Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học khoá trình lịch sử việt nam giai đoạn 1930 1945 [ sách giáo khoa lịch sử 12]

Trong dạy học lịch sửkhông phải chỉ có một phơng pháp đơn nhất mà có cả một hệ thống phơng pháp.Ngời giáo viên bên cạnh sử dụng phơng pháp lời nói sinh động, sử dụng đồ dùngtrực quan mềm

Lời cảm ơn

Ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi xin chân thành cảm ơn thầy Trần ViếtThụ đã định hớng và chỉ bảo tận tình, các thầy cô giáo trong khoa đã góp ý bổsung, gia đình và bạn bè giúp đỡ tôi hoàn thành khoá luận này

Vinh, tháng 4 năm 2004

Nguyễn Thị Trang Nhung

phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài:

Dạy học là một hoạt động đặc thù vì đối tợng dạy học là con ngời, đòi hỏigiáo viên phải có vốn kiến thức về bộ môn và phơng pháp dạy học Phơng phápdạy học lịch sử là con đờng, cách thức hoạt động của thầy và trò trong quá trìnhthống nhất việc giảng dạy giáo viên và học tập của học sinh, nhằm truyền thụ vàtiếp thu kiến thức lịch sử (cả lý thuyết và thực hành) Trong dạy học lịch sửkhông phải chỉ có một phơng pháp đơn nhất mà có cả một hệ thống phơng pháp.Ngời giáo viên bên cạnh sử dụng phơng pháp lời nói sinh động, sử dụng đồ dùngtrực quan mềm dẻo, linh hoạt…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngthì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngcác loại TLTK khác nhau để bổ sung vào bài học là không thể thiếu đợc Qua sửdụng tài liệu, giáo viên sẽ giúp học sinh hiểu sâu sắc kiến thức lịch sử, từ đó làmnảy sinh những tình cảm đúng đắn và hình thành những kỹ năng học tập, làmviệc tơng ứng, đặc biệt rèn luyện cho học sinh có phơng pháp làm việc với TLTK,phát huy năng lực tự học Điều này, đặc biệt quan trọng nh đồng chí Phạm Văn

Đồng trong bài viết “Phơng pháp tự học và lòng ham muốn đó là cái quý nhất”(báo Nhân Dân số ra ngày 18/11/1994)đã nói: “ở trờng học bất cứ là trờng gìcũng chỉ có thể cung cấp cho con ngời khối lợng tri thức giới hạn Trong khi đó,khả năng hiểu biết sự mong muốn của con ngời trong cả cuộc đời là vô cùng Cần

đào tạo con ngời mới vơn lên mãi mãi trong quá trình cuộc sống”

Mặt khác, tại Hội nghị ban chấp hành trung ơng Đảng lần thứ hai, khoátám đã đặt ra nhiều vấn đề quan trọng nh: coi giáo dục là quốc sách hàng đầu,nâng cao chất lợng và hiệu quả giáo dục đào tạo Riêng bộ môn lịch sử phải xâydựng nội dung, chơng trình, phơng pháp, cấu trúc nh thế nào để khắc phục đợcquan niệm chỉ chú trọng lịch sử chính trị quân sự, đấu tranh giai cấp coi nhẹ lịch

sử văn hoá, lịch sử nghệ thuật…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngSử dụng TLTK, đặc biệt tài liệu văn học sẽ phầnnào khắc phục đợc quan niệm trên.

Trong cuốn “Giáo dục học, tập 1” NXBGD, Hà Nội, năm 1978, Hà ThếNgữ - Đặng Vũ Hoạt có viết: “Mỗi môn học chỉ có khả năng phản ánh những kếtquả nhận thức của con ngời về một hoặc một số lĩnh vực nhất định của thế giớikhách quan Chính vì thế, trong quá trình dạy học, học sinh cần đợc học nhiềumôn học tơng ứng với các khoa học nhất định Các môn học này có mối liên hệqua lại với nhau rất mật thiết” [17;220] Tác giả muốn nhấn mạnh yêu cầu củadạy học liên môn Phơng pháp sử dụng TLTK đợc chú trọng sẽ cung cấp học sinhvốn hiểu biết về các lĩnh vực, góp phần rút ngắn khoảng cách giữa các môn học

Đồng chí Phạm Văn Đồng đã nói phải “phát huy tính tích cực của họcsinh” và Chủ tịch Hồ Chí Minh (tại Hội nghị tổng kết phong trào thi đua “dạy tốt,học tốt” ) đã khuyên ngời dạy là “tránh lối dạy nhồi sọ” Trên thực tế, mặc dù cónhiều chuyển biến trong dạy và học nhng vẫn còn nhiều bất cập Đa số học sinhkhông hứng thú học tập lịch sử, học chỉ để “đối phó” Nhiều học sinh không nắmvững kiến thức lịch sử nhất là về kiến thức lịch sử dân tộc…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

Về phía giáo viên, mặc dù đã chú ý đổi mới phơng pháp giảng dạy, nhngnhìn chung vẫn còn tồn tại lối dạy “thầy đọc,trò ghi”, “dạy chay”…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngĐây là hệ quảcủa nhiều tác nhân trong đó trớc hết phải kể đến phơng pháp giảng dạy của giáoviên Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới phơng pháp dạy học, trong đó có vấn

đề đổi mới phơng pháp sử dụng TLTK

Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của “dựng nớc và giữ nớc”, trong đógiai đoạn lịch sử Việt Nam 1930 – 1945 là một trong những trang sử hào hùng,tiêu biểu cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Đây là giai đoạn mời lăm nămvận động của cách mạng t sản dân quyền ở nớc ta dới sự lãnh đạo của Đảng Cộng

sản Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh đãchèo lái con thuyền cách mạng vợt qua bao thác ghềnh cho đến ngày giành thắnglợi Trong quá trình ấy, Đảng ta đã không những đề ra đờng lối chiến lợc đúng

đắn mà còn tuỳ vào hoàn cảnh cụ thể để đa ra sách lợc kịp thời, giành thắng lợitrọn vẹn mà ít tổn thất nhất Do vậy, dạy học lịch sử giai đoạn này một mặt giúphọc sinh hiểu sâu sắc lịch sử dân tộc nhng mặt khác cũng củng cố niềm tin yêuvào Đảng, Bác Hồ, vào sự nghiệp cách mạng nớc ta Để làm đợc điều này, nguồnTLTK, đặc biệt tài liệu văn kiện Đảng giữ một vai trò quan trọng không thểthiếu

Từ những lý do trên, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học khoá trình lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945 (Sách”

giáo khoa lịch sử,lớp 12) làm luận văn tốt nghiệp.

2 Lịch sử vấn đề:

Vấn đề phơng pháp sử dụng TLTK trong dạy học lịch sử ở trờng phổ thông

đã đợc một số công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nớc đềcập đến

2.1 Tài liệu nớc ngoài:

A.A.Vaghin - nhà nghiên cứu phơng pháp dạy học của Liên Xô trớc trong cuốn “Phơng pháp giảng dạy lịch sử ở trờng phổ thông” đã chỉ rõ vai trò, ýnghĩa, phơng pháp sử dụng các nguồn tài liệu lịch sử trong giảng dạy lịch sử ở tr-ờng phổ thông Tác giả viết: “Tài liệu kiến thức lịch sử chiếm một vị trí quantrọng trong khoá trình lịch sử ở trờng phổ thông Việc lĩnh hội tài liệu ấy là điềukiện cần thiết…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngDựa vào tài liệu đó, trớc hết chúng ta phải nêu cho học sinh thấynhững quy luật khách quan cơ bản của việc phát triển lịch sử” [15;4]

đây-I.F Kharlamôp trong cuốn “Phát huy tính tích cực học tập của học sinh

nh thế nào?” đã khẳng định vai trò của “vấn đề sử dụng sách giáo khoa và tài liệuhọc tập trong dạy học” là “bổ ích đáng học hỏi” [15;4]

Đặc biệt, N.G.Đairi- tiến sĩ giáo dục Liên Xô trớc đây- trong tác phẩm

“Chuẩn bị giờ học lịch sử nh thế nào?”đã nêu lên các vấn đề:

Thứ nhất: những yêu cầu quan trọng của một giờ học.Theo tác giả, giờ học

là “một tổng hợp s phạm cực kỳ phức tạp”[13;6] Tác giả đã nêu lên 14 yêu cầucủa một giờ học lịch sử nh: xác định đợc tính đúng đắn, ý nghĩa của giờ học; cóphơng tiện dạy học cần thiết, ngôn ngữ chính xác của thầy giáo…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngTrong đó, tácgiả đã khẳng định vai trò tầm quan trọng của các nguồn TLTK để một giờ họclịch sử có “kết quả thiết thực” Tác giả đề nghị giáo viên phải “vận dụng nhữngnguồn tri thức…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng vận dụng các nguồn tài liệu muôn hình muôn vẻ” [13; 8] N.G

Đairi nhấn mạnh: “phải sử dụng không ngừng có hệ thống tất cả mọi nguồn t liệumuôn hình muôn vẻ: Tác phẩm kinh điển…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng, văn kiện Đảng và nhà nớc Liên Xô,sách chuyên khảo, sách giáo khoa, sách văn nghệ, hồi ký, tạp chí,…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngphải nắm đợcmột cách thông thạo tài liệu tham khảo chuyên đề về phơng pháp dạy học và thiết

bị giảng dạy [13; 13] Bởi vì, “lựa chọn tài liệu khéo léo, nhằm mục đích làm chogiờ học đem lại sự phong phú về kiến thức, tình cảm, t duy…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng[13; 35], “vì nó nânghứng thú đối với lịch sử, nó mở rộng kiến thức và điều chủ yếu là nó nâng sự hiểubiết về quá khứ lên một trình độ mới”[13; 88]

Từ việc nhấn mạnh vai trò của TLTK, N.G Đairi đã đề xuất phơng pháp sửdụng các loại TLTK trong một giờ học cụ thể Điều này đợc thể hiện rõ trong sơ

đồ nổi tiếng mà giới chuyên môn thờng gọi là “sơ đồ Đairi”

2.2 Tài liệu trong nớc:

Trớc hết, phải kể đến các giáo trình Phơng pháp dạy học lịch sử do PhanNgọc Liên, Trần Văn Trị (chủ biên, xuất bản trong các năm 1992, 2001, 2002).Giáo trình đã khẳng định vị trí, ý nghĩa của việc sử dụng TLTK cũng nh cáchphân loại và một vài gợi ý về phơng pháp sử dụng cho giáo viên khi tiến hành bàihọc

Tuy nhiên, giáo trình cha đi sâu tìm hiểu phơng pháp sử dụng TLTK trongtừng chơng, từng khoá trình lịch sử ở trờng phổ thông, vì đây không thuộc phạm

vi nghiên cứu của một giáo trình đại cơng

Bên cạnh đó, cuốn “Một số chuyên đề phơng pháp dạy học lịch sử”(NXBĐHQG Hà Nội xuất bản năm 2002) của tập thể tác giả do Phan Ngọc Liên,Trịnh Đình Tùng (chủ biên) đã giới thiệu bốn chuyên đề, trong đó có một số bài viếttrình bày phơng pháp sử dụng tài liệu trong dạy học lịch sử ở trờng phổ thông.

