Quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh đăk lăk

Để kiện toàn, nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk nhằm góp phần nâng cao chất lượng nông sản trong sản xuất nông nghiệ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS HOÀNG SỸ KIM

ĐẮK LẮK – NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi để hoàn thành luận văn

Nội dung luận văn có tham khảo và sử dụng tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và các trang Web được thể hiện trong danh mục tài liệu tham khảo của luận văn Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng ai công

bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Quốc Dũng

LỜI CẢM ƠN

Bằng tấm lòng thành kính và biết ơn, tôi xin bày tỏ tình cảm sâu sắc tới quý thầy, cô giáo đã tham gia quản lý, giảng dạy cho tôi trong suốt khóa học tại Học viện Hành chính Quốc gia - Phân viện Khu vực Tây Nguyên Đặc biệt, xin gửi lời tri ân đến thầy: TS Hoàng Sỹ Kim, người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận văn này

Để hoàn thành Luận văn, xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp, quý cơ quan đã giúp đỡ, đặc biệt là các sở ban ngành có liên quan trong công tác quản lý hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật đã cung cấp, hỗ trợ tài liệu để hoàn thành Luận văn

Cuối cùng xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình đã lo toan, bạn bè thân hữu đã giúp đỡ, động viên, khích lệ trong quá trình học tập để đạt được kết quả như hôm nay

Xin chân thành cảm ơn./

Đăk Lăk, ngày 15 tháng 06 năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Quốc Dũng

MỤC LỤC Trang

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt v

Danh mục bảng vi

Danh mục sơ đồ vii

Danh mục biểu đồ viii

Danh mục hộp ix

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn 2

3 Mục đích và nhiê ̣m vu ̣ của luận văn 3

4 Đối tượng và pha ̣m vi nghiên cứu của luận văn 4

5 Phương pháp luâ ̣n và phương pháp nghiên cứu của luận văn 4

6 Những đóng góp mới của luận văn 5

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 5

8 Kết cấu của luận văn 6

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT 7

1.1 Khái quát về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV 7

1.2 Quản lý Nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV 10

1.3 Một số kinh nghiệm quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV tại các địa phương 26

Tiểu tiết chương 1 32

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK.33 2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Đắk Lắk 33

2.2 Khái quát về tình hình kinh doanh thuốc BVTV tỉnh Đắk Lắk 39

2.3 Thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk 47

2.4 Kết quả quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV tại Đắk Lắk 76

Tiểu tiết chương 2 88

Chương 3 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THUỐC BVTV TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK 89

3.1 Quan điểm, định hướng và mục tiêu tăng cường QLNN về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk 89

3.2 Giải pháp tăng cường QLNN về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk 91

3.3 Kiến nghị về tăng cường QLNN về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk 105

Tiểu tiết chương 3 108

KẾT LUẬN ……… 109

TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… 111

PHỤ LỤC ……… 115

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ATTP: An toàn thực phẩm

ATVSTP: An toàn vệ sinh thực phẩm

ASEAN: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

BVTV: Bảo vệ thực vật

BV&KDTV: Bảo vệ và kiểm dịch thực vật

DTTN: Diện tích tự nhiên

FAO: Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc

ISO: Là việc quản lý theo hệ thống các yếu tố ảnh hưởng đến chất

lượng sản phẩm trong toàn bộ quá trình sản xuất đã được tiêu chuẩn hóa

UBND: Ủy ban nhân dân

WTO: Tổ chức Thương mại thế giới

XHCN: Xã hội Chủ nghĩa

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Nội dung thanh tra, kiểm tra thuốc BVTV 25 Bảng 2.1 Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp theo giá hiện hành tỉnh Đắk Lắk 37 Bảng 2.2 Tình hình đăng ký thuốc BVTV tại Việt Nam giai đoạn 2012–2016 40 Bảng 2.3 Chi nhánh, công ty cung ứng thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk 43 Bảng 2.4 Một số công ty thuốc BVTV nhỏ cung ứng ở tỉnh Đắk Lắk 44 Bảng 2.5 Số lượng cửa hàng buôn bán thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk 44 Bảng 2.6 Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật quản lý nhà nước về thị

trường thuốc bảo vệ thực vật của Trung ương tính đến năm 2015 49 Bảng 2.7 Tình hình quản lý hoạt động kinh doanh thuốc BVTV năm 2016 58 Bảng 2.8 Chủng loại hàng hóa kinh doanh của cơ sở kinh doanh thuốc BVTV 64 Bảng 2.9 Công tác bồi dưỡng chuyên môn cho chủ cơ sở kinh doanh thuốc

BVTV giai đoạn 2012 - 2016 66 Bảng 2.10 Công tác tập huấn cho lãnh đạo và cán bộ làm công tác BVTV năm

2015 – 2016 68 Bảng 2.11 Kết quả thực hiện Thông tư 45/2014/TT-BNNPTNT giai đoạn 2012 -

2016 72 Bảng 2.12 Kết quả thực hiện thanh tra, kiểm tra chuyên ngành giai đoạn 2012 -

2016 của Chi cục TT&BVTV Đắk Lắk 73 Bảng 2.13 Kết quả phân tích kiểm định thuốc BVTV giai đoạn 2012 - 2016 75

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Sơ đồ quản lý Nhà nước về thuốc BVTV 22

Sơ đồ 1.2 Sơ đồ hoạt động thực thi quản lý Nhà nước về thuốc BVTV 23

Sơ đồ 2.1 Kênh phân phối thuốc bảo vệ thực vật ở tỉnh Đắk Lắk 46

Sơ đồ 2.2 Cấu trúc thị trường thuốc bảo vệ thực vật ở tỉnh Đắk Lắk 47

Sơ đồ 2.3 Bộ máy QLNN về thuốc bảo vệ thực vật ở tỉnh Đắk Lắk 53

Sơ đồ 2.4 Nhiệm vụ QLNN về thuốc BVTV của Chi cục TT&BVTV Đắk Lắk 55

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Tỷ lệ cơ sở kinh doanh có nơi lưu chứa thuốc 60

Biểu đồ 2.2 Trình độ của chủ cơ sở kinh doanh thuốc BVTV 61

Biểu đồ 2.3 Tỷ lệ cơ sở kinh doanh thuốc BVTV ghi nhật ký bán hàng 61

Biểu đồ 2.4 Việc niêm yết giá bán thuốc BVTV của cơ sở kinh doanh 65

DANH MỤC HỘP

Hộp 2.1 Phát hiện sâu bệnh muộn, người dân phải sử dụng thuốc nhiều lần 42

MỞ ĐẦU

1 Ti ́nh cấp thiết của đề tài luận văn

Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) hay nông dược là những chất độc có nguồn gốc từ tự nhiên hay hóa chất tổng hợp được dùng để bảo vệ cây trồng và nông sản, chống lại sự phá hoại của những sinh vật gây hại đến tài nguyên thực vật Những

