Và cùng đồng cảm đau xót trước nỗi đau của những đứa trẻ đang chịu đựng sựbạo hành ở các cơ sở mầm non tư thục cũng như sự bất bình, cảm phẫn trước nhữnghành vi đi ngược lại với đạo đức
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT
TỈNH BÌNH DƯƠNG
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT
KHOA SƯ PHẠM
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN THAM GIA
CUỘC THI SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
NĂM HỌC 2014 - 2015
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC:
BẠO HÀNH TRẺ EM Ở CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON TƯ THỤC
TẠI THỊ XÃ DĨ AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thanh Nhàn Nam, Nữ: Nữ
Dân tộc: Kinh
Lớp, khoa: C13MN02 – khoa sư phạm Năm thứ: 2 Số năm đào tạo: 3 nămNgành học: Giáo dục mầm non
Người hướng dẫn: Th.S Vũ Thị Ngọc Bích
Trang 3UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
1 Thông tin chung:
- Tên đề tài: Nạn bạo hành trẻ em ở các cơ sở mầm non tư thục
- Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thanh Nhàn
- Lớp: C13MN02 Khoa:Sư phạm Năm thứ: 2 Số năm đào tạo: 3 năm
- Người hướng dẫn: Th.S Vũ Thị Ngọc Bích
2 Mục tiêu đề tài:
Tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân bạo hành trẻ em ở các cơ sở giáo dục mầm non tưthục tại thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương Những dự đoán xảy ra cho thể chất và tâm lýcủa những trẻ em bị bạo hành sau bạo hành và những hậu quả xã hội xảy ra nếu khôngkhắc phục được tình trạng bạo lực như hiện nay Đưa ra những kiến nghị khắc phụchậu quả tình trạng bạo hành trẻ em ở các cơ sở giáo dục mầm non tư thục tại thị xã Dĩ
An, tỉnh Bình Dương
3 Tính mới và sáng tạo:
4 Kết quả nghiên cứu:
5 Đóng góp về mặt kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo, an ninh, quốc phòng và khả năng áp dụng của đề tài:
6 Công bố khoa học của sinh viên từ kết quả nghiên cứu của đề tài (ghi rõ họ tên
tác giả, nhan đề và các yếu tố về xuất bản nếu có) hoặc nhận xét, đánh giá của cơ sở
đã áp dụng các kết quả nghiên cứu (nếu có):
Ngày tháng năm
Trang 4Sinh viên chịu trach nhiệm chính đề tài
( Ký tên và ghi rõ họ tên )
Nhận xét của người hướng dẫn về những đóng góp khoa học của sinh viên thực hiện đề
tài (phần này do người hướng dẫn ghi):
Trang 5UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
THÔNG TIN VỀ SINH VIÊN CHỊU TRÁCH NHIỆM CHÍNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
I SƠ LƯỢC VỀ SINH VIÊN:
Họ và tên: Huỳnh Thanh Nhàn
Sinh ngày: 30 tháng 09 năm 1995
Nơi sinh: TP Hồ Chí Minh
Lớp: C13MN02 Khóa: 2013 - 2016
Khoa: Sư Phạm
Địa chỉ liên hệ: 22/14 đường số 14 phường 16 quận Gò Vấp, TP.HCM
Điện thoại: 0981508090 Email: thanhnhan300995@gmail.com
II QUÁ TRÌNH HỌC TẬP (kê khai thành tích của sinh viên từ năm thứ 1 đến năm đang
Trang 6Kính gửi: Ban tổ chức Giải thưởng “Tài năng khoa học trẻ Đại học Thủ Dầu Một”
Tên tôi (chúng tôi) là: Huỳnh Thanh Nhàn Sinh ngày 30 tháng 09 năm 1995
Sinh viên năm thứ: 2 Tổng số năm đào tạo: 3 năm
Lớp, khoa : C13MN02 – khoa sư phạm
Ngành học: Giáo dục mầm non
Thông tin cá nhân của sinh viên chịu trách nhiệm chính :
Địa chỉ liên hệ: 22/14 đường số 14 phường 16 quận Gò Vấp, TP.HCM
Số điện thoại (cố định, di động): 0981508090
Địa chỉ email: thanhnhan300995@gmail.com
Tôi (chúng tôi) làm đơn này kính đề nghị Ban tổ chức cho tôi (chúng tôi) được gửi đềtài nghiên cứu khoa học để tham gia xét Giải thưởng “Tài năng khoa học trẻ Đại học ThủDầu Một” năm 2014 - 2015
Tên đề tài: Bạo hành trẻ em ở các cơ sở mầm non tư thục tại thị xã Dĩ An, tỉnh BìnhDương
Tôi xin cam đoan đây là đề tài do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS Vũ Thị
Ngọc Bích ; đề tài này chưa được trao bất kỳ một giải thưởng nào khác tại thời điểm nộp hồ sơ và không phải là luận văn, đồ án tốt nghiệp.
Nếu sai, tôi (chúng tôi) xin chịu trách nhiệm trước khoa và Nhà trường
(ký, họ và tên) ( Ký tên và ghi rõ học tên )
Trang 7MỤC LỤC CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẠO HÀNH TRẺ EM Ở CÁC CƠ SỞ MẦM
NON TƯ THỤC
1.1 Lịch sử nghiên cứu đề tài 1.1.1 Thế giới
1.1.2 Việt Nam
1.2 Một số khái niệm 1.2.1 Bạo hành
1.2.2 Bạo hành trẻ em
1.2.3 Bạo hành trẻ em ở các cơ sở mầm non
1.2.4 Trường công lập, tư thục và dân lập
1.2.5 Trường mầm non tư thục
1.3 Đặc điểm trẻ em mầm non 1.3.1 Trẻ em
1.3.2 Các quy luật phát triển tâm lý trẻ em
1.3.3 Đặc điểm tâm lý của trẻ em mầm non
1.4 Ảnh hưởng của bạo hành tới dự phát triển tâm lý trẻ em
1.4.1 Bạo hành ảnh hường tới sức khỏe của trẻ
1.4.2 Bạo hành ảnh hường đến việc hình thành và phát triển nhân cách của trẻ sau này
1.4.3 Bạo hành ảnh hường đến tương lai của trẻ
Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN BẠO HÀNH TRẺ EM Ở CÁC CƠ SỞ MẦM NON TƯ THỤC TẠI THỊ XÃ DĨ AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG
2.1 Khát quát về các cơ sở giáo dục mầm non tư thục tại thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương
2.2 Thực trạng bạo hành trẻ em ở các cơ sở mầm non tư thục tại thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương
2.3 Nguyên nhân dẫn đến nạn bạo hành trẻ em ở các cơ sở mầm non tư thục tại thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương
Chương 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1 Kết luận
3.2 Kiến nghị
Trang 8PHỤ LỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Bác Hồ từng có câu nói:
Trẻ em như búp trên cànhBiết ăn biết ngủ biết học hành là ngoan
Là một vị lãnh tục của dân tộc Việt Nam, bận trăm công nghìn việc nhưng Bác
Hồ chúng ta vẫn dành những tình yêu thương đặc biệt cho các cháu thiếu nhi Bác ví
trẻ em như “búp trên cành”, hình ảnh này diễn tả đúng tráng thái tâm lý của trẻ em.