Nhìn chung, các bài viết đã chú trọng đi sâu nghiên cứu và đề xuất phơngpháp sử dụng TLTK trong giảng dạy một khoá trình, một vấn đề, một bài cụ thể.Nhng nhìn một cách tổng thể thì mỗi bài viết đều chỉ nói đến một số TLTK, chủyếu tài liệu của Hồ Chí Minh

Ngoài ra, cuốn “Những vấn đề lịch sử trong tác phẩm Hồ Chí Minh” (NXB

ĐHQG Hà Nội, xuất bản năm 1999) do giáo s Phan Ngọc Liên (chủ biên) đãtrích dẫn một số tài liệu dùng cho dạy học ở các bài, các chơng trong chơng trìnhlịch sử ở trờng phổ thông

Từ trớc đến nay đã có một số luận văn đề cập đến phơng pháp sử dụngTLTK trong dạy học lịch sử ở trờng phổ thông ,ví dụ:

-Luận văn “Sử dụng tài liệu văn học nhằm nâng cao hiệu quả dạy học chơng “Văn hoá và truyền thống dân tộc” trong sách giáo khoa lịch sử, lớp 11 ” củaCao Thị Nhiếp, Đại học s phạm Vinh

- Luận án thạc sĩ “Sử dụng tài liệu báo chí trong dạy học bài “Cuộc vận độngdân chủ 1936 - 1939” trong sách giáo khoa lịch sử lớp 12, không chuyên ban”của Nguyễn Thành Nhân, Đại học s phạm Hà Nội I

Tóm lại: Tất cả các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến mặt này mặt

khác của vấn đề sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy học lịch sử ở trờng phổthông, nhng cha có một công trình nghiên cứu nào giải quyết đầy đủ, có hệ thốngviệc sử dụng TLTK trong dạy học khoá trình lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930 –

1945 Tất nhiên, các kết quả nghiên cứu nêu trên đợc chúng tôi tham khảo và sửdụng khi thực hiện đề tài này

3 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài:

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là việc dạy học lịch sử dân tộc, khoá trìnhlịch sử lớp 12, giai đoạn 1930 – 1945 ở trờng THPT.

4 Giả thuyết khoa học:

Nếu lựa chọn đúng các TLTK và có biện pháp sử dụng thích hợp sẽ nângcao hiệu quả dạy học khoá trình lịch sử lớp 12 ở trờng THPT nói riêng và lịch sửdân tộc nói chung

5 Mục đích, nhiệm vụ của đề tài:

5.1 Mục đích:

-Trên cơ sở khẳng định vai trò, vị trí và ý nghĩa của TLTK trong dạy học lịch sử, chúng tôi đi sâu vào tìm hiểu những nội dung TLTK cần thiết cóthể sử dụng để dạy lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945 cho học sinhlớp 12 THPT

- Đề xuất phơng pháp sử dụng TLTK để dạy học tốt khoá trình lịch sửViệt Nam giai đoạn 1930 – 1945

5.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt đợc mục đích trên, chúng tôi lần lợt giải quyết những nhiệm vụ sau:

- Tham khảo các tài liệu có liên quan đến đề tài nh các tài liệu của Tâm lýhọc, Giáo dục học…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng, các tài liệu lý luận dạy học bộ môn, phơng pháp luận sửhọc, phơng pháp dạy học lịch sử

Tham khảo các tài liệu sử học có liên quan đến nội dung lịch sử Việt Namgiai đoạn 1930 –1945

Xác định nội dung bài viết trong sách giáo khoa lịch sử lớp 12, giai đoạn

6.1.Nghiên cứu lý thuyết:

- Tài liệu về lý luận dạy học bộ môn

- Tài liệu về lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930 –1945.

- Chơng trình và sách giáo khoa lịch sử phổ thông

6.2.Nghiên cứu thực tiễn:

- Phơng pháp điều tra s phạm: trao đổi với tổ bộ môn phơng pháp, với thầycô giáo ở trờng phổ thông và học sinh THPT, quan sát tổng kết kinh nghiệm

- Phơng pháp thực nghiệm: tiến hành thực nghiệm một bài học cụ thể củachơng để kiểm chứng rút ra biện pháp đúng, loại trừ biện pháp không hợp lý

Chơng 2: Các loại TLTK đợc sử dung trong dạy học khoá trình lịch sử Việt

Nam, giai đoạn 1930-1945

Chơng 3: Phơng pháp sử dụng TLTK trong dạy học khoá trình lịch sử Việt

Nam, giai đoạn 1930-1945

Theo “Từ điển tiếng Việt ” (NXB Đà Nẵng, 1997), khái niệm “tài liệu”

đ-ợc hiểu theo hai cách: thứ nhất, tài liệu là văn bản giúp cho việc tìm hiểu một vấn

đề gì nh tài liệu học tập, tài liệu tham khảo.Thứ hai, tài liệu là sử liệu

Xét theo nghĩa đó, tài liệu tham khảo trong dạy học khoá trình lịch sử ViệtNam giai đoạn 1930-1945 là nguồn sử liệu giúp cho việc tìm hiểu những vấn đềquan trọng của lịch sử dân tộc, giai đoạn 1930- 1945

Tài liệu tham khảo bao gồm nhiều loại, mỗi loại có một vị trí, ý nghĩa khácnhau Trong các phơng pháp dạy học ở trờng phổ thông thì việc kết hợp phơngpháp sử dụng lời nói và đồ dùng trực quan là cơ bản Phơng pháp sử dụng tài liệutham khảo là phơng pháp hỗ trợ nhng có vai trò quan trọng, không thể thiếu đợc.Bởi vì, “lịch sử không phải là một chuỗi những sự kiện mà ngời viết sử ghi lại,rồi ngời dạy sử đọc lại và ngời học sử học thuộc lòng” (Phạm Văn Đồng) Bàigiảng của ngời giáo viên chỉ là trình bày những vấn đề chủ yếu then chốt, gợi mởcho ngời học tự mình đi đến vấn đề để hiểu rõ và vận dụng Bởi vậy, giáo viênphải đọc nhiều, hiểu rộng, học sinh ngoài bài giảng, sách giáo khoa phải đọcthêm nhiều tài liệu tham khảo khác

Tài liệu tham khảo có ý nghĩa thiết thực thể hiện trên ba phơng diện: giáodỡng, giáo dục và phát triển toàn diện học sinh

1.1.1 Về mặt giáo dỡng:

Quy luật nhận thức chung của loài ngời là :từ trực quan sinh động đến tduy trừu tợng, từ t duy trừu tợng đến thực tiễn đó là con đờng nhận thức biệnchứng của nhận thức chân lý, nhận thức hiện thực khách quan

Do đặc trng của nhận thức lịch sử là nhận thức những cái đã qua, khônglặp lại nên giai đoạn nhận thức cảm tính bắt đầu từ hình thức biểu tợng lịch sử.

Đây là hình thức đầu tiên và duy nhất trong giai đoạn nhận thức cảm tính trongquá trình nhận thức lịch sử của học sinh Giai đoạn nhận thức lý tính bắt đầubằng việc hình thành khái niệm, nêu quy luật và bài học lịch sử Trong đó, sựkiện đợc đánh giá là cơ sở để nhận thức, sự kiện đợc coi là nguyên liệu để hìnhthành tri thức lịch sử khoa học

Bởi vậy, các loại TLTK, học tập khác (ngoài sách giáo khoa) góp phầnnhất định vào việc khôi phục, tái hiện hình ảnh quá khứ Ví dụ: khi dạy bài 7

“Cuộc vận động Cách mạng tháng Tám ” trong sách giáo khoa lịch sử lớp 12, tập

2, NXBGD, giáo viên sử dụng nhiều nguồn TLTK để khôi phục lại những ngàytháng Tám oai hùng Cách mạng tháng Tám thành công là kết quả của sự chuẩn

bị của Đảng ta và nhân dân ta dới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh trongvòng mời lăm năm, nhng cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền chỉ diễn ratrong vòng 15 ngày (từ 14- 28/ 8/1945) Ngày 28/8/1945, Hà Tiên là địa phơngcuối cùng giành đợc chính quyền Nói đến 15 ngày ấy, chúng ta không thể khôngnhớ đến ngày 19/8/1945 – ngày khởi nghĩa giành chính quyền tại Hà Nội Đểhọc sinh hình dung không khí sôi sục của ngày cớp chính quyền tại Hà Nội, giáoviên có thể sử dụng nguồn TLTK sau đây để xây dựng bài tờng thuật :

“…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngSau khi Nhật đầu hàng Đồng minh, thời cơ cách mạng Việt Nam đãchín muồi Hội nghị toàn quốc của Đảng đợc triệu tập tại Tân Trào (ngày14/8/1945), đã quyết định Tổng khởi nghĩa trong cả nớc

Hởng ứng lệnh Tổng khởi nghĩa của Đảng, lời kêu gọi của Chủ tịch HồChí Minh, đồng bào cả nớc, triệu ngời nh một nhất tề đứng dậy, với tinh thần “dù

hi sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trờng Sơn cũng phải cơng quyết giànhcho đợc độc lập” Ngày 15/8/1945, lệnh khởi nghĩa về tới Hà Nội Uỷ ban quân

sự cách mạng Hà Nội (tức Uỷ ban khởi nghĩa) đã đợc thành lập Uỷ ban đã khẩn

trơng hoàn thành kế hoạch khởi nghĩa Quần chúng ở nội, ngoại thành đã sẵnsàng xuống đờng, tầng lớp trung gian đã ngả về phía cách mạng Các cuộc míttinh do bọn thân Nhật tổ chức đều biến thành mít tinh ủng hộ Việt Minh Chínhphủ bù nhìn rệu rã đến cực điểm Khâm sai Bắc Kỳ đã bỏ nhiệm sở ở Hà Nội.

Điều kiện khởi nghĩa ở Hà Nội đã chín muồi Uỷ ban quân sự cách mạng đã lãnh

đạo quần chúng khởi nghĩa giành chính quyền

Sáng 19/8/1945 cả thủ đô tràn ngập khí thế cách mạng Cả Hà Nội đỏ rựcmột rừng cờ đỏ sao vàng Hàng chục vạn nhân dân nội, ngoại thành và các lực l-ợng tự vệ mang theo giáo, mác, gậy gộc, mã tấu…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngxuống đờng biểu dơng lực l-ợng Họ rầm rập tiến về quảng trờng Nhà hát lớn dự cuộc mít tinh do mặt trậnViệt Minh tổ chức

Cha tới 10 giờ, nhân dân đã tụ tập rất đông trớc Nhà hát lớn Một lá cờ đỏsao vàng rất lớn phủ từ trên tầng hai của nhà hát làm nền cho lễ đài Cuộc míttinh càng tăng thêm vẻ nghiêm trang và rực rỡ Một rừng cờ giữa một biển ngờirộng lớn Biểu ngữ nhiều vô kể, tất cả nổi lên những khẩu hiệu:

Đúng 11 giờ tra, cuộc mít tinh khai mạc Một phút mặc niệm của các chiến

sĩ cách mạng đã hi sinh vì Tổ quốc Ba phát súng nổ vang, bản nhạc “Tiến quânca” vang lên Lễ chào cờ bắt đầu Một lá cờ lớn đợc từ từ kéo lên, một chiếc cột

cờ dựng giữa bãi cỏ trớc Nhà hát lớn Những nắm tay rắn chắc giơ lên Tất cả ớng về lá cờ đỏ sao vàng Niềm tự hào sung sớng bừng dậy trong lòng mọi ngời.Một loạt truyền đơn từ trên Nhà hát lớn bay xuống nh một đàn bớm chập chờntrên đầu ngời dự mít tinh Mọi ngời ngẩng đầu lên, xoè rộng tay đón truyền đơn

h-Đồng chí Nguyễn Huy Khôi - đại biểu Việt Minh đọc tuyên ngôn, chơng trình

của Việt Minh và lời kêu gọi khởi nghĩa của Uỷ ban khởi nghĩa Hà Nội Tiếng vỗtay hoan nghênh luôn luôn vang lên.

Sau lời kêu gọi, đại biểu Việt Minh hô to các khẩu hiệu:

- Đánh đổ mọi lực lợng xâm phạm đến nền độc lập Việt Nam!