Thuốc BVTV là một trong những nhân tố quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, góp phần làm ổn định và nâng cao năng suất cây trồng, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia Sử dụng thuốc BVTV là một trong những giải pháp hữu hiệu trong nông nghiệp nhằm phòng chống dịch hại, bảo vệ cây trồng Tuy nhiên, thuốc BVTV chỉ có tác dụng tích cực khi được sử dụng đúng kỹ thuật, nếu sử dụng thuốc BVTV kém chất lượng, thuốc cấm sử dụng, sử dụng thuốc không đúng kỹ thuật

sẽ gây tác hại trong quá trình sử dụng, thiệt hại mùa màng, tác động xấu đến môi trường, môi sinh và sức khỏe cộng đồng Mặc dù thuốc BVTV là một nhân tố dễ tác động xấu, nhưng trong sản xuất nông nghiệp không thể không sử dụng thuốc BVTV Vì vậy thuốc BVTV vẫn được sử dụng ngày càng rộng rãi trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng

Ngành nghề kinh doanh, buôn bán thuốc BVTV là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, khác biệt với các ngành nghề kinh doanh khác Do đó, việc quản lý hoạt động kinh doanh thuốc BVTV là một trong những nội dung quan trọng Khi quản

lý tốt hoạt động kinh doanh thuốc BVTV sẽ ngăn chặn, phòng chống dịch hại kịp thời, hiệu quả sẽ góp phần xây dựng một nền nông nghiệp xanh bền vững và giảm thiểu nguy cơ độc hại cho con người, bảo vệ môi trường và tạo ra các sản phẩm đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm

Trong bối cảnh hiện nay, khi nền nông nghiệp đang phải đối mặt với nhiều thách thức của cơ chế thị trường, đặc biệt trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, thì công tác quản lý hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật đã bộc lộ nhiều tồn tại bất cập, chưa theo kịp với nhu cầu phát triển của thị trường Số lượng cửa hàng, đại lý hoạt động kinh doanh thuốc BVTV lớn, lại nằm rải rác ở khắp các huyện, xã,

thôn, buôn Lực lượng quản lý chuyên ngành lại mỏng, phương tiện, kinh phí hoạt động hạn chế gây ảnh hưởng đến công tác hoạt động quản lý chuyên ngành…

Đắk Lắk là một tỉnh có thế ma ̣nh về sản xuất các mă ̣t hàng nông sản có giá tri ̣ kinh tế cao, chiếm tỷ tro ̣ng lớn của cả nước để xuất khẩu và tiêu dùng như: Cà phê,

Ca cao, hạt điều, hồ tiêu và các nông sản khác Tuy nhiên, trong những năm gần đây

do chạy theo lợi nhuâ ̣n cùng với nhâ ̣n thức yếu kém của người dân nên viê ̣c la ̣m

dụng thuốc BVTV trong sản xuất đã đến mức báo đô ̣ng, làm ô nhiễm môi trường

sống, gây hoang mang trong quá trình tiêu dùng, đã và đang làm ảnh hưởng đến sức khỏe cô ̣ng đồng, làm giảm uy tín về chất lượng nông sản khi xuất khẩu ra thị trường quốc tế

Để kiện toàn, nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk nhằm góp phần nâng cao chất lượng nông

sản trong sản xuất nông nghiệp, tác giả tiến hành thực hiện đề tài: “Quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk”

cho nội dung Luận văn cao học quản lý công có ý nghĩa thiết thực về lý luận và thực tiễn, nhằm hạn chế những tồn tại nêu trên, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh, buôn bán thuốc BVTV, thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, hạn chế tác động xấu của thuốc bảo vệ thực vật tới môi trường, sức khỏe cộng đồng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

2 Ti ̀nh hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Ở nước ta, từ năm 2012 đến nay có nhiều nghiên cứu liên quan đến vấn đề thuốc BVTV như:

- Luận văn nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Hà (năm 2015) “Quản lý nhà nước về thuốc Bảo vệ thực vật trên địa bàn thành phố Bắc Giang, Tỉnh Bắc Giang”

với nội dung phân tích thực trạng quản lý nhà nước về kinh doanh, sử dụng thuốc BVTV ở TP Bắc Giang và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản

lý nhà nước về việc kinh doanh thuốc BVTV [12]

- Luận văn nghiên cứu của Nguyễn Thị Nhật Linh (năm 2015) về “Quản lý nhà nước hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật trên địa bàn huyện Lý Nhân,

Tỉnh Hà Nam” với nội dung phân tích thực trạng quản lý nhà nước về kinh doanh

thuốc BVTV ở huyện Lý Nhân và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về việc kinh doanh thuốc BVTV [16]

- Đề án nghiên cứu của Trần Thị Ngọc Lan, Nguyễn Phượng Lê và Nguyễn

Thanh Phong (năm 2014) “Quản lý nhà nước về sử dụng thuốc Bảo vệ thực vật của

hộ nông dân ở tỉnh Thái Bình” với nội dung đánh giá thực trạng tình hình sử dụng

thuốc BVTV của hộ nông dân tỉnh Thái Bình, từ đó đưa ra những khuyến cáo và đề xuất giải pháp thực hiện [19]

- Luận văn thạc sỹ kinh tế của Trần Quang Trung (năm 2012) về “Nghiên cứu tăng cường quản lý nhà nước hoạt động kinh doanh thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk” với nội dung điều tra, phân tích thực trạng quản lý nhà nước về kinh

doanh thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2007 - 2011 và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước về việc kinh doanh thuốc BVTV [21]

- Chuyên đề nghiên cứu của Trung tâm nghiên cứu khoa học - Viện nghiên

cứu lập pháp (năm 2013) “Một số vấn đề về Bảo vệ, Kiểm dịch thực vật” với nội

dung đánh giá thực trạng vấn đề quản lý thuốc BVTV ở Việt Nam và kiến nghị nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng thuốc BVTV [23]