Một giai đoạn đầu đời của người khi trưởng thành – ngây thơ, tinh khiết, hồn nhiên,trong trắng Với cái lứa tuổi tinh khiết như giọt nước ban mai, trong veo như viênngọc, thì Bác rất trân trọng và nâng niu
Một cây cổ thụ một trăm năm thì luôn bắt đầu từ những mầm non bé bỏng và đờingười cũng bắt đầu từ giai đoạn thiếu nhi Muốn thành một cây cổ thụ cao lớn, khỏemạnh, luôn xanh tốt và ngập tràn ánh nắng thì phải được chăm sóc, nuôi dưỡng mộtcách cẩn thận khi còn là mầm non nho nhỏ Và muốn thành một con người cao lớn,khỏe mạnh và luôn ngận tràn hạnh phúc thì thừ giai đoạn ấu thơ phải luôn được nuôidưỡng cẩn thận từ thể chất đến tâm hồn Vì vậy, giáo dục trẻ thơ có vai trò rất quantrọng trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách con người Giáo dục mầm non
là cấp học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng đầu tiên cho sự pháttriển thể chất, nhận thức, tình cảm xã hội và thẩm mỹ cho trẻ em Những kỹ năng đầutiên mà trẻ tiếp thu được ở trường mầm non là điều kiện để trẻ tiếp thu hoàn thiện bảnthân, hướng tới thành công cho cuộc sống sau này, như nhà giáo dục người Ý Maria
Montessori đã từng nói: “Trong mỗi đứa trẻ đề có những tài năng tiềm ẩn Sự chuẩn
bị kỹ càng từ lúc đầu đời chính là chìa khóa thành công cho tương lai mỗi cháu”
Cùng với sự phát triển toàn ngành, giáo dục mầm non ở nước ta đã và đang được
sự quan tâm đúng mức của các cấp chính quyền Đảng ta đã xác định, giáo dục mầmnon là vấn đề có tầm chiến lược lâu dài trong việc phát triển nguồn nhân lực chấtlượng cao của đất nước Do vậy, trong những năm qua, giáo dục mầm non đã cónhững chuyển biến tích cực: tỉ lệ trẻ em đến lớp tăng, cơ sở trường lớp được xây dựngkhang trang, sạch sẽ, đội ngũ giáo viên mầm non được bổ sung về số lượng và tùngbước được nâng cao trình độ nghiệp vụ, chuyên mô Số lượng trường mầm non xây
Trang 10dựng mới không ngừng tăng lên, ngoài trường công thì số lượng trường tư và dân lậptăng nhanh đáng kể
Bên cạnh những thành tích đáng ghi nhận, thì giáo dục mầm non đang tồn tạinhiều điểm yếu và bất cập Số lượng trường tư tăng nhanh nhưng chất lượng giáo dục
có sự đảm bảo hay không thì không thể quản ý được Vì vậy, tình trạng trẻ em bị bạohành trong nhà trường nhất là các cơ sở giáo dục mầm non tư thục còn xảy ra ở mức
độ khá nghiêm trọng Các hình thức bạo lực đối với trẻ em là: chữi mắng thô tực, dùngđòn roi để trấn áp, để lại hậu quả hết sức nặng nề về thể chất và tinh thần cho trẻ Từnăm 2009 đến 2014, hiện tượng bạo hành trẻ em đã xuất hiện và bùng phát thành mộthiện tượng, vấn đề gây sốc, làm cả xã hội phái giật mình vì sự xuống cấp trầm trọng vềđạo đức của một bộ phận nhóm người đang tồn tại trong xã hội Đâu sẽ là nguyên nhângây ra những nạn bạo hành như vậy Đó có thể là do sự thiếu hiểu biết, thiếu chuyênmôn dẫn tới thiếu kỹ năng nuôi dạy, giáo dục trẻ Bên cạnh đó là sự bất cập trong quản
lý giáo dục mầm non Cũng có thể do vì thành tích, vì lợi nhuận kinh doanh, những vụ
bê bối trong giáo dục mầm non tư thúc liên quan đến bạo hành trẻ – ít được biết đến,trừ khi chuyện đã đến mức “động trời” Không ai phủ nhận, cũng nhờ sự cởi mở,thông thoáng trong cơ chế, để việc xã hội hoá giáo dục mầm non đạt được nhiều thànhtích Dẫu rằng chế độ, lương bổng cho cán bộ, giáo viên ngành này còn rất thiếu thốn.Nhưng vẫn cần những người có tâm huyết và nghiệp vụ, chứ không thể tuyển… bất
cứ ai chưa có việc làm là… làm bảo mẫu được Đâu thật sự là nguyên nhân và đâu sẽ
là giải pháp để có thể làm giảm tải nạn bạo hành trẻ em ở các cơ sở mầm non tư thục
Và cùng đồng cảm đau xót trước nỗi đau của những đứa trẻ đang chịu đựng sựbạo hành ở các cơ sở mầm non tư thục cũng như sự bất bình, cảm phẫn trước nhữnghành vi đi ngược lại với đạo đức và pháp luật, do đó nhóm sinh viên quyết định thựchiện đề tài nghiên cứu về nạn bào hành trẻ em ở các cơ sở mầm non tư thục như gópmột tiếng nói cùng với xã hội để phòng chống hiện tượng bạo lực trẻ em, để thế hệ trẻ
em Việt Nam được sống và phát triển một cách hoàn thiện về thể chất lẫn tinh thần
2 Mục tiêu nghiên cứu
Tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân bạo hành trẻ em ở các cơ sở giáo dục mầm non
tư thục tại thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương Những dự đoán xảy ra cho thể chất và tâm
lý của những trẻ em bị bạo hành sau bạo hành và những hậu quả xã hội xảy ra nếukhông khắc phục được tình trạng bạo lực như hiện nay Đưa ra những kiến nghị khắc
Trang 11phục hậu quả tình trạng bạo hành trẻ em ở các cơ sở giáo dục mầm non tư thục tại thị
5 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng khảo sát là những hành vi bạo lực trẻ em ở các cơ sở giáo dục mầm non tư thục ở thị xã Dĩ An tỉnh Bình Dương