- Đánh đổ chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

Quần chúng hởng ứng hô vang các khẩu hiệu của Uỷ ban khởi nghĩa Cuộcmít tinh nhanh chóng chuyển thành biểu tình Quần chúng chia thành hai đoàn:một đoàn đi chiếm phủ Khâm Sai, Toà thị chính, Sở bu điện, Sở cảnh sát; một

đoàn đi chiếm Trại bảo an binh, Ty liêm phóng, Nhà máy AVIA

Trớc khí thế của quần chúng khởi nghĩa đã giành thắng lợi nhanhchóng”[2; 270-272]

Nh vậy, với đoạn trích trên không những tái hiện cho học sinh thấy đợckhông khí trong ngày Hà Nội giành chính quyền mà còn là căn cứ khoa học,bằng chứng về tính chính xác, tính cụ thể, phong phú của sự kiện lịch sử Qua

đây, giúp các em khắc phục việc “hiện đại hoá” lịch sử, hoặc “h cấu” lịch sử

Việc sử dụng TLTK còn giúp học sinh có thêm cơ sở để nắm vững bảnchất các sự kiện, hình thành khái niệm, hiểu rõ những quy luật, bài học quantrọng của lịch sử TLTK là phơng tiện có hiệu quả để hiểu rõ hơn SGK, góp phầnnâng cao chất lợng dạy học Ví dụ :để giúp học sinh rút ra đợc ý nghĩa của Cáchmạng tháng Tám 1945, giáo viên có thể sử dụng một đoạn tài liệu sau:

“Cách mạng tháng Tám là kết quả của tám mơi năm đấu tranh không ngừngcủa dân tộc Việt Nam chống thực dân Pháp Nó cũng là một sự kiện lịch sử vĩ đạinhất của nớc ta từ khi Quang Trung đánh đuổi quân xâm lợc Mãn Thanh (1789)

đến nay…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng Không những giật tung đợc xiềng xích của bọn đế quốc phát xít, Cáchmạng tháng Tám lại lật nhào đợc chế độ quân chủ thành lập trên đất nớc ta hàngchục thế kỉ, làm cho nớc Việt Nam thành một nớc cộng hoà dân chủ, đa dân tộcViệt Nam lên hàng các dân tộc tiên phong

Cách mạng tháng Tám tỏ rõ tinh thần chống phát xít và yêu chuộng hoà

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

bình, dân chủ của nhân dân Việt Nam…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngKhông nghi ngờ gì nữa, nhân dân ViệtNam đã góp một phần hi sinh xơng máu trong cuộc chiến đấu chống phát xít xâmlợc mấy năm vừa qua…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng Đã chọc thủng đợc hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc ở một trongnhững mắt xích yếu nhất của nó, mở đầu cho một quá trình tan rã không thể cứuvãn nổi của chủ nghĩa thực dân trên thế giới Cách mạng tháng Tám đã báo hiệugiờ giải phóng của các dân tộc bị áp bức đã đến rồi…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng”[1; 388-391]

1 1.1.3 Về phát triển toàn diện học sinh:

- TLTK sử dụng trong dạy học lịch sử góp phần nâng cao năng lực t duycủa học sinh, thể hiện ở các mặt sau:

+ Rèn luyện kỹ năng tởng tợng để tái hiện lại không khí, không gian lịchsử

+ Rèn luyện kỹ năng so sánh, phân tích đối chiếu các nguồn tài liệu, trêncơ sở đó có kết luận khách quan chính xác

- Mặt khác, sử dụng TLTK trong dạy học góp phần phát triển cho học sinhthói quen và kỹ năng tự làm việc với tài liệu để phục vụ cho bài học

1.2 Các loại tài liệu tham khảo đợc sử dụng trong dạy học lịch sử:

1.2.1 Tài liệu lịch sử:

Theo nghĩa rộng, tài liệu lịch sử là tất cả những hiện vật, văn bản mangnhững thông tin về quá khứ xã hội loài ngời và dân tộc Qua đó, con ngời cónhững hiểu biết cần thiết về lịch sử dân tộc cũng nh lịch sử xã hội loài ngời Theo

sử liệu học, tài liệu lịch sử bao gồm các loại sau:

1.2.1.1 Tài liệu hiện vật:

Tài liệu hiện vật bao gồm các di vật và di tích lịch sử qua các thời kì lịch

sử nh trống đồng Đông Sơn, đền Cổ Loa…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngTài liệu hiện vật chủ yếu sử dụngtrong bài học ngoại khoá, trong giờ học nội khoá, học sinh tiếp cận tài liệu hiệnvật gián tiếp qua tranh ảnh

1.2.1.2 Tài liệu thành văn:

Tài liệu thành văn đợc chia thành nhiều loại Nội dung và tính chất củamỗi loại không giống nhau, về đại thể có thể phân tài liệu thành văn thành cácloại sau:

- Tài liệu lịch sử gốc bao gồm các văn kiện, tài liệu có liên quan trực tiếp

đến sự kiện, ra đời vào thời điểm xảy ra các sự kiện, nh các văn tự cổ, các hiệp

-ớc, các điều -ớc, tuyên ngôn…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngLoại tài liệu này dùng để dẫn chứng, minh họa cho

sự kiện đang trình bày Ví nh để kết thúc mục I “Tình hình Việt Nam trong Chiếntranh thế giới hai”, giáo viên có thể sử dụng một đoạn trong Tuyên ngôn độc lậpcủa Chủ tịch Hồ Chí Minh: “…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngMùa thu 1940, phát xít Nhật đến xâm lăng ĐôngDơng để mở thêm căn cứ đánh Đồng minh, thì bọn thực dân Pháp quỳ gối đầuhàng, mở cửa nớc ta rớc Nhật Từ đó, dân ta chịu hai tầng xiềng xích: Pháp vàNhật” [28; 206] Hoặc nh để dạy mục VII.3 :“Giành chính quyền trong toànquốc”, giáo viên cũng có thể sử dụng bản Tuyên ngôn độc lập để rút ra nội dung,

ý nghĩa của bản Tuyên ngôn này

- Tài liệu, văn kiện của Đảng, nhà nớc, phong trào cộng sản quốc tế…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

Văn kiện Đảng phản ánh đờng lối hoạt động cách mạng của Đảng ở mỗithời kỳ lịch sử Đây là nguồn tài liệu gốc, thể hiện quan điểm, mang tính chỉ đạo,tổng kết những kinh nghiệm và khái quát, nâng lên tầm lí luận Có những tài liệugốc nh biên bản các cuộc họp chi bộ, kế hoạch hoạt động của các cấp bộ Đảng

địa phơng…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngchỉ mang ý nghĩa là tài liệu lịch sử địa phơng Những văn kiện của

Đảng do các cấp trung ơng ban hành, ở một phạm vi rộng lớn hơn, ý nghĩa tácdụng và ảnh hởng của nó đến lịch sử dân tộc

Các văn kiện Đảng bao gồm:

+Các văn kiện Đảng gắn bó mật thiết với sự ra đời của Đảng Cộng sảnViệt Nam (3/2/1930) Tuy vậy, cần phải kể đến tài liệu có từ thời kỳ hoạt độngcủa các tổ chức tiền thân của Đảng (Trong đó có tài liệu của Nguyễn ái Quốctrong quá trình vận động thành lập Đảng) Tài liệu của các tổ chức tiền thân nh:

“Hội Việt Nam cách mạng thanh niên”, “Tân Việt cách mạng Đảng”, “Đông

D-ơng cộng sản Đảng”…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng Các tác phẩm của Nguyễn ái Quốc nh Bản án chế độthực dân Pháp, Đờng kách mệnh…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngcũng đợc xem là văn kiện Đảng

+ Văn kiện của hội nghị thành lập Đảng “Chính cơng vắn tắt”, “sách lợcvắn tắt”, Chơng trình, điều lệ vắn tắt của Đảng; Văn kiện đại hội đại biểu toànquốc và hội nghị cán bộ trung ơng, hội nghị đại biểu giữa nhiệm kỳ, văn kiện hộinghị Ban chấp hành trung ơng và văn kiện của Ban thờng vụ trung ơng…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

+ Một số tác phẩm quan trọng, tiêu biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cáctổng bí th về đờng lối, chủ trơng của Đảng trong các thời kỳ cách mạng: “Vấn đềdân cày” (của Qua Ninh và Vân Đình); “Tuyên ngôn độc lập”, “Dới lá cờ vẻvang của Đảng vì độc lập, tự do, vì chủ nghĩa xã hội, tiến lên giành những thắnglợi mới” (của Lê Duẩn), “Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân”, hai tập (của Tr-ờng Chinh)…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

+ Một số tài liệu quan trọng khác có quan hệ chặt chẽ với hoạt động của

Đảng Cộng sản Việt Nam nh tài liệu Quốc tế cộng sản: “Gởi cho những ngờicộng sản ở Đông Dơng”…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

Văn kiện Đảng bao gồm nhiều loại, tuỳ vào tình hình sử dụng cụ thể màngời ta lựa chọn cách phân loại phù hợp Cụ thể có các cách phân loại sau: Vănkiện Đảng theo các cấp trung ơng và cấp Đảng bộ địa phơng; Văn kiện theo các

thời kỳ lịch sử; Văn kiện thuộc các lĩnh vực khác nhau: kinh tế, văn hoá, giáodục…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

Mặc dù vậy, mỗi cách phân loại đều có những u nhợc điểm cơ bản, khôngtránh khỏi Chẳng hạn, phân theo các cấp từ trung ơng đến địa phơng giúp ngờinghiên cứu có cái nhìn tổng thể, biện chứng giữa cái chung và cái riêng, giữa tínhphổ biến và tính đặc thù của lịch sử dân tộc Tuy vậy, nó lại chỉ dừng lại ở ýnghĩa phân định phạm vi, quyền hạn chỉ đạo hoạt động của các cấp bởi nội dungvăn kiện là sự thống nhất từ trung ơng đến địa phơng Phân loại văn kiện Đảngtheo các thời kỳ lịch sử giúp ngời đọc thấy đợc những tháng trầm của lịch sửcũng nh sự lớn mạnh của các cấp Đảng bộ từ trung ơng đến địa phơng…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng Nhng

dù ở cách phân loại nào, văn kiện Đảng cũng gắn với một hoàn cảnh nhất địnhvới một nhiệm vụ tơng ứng

- Hồi ký cách mạng, tức là những văn bản do những nhân chứng lịch sử táihiện lại sự kiện, hiện tợng lịch sử mà mình tham gia hoặc chứng kiến: Ví dụ:cuốn “Ráng đỏ Hồng Lam” – hồi ký của các chiến sĩ Xô Viết

Đối với những loại tài liệu này dù ít dù nhiều đều mang tính chủ quan củatác giả Bởi vậy, khi sử dụng phải chú ý rõ các hồi ký ấy đã đợc xác minh hay ch-

Tác phẩm văn học có thể tồn tại dới hình thức truyền miệng hay hình thứcvăn bản nghệ thuật đợc ghi giữ qua văn tự, có thể đợc viết bằng văn vần hay vănxuôi.