Mặc dù các Khóa luận, Luận văn, Đề án nghiên cứu có nhiều nô ̣i dung liên quan như: phân tích, đánh giá tình hình kinh doanh và sử dụng thuốc BVTV của người dân và đưa ra những định hướng, đề xuất những giải pháp để đảm bảo về vấn

đề kinh doanh thuốc đúng theo quy định qua đó đảm bảo được ATVSTP, nhưng chỉ mang tính nghiên cứu chung, chưa có Đề tài nghiên cứu chuyên sâu quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV cu ̣ thể ở tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2012 -

2016 để đề ra giải pháp quản lý hiê ̣u quả hơn nữa, phù hợp với nền kinh tế thị trường hội nhập quốc tế hiện nay của Việt Nam nói chung và tỉnh Đắk Lắk nói

riêng Như vâ ̣y, đề tài nghiên cứu “Quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk” là hết sức cần thiết đối với giai

đoạn hiện nay

3 Mu ̣c đích và nhiê ̣m vu ̣ của luận văn

- Mu ̣c đích

Trên cơ sở hệ thống hóa kiến thức về quản lý của nhà nước đối với hoạt động kinh doanh thuốc BVTV, phân tích thực trạng các hoạt động quản lý nhà nước về kinh doanh thuốc BVTV tại tỉnh Đắk Lắk, tìm ra nguyên nhân những hạn chế của hoạt động quản lý nhà nước về kinh doanh thuốc BVTV để đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiê ̣u quả quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk

- Nhiê ̣m vụ

Để đa ̣t được mu ̣c đích nghiên cứu, luâ ̣n văn có nhiê ̣m vu ̣ là:

+ Hệ thống hoá kiến thức về hoạt động quản lý kinh doanh thuốc BVTV + Phân tích thực tra ̣ng hoạt động quản lý kinh doanh thuốc BVTV tại đi ̣a bàn

tỉnh Đắk Lắk để tìm ra nguyên nhân những hạn chế

+ Đưa ra giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế, hoàn thiện quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk

4 Đối tươ ̣ng và pha ̣m vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tươ ̣ng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của Luâ ̣n văn là các hoa ̣t đô ̣ng quản lý của Nhà nước về kinh doanh thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

- Pha ̣m vi nghiên cứu

+ Nội dung nghiên cứu: Với yêu cầu của đề tài và thời gian thực hiện đề tài

có hạn, tác giả tập trung phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước hoạt động kinh doanh thuốc BVTV tại địa bàn Đắk Lắk, từ đó đề xuất một số giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV để phục vụ cho sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

+ Không gian nghiên cứu: được thực hiện tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk

+ Thời gian nghiên cứu: là 05 năm (Số liệu tập trung nghiên cứu từ năm

2012 đến hết năm 2016)

5 Phương pháp luâ ̣n và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pha ́ p luận

Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luâ ̣n của Chủ nghĩa Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước

Mác-ta trong hoạt động quản lý kinh doanh thuốc BVTV

- Phương pha ́ p nghiên cứu

Luận văn sử du ̣ng mô ̣t số phương pháp nghiên cứu cơ bản của khoa ho ̣c quản

lý hành chính nhà nước như sau:

+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu;

+ Phương pháp thu thập số liệu trong quá trình nghiên cứu;

+ Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu, kết quả nghiên cứu;

+ Phương pháp thống kê, phân tích kết quả nghiên cứu;

+ Phương pháp lập bảng, biểu

+ Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia

6 Những đóng góp mới của luận văn

- Tổng quan được những nội dung cơ bản các hoạt động quản lý nhà nước về kinh doanh thuốc BVTV ở cấp tỉnh

- Phân tích, đánh giá thực trạng các hoạt động quản lý nhà nước về kinh doanh thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk 5 năm gần nhất (2012 - 2016)

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao công tác quản lý nhà nước

về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

7.1 Về mă ̣t lý luận

Kết quả nghiên cứu sẽ bổ sung những luâ ̣n cứ khoa ho ̣c, những giải pháp

mớ i, góp phần trong viê ̣c hoàn thiê ̣n cơ chế quản lý về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV trên đi ̣a bàn tỉnh Đắk Lắk

7.2 Về mă ̣t thực tiễn

Luận văn được dùng làm tài liệu tham khảo cho Cục Bảo vệ thực vật, lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk; Sở NN&PTNT, Chi cục Trồng trọt và BVTV, các trạm Trồng trọt và BVTV cấp huyện và tương đương trên địa bàn tỉnh trong việc quản lý các hoạt động kinh doanh thuốc BVTV

Luận văn đề xuất các giải pháp thực thi góp phần nâng cao công tác quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay; có thể làm cơ sở tham khảo cho công tác quản lý của các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương khác trong toàn quốc

Luận văn giúp tác giả và các đồng nghiệp đang công tác tại Chi cục Trồng trọt và BVTV, các trạm Trồng trọt và BVTV cấp huyện, thị xã, thành phố nâng cao hơn nữa trong công tác tham mưu và quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV

8 Kết cấu cu ̉ a luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luâ ̣n, phu ̣ lu ̣c và danh mu ̣c tài liê ̣u tham khảo, Đề tài được kết cấu thành ba chương gồm:

- Chương 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật

- Chương 2: Thực tra ̣ng quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật trên đi ̣a bàn tỉnh Đắk Lắk

- Chương 3: Định hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật trên đi ̣a bàn tỉnh Đắk Lắk

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KINH

DOANH THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT 1.1 Khái quát về hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật

1.1.1 Khái niệm hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật

1.1.1.1 Khái niệm thuốc Bảo vệ thực vật

Theo Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật số 41/2013/QH13 ngày 25 tháng 11

năm 2013 đưa ra khái niệm về thuốc bảo vệ thực vật: “Thuốc hóa học bảo vệ thực

vật là chất hoặc hỗn hợp các chất hoặc chế phẩm vi sinh vật có tác dụng phòng ngừa, ngăn chặn, xua đuổi, dẫn dụ, tiêu diệt hoặc kiểm soát sinh vật gây hại thực vật; điều hòa sinh trưởng thực vật hoặc côn trùng; bảo quản thực vật; làm tăng độ an

toàn, hiệu quả khi sử dụng thuốc” [24]

Điều 48 Luật BV&KDTV năm 2013 cũng quy định “Thuốc hóa học bảo vệ thực vật là hàng hóa hạn chế kinh doanh, kinh doanh có điều kiện và phải được quản lý theo danh mục Hàng năm, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam và danh mục thuốc BVTV cấm sử dụng ở Việt Nam Nhà nước thống nhất quản lý tất cả các khâu

từ đăng ký hoạt chất, sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, bảo quản, dự trữ, vận chuyển, buôn bán và sử dụng thuốc hóa học BVTV theo quy định của pháp luật”