6 Giả thuyết khoa học
Thực trạng bạo hành trẻ em ở các cơ sở giáo dục mầm non tư thục ở Việt Namđang có xu thế gia tăng và rất nghiêm trọng Bạo hành trẻ em gây ra những hậu quảnghiêm trong về thể chất lẫn tinh thần cho trẻ em sau này Thực trạng bạo hành trẻ em
có thể từ những việc mọc lên các cơ sở mầm non tư thục, sự kiểm soát của chínhquyền, các cơ sở giáo dục mầm non tư thục tuyển dụng các giáo viên mầm non chưaqua đào tạo
7 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Phương pháp thu thập thông tin qua kênh thông tin đại chúng
Trang 12Chương 3: Kết luận và kiến nghị bạo hành trẻ em ở các cơ sở mầm non tư thục thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương
Trang 13Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẠO HÀNH TRẺ EM
Ở CÁC CƠ SỞ MẦM NON TƯ THỤC
Nghiên cứu được thực hiện dựa trên cơ sở nguyên tắc của chủ nghĩa duy vật biệnchứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, luôn xem xét sự vật hiện tượng trong một quátrình phát triển và những mối liên hệ phổ biến Áp dụng quan điểm này, nghiên cứubạo hành của các giáo viên mầm non ở các trường mầm non tư thục thị xã Dĩ An tỉnhBình Dương đối với trẻ em trong mối liên hệ với các yếu tố tâm lý, kinh tế, xã hội ảnhhưởng đến trẻ em
1.1 Lịch sử nghiên cứu
1.1.1 Thế giới
Vấn đề về bạo hành, xâm hại đến trẻ am đã được các tổ chức và nhiều quốc gia
đặc biệt quan tâm.“Bạo lực tẻ em xảy ra ở mọi quốc gia và mọi nền văn hóa” Giám đốc Điều hành Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) Anthony Lake cho biết “Bất
cứ khi nào và bất cứ nơi đâu có trẻ em bị bạo lực là chúng ta phải cho mọi người thấy
sự phẫn nộ và giận dữ Chúng ta phải cho mọi người thấy những điều họ chưa thấy về bạo lực trẻ em”
Năm 1990, Công ước Liên Hợp quốc về Quyền trẻ em được ban hành, quy địnhrằng tất cả trẻ em ở khắp nơi đều có quyền được bảo về khỏi tất cả các hình thức bạolực
Tháng 12 năm 2013, UNICEF đã tổ chức hội thảo về “Nghiên cứu nguyên nhân bạo lực đối với trẻ em”, xác định các yếu tố liên quan tới việc gây ra các hình thức bạo
lực với trẻ, đồng thời đề xuất những giải pháp can thiếp của quốc gia trong pòng,chống bạo lực Nghiên cứu được thực hiện ở 4 khu vực trên thế giới, trong đó có NamPhi ( tại Zimbabwe ), Đông Á ( tại Việt Nam ), Mỹ La tinh ( tại Peru ), Nam Âu ( tạiItalia )
Tại một số quốc gia cũng đề cập tới tình trạng bạo lực ở trẻ em: “Tiếp xúc trẻ em
bị bạo hành trong gia đình và xã hội” Gayla Margolin and Elane B.Gordis, trường đại học Nam California ( Tạp chí Annual reviews ), “Báo cáo về nghiên cứu bạo hành trẻ
em trong trường ở Kosovo” (UNICEF/9 – 2005); “Bạo lực trẻ em trong trường học” (Tổ chức Plan International – Thailan); “Bạo lực trẻ em trong nhà trường và môi trường giáo dục”, Mariella Furrer (UNICEF/11 – 2006) : “Bạo lực trẻ em trong
Trang 14trường ở Lebanon, Moroco and Yemen” ( Tổ chức Save the Children – Swedne ):
“Bạo lực trẻ em trong trường học ở Trung Đông và Bắc Phi – Tình trạng, nguyên nhân và giải pháp” (UNICEF/2005).
1.1.2 Việt Nam
Tại Việt Nam, đã có nhiều hội thảo và đề tài nghiên cứu về tình hình bạo hành trẻ
em trong gia đình, trong trường học và ngoài xã hội Tháng 5/2009 tại TP Hồ Chí
Minh diễn ra hội thảo “Bạo hành trẻ em trong gia đình và nhà trường hiện nay – thực trạng và giải pháp” – do Viên nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh phối
hợp với Trung tâm tư vấn FDC tổ chức ngày 27/5/2009 tại TP Hồ Chí Minh với nhiều
bài nghiên cứu của nhiều tác giả: “Cần phải ngăn chặn bạo hành trẻ em trong nhà trường để con em chúng ta được phát triển lành mạnh”, Nguyễn Thị Thương, Giám đốc Trung Tâm FDC: “Bạo hành trẻ em ở lứa tuổi mẫu giáo, tiểu học – đôi điều suy nghĩ” của Nguyễn Thị Kim Bắc, Trung tâm tư vấn FDC; “Bạo hành trẻ em trong gia đình và nhà trường”, ThS Lê Thị Ngọc Dung, Viện nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh: “Một số vấn bạo hành trẻ em trong nhà trường và gia đình hiện nay” Th.S Nguyễn Thị Mỹ Linh: “Thực trạng bạo lực trẻ em ở nước ta hiện nay – giải pháp”
.TS Nguyễn Hải Hữu Trên một số tờ báo nhiều học giả, nhà nghiên cứu cũng đưa ra
những nhận định, những ý kiến về vấn đề bạo hành trẻ em trong trường học: “Đề xuất kiểm soát tình trạng bạo hành trẻ mầm non” Trịnh Viết Then, Báo Vnexpress: “Vì sao trẻ bị bạo hành”, Trường Yên, Báo BBC Tiếng Việt: “Nguyên nhân bạo hành trẻ mầm non” Hồng Ân, báo dân trí: “Những tổn hại trong tâm lý trẻ bị bạo hành”.
Huỳnh Văn Sơn, báo giáo dục
Trang 15sai khiến hay áp lực người khác làm theo ý mình Mặt khác, một người hôn phối cóquyền từ chối chuyện ăn nằm với người phối ngẫu nếu họ không cảm thấy thích thú.