Tác phẩm văn học có dung lợng rất khác nhau có thể chia thành ba loạihình cơ bản: tác phẩm tự sự, tác phẩm kịch, tác phẩm trữ tình

Mỗi tác phẩm văn học là một hệ thống phức tạp bao gồm nhiều yếu tố nhchủ đề, t tởng, kết cấu ngôn ngữ…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

ở những tác phẩm văn học có giá trị, sự kết hợp hài hòa và tác động qua lạigiữa các yếu tố ấy khiến tác phẩm trở thành một chỉnh thể nghệ thuật mang tính thốngnhất hữu cơ biện chứng giữa nội dung thẩm mĩ và hình thức nghệ thuật

Trong nghiên cứu văn học, tác phẩm văn học của một nhà văn, sáng táccủa một trào lu, một nền văn học của một dân tộc đều đợc xem là một chỉnh thểnghệ thuật

Tính phức tạp của một tác phẩm văn học không những thể hiện qua cấutrúc nội tại của bản thân nó, mà còn biểu hiện hàng loạt quan hệ khác Với ngờisáng tạo tác phẩm văn học là nơi ký thác, nơi khẳng định quan niệm nhân sinh, lýtởng thẩm mỹ Tác phẩm văn học là hình ảnh sống động, là tấm gơng ghi giữdiện mạo lịch sử của một thời kỳ một đi không trở lại và dự báo tơng lai Với ng-

ời đọc, tác phẩm văn học là đối tợng tích cực của cảm nhận thẩm mỹ

Xét từ chức năng giao tiếp của đời sống lịch sử thì tác phẩm văn học khôngphải là một sản phẩm cố định bất biến, một đối tợng vật thể Tác phẩm là tổngthể của một quá trình khác nhau, một hệ thống thờng xuyên diễn ra những biến

đổi đa dạng có trật tự: biến đổi về văn bản Vì vậy, tác phẩm văn học là sự thốngnhất giữa phần khái quát đã đợc mã hoá trong tác phẩm văn học và phần cảmnhận khám phá của ngời đọc Tiếp nhận là điều kiện chủ quan của tồn tại tác phẩm

Tác phẩm văn học còn mang tính xác định không cho phép ngời đọc suydiễn chủ quan, gán ghép ý nghĩa cho nó.

Với những đặc điểm trên, tài liệu văn học bao gồm nhiều loại, xét ở khíacạnh khai thác phục vụ cho bộ môn lịch sử có thể khai thác ở mức độ, dung lợngkhác nhau ở từng loại: văn học dân gian, tác phẩm văn học ra đời vào thời kỳ xảy

ra các sự kiện lịch sử, tiểu thuyết lịch sử, hồi ký cách mạng, thơ ca cách mạng…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

- Văn học dân gian ra đời sớm và rất phong phú, bao gồm nhiều loại nhthần thoại, truyền thuyết, truyện cổ tích, ca dao Đây là loại tài liệu có giá trị,phản ánh nội dung nhiều sự kiện quan trọng lịch sử dân tộc Nếu gạt bỏ nhữngyếu tố thần bí, hoang đờng, chúng ta có thể tìm thấy những yếu tố hiện thực củalịch sử trong văn học dân gian

Các loại hình văn học dân gian góp phần minh hoạ sự kiện lịch sử, làm chobài giảng thêm sinh động Trên cơ sở đó, giáo viên giáo dục t tởng, truyền thống

đạo đức cho học sinh

- Các tác phẩm văn học xuất hiện vào thời kỳ diễn ra các sự kiện lịch sử có

ý nghĩa đối với việc khôi phục hình ảnh quá khứ Chẳng hạn, để diễn tả nỗi khổcực của ngời nông dân dới ách thống trị của thực dân Pháp, có tinh thần đấutranh chống áp bức bóc lột, song không có đờng lối đấu tranh đúng đắn nên thấtbại, chúng ta có thể sử dụng các tác phẩm: “Tắt đèn ”(Ngô Tất Tố), “Bớc đờngcùng ”( Nguyễn Công Hoan),’’Vợ nhặt”(KimLân).Qua tác phẩm Vợ Nhặt ta cònthấy đợc nỗi thống khổ của nhân dân dới hai tầng áp bức Nhật – Pháp , hậu quảcủa chính sách bóc lột của Nhật –Pháp …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

- Tiểu thuyết lịch sử có vai trò không nhỏ đối với việc dạy học lịch sử, vìcác tiểu thuyết này lấy chủ đề là những sự kiện trong quá trình lịch sử, giúp họcsinh khôi phục lại bối cảnh lịch sử

- Thơ ca cách mạng là những bài thơ, bài ca có nội dung cách mạng nh thơ

Hồ Chí Minh, thơ Tố Hữu…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

- Tóm lại ,TLTK trong dạy học lịch sử phong phú, đa dạng Giáo viên cóthể kết hợp sử dụng TLTK trong bài giảng để nâng cao hiệu quả dạy học Tuynhiên, vấn đề đặt ra là sử dụng nh thế nào và mức độ ra sao? Điều này không

phải đơn giản, bởi vậy thực tiễn sử dụng TLTK ở trờng THPT bên cạnh u điểmcòn nhiều hạn chế

1.3 Tình hình thực tiễn sử dụng tài liệu tham khảo ở trờng

Trung học phổ thông.

Thông qua các phơng pháp điều tra khác nhau, chúng tôi trình bày tìnhhình cụ thể của việc sử dụng TLTK của giáo viên và học sinh, trên cơ sở đó cómột vài nhận xét chung về thực tế sử dụng TLTK trong dạy học lịch sử ở trờngphổ thông

Giáo viên và học sinh là hai nhân tố chủ yếu trong quá trình dạy học Khi

đề cập đến việc sử dụng TLTK ở trờng phổ thông thì phải xem xét việc sử dụng ởcả hai nhân tố ấy

Trớc hết, đối với giáo viên: Một trong những u điểm lớn nhất của giáo viênphổ thông là đa số nhận thấy đợc vai trò, vị trí của việc sử dụng TLTK trong quátrình dạy học Nó góp phần nâng cao hiệu quả bài dạy, giúp học sinh ghi nhớnhanh, nhớ lâu, dễ hiểu bài và có hứng thú học tập, đồng thời bồi dỡng tình cảm

đúng đắn, cảm xúc lành mạnh, phát triển năng lực t duy, sáng tạo Nh vậy, TLTK

là cần thiết phục vụ dạy và học Trên thực tế, nhiều giáo viên thờng xuyên sửdụng TLTK để bổ sung vào bài dạy (đặc biệt những giáo viên có thâm niên nghềnghiệp, có trình độ chuyên môn cao.)

Tuy vậy, vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục là có bộ phận giáo viên íthoặc thậm chí không sử dụng tài liệu trong quá trình giảng dạy Một số giáo viên

đã sử dụng TLTK nhng cũng chỉ dừng lại ở mức độ thông báo, làm sinh động, cụthể hoá sự kiện hiện tợng lịch sử chứ không đi sâu để cùng giúp học sinh hiểubản chất của sự kiện, hiện tợng lịch sử Hoặc ngợc lại giáo viên “quá tải” khi sửdụng TLTK, thoát li sách giáo khoa, chỉ tập trung giới thiệu TLTK

Cả hai mặt hạn chế trên, đều gây ra hậu quả là học sinh không nắm vữngkiến thức cơ bản của bài học Có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng này, nhngnguyên nhân cơ bản nhất là do giáo viên cha có ý thức, kỹ năng su tầm TLTK vàphơng pháp sử dụng chúng trong quá trình dạy học

Thứ hai, đối với học sinh: Nhiều học sinh, nhất là bộ phận học sinh khágiỏi thờng xuyên tham khảo TLTK để bổ sung vào bài học, nâng cao hiểu biếtcủa mình, tự hình thành cho mình một phơng pháp khoa học làm việc với tài liệu,

có hứng thú say mê tìm hiểu TLTK Phần nhiều, các em ít sử dụng TLTK Nhiềuhọc sinh chỉ dừng lại ở mức độ tham khảo sách hớng dẫn học, ôn tập môn lịch

sử, nhớ máy móc bài giảng của giáo viên

Thực trạng sử dụng TLTK của giáo viên và học sinh càng đặt ra yêu cầu

đổi mới dạy học một cách toàn diện: đổi mới chơng trình, cấu trúc, sách giáokhoa, phơng pháp dạy học, trong đó có phơng pháp sử dụng TLTK Đây là mộtvấn đề lâu dài và phức tạp, sử dụng TLTK trớc hết phải dựa trên cơ sở vững chắc,khoa học và phải có phơng pháp sử dụng cụ thể, linh hoạt, uyển chuyển

Chơng trình lịch sử ở trờng THPT thực chất là chơng trình đợc đào sâu,

đào kĩ hơn trên cơ sở kiến thức cơ bản ở trờng THCS Lịch sử lớp 12, tập 2 tiếp

nối chơng trình lịch sử lớp 11(lịch sử Việt Nam từ nguyên thuỷ đến đầu thế kỉXX) Sách giáo khoa lịch sử lớp 12 bao gồm hai phần:

Lịch sử thế giới hiện đại( thời kì sau Chiến tranh thế giới hai) gồm 5

ch-ơng, 5 bài, 18 tiết

Lịch sử Việt Nam từ 1919 – 1991 gồm 6 chơng, 18 bài, 41 tiết

Ngoài ra, có 3 tiết tổng kết, ôn tập

Khoá trình lịch sử Việt nam giai đoạn 1930 – 1945 có nhiều nội dungquan trọng Từ 1919 – 1930 là giai đoạn đấu tranh sôi nổi của nhân dân ta đểchuẩn bị những điều kiện cần thiết cho sự ra đời một Đảng Cộng sản duy nhất.Trong phần lịch sử dân tộc, chơng hai “ Cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ViệtNam 1930 – 1945” đợc bố trí dạy trong 9 tiết, gồm 4 bài (chiếm gần 1/5 số tiếtlịch sử dân tộc) Đây là một chơng chiếm vị trí quan trọng đợc đánh dấu đầu tiênbằng sự kiện Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời(3/2/1930), kết thúc bằng sự kiệnCách mạng tháng Tám thành công Để có thắng lợi này, cách mạng Việt Namphải trải qua mời lăm năm với những bớc thăng trầm của lịch sử, trải qua ba đợtdiễn tập cách mạng 1930 – 1931, 1936 – 1939, 1939 – 1945 và bốn lần chuẩn

bị Mỗi đợt diễn tập cách mạng mặc dù còn có thiếu sót song để lại nhiều bài họckinh nghiệm quý báu chuẩn bị cho thắng lợi sau đó Bởi vậy, mời lăm năm vớibiết bao sự kiện đã có ý nghĩa giáo dục, giáo dỡng và phát triển toàn diện họcsinh

2.1.1.2 Mục đích, yêu cầu của khoá trình:

Với vị trí nh vậy khi dạy chơng hai “ Cuộc cách mạng giải phóng dân tộcViệt Nam (1930 – 1945)” cần đạt các mục đích, yêu cầu sau

Giáo viên giúp học sinh nắm đợc chặng đờng mời lăm năm đấu tranh giankhổ của nhân dân ta để dẫn đến thành công của Cách mạng tháng Tám

Bằng những sự kiện cụ thể chính xác giáo viên cung cấp cho học sinhnhững hiểu biết về hoàn cảnh trong nớc và thế giới trớc khi Đảng Cộng sản ViệtNam ra đời Phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ cùng sự chuẩn bị đầy đủcủa Nguyễn ái Quốc dẫn đến yêu cầu cấp thiết thành lập Đảng Cộng sản duynhất Mặt khác, phải khẳng định cho học sinh thấy đợc giá trị to lớn của Cơnglĩnh chính trị đầu tiên của Đảng do Nguyễn ái Quốc soạn thảo và đợc hội nghị

thành lập Đảng thông qua Luận cơng chính trị, bên cạnh hạn chế nhất định đãvạch ra những nét lớn cho con đờng phát triển cách mạng Việt Nam.