Đặc điểm của thuốc bảo vệ thực vật

+ Độc với cơ thể sinh vật: tác động đến hệ thần kinh làm sinh vật bị tê liệt

thấu và nội hấp; (iii) Dựa vào nguồn gốc hóa học: thuốc BVTV có nguồn gốc thảo mộc, thuốc BVTV có nguồn gốc sinh học, thuốc BVTV có nguồn gốc vô cơ, hữu cơ; (iv) Dựa vào dạng thuốc: thuốc bột, thuốc nước, thuốc hạt hay dựa theo phương pháp sử dụng: phun lên cây, xử lý giống

Các nhóm thuốc BVTV chỉ diệt trừ được một số loài dịch hại nhất định, chỉ phát huy hiệu quả tối ưu trong những điều kiện nhất định về thời tiết, đất đai, cây trồng, canh tác

1.1.1.2 Khái niệm hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật

Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên

thị trường nhằm mục đích sinh lời [25]

Vậy hoạt động kinh doanh thuốc BVTV là việc thực hiện liên tục tất cả các hoạt động trong các công đoạn của quá trình đầu tư, sản xuất đến cung ứng và tiêu thụ sản phẩm trên thị trường mà ở đây là thuốc BVTV nhằm mục đích sinh lời cho người hoạt động kinh doanh thuốc BVTV

1.1.2 Đặc điểm của hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật

Kinh doanh thuốc BVTV là những hoạt động mua và bán bao gồm bán buôn, bán lẻ và trao đổi hàng hoá để lấy thuốc bảo vệ thực vật trên thị trường Việt Nam [8]

Tổ chức, cá nhân được phép kinh doanh các loại thuốc thành phẩm có

trong Danh mục thuốc được phép sử dụng ở Việt Nam [24]

Kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật là hoạt động kinh doanh có điều kiện Thuốc Bảo vệ thực vật là một mặt hàng kinh doanh đặc thù không giống như các loại hàng hóa khác trên thị trường Đây là một mặt hàng yêu cầu các điều kiện kinh doanh khắt khe hơn rất nhiều so với các loại hàng hóa thông thường khác trên thị trường Thuốc bảo vệ thực vật là hàng hóa không khuyến khích dùng nhiều mà sẽ hướng đến: dùng đúng, dùng đủ, đảm bảo chất lượng, an toàn cho người và các sản phẩm nông nghiệp Vì nếu trong sản xuất nông nghiệp dùng nhiều, dùng thừa, dùng quá liều lượng và không đảm bảo thời gian cách ly thì sẽ

ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm của các sản phẩm nông nghiệp, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và người tiêu dùng các hàng hóa nông sản còn tồn dư thuốc bảo vệ thực vật

Tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật phải có đủ các điều kiện sau: Có chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc BVTV; Có cửa hàng bán thuốc và kho chứa thuốc đúng quy định; Có trang thiết bị cần thiết bảo đảm an toàn cho người, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy, nổ theo quy định của pháp luật [24]

+ Có địa điểm hợp pháp, bảo đảm về diện tích, khoảng cách an toàn cho người, vật nuôi và môi trường theo đúng quy định Địa điểm cửa hàng buôn bán thuốc bảo vệ thực vật tách biệt với khu vực dịch vụ ăn uống, trường học, bệnh viện; khi xây dựng phải cách nguồn nước (sông, hồ, kênh, rạch, giếng nước…) tối thiểu 20m

+ Có kho thuốc đúng quy định, trang thiết bị phù hợp để bảo quản, xử lý thuốc bảo vệ thực vật khi xảy ra sự cố

Đối với kho thuốc bảo vệ thực vật của cơ sở bán lẻ:

- Khi xây dựng cách nguồn nước (sông, hồ, kênh, rạch, giếng nước) tối thiểu

20 m;

- Kho có kệ kê hàng cao tối thiểu 10 cm so với mặt sàn, cách tường tối thiểu

20 cm

Đối với kho thuốc bảo vệ thực vật của cơ sở bán buôn:

- Kho thuốc bảo vệ thực vật của cơ sở bán buôn đảm bảo yêu cầu của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5507:2002 Hóa chất nguy hiểm - Quy phạm an toàn trong sản xuất, kinh doanh, sử dụng, bảo quản và vận chuyển [9]

+ Chủ cơ sở buôn bán thuốc và người trực tiếp bán thuốc bảo vệ thực vật phải có trình độ trung cấp trở lên thuộc chuyên ngành bảo vệ thực vật, trồng trọt, sinh học, hóa học hoặc có Giấy chứng nhận bồi dưỡng chuyên môn về thuốc bảo vệ

thực vật do cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành BV&KDTV thuộc Sở NN&PTNT cấp

Cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc BVTV: sau khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên, cơ sở kinh doanh thuốc BVTV hoàn tất hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc BVTV nộp cho cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành BV&KDTV thuộc Sở NN&PTNT sẽ tiếp hành thẩm định hồ sơ

Trên thị trường có rất nhiều nguồn cung ứng thuốc BVTV, do đó quản lý các loại thuốc, nhất là các loại thuốc từ Trung Quốc đòi hỏi nhà quản lý phải phân định chất lượng, chủng loại thuốc được cấp phép và không được cấp phép buôn bán, sử dụng ở Việt Nam [14]

1.2 Quản lý Nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật

1.2.1 Khái niệm

1.2.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước

Theo Nguyễn Hữu Hải [13], “Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và

điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa”

Trần Thị Ngọc Lan [18] cho rằng, quản lý nhà nước là dạng quản lý xã hội

mang tính quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì, phát triển các mối quan hệ xã hội, trật tự pháp luật nhằm thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước

So với hoạt động quản lý của các chủ thể khác trong xã hội, thì quản lý nhà nước có những điểm khác biệt sau đây:

- Mục tiêu quản lý nhà nước là đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của quốc gia về xã hội, kinh tế, chính trị, văn hoá, an ninh quốc phòng

- Chủ thể quản lý nhà nước là cơ quan, cán bộ, công chức trong bộ máy nhà nước thực hiện chức năng lập pháp, hành pháp và tư pháp theo luật định

