngừng làm say mê bao thế hệ con ngời, cả những ai đãtừng trải tình trờng lẫn những tâm hồn trẻ trung còn đang ngơ ngẩn trớc ngỡngcửa của tình yêu kì bí hoặc đã bị "tiếng sét ái tình" làm cho choáng váng đangmuốn định thần "nhìn lại chân tớng" của tình yêu Từ thở hồng hoang chàngAĐam và nàng Eva vụng trộm ăn trái cấm và bị đầy xuống trần gian Nhng haicon ngời ấy không lấy đó làm đau khổ, trái lại họ nhận ra giá trị đích thực củacuộc sống, họ thật sự hạnh phúc khi đợc ở gần bên nhau Từ "mối tình đầu" của

loài ngời ấy, nhân loại đã cảm nhận đợc hơng vị đích thực của cuộc sống khi cótình yêu Cuộc sống không có tình yêu nh mặt đất thiếu

ánh nắng mặt trời; lấy tình yêu ra khỏi cuộc sống là lấy đi mất niềm vui của cuộc

đời Con ngời cần tình yêu nh cần không khí để thở, Benamin Disneali đã từngnói: '' Chúng ta sinh ra là để yêu thơng Đó là nguyên lý và cứu cánh của kiếp nhânsinh ''

''Các nhà thơ tình không đi vào miêu tả những mối tình đằm thắm say mêhoặc éo le đau khổ mà nh lọc ra, chắt ra cái duyên, cái đẹp và phần hồn của nó.Những bài xonnê của Sêcxpia, thơ tình Puskin, Tago, Aragông là tiếng nói đan

mê, đau khổ và thánh thiện của trái tim của yêu đơng, góp phần làm cho tâm hồncon ngời thêm nhân ái, thêm cao đẹp'' (1)

Tình yêu không bao giờ dừng lại, nó cũng nh "sự sống không bao giờchán nản" (Xuân Diệu) Đó cũng là hình tợng dĩ nhiên có mãi nh quy luật của đấttrời vạn vật Con ngời không những sống mà còn muốn diễn đạt sự sống (bằngvăn nghệ) không những yêu mà còn có nhu cầu diễn đạt tình yêu

Đêm qua mới gọi là đêm,Ruột xót nh muối, dạ mềm nh da

Mong chàng nh cá mong ma,Nhớ chàng nh bữa cơm tra đói lòng

(Ca dao)Tình yêu luôn là đề tài hấp dẫn của các nhà thơ khát khao sự sống, tình

yêu và tuổi trẻ Từ xa, Sơ kính tân trang của Phạm Thái, Truyện Kiều của Nguyễn Du, Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu và nhiều tác phẩm khác đã

để lại trong kho tàng văn học dân tộc những mối tình bất hủ Đó là mối tình trongsáng thơ mộng của Kim - Kiều, mối tình chung thuỷ của Phạm Kim và Quỳnh

Th, Lục Vân Tiên với Kiều Nguyệt Nga

Đến phong trào "Thơ Mới", thơ tình yêu Việt Nam đã có những tác giảxuất sắc nh Nguyễn Bính, Xuân Diệu, Huy Cận họ đã làm nên một cuộc cáchmạng thơ tình trong nền văn học nớc nhà.(1) Hà Minh Đức, Thơ tình Xuân Diệu, NXB, H, 1999

Nhìn ra thế giới ta thấy sáng ngời những tên tuổi thơ tình nh Puskin,Huygô, Bairơn, Hainơ, Lamactin họ đã diễn tả rất tinh tế, đầy đủ các cung bậccủa tình yêu Có những đôi trai gái gặp nhau và thuộc về nhau trong giây lát, họnhận thấy rằng họ sinh ra là để cho nhau mãi mãi Tình yêu sét đánh ấy đợcPuskin thể hiện:

Anh nhớ mãi phút giây huyền diệuTrớc mặt anh, em hiển hiện diệu kỳ

Hay: Bairơn đã phải thốt lên:

Tình yêu bắt đầu từ đâuSao em hỏi nh vậyTình yêu trong anh bắt đầu

Từ ngày hình em anh thấy

Khi yêu họ thấy cuộc đời thật đẹp:

Có Jan, chốn ấy thêm trong sạch,

Và cánh rừng xa khuất nẻo đờng mòn

Đang nở rộ nhiều chùm hoa tím ngát,Hơng toả thơm từ vẻ đẹp tâm hồn

Bình minh nh tuổi em toả sáng,

Em mến yêu ơi gần gũi dịu hiền

Cảnh sắc đẹp và tấm lòng rộng mở,Khắp phơng trời liệu có chốn nào hơn!

(Tặng Jan- Huygô)Con ngời sống trong tình yêu, tận hởng hạnh phúc ngọt ngào nhng luôntrăn trở và bất ổn - chính điều này đã làm nên những sắc màu của tình yêu: cóhạnh phúc có khổ đau Trong niềm hạnh phúc hiện tại họ vẫn cảm nhận đợc sựnghiệt ngã của thời gian:

Ôi thời gian, hãy ngừng bay và những giờ tơi đẹp,Vội vàng chi, thôi cuồn cuộn đi nào!