Sự tôn trọng lẫn nhau trong hôn nhân là một hình thức biểu lộ khác của tình thươnggiữa hai vợ chồng Đối với con cái, chúng ta có thể biểu lộ sự bạo hành bằng sự ruồngrẫy, dè xẽn tình thương, hay giảm sút chuyện săn sóc dành cho chúng như là một vũkhí giúp chúng ta đạt được những điều chúng ta muốn làm Nếu trong thời thơ ấu,chúng ta đã từng bị đánh đập, la mắng, bị cưỡng hiếp hoặc ép buộc làm những chuyện
gì mà chúng ta không muốn thì chúng ta đã bị bạo hành Một đứa trẻ bị bạo hànhthường rất cộc cằn, cảm thấy cô đơn, hay xa lánh bạn bè, lơ là hoặc bỏ ngang việc học.Nếu chúng ta lớn lên trong một môi trường mà cha mẹ chúng ta thưòng gây gổ, lamắng nhau, chúng ta sẽ dễ dàng trở thành những người có khuynh hướng bạo hành đốivới kẻ khác Một người chồng/vợ mà dễ dàng sử dụng những lời la mắng, hay đánhđập người hôn phối hay con cái của mình những khi có chuyện gì bất đồng ý kiếntrong gia đình có thể chính họ là nạn nhân của sự bạo hành trong quá khứ Chúng tathường lập lại những gì đã xãy đến cho chúng ta trong quá khứ trên chính những ngườithân của chúng ta ngày hôm nay
Một đứa trẻ đã từng bị bạo hành (hay chứng kiến cảnh bạo hành) thường tỏ ra giận dữ,gắt gỏng, buồn chán, ăn ngủ bất thường hoặc hay bị ám ảnh là sẽ bị bỏ rơi Những nạnnhân của sự bạo hành thường bị những triệu chứng của sự Rối Loạn Và Căng ThẳngHậu Chấn Thương (Post Traumatic Stress Disorder, PTSD) như:Căng thẳng thườngxuyên, Giận dữ vô cớ, Bị ám ảnh bởi khung cảnh của biến cố gây nên sự chấn thương,hay bị ác mộng, đè nén tình cảm, ngủ không yên, cảm thấy tội lỗi, chán chường,chứng lơ đãng, tránh né những gì có thể làm gợi lại biến cố gây chấn thương Mộtngười lớn lên trong môi trường có bạo hành sẽ có khuynh hướng dễ bị hư hỏng, dễgiận dỗi, không thích hợp với xã hội, học hành kém Người ấy dễ sa vào những sa đọa,nghiện ngập về rượu, thuốc lá hoặc ma túy, hay có vấn đề với pháp luật Có khuynhhướng lẫn tránh người khác, tính tình nhút nhát, hay lo sợ, thiếu tự tin
Nếu người hôn phối của bạn là một người bạo hành, bạn sẽ cảm thấy chán đời Suốtngày bạn thường bị ám ảnh, khổ sở bởi những hành động hay lời nói bạo hành, cayđộc của vợ/chồng Bạn thường cảm thấy lạnh nhạt, xa vắng với con cái, hoặc làmnhững cử chỉ bất thường làm con cái mình cảm thấy bất an, xa lánh mình Trong mộtgia đình mà vợ hay chồng có vấn đề bạo hành với nhau thì con cái và những người
Trang 16khác trong gia đình đều bị ảnh hưởng lây như chính họ là nạn nhân trực tiếp của sựbạo hành
Trong một gia đình dù hiển nhiên là có rất nhiều vấn đề với sự bạo hành và ngược đãi,bạn có thể không dám thừa nhận là gia đình mình đang có vấn đề này vì yếu đuối, vì
sợ phải chịu trách nhiệm phải đối phó và giải quyết vấn đề này Nhưng nếu bạn vượtqua được sự quan tâm về thể diện thì bạn sẽ nhận thức rõ hậu quả của việc làm ngơ với
sự bạo hành và ngược đãi đang xãy ra trong gia đình bạn
Chúng tôi có thể giúp bạn vượt qua được sự sợ hãi, yếu đuối khi bạn muốn đối diệnvới vấn đề bạo hành Chúng tôi sẽ giúp các bạn chữa lành tất cả những thương tích do
sự bạo hành và ngược đãi đã xãy đến cho bạn và những người thân của bạn
1.2.2 Bạo hành trẻ em mầm non
Là những hành vi thô bạo, biểu hiện trạng thái tâm lý tức giận của cô giáo, gâythương tích, lăng nhục về tinh thần, xúc phạm danh dự nhân phẩm trẻ ở lứa tuổi mầm
non để gây nên những “sang chấn tâm lý” Bạo hành với trẻ mầm non có hai hình
thức chính là bạo hành về thể xác và bạo hành về tinh thần
Bạo hành về thể xác: Là hành vi ngược đãi, đánh đập,…của giáo viên mầm nongây ra những tổn thương trên thân thể của trẻ Bạo hành thân thể có nhiều mức độ khácnhau:
Mức độ nhẹ: Ngắt hoặc véo làm cho đau, hậuq quả để lại là những vết bầm tím,vệt hằn trên da
Mức độ vừa: Giáo viên giật, kéo tóc trẻ, dùng tay chân hoặc kết hợp các dụng
cụ : thước, roi, thìa…để đánh đập trẻ ở mức độ nhẹ Hậu quả làm trẻ đau đớn, để lạinhững vết thương, những vết bầm tím lớn… trên thân thể trẻ
Mức độ nặng: Giáo viên dùng tay chân kết hợp các vật dụng đánh đập trẻ ở mức
độ nặng, hậu quả gây ra những vết thương lớn, vết thương bên trong, gây gãy xương,làm tàn tật…và nặng hơn có thể gây tử vong cho trẻ
Bạo hành về tinh thần: là những lời nói, thái độ, hành vi ngược đãi hoặc sỉ nhục củagiáo viên làm tổn hại đến tâm lý của trẻ Bạo hành tinh thần chia làm hai loại:
Bạo hành trực tiếp: có nghĩa là trẻ trực tiếp là nạn nhân bị giáo viên chửi mắng, sỉnhục, dùng những từ ngữ thô lỗ ảnh hưởng tới nhân phẩm và tâm lý trẻ
Bạo hành gián tiếp: Có nghĩa là trẻ khôg phải là nạn nhân mà chỉ là người chứngkiến những hành vi bạo hành của giáo viên đối với những trẻ khác
Trang 17Dù dưới hình thức gì đi nữa, thì những hành vi bạo hành của giáo viên đối với trẻmầm non cũng gây ra những ảnh hưởng tâm sinh lý nặng nề cho trẻ
Những trẻ bị bạo hành sẽ ngại giao tiếp và khó thiết lập quan hệ với người lớn, nhất làgiáo viên trong các cơ sở giáo dục.Trẻ bị bạo hành sẽ có cách nhìn và suy nghĩ khôngtốt về bảo mẫu và giáo viên Trẻ có cảm giác sợ hãi khi đến lớp học, từ đó xuất hiệnnhững dấu hiệu trầm cảm, lo âu, sợ sệt
Những hành động bạo hành của các bảo mẫu có thể gây phản ứng chống đối hoặcphòng vệ ở trẻ, khiến trẻ phát triển tính chống đối, ngang bướng, lầm lì, ít nói, mất tựtin Đặc biệt nguy hiểm là trẻ có thể bắt chước các cô giáo, và từ đó, phát triển tính bạolực sau này
Ngoài ra, trẻ bị bạo hành còn chịu ảnh hưởng nặng nề về mặt sinh lý, những tổnthương cơ thể từ việc bạo hành sẽ gây hậu quả nặng nề cho sự phát triển sinh lý củatrẻ Nhiều trường hợp bạo hành có thể làm trẻ bị nứt, gãy xương, để lại những tổnthương nội tạng, gây di chứng co giật, động kinh, chậm phát triển
Bạo hành trẻ em là một hiện tượng không những đi ngược lại với đạo đức ngườiViệt Nam mà còn vi phạm Luật Bảo Vệ, Chăm Sóc Giáo Dục Trẻ Em Của Việt Nam
Luật của Quốc Hội Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam(Số 25/2004 QH11 ngày 25 tháng 6 năm 2004 về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục
trẻ em)TRÍCH PHẦN 1
Trang 18nhà nước tạo điều kiện trong việc bảo vệ chăm sóc và giáo dục Trẻ em tàn tật, trẻ em
có khuyết tật được nhà nước và xã hội giúp đỡ trong việc điều trị, phục hồi chức năng
để hòa nhập vào cuộc sống xã hội được thu nhận vào các trường lớp đặc biệt