- Đối tượng của quản lý nhà nước là tất cả các tổ chức, cá nhân sinh sống và làm việc trong phạm vi lãnh thổ quốc gia; các nguồn tài nguyên thiên nhiên và xã hội được khai thác để cung cấp các sản phẩm theo nhu cầu xã hội

- Quản lý nhà nước diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh, quốc phòng, ngoại giao nhằm thỏa mãn nhu cầu hợp pháp của nhân dân

- Quản lý nhà nước mang tính quyền lực nhà nước, pháp luật là phương tiện, công cụ chủ yếu để quản lý của nhà nước, nhằm duy trì sự ổn định và phát triển của

xã hội [15]

Từ những đặc điểm trên, có thể hiểu quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước, sử dụng pháp luật nhà nước để điều chỉnh hành vi của con người trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm thỏa mãn nhu cầu hợp pháp của con

người, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội [31]

1.2.1.2 Khái niệm quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật:

Quản lý Nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV là thực hiện vai trò giám sát của các cơ quan chức năng quản lý Nhà nước về lĩnh vực thuốc BVTV Trước hết là đảm bảo những cơ quan, cá nhân, tổ chức về kinh doanh thuốc BVTV

phải thực hiện theo đúng quy định, pháp luật của Nhà nước; người sử dụng thuốc BVTV được sử dụng đúng về mặt chất lượng, đảm bảo được an toàn cho con người

từ người kinh doanh đến người sử dụng và môi trường xung quanh; giảm thiểu được

dư lượng thuốc BVTV và các nguy cơ rủi ro cho con người và môi trường Thực hiện quản lý Nhà nước là thực hiện những chức năng của các cơ quan công quyền trong QLNN về lĩnh vực thuốc BVTV để đảm bảo cho các tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh vừa có hiệu quả, vừa đúng hướng, vừa đúng pháp luật, vừa đảm bảo lợi ích cho con người, cho tiêu dùng và sản xuất Vì vậy, quá trình quản lý Nhà nước là quá trình tạo điều kiện để cho các cá nhân, tổ chức tham gia vào quá trình sản xuất, kinh doanh, và sử dụng thuốc BVTV và đồng thời xử lý các vấn đề trước, trong và sau khi sử dụng thuốc BVTV [4]

1.2.2 Vai trò của quản lý Nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật

Thuốc BVTV là đầu vào rất cần cho sản xuất nông nghiệp đặc biệt là trong trồng trọt nhưng nó lại là con dao hai lưỡi vì nếu sử dụng đúng, hợp lý, tốt thì có tác dụng khống chế được dịch bệnh, tăng được năng suất và chất lượng; còn nếu không đúng mức thì nó phản lại tác dụng cho người sử dụng thuốc; thứ hai là các tàn dư của hóa chất nằm trong sản phẩm gây độc hại, không an toàn về mặt sức khỏe, thứ ba là làm ô nhiễm môi trường, suy giảm các loài sinh thái, nhiễm độc

Vì vậy, để quản lý phải khống chế được mặt bất lợi, phát huy mặt tích cực

do đó hệ thống luật pháp sinh ra phải có cơ quan thực hiện nó Giúp cho người kinh doanh đảm bảo được kinh doanh đúng, giúp người sử dụng có được thuốc đúng Cuối cùng, đảm bảo cho môi trường và nền nông nghiệp phát triển bền vững Do vậy vai trò quản lý Nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV được thể hiện dưới một số góc độ sau:

Thứ nhất, do xuất phát của nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp kinh

doanh trong lĩnh vực thuốc bảo vệ thực vật không thể tự mình giải quyết được hết các mâu thuẫn phát sinh cho nên cần có sự quản lý của nhà nước giúp cho

các doanh nghiệp này định hướng đúng trong quá trình sản xuất kinh doanh của mình Nhà nước có vai trò định hướng, kiểm soát thị trường, ngăn chặn các tình trạng như đầu cơ tích trữ thuốc làm nhiễu loạn thị trường và ngăn chặn tình trạng độc quyền trong sản xuất và bán thuốc bảo vệ thực vật

Thứ hai, nhà nước có vai trò rất quan trọng trong việc phổ biến các kiến

thức kỹ năng cơ bản đối với cả người bán và người sử dụng thuốc Đặc biệt là những người tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật là bà con nông dân, những người không có nhiều kiến thức và kỹ thuật trong việc sử dụng Sự quản

lý của nhà nước giúp hạn chế được những tác động xấu của thuốc bảo vệ thực vật tới sức khỏe của con người và môi trường xung quanh

Thứ ba, các văn bản chính sách của nhà nước về sử dụng thuốc bảo vệ

thực vật giúp cho việc kiểm tra giám sát quá trình thực hiện được dễ dàng và phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan tổ chức trong quá trình thực hiện, tránh được tình trạng đổ lỗi cho nhau trong quá trình thực hiện

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý Nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật

Các chính sách của nhà nước mang tính định hướng giúp quá trình thực hiện các vấn đề liên quan đến thuốc bảo vệ thực vật được tốt hơn và nó được coi như định hướng giúp các hoạt động về thuốc bảo vệ thực vật đi theo mục tiêu đã được vạch sẵn; đưa ra các biện pháp xử lý giải quyết các vấn đề liên quan

Các chính sách của nhà nước về thuốc bảo vệ thực vật liên quan đến các nội dung sau: Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép dùng và không được phép dùng ở Việt Nam Chức năng, vai trò của các tổ chức trong việc thực hiện các chính sách của nhà nước

Trong các quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về vai trò

và trách nhiệm của các cơ quan tại địa phương Mỗi địa phương đều có đặc thù riêng vì vậy trong công tác chỉ đạo quản lý ngoài việc tuân thủ theo các quy định của Nhà nước thì các cơ quan quản lý cũng nên xem xét thực tế địa phương để đưa ra được những văn bản chỉ đạo sao cho phù hợp với tình hình kinh tế, xã hội

và văn hoá của địa phương ấy

Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn có nhiệm vụ quản lý chung; Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật có nhiệm vụ quản lý chuyên môn và quản lý trực tiếp về việc kinh doanh, sử dụng thuốc BVTV tại địa phương Các cơ quan quản lý trực tiếp có nhiệm vụ phối hợp với các cơ quan khác như công an, môi trường, quản lý thị trường, UBND xã, các đoàn thể, để phối hợp thành tổ kiểm tra liên ngành để kiếm tra các cơ sở kinh doanh, buôn bán thuốc bảo vệ thực vật Thành phần của ban kiểm tra liên ngành thường do UBND tỉnh hoặc giao cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì quyết định Ở cấp địa phương thì do UBND huyện quyết định thành lập Quy định, quy chế hoạt động của Đoàn kiểm tra liên ngành này càng được quy định rõ ràng, phối hợp nhịp nhàng và chặt chẽ giữa các cơ quan thì hiệu quả đạt được rất lớn còn nếu hoạt động của Đoàn kiểm tra liên ngành còn rời rạc, qua loa thì hoạt động quản lý kinh doanh thuốc BVTV chưa đạt được hiệu quả