Khoá trình lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945, mở đầu là phong tràocách mạng 1930 – 1931 với đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh Với vốn tài liệuphong phú, qua phong trào cách mạng 1930 – 1931 giáo viên giúp học sinh thấy

đợc đây là bớc phát triển quyết liệt của phong trào cách mạng Việt Nam dới sựlãnh đạo thống nhất của Đảng Kết quả phong trào diễn ra sôi nổi và thiết lậpchính quyền ở một số vùng nông thôn thuộc hai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh Nhng

“thắng lợi lớn nhất của Đảng ta trong cao trào cách mạng 1930 – 1931 là Đảng

đã thực hiện đợc khối liên minh công nông”[27;285] đội quân chủ lực đảm bảocho thắng lợi của cuộc cách mạng

Trong bối cảnh thế giới sau cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 – 1923, giáoviên giúp học sinh thấy đợc sự chuyển hớng kịp thời và đúng đắn của Đảng cộngsản Đông Dơng Đảng chủ trơng cha nêu khẩu hiệu chống đế quốc và phong kiếnnói chung, mà tập trung đấu tranh chống “ chế độ phản động thuộc địa, chốngphát xít và chiến tranh đòi tự do, dân chủ cơm áo hoà bình” [27;285] …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngThời kì

1936 – 1939 đã huy động đợc đội quân chính trị hùng hậu làm tiền đề quantrọng cho cuộc Cách mạng tháng Tám

Những năm từ 1939 – 1945, trong sự chuyển biến mau lẹ của tình hìnhtrong và ngoài nớc, cách mạng đã chuẩn bị về mọi mặt từ lực lợng vũ trang, căn

cứ địa cách mạng đến khởi nghĩa từng phần giành chính quyền từng bộ phận

Giáo viên hình thành một số khái niệm cho học sinh nh phong trào cách mạng,cao trào cách mạng, diễn tập, tổng diễn tập, chiến lợc, sách lợc, chuyển hớng chỉ đạochiến lợc, cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, tình thế cách mạng …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngNhững kháiniệm này đợc hình thành sẽ giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn nội dung lịch sử

Về mặt giáo dục:

Trên cơ sở hình thành kiến thức cơ bản, giáo viên giáo dục nhiều mặt chohọc sinh Trớc hết, củng cố niềm tin của học sinh vào sự lãnh đạo của Đảng vôsản, vào con đờng xã hội chủ nghĩa – con đờng mà không chỉ ngời thanh niênyêu nớc Nguyễn ái Quốc đã lựa chọn mà chính nhân dân, chính lịch sử dân tộc

đã lựa chọn

Mặt khác, làm cho học sinh có những tình cảm đúng đắn, lành mạnh ví nhbiết yêu chuộng và bảo vệ hoà bình Ngợc lại, trên cơ sở giáo viên vạch trầnnhững âm mu, thủ đoạn của kẻ thù, học sinh biết ghét chiến tranh, căm thù giặcngoại xâm Pháp, Nhật, bọn phát xít.

Qua những thắng lợi cũng nh tổn thất của cách mạng, giáo viên giáo dụclòng kính yêu Đảng, Bác Hồ và những ngời có công với cách mạng

Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám là ”Thành tựu tuyệt vời của tinh thần,

ý chí, trí tuệ con ngời Việt Nam của truyền thống và văn hoá Việt Nam Tinhthần và trí tuệ ấy xuất hiện từ buổi đầu lịch sử dân tộc, đợc nâng lên một tầm caomới Nó kết tinh những truyền thống đấu tranh kiên cờng bất khuất của một dântộc có lịch sử hàng ngàn năm chống phong kiến bành trớng xâm lợc và gần mộtthế kỉ đấu tranh chống ách thống trị của chủ nghĩa thực dân …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng, kết quả của mờilăm năm đấu tranh quật cờng của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam dới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đứng đầu là Hồ Chí Minh” [24;63 – 64] chứkhông phải là “sự ăn may” hay “gặp thời” Khẳng định điều này, giáo viên giáodục cho học sinh truyền thống yêu nớc yêu độc lập tự do của dân tộc, biết trântrọng, bảo vệ, phát huy thành quả cách mạng Từ đó giáo dục học sinh biết yêuchuộng hoà bình, ủng hộ nhân dân thế giới vì cuộc đấu tranh dân chủ, tiến bộ thếgiới

Về mặt phát triển:

Lịch sử Việt Nam từ năm 1930 gắn liền với một Đảng Cộng sản, đứng đầu

là Hồ Chí Minh Bởi vậy,Đảng ta đã đa ra nhiều chiến lợc, sách lợc, chủ trơng,biện pháp nhằm đa cách mạng đi lên Giáo viên bồi dỡng cho học sinh kỹ năng

so sánh, phân tích, đánh giá, nhận định Chẳng hạn, qua nội dung các hội nghịTrung ơng VI, VII, VIII giúp học sinh có kỹ năng phân tích, so sánh, đối chiếu

để thấy đợc rằng: nếu nh hội nghị Trung ơng VI là bớc “chuyển hớng chỉ đạochiến lợc và phơng pháp cách mạng …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngđánh dấu sự nhạy bén về chính trị và nănglực sáng tạo của Đảng cộng sản Đông Dơng” [27;309], thì hội nghị Trung ơngVII, đặc biệt hội nghị Trung ơng VIII đã hoàn chỉnh chỉ đạo chiến lợc đề ra từhội nghị Trung ơng VI

Mặt khác, cách mạng Việt Nam luôn đặt trong bối cảnh thế giới và trongnớc nhất định Bối cảnh ấy ảnh hởng không nhỏ đến tiến trình lịch sử Việt Nam

Vì vậy, giáo viên bồi dỡng cho học sinh kỹ năng phân tích, nhìn nhận các sự kiệnlịch sử trong mối quan hệ biện chứng, không cô lập, tách rời để có cái nhìn tổngthể nhất.

Khi trình bày diễn biến cách mạng, giáo viên hớng dẫn học sinh sử dụng

đồ dùng trực quan (bản đồ) Sử dụng chân dung, giáo viên tạo biểu tợng nhân vật,trau dồi ngôn ngữ, rèn luyện khả năng diễn đạt cho học sinh

2.1.2 Căn cứ vào trình độ nhận thức, đặc điểm tâm lí học sinh.

Quá trình dạy học về bản chất là quá trình nhận thức của học sinh, đó làviệc phản ánh thế giới khách quan vào ý thức học sinh Bởi vậy, khi sử dụngTLTK trong dạy học lịch sử nói chung và dạy học lịch sử Việt Nam nói riêngphải căn cứ vào trình độ nhận thức của học sinh Bên cạnh đó, chúng ta cần xemxét yếu tố tâm lí, đặc điểm lứa tuổi của học sinh

Quá trình nhận thức của học sinh trải qua các giai đoạn nhận thức cảmtính, nhận thức lí tính và thực tiễn Tuy nhiên, do đặc trng của nhận thức lịch sử

là nhận thức cái đã qua, không lặp lại trong thực tại mà đợc “lặp lại trên cơ sởkhông lặp lại” Vì vậy, một điểm dễ nhận thấy trong dạy học lịch sử là không cónhững thí nghiệm, mô hình diễn tả lại toàn bộ sự kiện lịch sử nh nó diễn ra Mặc

dù, ngày nay khoa học kỹ thuật tiến bộ vợt bậc ngời ta có thể diễn tả lại một số

sự kiện của quá khứ, nhng vẫn không thể dựng lại đầy đủ biến cố lịch sử, mộtcuộc cách mạng …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng của quá khứ Học sinh chỉ có thể bắt đầu từ các sự kiện lịch

sử cụ thể để tạo biểu tợng, hình thành khái niệm, nêu quy luật và bài học Sự kiệncàng đợc nhận thức chính xác, phong phú bao nhiêu thì các khái niệm, quy luật

và bài học lịch sử đợc hình thành càng chính xác, phong phú

Biểu tợng là hình thức đầu tiên và duy nhất trong giai đoạn nhận thức cảmtính Biểu tợng thực sự đóng vai trò quan trọng trong dạy học lịch sử Để tạo biểutợng cụ thể, sinh động giáo viên phải linh hoạt trong việc sử dụng các ph ơngpháp dạy học TLTK là một bằng chứng về tính chính xác, cụ thể, phong phú của

sự kiện lịch sử Sử dụng tốt TLTK sẽ giúp học sinh thực hiện tốt giai đoạn đầucủa quá trình nhận thức nh Lê Nin nói là “trực quan sinh động”

Ví dụ, để tạo biểu tợng cho học sinh về sự kiện ngày 2/9/1945, Chủ tịch

Hồ Chí Minh thay mặt chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn độc lập, giáo viên kết

hợp miêu tả, tờng thuật diễn biến sự kiện với sử dụng đoạn thơ trong tác phẩmTrờng ca theo chân Bác ( tác giả Tố Hữu):

“…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng Hôm nay sáng mồng hai tháng chínThủ đô hoa vàng nắng Ba Đình

Muôn triệu tim chờ…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngchim cũng nínBỗng vang lên tiếng hát ân tình

Hồ Chí Minh ! Hồ Chí Minh!

Ngời đứng trên đài lặng phút giâyTrông đàn con đó vẫy hai tayCao cao vầng trán …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng Ngời đôi mắt

Độc lập bây giờ mới thấy đây …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng” [42;288]

2.1.3 Căn cứ vào điều kiện dạy học:

Căn cứ vào điều kiện dạy học để sử dụng TLTK trong dạy học lịch sửchúng ta phải xem xét trên hai khía cạnh:

Thứ nhất: bản thân TLTK dễ hay khó tìm?

Cùng với quá trình phát triển kinh tế của đất nớc, cùng với chủ trơng củanhà nớc xem “giáo dục là quốc sách hành đầu” và nhu cầu dân trí ngày càng caothì sách vở, báo chí ngày càng nhiều, thông tin ngày càng cập nhật chính xác.Ngoài sách giáo khoa, giáo trình cơ bản, TLTK rất phong phú, đa dạng CácTLTK khai thác nội dung lịch sử ở nhiều góc độ khác nhau, phục vụ cho nhiều

đối tợng khác nhau: học sinh THCS, học sinh THPT, sinh viên, giáo viên…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

Ngợc lại, có nhiều TLTK khó tìm do mất mát cùng thời gian hoặc do chiếntranh

ở trờng THPT nhìn chung đã chú trọng đầu t để trang bị những phơng tiệndạy học nói chung và dạy học lịch sử nói riêng, ví nh: phòng truyền thống, phòng

t liệu Nhng vẫn còn tình trạng thiếu cơ sở vật chất, nhất là trờng học ở miền núi,vùng sâu vùng xa Có trờng, phòng đọc t liệu chỉ đủ khả năng phục vụ nhu cầucủa giáo viên Tình trạng “ dạy chay, học chay”, hiểu kiến thức lịch sử đơn giản,sơ sài, máy móc vẫn còn

Thứ hai: khả năng sử dụng TLTK của giáo viên và khả năng tiếp thu củahọc sinh

ở đây, chúng tôi muốn nhấn mạnh bên cạnh điều kiện vật chất ở trờng phổthông thì còn có nhân tố con ngời ( giáo viên và học sinh) trong quá trình dạyhọc.

Giáo viên với t cách là ngời giữ vai trò chỉ đạo, tổ chức hoạt động nhậnthức của học sinh, muốn đem lại hiệu quả bài học cao khi sử dụng TLTK bổsung vào bài dạy, trớc hết cần có một trình độ chuyên môn nhất định:

-Phải có vốn hiểu biết rộng liên quan đến bài giảng

-Giáo viên trên cơ sở kiến thức cơ bản của khoá trình, lựa chọn TLTK phùhợp

-Biết vận dụng TLTK để nêu bật bản chất của sự kiện, hiện tợng lịch sử.Muốn làm đợc điều đó, N.G.Đairi đã viết: ngời giáo viên phải thanh toántối đa tình trạng lãng phí thời gian rất lớn và “tổ chức một cách khoa học lao

động của thầy giáo”

Tuy nhiên, trên thực tế không phải ai cũng làm đợc điều đó Do vậy, khảnăng sử dụng của giáo viên, khả năng tiếp thu của học sinh cùng điều kiện dạyhọc (nêu trên) cần có sự quan tâm của nhà trờng, sự nỗ lực của bản thân giáo viên

và học sinh

Cũng vì vậy, với đề tài này chúng tôi sẽ cung cấp một phần nhất định bổsung vào thiếu sót ấy, hệ thống hoá các TLTK cần sử dụng trong khoá trình lịch

sử Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945

2.2 Các loại tàI liệu tham khảo sử dụng trong dạy học lịch sử

Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945 (lớp 12). 1945.