Trẻ em khong nơi nương tựa, được nhà nước và xã hội tổ chức chăm sóc, nuôidạy
Điều 8:
Trẻ em được nhà nước và xã hội tôn trọng, bảo vệ tính mạng thân thể, nhân phẩm
và danh dự; được bày tỏ ý kiến và nguyện vọng của mình về những vấn đề có liênquan
Nghiêm cấm việc ngược đãi, làm nhục, hành hạ, ruống bỏ trẻ em; bắt trộm, bắtcóc mua bán, đánh tráo trẻ em; kích động lôi kéo ép buộc trẻ em thực hiện những hành
vi vi phạm pháp luật hoặc làm những việc có hại đế sự phát triển lành mạnh của trẻem
Điều 9:
Trẻ em được chăm sóc, bảo vệ sức khỏe Trẻ em dưới 6 tuổi được chăm sóc sứckhỏe ban đầu, được khám bệnh, chữa bệnh không phải trả tiền tại các cơ sở y tế củaNhà nước theo quy định của Hội đồng bộ trường Cơ quan y tế Nhà nước có tráchnhiệm theo dõi, hướng dẫn, tổ chức thực hiện việc phòng bệnh và khám sức khỏe định
kỳ cho trẻ em
Nghiêm cấm việc sử dụng lao động trẻ em trái quy định của pháp luật, có hại cho
sự phát triển bình thường của trẻ em
Điều 11:
Trẻ em có quyền vui chơi giải trí lành mạnh, được hoạt động văn hóa, văn nghệ,thể dục thể thao phù hợp với lứa tuổi Nhà nước khuyến khích và bảo trợ việc xâydựng bảo vệ sử dụng tốt những cơ sở vật chất, kỹ thuật và phương tiện phục vụ trẻ emhọc tập sinh hoạt vui chơi
Nghiêm cấm việc sử dụng những cơ sở vật chất phương tiện công cộng dành choviệc học tập vui chơi giải trí của trẻ vào mục đích khác
Điều 18:
Nhà trẻ, trường, lớp mẫu giáo phải có những điều kiện cần thiết để bảo đảm chấtlượng nuôi dạy trẻ em, thực hiện tốt mục tiêu giáo dục của Nhà nước
Trang 19Cô nuôi dạy trẻ giáo viên, tổng phụ trách Đội phải được đào tạo, bồi dưỡng vềchuyên môn, nghiệp vụ, phải có sức khỏe, có phẩm chất đạo đức tốt, yêu nghề, yêu trẻ,bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ.
Điều 20:
Ủy ban bảo vệ và chăm sóc trẻ em có nhiệm vụ giúp Hội đồng bộ trưởng, ủy bannhân dân cùng cấp hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và giám sát việc thực hiện kế hoạchbảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; tổ chức sự phối hợp giữa các cơ quan Nhà nước,
tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế có liên quan để thực hiện việc bảo vệ, chăm sóc và giáodục trẻ em
Người xâm phạm quyền trẻ em, ngược đãi, làm nhục, hành hạ, ruồng bỏ trẻ em;kích động, lôi kéo, ép buộc trẻ em thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật, thiếutinh thần trách nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ emlàm hại đến sự phát triển bình thường của trẻ em hoặc vi pham các quy định khác củaLuật này, thì tùy theo mức độ mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứutrách nhiệm hình sự
1.2.3 Cơ sở giáo dục
Cơ sở giáo dục là đơn vị cơ sở giáo dục, nằm trong hệ thống giáo dục quốc dânđược thành lập theo qui hoạch của Nhà nước hoặc do một cơ sở tư nhân thành lập;thực hiện chương trình giáo dục dạy học do Bộ Giáo dục và Đào tạo qui định nhằmphát triển sự nghiệp giáo dục Cơ sở giáo dục phải đảm bảo đủ các điều kiện như: Cán
bộ quản lý, giáo viên dạy các môn học, nhân viên hành chính, bảo vệ, y tế có cơ sởvật chất, trang thiết bị phục vụ giảng dạy và học tập; có đủ những điều kiện về tàichính theo qui định của Bộ Tài chính Cơ sở giáo dục được tổ chức theo các loại hìnhcông lập, bán công, dân lập và tư thục
Cơ sở giáo dục nhà trẻ là đơn vị giáo dục cơ sở của ngành học mầm non, cóchức năng thu nhận các cháu từ 3 tháng tuổi đến 3 tuổi để nuôi, dạy và chăm sóc theo
Trang 20phương pháp khoa học, nhằm phát triển toàn diện cho trẻ Nhà trẻ chia thành nhiềunhóm trẻ, trong nhà trẻ có thể có cả các lớp mẫu giáo Nhà trẻ do một ban giám hiệu
có hiệu trưởng phụ trách.Cơ sở giáo dục mẫu giáo là đơn vị giáo dục cơ sở của ngànhhọc mầm non, có chức năng thu nhận để chăm sóc giáo dục trẻ em từ 3 đến 6 tuổi,chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 Cơ sở giáo dục mẫu giáo gồm có các lớp mẫu giáo và cóthể có cả nhóm trẻ Cơ sở do một ban giám hiệu có hiệu trưởng phụ trách
Cơ sở giáo dục nhóm trẻ độc lập là các nhóm trẻ hoạt động không phụ thuộc bất cứmột nhà trẻ, trường mẫu giáo nào Nó có thể nằm trong các trường phổ thông hoặc ởcác gia đình có nhận trông trẻ từ 3 tháng đến 3 tuổi Cơ sở giáo dục mẫu giáo độc lập
là các lớp mẫu giáo hoạt động không phụ thuộc vào bất cứ một cơ sở giáo dục mầmnon nào Nó có thể nằm trong các cơ sở giáo dục phổ thông hoặc ở các gia đình cónhận trông trẻ từ 3 tuổi đến 6 tuổi
1.2.4 Cơ sở giáo dục mầm non tư thục
Nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo dân lập tư thục là cơ sở giáo dụcmầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa ViệtNam, do tổ chức xã hội, tổ chức xã hội-nghề nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc cá nhânthành lập khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép Nguồn đầu tư xây dựng
cơ sở vật chất và bảo đảm kinh phí hoạt động là nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước Nhà trường, nhà trẻ tư thục, có tư cách pháp nhân, con dấu và được mở tài khoảnriêng
Điều kiện thành lập trường mầm non tư thục:
Nhà trường phải phù hợp quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục, đáp ứng yêu cầuphát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ em đi học
Có từ ba nhóm trẻ, lớp mẫu giáo trở lên với số lượng ít nhất 50 trẻ em và cókhông quá 15 nhóm trẻ, lớp mẫu giáo
Có đủ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên theo tiêu chuẩn quy định: Chủ tịchHội đồng quản trị phải có phẩm chất, đạo đức tốt, có bằng trung cấp chuyên nghiệp trởlên, có đủ sức khoẻ, khi được đề cử không quá 65 tuổi; Hiệu trưởng phải có bằng trungcấp sư phạm mầm non trở lên, có uy tín về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống,chuyên môn, nghiệp vụ, có sức khoẻ tốt; Giáo viên và nhân viên phải có phẩm chất,đạo đức tốt, thương yêu và tôn trọng trẻ em, sức khoẻ tốt, không mắc bệnh truyềnnhiễm
Trang 21Có cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định: Trường được đặt tại khu dân cưphù hợp quy hoạch chung, thuận lợi cho trẻ em đến trường, lớp; Khuôn viên củatrường phải có tường bao ngăn cách với bên ngoài, có cổng bảo đảm an toàn cho trẻem; Phòng sinh hoạt chung có diện tích trung bình tối thiểu 1,5m2 cho một trẻ; Phòngngủ có diện tích trung bình tối thiểu 1,2m2 cho một trẻ; Phòng vệ sinh có diện tíchtrung bình tối thiểu 0,4m2 cho một trẻ.