Nhà nước quy định mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm, các mức xử phạt này đánh trực tiếp vào lợi ích của khách thể quản lý, khi mức xử phạt cao người bị phạt sẽ có ý thức hơn trong việc chấp hành các quy định của Nhà nước, công việc của các cơ quan quản lý sẽ giảm xuống, hiệu quả quản lý sẽ tăng lên Đối với quản lý thuốc BVTV các hình thức xử phạt có thể là nhắc nhở, phạt hành chính, thu hồi giấy phép kinh doanh, đình chỉ kinh doanh, tịch thu thuốc

BVTV vi phạm

1.2.3.2 Số lượng, chất lượng và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý

Nguồn nhân lực cho công tác thanh tra, kiểm tra ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả quản lý Hiệu quả của công tác quản lý sẽ được nâng cao nếu có sự phân công, phân nhiệm rõ ràng trong bộ máy quản lý Đối với hoạt động kinh doanh thuốc BVTV, địa bàn mà một cán bộ phải quản lý càng hẹp thì công tác quản lý

sẽ càng chặt chẽ và có hiệu quả hay nói cách khác số lượng cán bộ quản lý càng nhiều hiệu quả quản lý càng cao Ngoài các cán bộ chuyên môn trong lĩnh vực thuốc Bảo vệ thực vật, các cấp, các ngành có liên quan như: Chính quyền địa phương, môi trường, y tế, công an, quản lý thị trường có sự phân công cán bộ chuyên trách trong lĩnh vực thuốc BVTV để kết hợp với nhau nhằm tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát thuốc BVTV trên địa bàn từ đó đưa ra những giải pháp cụ thể, kịp thời trong mỗi tình huống

Năng lực, trình độ của cán bộ quản lý có ảnh hưởng trực tiếp đến việc quản lý bởi họ là chủ thể của hoạt động này Họ cũng là người sẽ trực tiếp hướng dẫn, giám sát quá trình thực hiện các quy định, chính sách của Nhà nước dưới cơ

sở, trực tiếp lắng nghe, tiếp thu ý kiến từ khách thể quản lý Do vậy, cán bộ tham gia trực tiếp vào công tác quản lý nếu có năng lực, trình độ chuyên môn vững vàng công tác quản lý sẽ đạt hiệu quả cao hơn Hơn nữa, trong lĩnh vực thuốc BVTV sự thay đổi liên tục của mẫu mã, chủng loại đòi hỏi cán bộ quản lý phải nhanh chóng cập nhật thông tin để đáp ứng được tình hình mới đặc biệt đối với cán bộ quản lý cấp cơ sở: xã, phường Năng lực của cán bộ thanh tra, kiểm tra bao gồm:

+ Sự hiểu biết về quy định luật pháp: năng lực này bao gồm sự hiểu biết, nắm rõ các quy định về pháp luật chung và các quy định riêng của ngành kinh doanh thuốc BVTV để xem xét và so sánh hoạt động kinh doanh của các đại lý, cửa hàng kinh doanh thuốc BVTV có vi phạm các quy định không, nếu vi phạm thì vi phạm ở mức độ nào, chế tài xử lý ra sao, hoặc hướng dẫn các cơ sở kinh doanh khắc phục các sai sót đó

+ Sự hiểu biết về thông tin thuốc: đây là năng lực về chuyên môn để có thể kiểm tra các loại thuốc BVTV kinh doanh tại cửa hàng xem có nằm trong danh mục thuốc quy định không, có ghi sai, đóng gói sai quy cách, thông tin, có dập lại hạn sử dụng của thuốc

+ Sự phối hợp kiểm tra đây là năng lực phối hợp với các tổ chức, cơ quan khác để kiểm tra liên ngành trong quản lý kinh doanh thuốc BVTV là rất quan trọng Vì cán bộ chuyên môn, chuyên trách quản lý trực tiếp về BVTV không có

đủ quyền hạn, và chức năng kiểm tra các khâu khác trong tất cả các hoạt động kinh doanh thuốc BVTV của các cơ ở kinh doanh thuốc BVTV trên địa bàn quản

+ Phối hợp cơ quan quản lý với chính quyền địa phương: Chính quyền địa phương là nơi đầu tiên tiếp nhận được thông tin về tình hình kinh doanh, sử dụng thuốc hàng ngày của các cửa hàng kinh doanh và người nông dân Thông tin này

sẽ được chính quyền địa phương báo cáo lên các cơ quan chuyên môn để có biện pháp xử lý Đây cũng là cầu nối cung cấp thông tin thường xuyên giữa cơ quan chuyên môn đến người kinh doanh, sử dụng thuốc BVTV, trực tiếp giám sát quá trình thực hiện các quy định của cơ quan quản lý trên địa phương mình Khi có

sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý cấp trên và chính quyền địa phương thông tin sẽ được cập nhật nhanh hơn, công tác quản lý, giám sát của cơ quan cấp trên sẽ nhanh chóng và thuận lợi hơn

+ Phối hợp giữa cơ quan quản lý với cơ quan chuyên môn: Cơ quan chuyên môn ở đây chủ yếu là cơ quan Khuyến nông Sự phối kết hợp giữa các cơ

quan này giúp cho việc tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn kỹ thuật sử dụng

thuốc BVTV theo đúng quy định của pháp luật

1.2.3.4 Kinh phí, nguồn lực dành cho công tác quản lý

Kinh phí cho công tác quản lý nhằm phục vụ việc mua sắm trang thiết bị, phương tiện, phụ cấp, trợ cấp phục vụ cho công tác quản lý Điều này sẽ giúp các cán bộ quản lý nâng cao hiệu quả trong quá trình làm việc Kinh phí dùng để tuyên truyền, phổ biến văn bản pháp luật, mua sắm trang thiết bị kiểm tra chuyên dùng để kiểm tra chất lượng, dư lượng thuốc BVTV Ngoài ra, chế độ đãi ngộ, phụ cấp, trợ cấp cho cán bộ quản lý sẽ khuyến khích cán bộ quản lý nhiệt tình hơn trong công việc, phát huy hết khả năng của bản thân, trung thực trong công việc Kinh phí cho công tác quản lý cơ bản phải đáp ứng được những nhu cầu