Với những cơ sở khoa học trên, chúng tôi lựa chọn trích dẫn một số đoạn,bài trong các TLTK, trình bày theo nội dung của bài, của khoá trình lịch sử ViệtNam giai đoạn 1930 – 1945 Qua đây giúp giáo viên và học sinh có thể sử dụngtham khảo trong dạy và học

Bài 4: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời “ ”

Trớc hết, ta xác định mục đích của bài:

- Cho học sinh thấy rõ sự thống nhất ba tổ chức cộng sản vào đầu năm

1930 là một yêu cầu cấp bách và tất yếu của lịch sử cách mạng Việt Nam Đồngthời, khẳng định giá trị to lớn của Cơng lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng doNguyễn ái Quốc dự thảo và đợc hội nghị hợp nhất nhất trí thông qua (tháng2/1930) Từ đó, nắm đợc ý nghĩa lịch sử to lớn của việc thành lập chính đảng vôsản đối với tiền đồ phát triển cách mạng Việt Nam

- Bồi dỡng, củng cố lòng tin cho học sinh vào vai trò lãnh đạo của Đảng

- Bồi dỡng kỹ năng so sánh, phân tích, đánh gía, nhận định trong khi giảngnội dung Chính cơng, Sách lợc vắn tắt và Luận cơng chính trị

Theo trình tự bài giảng, chúng tôi sẽ sử dụng các TLTK sau đây để làm rõ mục

đích trên

Mục 1: Hội nghị thành lập Đảng cộng sản Việt Nam (3/2/1930).“ ”

- “…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngkhông có một Đảng cộng sản độc nhất trong lúc cuộc vận động quầnchúng thợ thuyền và nông dân càng ngày càng phát triển, đó là một sự nguy hiểm rấtlớn cho tơng lai tối cận của cuộc cách mạng ở Đông Dơng Vậy cho nên những sự do

dự và sự không quyết định của một vài nhóm đối với vấn đề lập ra ngay một Đảngcộng sản là những điều sai lầm …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngnhiệm vụ quan trọng hơn hết và tuyệt đối cần kípcủa tất cả những ngời cộng sản Đông Dơng là sáng lập một Đảng cách mạng của giaicấp vô sản, nghĩa là một Đảng cộng sản quần chúng Đảng ấy phải là Đảng độc nhất

và ở Đông Dơng chỉ có Đảng ấy là tổ chức cộng sản mà thôi…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng” [32; 10-11]

Đoạn trích này đợc sử dụng để khẳng định việc thành lập Đảng Cộng sản

là một yêu cầu cấp thiết của lịch sử Trớc yêu cầu ấy, Quốc tế cộng sản cũng thấy

đợc và thực sự quan tâm đến cách mạng: gửi th kêu gọi thành lập một Đảngthống nhất và cử Nguyễn ái Quốc phụ trách việc thành lập Đảng:

“…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngNhận đợc chỉ thị của Quốc tế cộng sản về công tác ở Đông Dơng, tôi

đã từ giã nớc Đức vào tháng 6 và đến Xiêm vào tháng 7 năm 1928 Tôi đã làmviệc với một số ngời An Nam di c ở đây tới tháng 11 năm 1929…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụnglập tức đi TrungQuốc, tới đó ngày 23 tháng 12 Sau đó, tôi triệu tập đại biểu của hai nhóm (ĐôngDơng và An Nam) chúng tôi họp vào ngày 6 tháng 1…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng” [8; 90-91]

- Miêu tả diễn biến hội nghị thành lập Đảng, qua đó gợi lại những hình ảnhsống động và gây xúc cảm mạnh mẽ ở học sinh trớc biến cố vĩ đại này Đồngthời, thấy đợc vai trò to lớn của Nguyễn ái Quốc trong việc thành lập Đảng Cộngsản Việt Nam:

“…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngCuối tháng 1 năm 1930, Hồng Kông đang vào xuân Tiếng pháo đóntết sớm của trẻ con đã nổ râm ran trên các đờng phố Bảy đại biểu đã có mặt tạiCửu Long (hai đại biểu của Đông Dơng Đảng cộng sản, hai đại biều của An Namcộng sản Đảng cùng với Lê Hồng Sơn, Hồ Tùng Mậu và Nguyễn ái Quốc) đợcgặp Nguyễn ái Quốc mà tên tuổi từ lâu đã đợc các nhà cách mạng Việt Nam nói

đến với lòng tin yêu, kính trọng, các đại biểu rất mừng và cảm động

Tối ngày 3/2/1930 trong ngôi nhà cũ bé nhỏ của một cơ sở Cửu Long thuộckhu vực ổ chuột với những túp lều bằng tôn và các tông chen chúc nhau nằm trên đấtliền của lãnh thổ Hồng Kông, hội nghị thành lập Đảng chính thức khai mạc

Mọi ngời ngồi xung quanh một chiếc bàn đã có sẵn một bộ xúc xắc - mộttrò chơi a thích của ngời Trung Quốc ở Hồng Kông Nếu ai nghi ngờ vì có tiếng

ồn trong buồng thì có thể tởng tợng đây là nơi tụ tập của những kẻ cờ bạc Uy tíncủa ông Nguyễn có sức nặng đặc biệt đối với các đại biểu Trong các buổi thảoluận, Nguyễn ái Quốc khéo léo hớng dẫn Nhờ những lời phát biểu cởi mở, súctích và những lời kết luận có căn cứ, ngời đã thuyết phục đợc tất cả các đại biểu

“T bản bản xứ đã thuộc t bản Pháp, vì t bản Pháp hết sức ngăn trở, sức sảnsinh làm cho công nghệ bản xứ không thể nào mở mang đợc Còn về nông nghệmột ngày một tập trung đã phát sinh ra lắm khủng hoảng, nông dân thất nghiệpnhiều Vậy t bản bản xứ không có thế lực gì ta không nên nói cho họ đi về phe đếquốc đợc, chỉ bọn đại địa chủ mới có thế lực và đứng hẳn về phe đế quốc chủ

nghĩa nên chủ trơng làm t sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đitới xã hội cộng sản.

a Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến

b Làm cho nớc Nam hoàn toàn độc lập

c Dựng ra chính phủ công nông binh

d Tổ chức ra quân đội công nông

C Kinh tế.

a Thủ tiêu hết các thứ quốc trái

b Thu hết sản nghiệp lớn (công nghiệp, vận tải, ngân hàng…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng) của t bản đếquốc chủ nghĩa Pháp để giao cho chính phủ công nông binh

c Thu hết ruộng đất của đế quốc chủ nghĩa làm của công và chia cho dân cày nghèo

d Miễn thuế cho dân nghèo

e Mở mang công nghiệp và nông nghiệp

f Thi hành luật ngày làm 8 giờ

III Đảng phải hết sức làm cho các đoàn thể thợ thuyền và dân cày nghèo (cônghội, nông hội, hợp tác xã…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng) khỏi ở dới quyền lực, ảnh hởng của bọn t sản quốcgia

IV Đảng phải hết sức liên lạc với tiểu t sản trí thức, trung nông (Thanh niên, TânViệt, phái Nguyễn An Ninh…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng) để kéo họ về phe vô sản giai cấp Còn đối với bọnphú, trung, tiểu địa chủ và t sản việt Nam mà cha rõ mặt phản cách mạng thì phảilợi dụng, ít nữa làm cho họ trung lập Bộ phận nào đã ra mặt phản cách mạng(Đảng lập hiến…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng) thì phải đánh đổ Trong khi liên lạc tạm thời với các giai cấp,phải rất cẩn thận, không khi nào nhợng bộ một chút lợi ích gì của công nông mà

đi vào đờng lối thoả hiệp

V Trong khi tuyên truyền các khẩu hiệu nớc Việt Nam độc lập, lại phải đồngthời …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng liên lạc…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngvô sản giai cấp thế giới ” [33;18 – 19 - 20]

Mục 2: Luận c“ ơng chính trị năm 1930 ”

- “Luận cơng chính trị của Đảng Cộng sản Đông Dơng

Trong lúc đầu, cuộc cách mạng Đông D

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng ơng sẽ là cuộc cách mạng t sảndân quyền, bởi vì cách mạng cha thể trực tiếp giải quyết đợc những vấn đề tổchức XHCN, sức kinh tế trong xứ còn rất yếu, các di tích phong kiến còn nhiều,sức mạnh giai cấp tơng đơng cha mạnh về phía vô sản, vả lại còn bị đế quốc chủnghĩa áp bức Vì những điều kiện ấy cho nên thời kì bây giờ cách chỉ có tính chấtthổ địa và phản đế

Trong cuộc cách mạng t

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng sản dân quyền vô sản giai cấp và nông dân làhai động lực chánh, nhng vô sản có cầm quyền lãnh đạo thì cách mạng mới thắnglợi đợc

Nhiệm vụ cốt yếu của cách mạng t sản dân quyền là:

1 Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp, phong kiến và địa chủ

2 Lập chính phủ công nông

3 Tịch kí hết thảy ruộng đất của bọn địa chủ ngoại quốc, bổn xứ và các giáohội, giao ruộng đất ấy cho trung và bần nông, quyền sở hữu ruộng đất vềchính phủ công nông

4 Sung công hết thảy các sản nghiệp lớn của bọn t bổn ngoại quốc

5 Bỏ các su thuế hiện thời, lập ra thuế luỹ tiến

6 Ngày làm công 8 giờ, sửa đổi sự sinh hoạt cho thợ thuyền và quần chúng laokhổ

7 Xứ Đông Dơng hoàn toàn độc lập, thừa nhận dân tộc tự quyết

8 Lập quân đội công nông

nh nhìn thấy hạn chế của Luận cơng 10/1930 …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

Tất nhiên, trớc khi tìm hiểu những nội dung trên giáo viên cần giới thiệucho học sinh biết khái quát: Luận cơng chỉ dài khoảng 18 trang sách in, nội dungbao gồm 3 mục lớn:

I Tình hình thế giới và cách mạng Đông Dơng

II Những đặc điểm và tình hình cách mạng Đông Dơng

III Tính chất và nhiệm vụ cách mạng Đông Dơng

- Giáo viên giới thiệu tóm tắt tiểu sử và những hoạt động của Trần Phú:

“ Trần Phú sinh ngày 1/5/1904, tại Quảng Ngãi (nguyên quán ở Đức Thọ,Nghệ Tĩnh) Ngay từ thuở nhỏ Trần Phú đã sống trong cảnh côi cút, tha phơngcầu thực vô cùng cực khổ, vì cha mẹ mất sớm Đến bớc đờng cùng anh em TrầnPhú phải về Quảng Trị tìm nơi họ hàng nơng tựa nhờ bà con giúp đỡ, anh vào họctrờng Quốc học Huế Anh học rất giỏi và nuôi trong lòng hoài bão lớn Sau đóTrần Phú theo cách mạng, trở thành ngời chiến sỹ trung kiên của Đảng 10/1930,anh tham gia trong Ban chấp hành trung ơng Đảng và đợc cử làm tổng bí th TrầnPhú đợc cử thảo ra Luận cơng chính trị Để viết Luận cơng này anh đã dựa vàoChính cơng, Sách lợc vắn tắt của Nguyễn ái Quốc, đi vào tìm hiểu thực tế trongphong trào công nhân ở Hải Phòng, lên Hà Nội dựa vào anh em, bồi bếp cho têncông chức cao cấp thực dân Pháp ở số nhà 90 – hàng Bông nhuộm – tại đây,Trần Phú đã bí mật thảo Luận cơng chính trị của Đảng ngay dới lầu nhà của tênthực dân Pháp đó