Quy định mới về tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục (30/07/2008):
Ngày 25/7/2008, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Hiển đã kýQuyết định số 41/2008/QĐ-BGDĐT ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động trườngmầm non tư thục, thay thế cho Quyết định số 1447/1994/QĐ-BGD&ĐT ngày02/6/1994 Quy chế này quy định tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục, baogồm: Thành lập, sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt động, giải thể nhà trường, nhà trẻ,nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập tư thục; Cơ cấu tổ chức quản lý và hoạt động; Tàichính, tài sản; Giáo viên, nhân viên và trẻ em; Thanh tra, kiểm tra, khen thưởng và xử
lý vi phạm Sau đây chúng tôi xin giới thiệu một số nội dung cơ bản của Quy chế này
Điều kiện thành lập nhà trường, nhà trẻ tư thục:
Nhà trường, nhà trẻ tư thục được Uỷ ban nhân dân cấp huyện cho phép thànhlập khi bảo đảm các điều kiện sau: phù hợp với quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục,đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tạo điều kiện thuận lợi chotrẻ em đi học, có từ ba nhóm trẻ, lớp mẫu giáo trở lên với số lượng ít nhất 50 trẻ em và
có không quá 15 nhóm trẻ, lớp mẫu giáo, có đủ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viêntheo tiêu chuẩn, có cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định
Hồ sơ thành lập nhà trường, nhà trẻ tư thục:
Hồ sơ đề nghị cho phép thành lập nhà trường, nhà trẻ tư thục gồm: đề án thànhlập nhà trường, nhà trẻ tư thục, tờ trình về Đề án thành lập, cơ cấu tổ chức và hoạtđộng của nhà trường, nhà trẻ tư thục dự thảo Quy chế tổ chức và hoạt động nội bộ củanhà trường, nhà trẻ tư thục, bản cam kết đảm bảo an toàn và thực hiện nuôi dưỡng,chăm sóc, giáo dục trẻ em, ý kiến bằng văn bản của phòng giáo dục và đào tạo về việccho phép thành lập nhà trường, nhà trẻ tư thục, báo cáo giải trình của tổ chức, cá nhânxin thành lập trường về việc tiếp thu ý kiến của phòng giáo dục và đào tạo và báo cáothực hiện các ý kiến chỉ đạo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện (nếu có), bản cam kếttrong thời gian không quá 3 năm kể từ ngày có quyết định cho phép thành lập sẽ xây
Trang 22dựng xong trường, lớp và đầu tư trang thiết bị đảm bảo quy mô, chất lượng nuôidưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ theo Đề án thành lập, văn bản xác nhận của cấp có thẩmquyền về khả năng tài chính và cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu hoạt động của trường;quyền sử dụng đất hoặc giao đất Nếu là thuê địa điểm, thuê nhà, thuê đất thì phải cógiấy tờ thuê phù hợp với pháp luật hiện hành.
Thủ tục thành lập nhà trường, nhà trẻ tư thục:
Phòng giáo dục và đào tạo nhận hồ sơ, xem xét các điều kiện theo quy địnhtrên Sau khi xem xét, Phòng giáo dục và đào tạo có ý kiến bằng văn bản và gửi hồ sơxin thành lập nhà trường, nhà trẻ tư thục đến Uỷ ban nhân dân cấp huyện
Trong thời hạn 45 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Uỷ ban nhândân cấp huyện ra quyết định cho phép thành lập nhà trường, nhà trẻ tư thục theo quyđịnh Trường hợp không cho phép thành lập, Uỷ ban nhân dân cấp huyện có văn bảnthông báo lý do và hướng giải quyết cho Phòng giáo dục và đào tạo Phòng giáo dục
và đào tạo thực hiện chỉ đạo của Uỷ ban nhân dân cấp huyện, trả lời tổ chức hoặc cánhân xin mở trường
Tiêu chuẩn của hiệu trưởng, giáo viên, nhân viên:
Hiệu trưởng nhà trường, nhà trẻ tư thục phải có đủ tiêu chuẩn sau: hiệu trưởngnhà trường, nhà trẻ tư thục là công dân nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam,được Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện quyết định công nhận hoặc miễn nhiệmtheo đề nghị của phòng giáo dục và đào tạo, khi được đề cử không quá 65 tuổi Nhiệm
kỳ của Hiệu trưởng là 5 năm Hiệu trưởng nhà trường, nhà trẻ tư thục phải bảo đảmcác tiêu chuẩn sau: có bằng trung cấp sư phạm mầm non trở lên, chấp hành đúng chủtrương, chính sách và pháp luật của Đảng và Nhà nước, có uy tín về phẩm chất chínhtrị, đạo đức, lối sống, chuyên môn, nghiệp vụ, có sức khoẻ tốt, đủ năng lực tổ chức,quản lý theo chức năng nhiệm vụ được giao, có chứng chỉ hoàn thành chương trình bồidưỡng nghiệp vụ quản lý giáo dục
Giáo viên, nhân viên phải có đủ tiêu chuẩn sau: là công dân nước Cộng hoà xãhội chủ nghĩa Việt Nam, chấp hành đầy đủ chủ trương, chính sách và pháp luật củaNhà nước, có phẩm chất, đạo đức tốt, thương yêu và tôn trọng trẻ em, sức khoẻ tốt,không mắc bệnh truyền nhiễm, giáo viên mầm non phải có bằng trung cấp sư phạmmầm non, đối với những người có bằng tốt nghiệp trung cấp sư phạm khác, phải có
Trang 23chứng chỉ bồi dưỡng sư phạm mầm non ít nhất là 30 ngày Nhân viên y tế, kế toán cóbằng trung cấp theo chuyên môn được giao;
Đối với nhóm trẻ, lớp mẫu giáo có trẻ dân tộc thiểu số, người nuôi dạy trẻ phảinói tiếng Việt và có khả năng giao tiếp với trẻ bằng tiếng dân tộc;
Đối với những nơi khó khăn, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo được thành lập có thể chỉnhằm đáp ứng nhu cầu gửi trẻ của các gia đình, người nuôi dạy trẻ phải được bồidưỡng chuyên môn giáo dục mầm non tối thiểu 3 tháng do cơ quan quản lý giáo dụcđịa phương tổ chức Điều đó phải được ghi cụ thể trong hồ sơ xin thành lập nhóm trẻ,lớp mẫu giáo