Cho ta kịp hởng trọn niềm diễm tuyệt, Của những ngày ta kỳ diệu ngọt ngào

(Hồ- Lamactin)Thật vậy, tình yêu không chỉ có hạnh phúc mà còn có cả khổ đau, khôngchỉ có tiếng hát lời ca mà còn có những giọt nớc nắt xót xa, tiếc hận Nhng dù tan

vỡ, dù chia ly thì tình yêu vẫn tồn tại vĩnh hằng nh ánh sáng mặt trời rực rỡ Dùchia ly nhng ngời ta vẫn nhớ về nhau:

Anh hãy trở về trong giấc mơ em,Dẫu trong mơ anh không còn nh ảnh

Anh một thuở nh cuộc đời nh chim nh nắng,

Nh tuổi thanh xuân ,nh hạnh phúc vô bờ

(Ôngabécgôn)Cuộc sống luôn là mảnh đất màu mỡ để nuôi dỡng, ủ mầm cho thơ Vàtrong đó, thơ tình yêu chỉ là một bộ phận văn học, một bộ phận nhỏ nhng cầnthiết và luôn là đối tợng hấp dẫn mọi lứa tuổi cầm bút Tình yêu là đề tài muôn

thở của thi ca Phạm Thái đã đa vấn đề muôn thuở ấy vào kiệt tác Sơ kính tân

trang và đã làm nên bản tình ca bất hủ.

1.2 Tình yêu trong văn học trung đại và Truyện Nôm:

Văn học trung đại là sản phẩm nghệ thuật của thời đại phong kiến kể cảphơng Đông và phơng Tây cho nên nó chịu sự chi phối tuyệt đối của ý thức hệphong kiến và các tôn giáo

Văn học Việt Nam trung đại đề cao thứ văn chơng chuyên chở đạo lýphong kiến "văn dĩ tải đạo" Tuyên ngôn sứ mệnh văn chơng của tác giả ViệtNam thời trung đại là:

Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm

Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà

(Nguyễn Đình Chiểu)Hay tuyên ngôn nghệ thuật của nhà thơ Việt Nam trung đại là ''văn chơngchép lấy đòi câu thánh'' (Nguyễn Trãi)

Vì vậy, theo quan niệm chính thống thì văn chơng trung đại chân chínhcần phải ''tải đạo'', phải chép lấy nhiều câu thánh ngôn

Cho nên, việc đề cập đến vấn đề tình yêu trong tác phẩm văn học trung đại

đợc xem làm điều cấm kỵ Nh vậy có thể nói tình yêu không phải làn vấn đề màvăn học trung đại quan tâm

Văn học trung đại Việt Nam giai đoạn thế kỷ X - XV : Lúc này chế độphong kiến đang lên, nớc ta là đất nớc tự chủ hùng mạnh cho nên cảm hứng chủ

đạo trong giai đoạn này của văn học là khẳng định dân tộc, khẳng định nhà nớcphong kiến Hình tợng chủ yếu trong các tác phẩm văn học là những vị tớng tài,trang nam tử, đấng anh hùng, bậc minh quân

Với đặc điểm ấy, vấn đề tình yêu cha thực sự xuất hiện trong văn học Việt Namgiai đoạn này Tuy vậy, trong một số sáng tác của Nguyễn Trãi vấn đề tình yêu

và khát vọng hạnh phúc lứa đôi đã đợc miêu tả hết sức tinh tế:

Loàn đơn ớm hỏi khách lầu hồng,

ở thế kỷ XVI các thể loại văn học h cấu phát triển mạnh đặc biệt là truyện

truyền kỳ Trong tác phẩm Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ tình yêu đã trở thành đề tài xuyên suốt Truyền kỳ mạn lục gồm có 20 truyện trong đó có 10/

20 truyện có chứa chủ đề tình yêu nam nữ Những câu chuyện này thờng kể về

những mối tình rất kỳ lạ của các đôi nam nữ Tình yêu trong Truyền kỳ mạn lục

có ở cõi trần, cõi tiên và cả cõi âm nữa Có những mối tình giữa cõi trần và cõitiên, hay cõi trần với cõi âm Đối tợng của tình yêu là ngời, ma, tiên tất cả đềuháo hức đến với tình yêu Những chàng văn nhân th sinh và những nàng tài sắc ấy

đến với nhau bằng sự tự do luyến ái trở thành một cặp trời sinh Tình yêu đối với

họ là sự say mê cuồng nhiệt, họ gắn bó với nhau tởng nh không có gì có thể táchrời Đối với họ tình yêu không còn nằm trong khuôn khổ lễ giáo phong kiến họ,vợt qua sự sắp đặt của bề trên tự nguyện yêu nhau Khi đạt đợc ớc nguyện, tự tìm