Sau một thời gian hoạt động vì sự phản bội của Ngô Đức Từ ngày19/4/1931 anh bị bắt Những tên mật thám khét tiếng đã điên cuồng tra tấn anh(bắt ngồi vào dòng nớc bẩn rồi cho dòng diện chạy qua, đến cả thủ đoạn treo ng-

ợc lên nhà, cắt gan bàn chân rồi cho xăng đốt) Cuối cùng, chúng phải lắc đầu tr

-ớc tinh thần gan thép của ngời chiến sỹ cộng sản trẻ tuổi Tr-ớc khi chết, Trần Phúcòn nhắc lại các đồng chí của mình “hãy giữ vững ý chí chiến đấu” Câu nói củaanh đã trở thành vũ khí của ngời Việt Nam đi vào trận đánh Anh hy sinh lúc tuổi

đời mới 27” [7; 200 – 201]

Sử dụng đoạn văn trên kết hợp bức ảnh Trần Phú (hình 5, sách giáo khoalịch sử 12, tập 2) đã tạo biểu tợng cho học sinh về hình ảnh Trần Phú Nó khôngchỉ làm bài giảng có hồn mà còn gây xúc cảm mạnh mẽ ở học sinh, qua đó giáodục tình cảm cho các em

Mục 3: ý nghĩa lịch sử của việc thành lập Đảng:

- “Đảng Cộng sản Việt Nam đợc thành lập là sản phẩm của sự kết hợp chủnghĩa Mác-LêNin và phong trào công nhân với phong trào yêu nớc của nhân dânta” [32;33]

- “…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngĐảng ta con của phong trào

Mẹ nghèo mang nặng nỗi đau khôn cầm

Đảng ta đó trăm tay nghìn mắt

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

Đảng ta đây xơng sắt da đồng

Đảng ta muôn vạn công nông

Đảng ta muôn vạn tấm lòng niềm tin

Đảng ta Mác-LêNin vĩ đại…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng” [41;198 – 199]

- “Việc thành lập Đảng là một bớc ngoặt vô cùng quan trọng trong lịch sửcách mạng Việt Nam ta Nó chứng tỏ giai cấp vô sản ta đã trởng thành và đủ sứclãnh đạo cách mạng” [28;152]

Đoạn trích trên là đánh giá của chủ tịch Hồ Chí Minh về ý nghĩa lớn laocủa Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đối với lịch sử dân tộc.

Bài 5: Phong trào cách mạng 1930-1931 và cuộc đấu tranh phục hồi lực l“ ợng cách mạng ”

Mục đích của bài 5

- Giúp học sinh nắm đợc tình hình kinh tế và xã hội Việt Nam dới tác độngcủa cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới từ 1929; bớc phát triển của phong tràocách mạng Việt Nam thời 1930-1931 với đỉnh cao Xô Viết Nghệ Tĩnh dới sựlãnh đạo thống nhất của Đảng; lực lợng cách mạng đợc phục hồi sau khủng bốtrắng

- Giúp học hiểu rõ sự lãnh đạo đúng đắn kịp thời của Đảng Cộng sản ĐôngDơng, cũng nh tinh thần đấu tranh kiên cờng, bất khuất, đầy sáng tạo của côngnhân và nông dân, từ đó nâng thêm lòng tin tởng vào vai trò lãnh đạo của Đảng

và tình cảm gắn bó với công nông Đồng thời, nâng cao thêm một bớc lòng cămthù đối với đế quốc Pháp

- Bồi dỡng kỹ năng phân tích, nhìn nhận sự kiện lịch sử trong mối quan hệbiện chứng

Mục I: Việt Nam trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế thế giới (1929-1933).“ ”

- “Bây giờ là thời kỳ khủng hoảng phổ thông của đế quốc chủ nghĩa Kinh

tế Đông Dơng là bộ phận trong kinh tế thế giới cho nên cũng bị khủng hoảng Vảlại kinh tế nớc Pháp đã bị biến động, kinh tế Đông Dơng phụ thuộc nhiều vàokinh tế đế quốc Pháp cho nên cũng bởi đó mà bị lay chuyển thêm Những công ty

mỏ thiếc, chì, cao su, công nghệ dệt và vận tải đã phải hạn chế sự sinh sản lại.Việc buôn bán với các nớc ngoài và trong nớc đã bị sút nhiều, các tiệm buôn

hoặc nhà máy nhỏ đã bắt đầu bị đóng cửa Số tiền của đế quốc và t bổn bổn xứ bỏ

ra để kinh doanh công nghệ và thơng mại so với mấy năm trớc thì nay bị sútnhiều Từ Âu chiến đến nay, lần này là lần đầu mà ở Đông Dơng có sự khủnghoảng nh vậy Một điều nữa làm cho sự khủng hoảng kinh tế ở Đông Dơng càngthêm sâu sắc là sự bóc lột của đế quốc, nhất là trong lúc khủng hoảng phổ thôngcủa đế quốc chủ nghĩa Sự sinh hoạt của quần chúng lao khổ mỗi ngày mỗi sasút, cách hợp lý hoá ở các sản nghiệp rất thịnh hành, ruộng đất tập trung vào tay

đế quốc và tay địa chủ Vả lại mấy năm nay, mất mùa luôn bởi vậy nên sức muahàng của quần chúng giảm nhiều; vì lẽ ấy nên hàng hoá của đế quốc bị ế, làmcho sự khủng hoảng kinh tế càng thêm phát triển.” [33;78-79]

Đoạn trích trên đợc lấy từ “án nghị quyết của trung ơng toàn thể hội nghịnói về tình hình hiện tại ở Đông Dơng và nhiệm vụ cần kíp của Đảng10/1930”, ởmục I “Tình hình hiện tại ở Đông Dơng” Qua đây, thấy đợc “ Tình hình khủnghoảng kinh tế” ở Đông Dơng, nguyên nhân kinh tế Đông Dơng khủng hoảng sâusắc

-…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng “Chẳng những nó chém, đày, tù tội những ngời cách mạng mà thôi,chúng hết sức tàn sát quần chúng đấu tranh nh bắn và ném bom vào quần chúngbiểu tình, tù tội và đuổi, bắn công nhân bãi công Đồng thời, nó tổ chức việc “bãicông” và nói xấu Liên Bang Xô Viết Nó đặc biệt xuất bản nhiều tờ báo (“ThanhNghệ Tĩnh tân văn”, “Bình Trị tân văn” …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng ở Trung Kỳ, “Công thị báo”, “Tứ dân tạpchí”, …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngở Bắc kỳ) để chuyên môn chửi cộng sản Nó lại góp chó săn mật thám thànhmột Đảng “Lý Nhơn” để chuyên môn phá Đảng Cộng sản, …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng nó giả hô hào chánhsách cải cách về kinh tế và xã hội Mục đích của nó là để lừa gạt quần chúng côngnông, làm cho quần chúng sinh ra mộng tởng mà bỏ con đờng đấu tranh Nó lập rahội đồng cải cách và tuyên bố bênh vực tiểu t sản, trừng phạt tham quan ô lại, trừng trị

sự cho văy nặng lãi, phát đất hoang cho dân cày nghèo …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng ở các thành phố lớn thì nólập ra “Hội đồng hoà giải lao động, t bổn “để lừa gạt công nhân” [33;81 –82]

Đoạn trích đã nêu rõ về mặt chính trị đế quốc Pháp ra sức đẩy mạnh khủng

bố trắng và thực hiện chính sách lừa gạt đối với nhân dân ta Bên cạnh phải gánhchịu nạn khủng hoảng kinh tế và chính sách kinh tế của thực dân Pháp, là sự căngthẳng về chính trị do khủng bố, làm cho mâu thuẫn nhân dân ta với đế quốc Pháp

và bè lũ tay sai phong kiến càng thêm gay gắt thêm

Trong bối cảnh ấy, đúng nh lời Nguyễn ái Quốc đã khẳng định:

“Sự áp bức và bóc lột về nhân đạo của đế quốc đã làm cho đồng bào ta

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

hiểu rằng có cách mạng thì sống, không có cách mạng thì chết Chính vì vậy màphong trào cách mạng ngày càng lớn mạnh.” [28;191]

Đoạn trên đợc trích trong “Lời kêu gọi nhân dịp thành lập Đảng Cộng sản

ở Đông Dơng 18/2/1930” khi Nguyễn ái Quốc nói lên sự tất yếu của cách mạngViệt Nam trớc sự áp bức và bóc lột của thực dân Pháp sau Chiến tranh thế giớithứ nhất và trớc chiến tranh thế giới thứ hai

Chúng ta vận dụng để kết luận cho học sinh thấy rằng: trong bối cảnhkhủng hoảng tất yếu phát sinh một cao trào cách mạng, nh Nguyễn ái Quốc đãnói: Trong thực tế “chính dới sự lãnh đạo của Đảng với Chính cơng và Sách lợcvắn tắt đã tạo nên chất cách mạng cho cao trào và biến sự căm thù ngùn ngụt củaquần chúng thành cao trào cách mạng”

“Tuy vậy, sự đói khổ cùng cực về kinh tế không phải là yếu tố quyết

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

định nhất làm nảy sinh phong trào cách mạng, mà các quyết định nhất là sự tồntại và phát triển của Đảng Cộng sản Đông Dơng Nói một cách khác, không có sự

ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam thì không thể có phong trào 1930 – 1931.Phong trào đó là kết quả tất yếu của những mâu thuẫn kinh tế, chính trị tronglòng xã hội Việt Nam và Đảng Cộng sản Việt Nam là ngời nắm đợc quy luật pháttriển khách quan của xã hội đã phát động quần chúng đứng lên giải quyết mâuthuẫn đó …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng” [4;39]

Đoạn trích đợc sử dụng để nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của việc thànhlập Đảng Cộng sản Việt Nam trong bối cảnh nhân dân Việt Nam, nhất là côngnhân và nông dân đang điêu đứng vì nạn khủng bố của đế quốc Pháp

Mục II.1 Phong trào công nhân và nông dân trong nửa đầu năm 1930“ ”

Giới thiệu phong trào đấu tranh nửa đầu năm 1930 là giới thiệu quá trình

đấu tranh dẫn đến cao trào, với những cuộc đấu tranh sôi nổi của công nhân từtháng 2 đến tháng 4:

- Cuộc đấu tranh của đồn điền cao su Phú Riềng: …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng “Ngời công nhân đồn

điền phải chịu thân phận của ngời nô lệ ở các “địa ngục trần gian” …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng ngày3/2/1930, dới sự lãnh đạo của chi bộ Đảng của đồn điền, 5000 công nhân nam,nữ đã vùng dậy bãi công, đòi bãi bỏ thuế thân; không đợc áp phạt lơng của côngnhân; cấm đánh đập …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng; cấp gạo cho công nhân đã hết hạn hợp đồng; trả lại tự docho những ngời cách mạng bị bắt

Bọn chủ đồn điền gọi lính …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng đến đàn áp cuộc bãi công Đội xích vệ củacông nhân xông ra chống đàn áp và tớc súng của quân địch Tên chỉ huy ngờiPháp cũng chạy về Sài Gòn Bãi công chuyển thành biểu tình chính trị Côngnhân chiếm giữ tất cả các nhà máy và kho tàng phục vụ cho việc sản xuất cao su;lục soát các văn phòng, lục tất cả các hợp đồng cỡng bức đem ra chất đống đốtngoài sân xem nh xoá bỏ mọi dấu tích nô lệ Toàn bộ đồn điền Phú Riềng biếnthành “khu đỏ” đặt dới quyền quản lí của công nhân, có đội xích vệ …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng” [33;166-167]