đó

Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra giúp cán

bộ thanh tra xác định chính xác chất lượng thực của thuốc BVTV so với chất lượng mà nhà sản xuất ghi trên nhãn thuốc điều này sẽ ảnh hưởng tới lợi ích của người sử dụng thuốc, trực tiếp gắn trách nhiệm của nhà sản xuất thuốc BVTV với sản phẩm của mình làm ra Ngoài ra, còn có thiết bị xác định dư lượng thuốc BVTV trên rau, phương tiện khác phục vụ cho công tác tuyên truyền, thông tin: loa đài, sách báo, xe Tại địa phương xây dựng các bể chứa các loại chai lọ, vỏ bao bì thuốc BVTV sau khi sử dụng tại các cánh đồng và thường xuyên xử lý, tiêu hủy, vệ sinh các bể chứa này sẽ góp phần giảm lượng rác thải độc hại ra môi

trường

1.2.3.5 Nhận thức và ứng xử của người kinh doanh thuốc BVTV

Trong sản xuất nông nghiệp, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật là biện pháp hữu hiệu bảo vệ mùa màng trước dịch bệnh Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc bảo

vệ thực vật làm sao cho hiệu quả của người nông dân phụ thuộc rất nhiều vào thái độ, nhận thức của người kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật Người dân hiện nay khi thấy sâu bệnh hại cây trồng thì thường ra các cửa hàng, đại lý thuốc bảo

vệ thực vật nói triệu chứng bệnh và người bán giới thiệu và bán cho các loại

thuốc về phun chứ người dân cũng không phân biệt được đâu là thuốc giả, thuốc kém chất lượng, thuốc ngoài danh mục Do vậy, tình trạng buôn bán thuốc kém chất lượng, nhiều cơ sở kinh doanh không đảm bảo điều kiện theo đúng quy định, gây thiệt hại cho nông dân và bức xúc trong dư luận xã hội hiện nay

Nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức của người kinh doanh vì lợi nhuận

mà bỏ qua các quy định của quản lý nhà nước trong kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật như: không đủ điều kiện đảm bảo chất lượng cơ sở, địa điểm kinh doanh thuốc BVTV, dụng cụ phòng, chống cháy nổ, xử lý chất thải, không sử dụng bảo

hộ lao động, không niêm yết giá bán Tình trạng bán gộp, bán kèm nhiều loại thuốc diễn ra phổ biến; thậm chí tại các chợ, thuốc BVTV được bày bán chung với các mặt hàng tiêu dùng khác Bên cạnh đó, các cơ sở kinh doanh chạy theo lợi nhuận, thường tư vấn cho nông dân sử dụng thuốc của những công ty chi phí

“hoa hồng” cao hoặc phun kèm, phun gộp nhiều loại thuốc một lần để tăng doanh số bán hàng nên nông dân khó có thể lựa chọn, sử dụng thuốc BVTV theo đúng hướng dẫn của cơ quan chức năng mà thuận tình mua theo tư vấn của người bán hàng Việc phun gộp nhiều loại thuốc không chỉ gây tốn kém cho

nông dân mà còn gây tác động hủy hoại sức khỏe con người và môi trường sống

1.2.3.6 Nhận thức và ứng xử của người sử dụng thuốc BVTV

Trong quy mô sản xuất cá thể, người nông dân hoàn toàn tự do quyết định mua, lựa chọn và sử dụng thuốc BVTV theo ý muốn chủ quan Khi trình độ dân trí, nhận thức của người dân cao họ sẽ có ý thức trong việc thực thi các quy định của pháp luật trong quá trình sử dụng thuốc BVTV Từ đó, những vi phạm trong việc kinh doanh, buôn bán, sử dụng thuốc BVTV giảm đi, việc quản lý của các

cơ quan chức năng cũng dễ dàng, thuận tiện và đạt hiệu quả hơn

Từ khái niệm, đặc điểm và vai trò quản lý của Nhà nuớc về kinh doanh thuốc BVTV nêu trên, chúng ta có thể đi sâu phân tích một số nội dung nghiên cứu quản

lý nhà nuớc về kinh doanh thuốc BVTV như sau:

1.2.4 Nội dung quản lý Nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật

1.2.4.1 Xây dựng quy hoạch, chính sách và ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là tập hợp các chủ trương, đường lối, chính sách và hành động về phương diện nào đó của nền kinh tế xã hội do Chính phủ thực hiện bao gồm mục tiêu mà Chính phủ muốn đạt được và các phương pháp

để đạt được mục tiêu đó Các văn bản quy phạm pháp luật càng rõ ràng, càng chi tiết và càng phù hợp với điều kiện thực tế khách quan bao nhiêu thì hoạt động quản

lý của Nhà nước càng chuẩn xác bấy nhiêu [18] Như vậy, bất luận là văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nào có thẩm quyền ban hành hay bất luận là hình thức văn bản nào (Luật, Pháp lệnh, Nghị quyết, Nghị định, Quyết định do cơ quan nhà nước Trung ương hay chính quyền địa phương ban hành) đều phải được tuân thủ và thực hiện [26]

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành có tính chất định hướng hoạt động kinh doanh thuốc BVTV được khảo sát, tìm hiểu để phù hợp với từng nước, phù hợp với năng lực quản lý của các bộ quản lý giúp nâng cao hiệu quả quản lý, dễ hiểu, dễ thực hiện [14] Tuy nhiên, thể chế chính sách sẽ tạo thuận lợi cho một số tác nhân này nhưng lại tạo ra một số bất lợi cho tác nhân khác Nếu

hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đồng bộ, đầy đủ và có tính áp dụng thực tiễn cao sẽ tạo động lực rất lớn cho sự phát triển của thị trường kinh doanh thuốc BVTV, giúp cho các doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh với bộ sản phẩm chất lượng tốt, thân thiện với môi trường và giá bán phù hợp với quy mô ngày càng mở rộng, chiếm lĩnh thị phần ngày càng lớn [18]

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật quản lý hoạt động kinh doanh thuốc BVTV là hệ thống các văn bản có chứa quy phạm pháp luật được ban hành theo đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 Trong đó, quy phạm pháp luật là quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia thị trường thuốc BVTV do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và được Nhà nước bảo đảm thực hiện Đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của các văn bản quy

phạm pháp luật là các cơ sở sản xuất kinh doanh, buôn bán và người sử dụng thuốc BVTV có quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm áp dụng sau khi văn bản được ban hành