đợc cho mình một ý trung nhân họ cảm thấy sung sớng thoả mãn, hạnh phúc tràntrề

Từ nửa cuối thế kỷ XVIII đến nửa đầu thế kỷ XIX thì xã hội phong kiếnxuống dốc đến tột cùng, rơi vào bế tắc, khủng hoảng không có lối thoát, nhữngmẫu thuẫn chất chứa trong lòng xã hội bộc lộ gay gắt Cùng với sự khủng hoảngcủa toàn bộ cơ cấu xã hội thì Nho giáo, rờng cột tinh thần của chế độ phong kiếnvốn đã từng giữ địa vị độc tôn hàng thế kỷ trớc thì nay đã bị phá sản nghiêmtrọng Văn học ra đời và phát triển trong điều kiện nh thế nên đặc trng cơ bản của

nó chính là khám phá con ngời, khẳng định giá trị chân chính của con ngời Vấn

đề tình yêu và khát vọng hạnh phúc của con ngời đợc nâng lên vị trí hàng đầu

trong thơ văn Với sự xuất hiện của hàng loạt tác phẩm: Chinh phụ ngâm (Đặng Trần Côn - Đoàn Thị Điểm), Cung oán ngâm (Nguyễn Gia Thiều), Văn tế Tr-

ơng Quỳnh Nh (Phạm Thái) thì vế đề tình yêu đã đợc đề cập đến một cách trực

tiếp, cụ thể, nhiều cung bậc hơn

Giai đoạn văn học này đã xuất hiện nhiều tác phẩm truyện Nôm xuất sắc

mà chủ đề tình yêu cũng là chủ đề chính yếu nh: Hoa Tiên, Bích câu kỳ ngộ,

Phan Trần "sự ra đời của truyện Nôm bắt nguồn từ một yêu cầu phản ánh xã

hội với những nội dung thời đại cũng nh với những điều kiện thực tế của bản thânthời đại ấy" (1)

Phan Trần là một câu chuyện tình thuần tuý miêu tả tình yêu trong sáng

đắm say của đôi trai tài gái sắc: Phan Tất Chánh (Phan Sinh) và Trần Kiều Liên(Diệu Thờng) Điều đặc biệt là câu chuyện tình yêu này lại diễn ra ngay trớc bànthờ cửa Phật nhng lại không gặp bất cứ một trở lực nào Có thể nói mối tình củahai họ Phan - Trần là bài ca về tình yêu thắng lợi Tình yêu đợc sự ủng hộ củamọi ngời nên đã đi đến kết thúc là một cuộc hôn nhân bền vững hạnh phúc đời

đời

Hoa Tiên cũng là tác phẩm tràn đầy tình yêu Tình yêu ở đây đợc nảy nở

trong một khung cảnh hết sức lãng mạn và bay bổng: khung cảnh khu vờn trànngập ánh trăng Trong một đêm ánh trăng thơ mộng họ đợc đính ớc trăm năm dớichứng kiến của đất trời vạn vật:

Tiên thề tay thảo một chơng,Trọn lời chép núi đầy hàng tạc sông

Chứng trên vằng vặc vừng trong,Lại ghi Hơng Nguyệt bên dòng cuối trang

Nhìn chung, các Truyện Nôm thiên về lựa chọn đề tài tình yêu cùng với

chủ đề bảo vệ tình yêu chung thuỷ, bảo vệ hạnh phúc lứa đôi Hẳn không phải

ngẫu nhiên mà tình yêu lại trở thành đề tài phổ biến nhất trong hệ thống Truyện

Nôm Ra đời trong trào lu nhân văn chủ nghĩa, Truyện Nôm là tiếng hát ngợi ca

(1) Đặng Thanh Lê, Truyện Kiều và thể loại Truyện Nôm

tình yêu tự do, khát vọng hạnh phúc lứa đôi- một trong trong những vấn đề cóliên quan đến thân phận con ngời đợc đặt ra một cách gay gắt trong bối cảnh xãhội đơng thời.

Khi thể hiện vấn đề tình yêu, Truyện Nôm đặt ra nhiều tình huống, hoàn

cảnh éo le, bất thờng để thử thách nhân vật của mình Các đôi trai gái đều trải qua nhiều khó khăn, thử thách nhng cuối cùng đều đợc đoàn tụ Tất cả các

Truyện Nôm đều có kết thúc có hậu bằng sự thắng lợi của tình yêu, tình vợ

chồng Kết thúc này phù hợp với đặc điểm tâm lý, nguyện vọng ngàn đời của

nhân dân Đó cũng chính là một trong những lý do khiến Truyện Nôm có sức

sống bền bỉ trong lòng độc giả

Ch ơng 2 : Tình yêu trong Sơ kính tân trang.