Những hành vi giáo viên và nhân viên không được làm: xúc phạm danh dự,nhân phẩm, xâm phạm thân thể trẻ em và đồng nghiệp, xuyên tạc nội dung giáo dục,đối xử không công bằng với trẻ em, bớt xén khẩu phần ăn của trẻ, làm việc riêng khiđang tổ chức các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ, giáo viên không được
bỏ giờ, bỏ buổi dạy, cắt xén chương trình nuôi dưỡng chăm sóc, giáo dục, có biểu hiệntiêu cực trong nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ
Chế độ tài chính
Nhà trường, nhà trẻ tư thục hoạt động trên nguyên tắc tự cân đối thu chi, tự chủ,
tự chịu trách nhiệm về tài chính Thực hiện các quy định của pháp luật về chế độ kếtoán, kiểm toán, thanh tra của cơ quan có thẩm quyền theo quy định hiện hành; Thựchiện chế độ quản lý tài chính, chế độ kế toán, thống kê và chế độ chính sách theo quyđịnh của Nhà nước đối với các đơn vị ngoài công lập trong lĩnh vực giáo dục
Ngoài những nội dung cơ bản trên, trong Quy chế còn quy định về điều kiện vàthủ tục đăng ký thành lập nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập tư thục; Cơ cấu tổ chức vàquản lý hoạt động của Nhà trường, nhà trẻ tư thục, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập tưthục; Quan hệ giữa nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập tư thục với giađình và xã hội; Huy động vốn, chế độ thu, chi, quản lý và sử dụng tài chính; Yêu cầu
về cơ sở vật chất, trang thiết bị đối với nhà trường, nhà trẻ tư thục
Trang 241.3 Đặc điểm tâm lý trẻ em:
1.3.1 Trẻ em:
Về mặt sinh học, trẻ em là con người ở giữa giai đoạn từ khi sinh và tuổi dậythì Định nghĩa pháp lý về một "trẻ em" nói chung chỉ tới một đứa trẻ, còn được biếttới là một người chưa tới tuổi trưởng thành
Trẻ em cũng có thể được hiểu trong mối quan hệ gia đình với bố mẹ (như contrai và con gái ở bất kỳ độ tuổi nào) hoặc, với nghĩa ẩn dụ, hoặc thành viên nhóm trongmột gia tộc, bộ lạc, hay tôn giáo, nó cũng có thể bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi một thờigian, địa điểm cụ thể, hoặc hoàn cảnh, như trong "một đứa trẻ vô tư" hay "một đứa trẻcủa những năm sáu mươi
Hiệp ước về Quyền Trẻ em của Liên hiệp quốc định nghĩa một đứa trẻ là
"Mọi con người dưới tuổi 18 trừ khi theo luật có thể áp dụng cho trẻ em, tuổi trưởng thành được quy định sớm hơn” Hiệp nước này được 192 của 194 nước thành viên phê
duyệt Luật Bảo vệ và chăm sóc trẻ em của Việt Nam năm 2004 quy định trẻ em làcông dân Việt Nam dưới 16 tuổi Một số định nghĩa tiếng Anh của từ trẻ em baogồm thai nhi Về mặt sinh học, một đứa trẻ là bất kỳ ai trong giai đoạn pháttriển của tuổi thơ ấu, giữa sơ sinh và trưởng thành Trẻ em nhìn chung có ít quyền hơnngười lớn và được xếp vào nhóm không để đưa ra những quyết định quan trọng, và vềmặt luật pháp phải luôn có người giám hộ
Công nhận thời thơ ấu như là một trạng thái khác nhau từ bắt đầu tuổi trưởngthành xuất hiện trong các thế kỷ 16 và 17 Xã hội đã bắt đầu liên quan đến trẻ emkhông phải là một người lớn thu nhỏ nhưng là một người của một cấp dưới của sựtrưởng thành cần người lớn bảo vệ, thương yêu và nuôi dưỡng Sự thay đổi này có thểđược xem xét trong các bức tranh: Trong thời Trung cổ, trẻ em được mô tả trong nghệthuật như người lớn thu nhỏ với không có đặc điểm trẻ con Trong thế kỷ 16, hình ảnhcủa trẻ em bắt đầu có sự khác biệt về yếu tố trẻ con Từ cuối thế kỷ 17 trở đi, trẻ em đãđược hiển thị qua các trò chơi Đồ chơi và văn học cho trẻ em cũng bắt đầu phát triểnvào thời điểm này
Các thái độ xã hội về trẻ em thay đổi trên khắp thế giới tuỳ theo nền văn hoá.Những thái độ đó đã thay đổi theo thời gian Một cuộc nghiên cứu năm 1988 về thái
độ của châu Âu về tính trung tâm của trẻ em phát hiện rằng Italia là quốc gia đề cao
Trang 25tính trung tâm của trẻ em nhất và Hà Lan ít đề cao nhất, với các quốc gia khác, như
Áo, Anh Quốc, Ireland và Tây Đức nằm ở giữa
Độ tuổi theo đó trẻ em bị coi là phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình cũngthay đổi theo thời gian, và nó được phản ánh theo cách chúng được đối xử tại cácphiên toà của pháp luật Thời La Mã, trẻ em bị coi là không có lỗi về các tội phạm,một lập trường sau này được Nhà thờ chấp nhận Ở thế kỷ 19, trẻ em chưa tới bảy tuổiđược cho là không phải chịu trách nhiệm về tội lỗi Trẻ em từ bảy tuổi trở lên bị coi làphải chịu trách nhiệm về hành vi Vì thế, chúng có thể phải đối mặt với các tráchnhiệm tội phạm, bị gửi tới nhà tù của người lớn, và bị trừng trị như người lớn nhưđánh roi, đóng dấu ô nhục hay treo cổ Ngày nay, ở nhiều quốc gia như Canada và Hoa
Kỳ, trẻ em từ 12 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm cho hành động của chúng và có thểđược gởi tới trung tâm giáo dục đặc biệt giống như các trường giáo dưỡng của ViệtNam cho trẻ vị thành niên
Những cuộc điều tra đã phát hiện ra rằng ít nhất 25 quốc gia trên thế giới không
có độ tuổi quy định cho giáo dục phổ cập Độ tuổi lao động tối thiểu và độ tuổi kết hôntối thiểu cũng khác biệt Tại ít nhất 125 quốc gia, trẻ em trong độ tuổi 7-15 có thể bịđưa ra toà và có thể bị bỏ tù vì các hành động tội phạm Ở một số quốc gia, trẻ em bịbuộc phải tới trường cho tới khi 14 hay 15 tuổi, nhưng cũng có thể làm việc trước độtuổi đó Quyền tiếp cận giáo dục của trẻ em có thể bị đe doạ vì việc kết hôn sớm, laođộng trẻ em và việc bỏ tù