- Cuộc bãi công của nhà máy sợi Nam Định:

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng “Từ 25/3 đến 16/4/1930 là một trong những cuộc bãi công lớn nhất củagiai cấp công nhân Việt Nam

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng Do tỉnh uỷ Nam Định và chi bộ nhà máy sợi tổ chức và lãnh đạo nhằm:Phát động phong trào công nhân ở các huyện; chào mừng sự thành lập Đảng;chuẩn bị kỉ niệm ngày quốc tế lao động …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng Từ mục tiêu đấu tranh ban đầu làchống đánh đập công nhân đã từng bớc nêu lên các yêu sách: đòi tăng lơng, giảmgiờ làm việc, bỏ những quy định phi lí, đuổi những đốc công và những giám đốc

độc ác, không đợc khủng bố công nhân công nhân bãi công …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

Về phơng pháp đấu tranh, công nhân cử đại biểu đi gặp chủ đa yêu sách,

đồng thời tiến hành biểu tình quần chúng để làm sức ép cho các cuộc thơng lợnggiữa thợ và chủ …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng Bọn t bản buộc phải tăng lơng 10%, và giảm mỗi ngày nửa giờ làm việccho công nhân …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng” [33;187-188-189]

- …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng “nhân ngày quốc tế lao động, hởng ứng lời kêu gọi của Đảng ta, nhân dântrong cả nớc đã dẫy lên một làn sóng đấu tranh dân tộc và dân chủ mạnh mẽ Từthành thị đến nông thôn, từ những thành phố đông dân nh Hà Nội, Vinh - BếnThuỷ, Huế đến những vùng rộng lớn ở Thái Bình, Nghệ An, Long Xuyên, Sa

Đéc, Chợ Lớn, Gia Định …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngtổ chức treo cờ Đảng …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng rải truyền đơn …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng mít tinh,biểu tình, bãi công, tuần hành thị uy …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

ở Vinh - Bến Thuỷ dới sự lãnh đạo của tỉnh uỷ hơn 1000 nông dân …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng đãhàng ngũ chỉnh tề kéo vào Trờng Thi, Bến Thuỷ để cùng với công nhân tổ chứccuộc biểu tình chung Khẩu hiệu đấu tranh là: ngày làm 8 giờ, tăng tiền lơng, bỏ

su, giảm thuế Theo kế hoạch, đoàn biểu tình đã tuần hành thị uy từ Bến Thuỷqua phố chính, rồi kéo đến toà công sứ Vinh để đa bản yêu sách Đoàn vừa đi vừahát Quốc tế ca và hô vang khẩu hiệu: “ủng hộ cuộc bãi công của công nhân nhàmáy sợi Nam Định”, “Đánh đổ đế quốc Pháp và Nam triều phong kiến”, “bảo vệLiên Xô” …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngBọn cầm quyền Pháp đã đa hàng trăm lính đến ngã ba Bến Thuỷ đểchặn đoàn biểu tình lại Nhng anh em binh lính không tuân theo …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngkhông bắnvào đoàn biểu tình Báo Ngời lao khổ cơ quan xứ uỷ Trung kì viết “ thật là lần

đầu tiên ở Việt Nam công nông binh ở Việt Nam công nông binh gặp nhau giữatrận tiền” Bọn giám binh, chánh mật thám tỉnh, bọn chủ ngời Pháp đã chỉa súngbắn xả vào quần chúng tay không, làm chết 7 ngời, bị thơng 18 ngời …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng3000nông dân tập trung tại đình làng Hạnh Lâm (Thanh Chơng) tổ chức mít tinh, biểutình vào đồn điền Kỹ Viễn đòi trả lại ruộng đất và con đờng giao thông độc đạo

mà nó đã lấn chiếm của dân Tên này bỏ trốn …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng”

- …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng “ Máu của công nhân và nông dân Việt Nam đã đổ trong dịp kỉ niệmngày1/5/1930 Nhng sự đàn áp dã man của địch không dập tắt đợc phong trào.Khắp nơi, quần chúng họp mít tinh, truy điệu những ngời đã hi sinh để nung nấu

thêm chí căm thù đế quốc, phong kiến và chuẩn bị cho cuộc đấu tranh mới …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng”[33; 193-194-195]

Mục 2: Chính quyền Xô Viết Nghệ Tĩnh “ ”

- Tờng thuật diễn biến cuộc biểu tình 12/9/1930 trên cơ sở đoạn trích t liệusau:

“12/9/1930, 8000 nông dân phủ Hng Yên biểu tình đến phủ lị (cách Vinh4km) với những khẩu hiệu:

Đả đảo chủ nghĩa đế quốc

Đả đảo phong kiến

Bỏ su giảm thuế

Chia ruộng đất …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng

Nhân dân các làng xã phủ H

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng ng Yên, hàng ngũ chỉnh tề, cờ đỏ đi đầu, từ

3 giờ sáng tấp nập tập trung ở ga Yên Xuân Phần đông ngời đi biểu tình đều có

vũ khí thô sơ và gậy gộc Đội tự vệ phân công nhau cắt dây điện thoại và bắt giữtrởng ga để triệt đờng liên lạc của đế quốc và làm cho xe lửa phải ngừng lại Một

đội lính kéo đến, bắn lên trời, đòi giải tán đoàn biểu tình Nhng chúng rút lui trớckhí thế hùng dũng của quần chúng Đoàn …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng tiến thẳng về phủ lị Hng Yên, dọctheo đờng Hoàng Cần, Thông- Lạng, Thái Lão Tới làng nào đoàn cũng dừng lạidiễn thuyết cổ động, hô khẩu hiệu và cảnh cáo một số tên tay sai đắc lực của đếquốc – số ngời tham gia biểu tình mỗi lúc một đông thêm Trên đờng đi có thêm

đoàn biểu tình của nhân dân thuộc huyện Nam Đàn, hai đoàn nhập lại một

Hoảng sợ trớc khí thế đấu tranh của quần chúng đế quốc Pháp cho máybay ném bom…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng giết chết 217 ngời Đến chiều …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng chôn cất những ngời hy sinhxong thì …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng ngay tối 12/9 huyện Nam Đàn lãnh đạo hàng nghìn nông dân…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng đếnhuyện lỵ phản đối Binh lính xã súng bắn chết hai ngời…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng ờng thuật cuộc đấu Ttranh này báo Ngời lao khổ viết “tin cuộc thảm sát sáng 12 ở gần phủ HngNguyên thì tức khắc ngay đêm đó, 8000 anh em nông dân Nam Đàn tụ họp biểutình sống chết với đế quốc Pháp để bênh vực những anh chị em bị hại Anh chị

em phá cầu, triệt đờng, rồi đánh trống phất cờ tiến đến huyện Nam Đàn…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng làmcho thằng huyện phải kinh sợ!” [ 33; 203- 204-205]

Về phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, giáo viên có thể sử dụng bản đồ “phong trào Nghệ Tĩnh 1930- 1931” trong sách giáo khoa lịch sử lớp 12, tập 2.Nhng để tờng thuật cuộc biểu tình 12/9 giáo viên có thể kết hợp sử dụng bài tờngthuật trên với việc sử dụng bức tranh “ Xô Viết- Nghệ Tĩnh” để tạo biểu tợng vềkhí thế đấu tranh cách mạng quần chúng (Sẽ nói rõ ở chơng3).

Kết thúc bài tờng thuật, giáo viên đọc bài thơ hoặc một vài câu thơ về XôViết- Nghệ Tĩnh nh sau:

“Kìa Bến Thuỷ đứng đầu dậy trớc

Nọ Thanh Chơng tiếp bớc đứng lênNam Đàn, Nghi Lộc, Hng NguyênAnh Sơn, Hà Tĩnh một phen dậy rồi

Không có lẽ ta ngồi chịu chếtPhải cùng nhau cơng quyết một phenCổng này xã nọ kết liên

Trên gió cả cờ đào phất thẳng

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngDới đất bằng giấy trắng tung raGiữa thành một trận xông phaBên kia đạn sắt bên ta gan vàng…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngLàm cho nó không đờng an nghỉ…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng” [40;17]

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng “ Trống Xô Viết Nghệ An vang độngBắc Trung Nam tràn sóng đấu tranhHầm than xởng máy, lều gianh

Đứng lên tự cứu mà giành ấm no!

Đứng lên tự cứu tự do, độc lập

Đứng lên giành ruộng đất áo cơm!

Độc lập, thân cỏ thân rơmBúa liềm không sợ súng gơm bạo tàn!

Máu có chảy xơng tan thịt nát

Bớ công nông tiếng hát càng cao…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng” [42;199]

- …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng “Tuy đế quốc Pháp đã dập tắt phong trào đó trong một biển máu nhngXô Viết – Nghệ Tĩnh đã chứng tỏ tinh thần oanh liệt và năng lực cách mạng của

nhân dân lao động Việt Nam Phong trào thất bại nhng nó rèn luyện lực lợng chocuộc Cách mạng tháng Tám thắng lợi sau này” [28; 770].

Đoạn này đợc trích trong bài viết “ Ba mơi năm hoạt động của Đảng” củaChủ tịch Hồ Chí Minh, qua đây Ngời đã đánh giá về Xô Viết –Nghệ Tĩnh

- Về cuộc “Cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân” của ta trong phần

“ Phơng pháp cách mạng” đồng chí Lê Duẩn viết: “…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụngthành quả lớn nhất củaphong trào 1930- 1931– thành quả mà cuộc khủng bố trắng tàn khốc của đếquốc và phong kiến sau đó đã không thể nào xoá nổi – là ở chỗ nó khẳng địnhtrong thực tế quyền lãnh đạo và năng lực lãnh đạo cách mạng của giai cấp vô sản

mà đại biểu là Đảng ta; ở chỗ nó đem lại cho…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng nông dân niềm tin vững chắc vàogiai cấp vô sản; đồng thời đem lại cho đông đảo quần chúng công nông lòng tựtin ở sức lực cách mạng vĩ đại của mình…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng” [3;38]

Sử dụng đoạn này khi đánh giá về bài học lịch sử của phong trào 1930 – 1931

- “ Thắng lợi lớn nhất của đảng ta trong cao trào cách mạng năm

1930-1931 là đã thực hiện đợc khối liên minh công nông, do đó đã giành đợc quyềnlãnh đạo cho giai cấp công nhân.” [27; 265]

- …thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng “Đó là thắng lợi đầu tiên có ý nghĩa quyết định đối với toàn bộ tiếntrình phát triển về sau của cách mạng Trực tiếp mà nói, không có những trậnchiến đấu giai cấp rung trời chuyển đất những năm 1930- 1931, trong đó côngnông đã vung ra nghị lực cách mạng phi thờng của mình thì không thể có caotrào cách mạng năm 1936 – 1939” [3;39]

- Điều kiện cơ bản làm cho Nghệ Tĩnh trở thành đỉnh cao của cao trào cáchmạng 1930-1945:

…thì việc đa dạng hoá các nguồn tài liệu, sử dụng “Điều kiện cơ bản làm cho Nghệ Tĩnh trở thành đỉnh cao của cao tràocách mạng 1930 – 1931 do ở Nghệ Tĩnh sớm có một Đảng bộ mạnh, sớm xâydựng đợc khối liên minh công nông ngay từ khi khởi đầu phong trào cả nớc Năm

1931 ở Nghệ Tĩnh có 2011 Đảng viên, 399 hội viên công hội, 48464 hội viênnông hội và 2354 đoàn viên thanh niên cộng sản Vinh- Bến Thuỷ là một khucông nghiệp lớn, hầu hết công nhân xuất thân từ nông dân, tạo điều kiện thuậnlợi cho liên minh chiến đấu giữa hai giai cấp Nhân dân Nghệ Tĩnh có truyền