2.1 Sơ kính tân trang là một bản tình ca đẹp:

2.1.1 Khát vọng tình yêu vợt khuôn khổ lễ giáo phong kiến.

Thời đại mà Phạm Thái sống và viết nên thiên tự truyện Sơ kính tân trang

là một giai đoạn lịch sử có nhiều biến động dữ dội có thể xem là một phen thay

đổi sơn hà Đó là thời kỳ chế độ phong kiến xuống dốc đến tột cùng; các tín điềuphong kiến bị lung lay, tan rã Đó cũng là thời kỳ phong trào khởi nghĩa nôngdân lan rộng khắp nơi, đặc biệt là sự thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Tây Sơn làmbùng dậy khát vọng tự do, công lý và ý thức dân chủ trong quần chúng nhân dân.Chính thời kỳ lịch sử đầy biến động này đã có những ảnh hởng không nhỏ đếncuộc đời tác giả

Trong Sơ kính tân trang ta thấy hình ảnh một nhà Nho có tài, có chí hớng

nhng không gặp thời đã coi tình yêu nh một cứu cánh duy nhất Trong không khícủa thời kỳ đầy bão táp đã xuất hiện hàng loạt tiếng nói về đời t với khát vọng tự

do, hạnh phúc Phạm Thái nằm trong sự chuyển mình này của t tởng xã hội và t ởng văn học Trong dòng chảy dạt dào của trào lu văn học lấy con ngời cá nhân

t-làm đối tợng trung tâm Sơ kính tân trang của Phạm Thái ra đời Tác phẩm đã

làm lay động lòng ngời biết bao thế hệ bởi tấm lòng nhân văn của tác giả Xã hộiphong kiến với những cơng thờng đạo lý khiến ngời phụ nữ bị trói buộc trong "tứ

đức tam tòng" số phận của tuổi trẻ phụ thuộc vào sự xếp đặt trớc của cha mẹ,những quan điểm cổ hủ "nam nữ thụ thụ bất thân" đã hạn chế quyền yêu đơng

của con ngời Vợt lên trên hiện thực ấy những chàng trai cô gái trong Sơ kính

tân trang không còn tự giam mình trong vòng kìm kẹp của giáo điều phong

kiến nữa, họ giám vợt qua tất cả để bớcđến một tình yêu tự do ,toại nguyện

"Những con ngời này đã vợt qua khuôn khổ của luân lý, lễ giáo phong kiến đểchạy theo cái xúc động con tim"(1) Thiên tự truyện này thuật lại mối tình tự do,trong trắng, thuỷ chung vợt ngoài vòng thao túng của lễ giáo phong kiến

Phạm Kim đã nói rõ quan điểm yêu đơng của chàng: "Trong tình thú hồngnhan mấy kẻ", Quỳnh Th cũng không ngần ngại đáp lại, nàng yêu chàng vì: ''Giainhân tài tử mấy lăm ngời''… Mặc dù tự do luyến ái, yêu đơng nhng tình yêu của

họ rất trong sáng thanh cao chứ không buông tuồng thực dụng Quỳnh Th đã đáplại tình ý của Phạm Kim bằng hai câu thơ:

Nh Đông Hoàng mặc lòng khu xử,

Chớ đem xuân suồng sã với trần gian

Nguyễn Lộc cũng đã khẳng định rằng:''phải nói là với xã hội đơng thời, những

mối tình kiểu Phạm Kim - Trơng Quỳnh Th là hết sức cá biệt Sơ kính tân trang

có tình cảm hai mặt, bởi vì con ngời ở đây sống trong xã hội mà bất chấp nhữngràng buộc của xã hội để chạy theo nhu cầu tình cảm có tính chất cá nhân củamình Điều đáng quý trong tình yêu Phạm Kim - Trơng Quỳnh Th là nó sôi nổi,phóng khoáng mà không rơi vào cái buông tuồng, bừa bãi kiểu tình yêu cá nhântrong thời kỳ suy tàn của giai cấp t sản."(2)

Mối lơng duyên của Phạm Kim và Quỳnh Th nh đâu đã đợc hẹn hò từ trớc.

Họ đến với nhau từ khi "văn kỳ thanh bất kiến kỳ hình"cùng với mối linh cảm

định mệnh lạ kỳ Con tim có nhiều lý lẽ riêng mà không phải bao giờ lý trí cũnggiải thích đợc Ngời ta chỉ có thể cảm nhận về nó nh Phạm Kim và Quỳnh Th đãtừng phát biểu một cách rất hồn nhiên và giản dị :

Hoa thơm ai chẳng não nùng muốn đeoMùi hơng thoảng đến thì yêu,

Nh lan hơng thẳm dễ điều biết lan

Ta thấy, quá trình nảy nở và phát triển của tình yêu là một quá trình tựnhiên hợp lý, nó tuân theo quy luật tình cảm của con ngời mà không có một thếlực nào có thể ngăn cản nổi Giống nh các mối tình khác trong tác phẩm, tình yêuPhạm Kim và Quỳnh Th cũng nảy sinh trên cơ sở tự do luyến ái của nam nữthanh niên và Phạm Thái đã chuẩn bị cho nó những khoảnh khắc, những phútgiây tuyệt vời nhất Con ngời đến với tình yêu bởi sự thôi thúc của khát vọngmuốn chiếm lĩnh thế giới riêng t và sự chiếm lĩnh ấy là hoàn toàn tự do và chủ