Tất cả trẻ em đều trải qua các giai đoạn phát triển xã hội Một đứa bé hay mộtđứa trẻ rất ít tuổi có thể chơi một mình một cách hạnh phúc Nếu một đứa trẻ khác đitới, nó có thể bị tấn công thân thể hay bị đẩy đi Sau đó, đứa trẻ có thể chơi với đứa trẻkhác, dần học cách chia sẻ và chờ đợi Cuối cùng nhóm phát triển lớn hơn, tới ba haybốn đứa trẻ Tới khi đứa trẻ vào trường mẫu giáo, nó thường sẽ vui vẻ gia nhập và cótrải nghiệm với nhóm
Ngoài ra định nghĩa trẻ em con có một định nghĩa khác Theo quy đinh của luậtgiáo dục của Quốc Hội Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì trẻ em còn
là một danh từ chỉ cấp bậc giáo dục mầm non trong hệ thống giáo dục quốc dân
1.3.2 Các quy luật phát triển tâm lý trẻ
Trang 26Sự phát triển tâm lý của trẻ chịu sự chi phối bởi những điều kiện sống, bởi trình
độ văn hoá của những người xung quanh, bởi mức độ phong phú và tinh xảo củanhững phương tiện sống, bởi những biến động của xã hội
Trong quá trình phát triển, trẻ tiếp nhận văn hoá theo hai con đường:
Con đường tự phát: Là sự tiếp nhận một cách tự nhiên của các yếu tố trong hoàncảnh sống chủ yếu bằng bắt chước Với con đường này, sự phát triển tâm lý của trẻmang tính chất tuỳ tiện, những thành đạt nếu có trong bước đường lớn lên đều mangtính ngẫu nhiên
Con đường tự giác ( tức giáo dục ): Là sự tác động có mục đích, có kế hoạch củangười lớn đối với trẻ nhằm hình thành ở trẻ những phẩm chất nhân cách đáp ứngnhững yêu cầu của xã hội Nói cách khác, giáo dục dưới dạng chung nhất là sự chuẩn
bị cho trẻ bước vào đời sống xã hội Đây là con đường chủ yếu để hình thành nhâncách cho trẻ em và để phát triển xã hội
Như vậy, văn hoá ( trong đó có cả giáo dục ) đóng vai trò cực kỳ quan trọng đốivới sự phát triển tâm lý và hình thành nhân cách của trẻ em
Để phát triển, để nên người, đứa trẻ phải tự hoạt động để lĩnh hội kinh nghiệm xãhội - lịch sử Hoạt động không chỉ là nơi tâm lý con người được bộc lộ mà chính là cáihình thành nên tâm lý của con người Muốn phát triển tâm lý và hình thành nhân cáchtrẻ em thì nhất thiết phải đưa chúng vào những hoạt động nhất định Giáo dục trướchết phải là quá trình tổ chức hoạt động tích cực của trẻ em, qua đó mà chiếm lĩnh nềnvăn hoá của dân tộc và của nhân loại
Ở mỗi giai đoạn phát triển có một hoạt động nhất định đóng vai trò chủ đạo, tạo
ra những nét đặc trưng trong tâm lý của trẻ ở mỗi giai đoạn phát triển Dưới đây là một
số hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non: tuổi hài nhi từ 3 tháng đến 12 tháng là giaotiếp xúc cảm trực tiếp với người lớn, tuổi nhà trẻ ( ấu nhi) từ 1 tuổi đến 3 tuổi là hoạtđộng với đồ vật, tuổi mẫu giáo từ 3 tuổi đến 6 tuổi là vui chơi ( trung tâm là trò chơiđóng vai theo chủ đề )
1.3.3 Đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ mầm non:
1.3.3.1 Đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ hài nhi ( 3 - 12 tháng)
Giao tiếp với người lớn là một nhu cầu bức thiết của trẻ Giao tiếp trực tiếp vớingười lớn có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển tâm lý của trẻ Đặc biệt là về mặtxúc cảm Trong giao tiếp với người lớn, trẻ tiếp nhận được những sắc thái xúc cảm
Trang 27khác nhau của người lớn, rồi dần dần trẻ cũng thể hiện được những xúc cảm khác nhaucủa mình Cùng với giao tiếp trực tiếp với người lớn, dần ở trẻ xuất hiện nhu cầu sờ
mó, cầm nắm các đồ vật Từ đó nhu cầu giao tiếp trực tiếp sẽ nhường chỗ cho giao tiếpvới đồ vật, tức là giao tiếp với người lớn để tiếp xúc với đồ vật Lúc này người lớn trởthành khâu trung gian giữa trẻ và đồ vật Sự giao tiếp này dần dần trở thành hoạt độngphối hợp giữa người lớn và trẻ em Nhờ hoạt động phối hợp với người lớn, ở trẻ nảysinh khả năng bắt chước hành động của người lớn Khả năng này là điều kiện quantrọng để tiếp thu những điều dạy dỗ của người lớn, mở rộng vốn kinh nghiệm của trẻ.Trong suốt thời kỳ hài nhi nếu không có sự tiếp xúc với người lớn thì sự pháttriển tâm lý của trẻ không thực hiện được Giao tiếp với người lớn được coi là điềukiện tiên quyết để trưởng thành được Giao tiếp với người lớn được coi là điều kiệntiên quyết để trưởng thành
Tóm lại, sự phát triển tâm lý của trẻ trong năm đầu tuy còn đơn sơ nhưng rấtquan trọng, song song với tiến tới độc lập về mặt sinh học của con người, ở giai đoạnnày chủ yếu là tạo ra những tiền đề cần thiết để sau này hình thành nên những chứcnăng tâm lý của con người
1.3.3.2 Đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ em tuổi nhà trẻ ( 1 -3 tuổi)
Tuổi nhà trẻ, mối quan hệ của trẻ với đồ vật có chức năng nhất định và phươngthức sử dụng tương ứng, với sự hướng dẫn của người lớn trẻ hướng hoạt động củamình vào việc nắm cách sử dụng đồ vật và ngày càng giống với cách sử dụng đồ vậtcủa người lớn-gọi là hoạt động với đồ vật(hoạt động có đối tượng) Đây là hành độngkhám phá phức tạp do đó cần phải được sự giúp đỡ của người lớn như làm mẫu, giúptrẻ thực hiện hành động… Sự lĩnh hội những hành động thiết lập mối tương quan củatrẻ phụ thuộc vào phương pháp dạy dỗ của người lớn nhờ đó các chức năng tâm lý: trigiác, trí nhớ, tưởng tượng, tư duy trực quan hành động phát triển
Ở giai đoạn này, trẻ nảy sinh nhu cầu giao tiếp với người lớn bằng ngôn ngữđồng thời với sự phát triển nhu cầu giao tiếp bằng ngôn ngữ Ở tuổi này, trẻ nói cònlệch âm, vốn từ ít, chưa nắm vững ngữ pháp ( hiện tượng nói ngược) Đến 3 tuổi, ngônngữ của trẻ phát triển mạnh giúp trẻ phát triển các hình thức ngữ pháp, trẻ nói đượcnhững câu phức tạp.Ngôn ngữ đã trở thành một phương tiện giao tiếp, phát triển cácchức năng tâm lý