động

Trong Sơ kính tân trang Phạm Thái đã thể hiện tình yêu với tất cả cung

bậc yêu thơng nh nó vốn có Đó là một kiểu lựa chọn đi ngợc với thời đại Thời

đại mà chủ nghĩa khắc kỷ của nhà Nho, chủ trơng diệt dục của nhà Phật cònthống trị Không có trái tim lớn thì không thể trở thành ngời nghệ sĩ lớn PhạmThái trở thành ngời nghệ sĩ lớn là do tác giả đã "dám" thể hiện một kiểu lựa chọn

đi ngợc thời đại Phạm Thái thấu hiểu mọi rung động của trái tim tuổi trẻ, đồngcảm với khát vọng yêu đơng, biết chia sẻ đau thơng và nâng niu hạnh phúc

Để thể hiện khát vọng tình yêu tự do, Phạm Thái không chỉ dừng lại ở chỗphản ánh quan hệ phát triển của tình cảm mà tác giả còn tái hiện nó bằng nhữngbớc đi táo bạo, say đắm của trai gái trong tình yêu

Lễ giáo phong kiến rất khắt khe trong việc nhìn nhận mối quan hệ trai gái,ngay cả chuyện đôi bên đối diện cũng phải "nam nữ thụ thụ bất thân" chứ đừngnói đến chuyện nam nữ tìm đén phòng nhau

Nếu nh '' nam đáo nữ phòng''thì bị xem là ''tắc loạn'' còn'' nữ đáo nam phòng'' thì

bị xem là'' tắc dâm''

(1) (2) Nguyễn Lộc, Văn học Việt Nam, Sđd, tr 224

ở đây chàng Phạm Kim đã viết những bức th tình bằng thơ xốn xang, nồngthắm gửi đến Quỳnh Th không một thoáng ngập ngừng, do dự Có một điều đặcbiệt là khi các nhà Nho phong kiến tìm mọi cách để che dấu tình cảm riêng t thìcác nhân đồ trẻ tuổi của cửa Khổng sân Trình lại không ngần ngại thể hiện mình

là tín đồ cuồng nhiệt của tình yêu

Nàng Quỳnh Th sinh ra trong gia đình dòng dõi Nho gia: "nền trâm hốt,nếp hào hoa dõi thờng" Nhng nàng có quan niệm yêu đơng rất hiện đại, tự do.Nàng đã sống rất thực với cuộc đời, rất gần với nếp sống hoạt động, rất chủ độngtrong tình yêu Nàng không chỉ hoạ thơ gửi lại ngời tình bằng những lời lẽ thiếttha để bày tỏ tình cảm của mình mà còn rất quyết liệt trong hành động bảo vệtình yêu Nàng tìm đến Phạm Kim trong hoàn cảnh rất đặc biệt:

Canh ba sảng tiếng kim trang,Thác rèm hoa thấy một nàng tiên nga

Chiều ủ liễu, vẻ ôi hoa,Ngọc ngần môi thắm , châu sa má đào

Nhác xem, chàng ngỡ chiêm bao,Dẫu ngời sắt cũng lệ rào, lọ ai?

Giữa đêm trờng, Quỳnh Th xuất hiện trớc cửa nhà ngời yêu nhng khôngphải để tình tứ mà để nói lời vĩnh biệt Nếu nh nàng Kiều đến với Kim Trọng để

có những giây phút hạnh phúc thì Quỳnh Th lại đến với ngời tình để nhận vềmình tất cả khổ đau Nh vậy, Quỳnh Th không chỉ chủ động đón nhận hạnh phúc

về mình mà còn rất quyết liệt trong hành động bảo vệ tình yêu tự do Quỳnh Th

đã dùng cái chết để chống lại nề nếp cũ của xã hội phong kiến, khẳng định giá trịtình yêu của mình sau khi đã:

Khăng khăng sắt đá một lòng,

Ước nguyền cậy có non sông biết tình

Chuyện thôi, hồi trống giục canh,Tạ chàng, nàng mới sắm sanh ra về

Để rồi quyết liều mình:

Ngũ hoa một chén, cửu tuyền nghìn thu

Việc nàng tự tử để giữ mối tình chung thuỷ với ngời yêu khiến ta có cảmtởng nh câu chuyện mới xẩy ra gần đây chứ không phải vào thời xa xa ấy nữa.

Phạm Kim và Quỳnh Th đến với tình yêu một cách hồn nhiên trong sáng,không bị ràng buộc bởi bất cứ điều gì Bởi vậy có thể khẳng định: Khát vọng tìnhyêu trong trái tim giới trẻ chính là khát vọng tự do, rung động trong tình yêu làrung động tự nhiên và cuộc gặp gỡ giữa họ là duyên kỳ ngộ chứ không theo sựsắp xếp nào cả

2.1.2 Tính chất thơ mộng và đắm say của tình yêu:

Mối tình Phạm Kim - Trơng Quỳnh Th sở dĩ sống mãi trong lòng độc giả,

đợc độc giả nâng niu trân trọng cũng bởi đây là một mối tình lấp lánh vẻ đẹp thơmộng và đắm say của tình yêu Chính phơng diện tình cảm, cảm xúc đã làm chotình yêu thi vị hơn, hấp dẫn hơn so với những vấn đề khác trong cuộc sống Tình

yêu trong Sơ kính tân trang rất trong sáng, thanh cao bởi đó là mối tình của

những chàng trai, cô gái tràn đầy tuổi xuân phơi phới, tâm hồn căng đầy nhựasống Họ đến với tình yêu bằng khát khao đợc khám phá thế giới tâm hồn mình

và đợc mặc sức phiêu lu cùng những cảm xúc bâng khâng, xao xuyến Có thể nóitrái tim họ không còn nghĩ đến gì hơn là mơ tởng đến bóng hình trong mộng.Tình yêu đợc gieo mầm trên mảnh đất tuổi thanh xuân của đời ngời nên nó có vẻ

đẹp của buổi ban mai tinh khiết, của mùa xuân và những ớc mơ Qua việc khám

phá và ngợi ca những tâm hồn thanh cao, Sơ kính tân trang muốn tô đậm vẻ đẹp

trong sáng của tình yêu đôi lứa Thế giới của tình yêu là thế giới của ớc mơ: Nótràn ngập ánh trăng, tràn ngập mùa xuân, thơ và nhạc….tất cả vẻ đẹp của thế giới

ớc mơ ấy sẽ thấm đẫm tâm hồn con ngời trong ánh sáng của niềm vui, niềmhạnh phúc vô bờ Con ngời sống với tình yêu trong một không gian thơ mộng; họsay sa chăm sóc cho vờn tình nở hoa thơm, đơm quả ngọt, cuộc sống trong tâmthức của họ đợc dệt bằng một từ duy nhất- từ đó là đắm say

Nếu nh tình yêu trong Hoa Tiên đợc bao bọc bởi ánh trăng thơ mộng, lung

linh, huyền ảo; hay những cung đàn trầm bổng du dơng đa ta đến với mối tình

đắm say tha thiết của Kim - Kiều thì trong Sơ kính tân trang tình yêu lại đợc dệt

bằng những vần thơ hết sức lãng mạn của chính ngời trong cuộc Đôi trai gái

Phạm Kim - Trơng Quỳnh Th tuy cha có một lần gặp gỡ nhng họ đã yêu nhau vìnết, mến nhau vì tài, nhờ chiếc cầu nối kỳ diệu là những bài thơ Còn gì êm dịuhơn, tha thiết hơn, đẹp đẽ hơn khi tâm hồn thăng hoa dệt nên những vần thơ và lạinhận đợc tín hiệu đồng điệu từ một tâm hồn khác Trái tim tìm đến trái tim, cảmxúc tìm gặp cảm xúc, tâm hồn đồng điệu tâm hồn, vần thơ nối tiếp những vầnthơ… tình yêu của họ lớn dần lên theo ngày tháng.

Lần theo những bài thơ mà họ xớng hoạ với nhau, ở thời điểm nào ta cũngbắt gặp sự thổn thức của những cung bậc tình cảm, cảm xúc Vừa nghe Yến

Đồng ca ngợi dung nhan và tài năng của Quỳnh Th , Phạm Kim đã thấy tâm hồnmình xao động Chàng không ngần ngại bày tỏ cảm xúc bằng những vần thơ xốnxang, phơi phới Tất cả những rung động, những cung bậc của tình yêu đều đợcchàng thể hiện qua những bài thơ tả cảnh ngụ tình tràn đầy tình ý Quỳnh Thcũng đã đáp lại chàng bằng những vần thơ thơ mộng, đắm say Họ đã tìm đến sự

đồng điệu trong tâm hồn, đã dệt nên một mối tình thơ mộng, độc đáo có mộtkhông hai trong lịch sử văn học trớc đó Ngời ta có cảm giác trong những bài thơ

ấy nh có tiếng nhạc phát ra, khi du dơng sâu lắng trong nỗi niềm thầm kín, khiréo rắt vui nhộn nh tiếng reo vui của tình yêu đôi lứa

Trong những dòng cảm xúc "thi trung hữu nhạc" ấy ta còn đợc chiêm ỡng những bức tranh tuyệt đẹp về thiên nhiên Những "thi nhân" của tình yêu đãphỏng bút phác nên những bức tranh diễn tả sự giao hoà, tơng ứng của tạo vật vàcũng có thể là bức tranh vẽ lên khoảng không gian của tình yêu có ánh trăng thơmộng hoà quyện với hơng lan, hơng cúc… cảnh nào cũng mang hơi hớng tìnhyêu Những vần thơ vừa "hữu nhạc" vừa "hữu hoạ" ấy đã làm cho tình yêu củacặp tài tử giai nhân ấy mang tính chất lãng mạn

ng-Sơ kính tân trang đã tái hiện rất cụ thể những cung bậc tình cảm, cảm

xúc luôn thổn thức trong mỗi tâm hồn đang yêu Đó là những bâng khâng xaoxuyến trong buổi đầu gặp gỡ, cũng có thể là những khắc khoải nhớ thơng trảicùng năm tháng say đắm yêu đơng… Qua việc khắc hoạ những cung bậc tình

cảm, cảm xúc của con ngời, Sơ kính tân trang đã tái hiện tình yêu với vẻ đẹp thơ

mộng ,đắm say…đây là điều hết sức mới mẻ trong thơ văn viết về tình yêu

2.1.3 Tính chất chung thuỷ, trong sáng của tình yêu:

Trong tình yêu cái quý giá nhất là lòng chung thủy Khi đã gắn bó vớinhau nhất là gắn bó vì tự nguyện thì tình cảm bao giờ cũng đậm đà, do đó màtrong những mối tình trong sáng, cao đẹp họ luôn giữ đợc lòng thuỷ chung.Những mối tình thuỷ chung luôn là những mối tình đáng trân trọng, hạnh phúctrong tình yêu luôn phụ thuộc vào lòng thuỷ chung của hai ngời yêu nhau Thuỷchung là khi hai ngời đã yêu nhau , đã thề non hẹn biển với nhau sau này cho dùcuộc sống có trải qua bao khó khăn, bao gian nan thử thách họ vẫn yêu nhau, vẫn

giữ gìn bảo vệ tình yêu đó Trong tác phẩm Tống Trân Cúc Hoa nàng Cúc Hoa

đã tâm niệm rằng:

Lấy chồng cơm tấm áo gai,Sống thời chăn gối, thác rày thuỷ chung

Còn trong Sơ kính tân trang nhìn chung tất cả các mối tình đều lấp lánh

vẻ đẹp thơ mộng đắm say, thuỷ chung son sắt Trong quá trình phát triển củatình yêu lòng thuỷ chung đợc thể hiện qua nỗi nhớ Tình yêu càng gặp nhiều khókhăn tởng chừng nh không thể vợt qua đợc họ càng bảo vệ tình yêu đến cùng Cóthể nói lòng chung thuỷ đợc biểu hiện rõ nhất là khi tình yêu lứa đôi đợc đặt trớcnhững thử thách Tình yêu giữa Phạm Kim và Quỳnh Th giữa lúc hơng lửa đangnồng thì lại bị kẻ thứ ba xen vào gây nên bao sóng gió

Hai năm đã trôi qua trong mối tình vừa "dập dìu" vừa "thơm ngát" bỗng

đâu, nh một tiếng sét đánh giữa trời quang, một tên đô đốc Đàng trong ập tới,

đòi cớp mất Quỳnh Th

Thoạt nghe tin đó, nàng đã "toan giếng thẳm cho xong", nhng còn nghĩ lạitấm lòng cha an vì:

Thà rằng đợc thấy mặt chàng,

Tỏ bày tâm sự , thở than ân tình

và đến đây nàng coi nh là …" phận thiếp đã xong :

Kiếp này đã vậy, còn hòng kiếp sau."

Họ trách cho "ông nguyệt lão xe dây khéo dở dang" giận ông "xanh xanhchi nỡ phụ lòng hồng nhan" rồi nàng quyết liều mình :

Ngũ hoa một chén, cửu tuyền nghìn thu

Cái chết của Quỳnh Th đợc coi là lời phản kháng mạnh mẽ với sự đè épcủa chế độ phong kiến đơng thời nhng trớc hết đó là biểu hiện của một mối tìnhchung thuỷ Nàng sẵn sàng đánh đổi mạng sống để giữ tấm lòng son với ngờiyêu Đợc chết vì tình yêu, Quỳnh Th còn hạnh phúc hơn kiếp sống thừa sau nàycủa Phạm Kim, cái hạnh phúc của con ngời đã đợc sống tận cùng cho tình yêu vàkhông còn điều gì phải day dứt ân hận

Nh vậy, Quỳnh Th đã dùng cái chết để minh chứng cho tấm lòng thuỷchung của mình, chỉ có ai dũng cảm mới có thể hy sinh cho tình yêu của mình.Quỳnh Th sinh ra là để hiến dâng cho tình yêu, để sống hết mình vì tình yêu

"nàng chỉ sống vẻn vẹn với tình, chết với tình chứ không có cuộc sống nào khác" (1)

Mối tình đẹp nhng kết thúc bi đát đã in hằn vào trái tim Phạm Kim một nỗi

đau đớn, chàng lánh đời đi tu Trong hoàn cảnh đó chàng gặp Thuỵ Châu và ngờicon gái đó đã làm sống dậy tình yêu tởng nh đã chết từ lâu trong lòng chàng Vềsau khi biết Thuỵ Châu là ngời đã đính ớc "Sơ kính" từ trớc, Phạm Kim theo bổnphận kết duyên cùng nàng nhng trong lòng ngọn lửa tình cũ vẫn cha hề phai nhạt:

Chàng tuy vâng mệnh cao đờng, Nghĩ tình Quỳnh Ngọc cha đờng nào nguôi

Hành động tỏ lòng của Quỳnh Th đã để lại nỗi ám ảnh trong lòng PhạmKim, nỗi ám ảnh về lời thề nguyền suốt đời chung thuỷ:

Song ân tình vẫn cha nguôi,Tủi ngời nhất tử bẽ ngời tam sinh

Nếu nh đỉnh cao lòng chung thuỷ của Quỳnh Th là đánh đổi tính mạng đểbảo vệ tình yêu thì Phạm Kim thể hiện lòng chung thuỷ với ngời yêu bằng mộtkiếp sống thừa Mất Quỳnh Th chàng sống mà nh chết Từ một Nho sinh tràn đầychí nam nhi, Phạm Kim sống tiếp với cuộc đời lụi tàn, chán nản, lang thang nay

đây mai đó, lao và tìm quên trong men rợu và nỗi nhớ ngời yêu.Chàng đau đớnnhớ lại lời thề thuỷ chung với ngời yêu :

ái ân mấy nỗi xa sau,Lời vàng đá ấy dễ hầu đơn sai

(1) Nguyễn Nghiệp, Qua những ý kiến khác nhau về Sơ kính tân trang của Phạm Thái, NCVH, H, số 2, 1962, tr 53

Lời thề thốt ớc nguyện với nhau sẽ không bao giờ phai nhạt mà sẽ bềnvững nh vàng với đá.Vậy mà bây giờ chỉ còn mình chàng đang cố ''sống với trầngian cho vẹn kiếp''.

Có lúc Phạm Kim thốt lên ai oán và bất lực trớc ngời tình đã mất rằng

"chữ chung tình để nợ cho nhau" Bởi vậy tuy vui cùng duyên mới mà hồn PhạmKim còn vớng bận với ngời xa:

Chàng tuy duyên hợp loan phòng,Nghĩ tình Quỳnh Ngọc trong lòng cha yên

Trong quan niệm Nho gia, Phạm Kim là một môn đồ h hỏng nơi cửa Khổng sânTrình Một chàng trai đã từ bỏ công danh sự nghiệp để sống trọn vẹn một chữtình Đó không phải là mục đích giáo dục của Nho giáo Một đấng nam nhi phải

đặt trên vai mình lý tởng" tề gia, trị quốc, bình thiên hạ", còn ở đây chàng traiPhạm Kim chỉ gánh trên vai một chữ tình Trong vai là ngời tình lý tởng chàngthật đáng trân trọng bởi tấm lòng sắt đá thuỷ chung

Tuy Phạm Kim và Quỳnh Th cha đấu tranh để bảo vệ đợc hạnh phúc nhngmối tình của họ vẫn sáng mãi với độc giả Chắc chắn nhiều độc giả sẽ lên ánQuỳnh Th khi nàng quyết liều mình để bảo vệ tình yêu và không hoan nghênhkiếp sống say say tỉnh tỉnh của Phạm Kim sau này Nhng lẽ thờng ngời đời chắcchắn sẽ ca ngợi lòng thuỷ chung son sắt của mối tình này

"ở đây lòng chung thuỷ vẫn là tiêu chuẩn cái đẹp của tình yêu chân chính:

Miễn rằng vàng đá lòng nh mộtCho thói trăng hoa nữa bẽ ngời "(1)

Nh vậy, lòng chung thuỷ trong tình yêu của tác phẩm Sơ kính tân trang đã

đợc nhìn nhận trên nhiều góc độ: Chung thuỷ là nhớ về nhau khi tình yêu bị chialìa, ngăn cách; chung thuỷ còn là quyết một lòng trọn vẹn với tình yêu cho dù cóphải trả giá bằng cái chết Lòng chung thuỷ ở đây là biểu hiện cao đẹp của tìnhyêu, trong bất kỳ hoàn cảnh nào dù phải chọn cái chết thì tình yêu vẫn không bịphủ nhận

2.1.4 Tính chất bình đẳng, dân chủ trong tình yêu.

Ngày nay chúng ta vẫn thờng nói rằng: Tình yêu chân chính không phânbiệt giàu nghèo, tuổi tác, địa vị, giai cấp, dân tộc, đảng phái… nghĩa là trong tình