Chính sách pháp luật quản lý nhà nước về thị trường thuốc BVTV được ban hành từ Trung ương (Chính phủ, Bộ NN&PTNT, Cục BVTV), sau đó được triển khai thực thi tại địa phương thông qua Sở NN&PTNT, Chi cục TT&BVTV, Phòng NN&PTNT, Trạm TT&BVTV và một số chính sách được thực hiện ở cấp xã thông qua UBND xã chịu trách nhiệm phổ biến đến người nông dân sử dụng thuốc BVTV

Do đặc điểm của thuốc BVTV là hàng hóa hạn chế kinh doanh, kinh doanh có điều kiện phải cần sự quản lý chặt chẽ nên Nhà nước cần sử dụng công

cụ này để kiểm soát Hàng năm, Nhà nước có sửa đổi, bổ sung, ban hành chính sách mới về quản lý thuốc BVTV cho phù hợp với tình hình thực tế và xu hướng

Bộ máy quản lý nhà nước đóng vai trò quan trọng khẳng định kết quả của hệ thống quản lý nhà nước thông qua đội ngũ cán bộ quản lý chuyên môn sâu, công tâm và trách nhiệm cao Thuốc BVTV là một sản phẩm đặc thù, do đó hoạt động kinh doanh thuốc BVTV chịu sự quản lý giám sát của nhiều cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương theo cả chiều ngang và chiều

dọc như: i) Hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước về chuyên môn BVTV bao gồm Cục BVTV - Chi cục TT&BVTV - Trạm TT&BVTV; ii) Hệ thống các cơ quan Quản lý thị trường gồm Cục QLTT - Chi cục QLTT - Đội QLTT và các cơ quan ban ngành khác như: Công an kinh tế, PCCC, Cảnh sát môi trường Điều

7, Luật BV&KDTV 2013 đã quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn và nghĩa vụ của

hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước đối với thị trường thuốc BVTV

Tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước về thuốc BVTV: Cơ cấu, hệ thống tổ chức bộ máy của các cơ quan liên quan từ Trung ương đến cấp tỉnh, huyện, xã Việc quản lý hoạt động kinh doanh thuốc BVTV chủ yếu thông qua ngành dọc là Cục BVTV trực thuộc Bộ Nông nghiệp và PTNT và Chi cục BVTV hoặc Chi cục Trồng trọt và BVTV các tỉnh, Trạm BVTV hoặc trạm Trồng trọt và BVTV tại các huyện Ngoài ra còn có sự tham gia của các cấp, các ngành: Chính quyền địa phương, môi trường, y tế, công an, quản lý thị trường,

Ở Trung ương, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về thuốc BVTV

trong phạm vi cả nước, Bộ NN&PTNT là cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về thuốc BVTV và các Bộ/Ngành khác liên quan trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình phối kết hợp với Bộ

NN&PTNT thực việc quản lý nhà nước về thuốc BVTV theo chuyên môn: i) Bộ

Y tế phối hợp với Bộ NN&PTNT quy định các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn

sự cố mất an toàn thực phẩm do sử dụng thuốc BVTV trong sản xuất nông sản

thực phẩm; ii) Bộ Công Thương chủ trì và phối hợp với Bộ NN&PTNT trong

việc quản lý sản xuất, kinh doanh thuốc BVTV phòng chống buôn lậu, hàng giả

và gian lận thương mại; iii) Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ

NN&PTNT xây dựng, quyết định việc nghiên cứu khoa học và phát triển công

nghệ trong lĩnh vực BV&KDTV; iv) Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì và

phối hợp với Bộ NN&PTNT ban hành hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành quy định quản lý thuốc BVTV, hướng dẫn tiêu hủy và thu gom bao gói

thuốc BVTV sau sử dụng; v) Bộ Tài Chính chủ trì phối hợp với Bộ NN&PTNT

ban hành quy định điều kiện hoàn tất thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát thuốc

BVTV khi xuất, nhập khẩu và vi) Bộ Quốc Phòng, Bộ Công An chủ trì phối hợp

với Bộ NN&PTNT ban hành quy định về thuốc BVTV trong trường hợp bảo đảm quốc phòng và an ninh [24]

Về quản lý thị trường: Bộ Công Thương thể hiện rất rõ vai trò quản lý thị

trường thuốc BVTV thông qua thực hiện nhiệm vụ thanh tra kiểm tra, giám sát thị trường thuốc BVTV đấu tranh chống hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động

thương mại thuốc BVTV (Bộ Công Thương - Bộ Nội Vụ, 2015) Ngoài ra, tham gia

quản lý nhà nước đối với thị trường thuốc BVTV còn có các đơn vị liên quan phối hợp như: Công an Kinh tế, PCCC, Sở Tài nguyên Môi trường, Trung tâm Khuyến nông, UBND các xã [18]

Về chuyên môn BVTV: Nhà nước có quy định phân công trách nhiệm, nhiệm

vụ cho từng cơ quan, đơn vị trong Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý thuốc BVTV từ Trung ương đến địa phương, mỗi cơ quan sẽ có trách nhiệm cụ thể

và phối hợp với các cơ quan khác trong hệ thống [17] Theo sự phân định chức năng: quản lý nhà nước ở Trung ương gồm các Bộ; quản lý nhà nước ở các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương gồm các sở ban ngành; quản lý các quận, huyện gồm các Phòng (Sơ đồ 1.1.)

Sơ đồ 1.1 Sơ đồ quản lý Nhà nước về thuốc BVTV

tế thông qua những hoạt động tổ chức chặt chẽ nhằm thực hiện mục tiêu quản lý nhà nước Quá trình tổ chức thực thi pháp luật của các đối tượng tham gia kinh doanh thuốc BVTV được thể hiện cụ thể như sau (Sơ đồ 1.2.):

Sơ đồ 1.2 Sơ đồ hoạt động thực thi quản lý Nhà nước về thuốc Bảo vệ thực vật

Nguồn: Chi cục Trồng trọt và BVTV Đắk Lắk 1.2.4.4 Công tác đào tạo, tập huấn và tuyên truyền giáo dục

Công tác thông tin tuyên truyền phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật là một là loại hình đặc biệt “một mắt xích quan trọng, trực tiếp nối liền Nhà nước với nhân dân” góp phần vận động nhân dân thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sách của Nhà nước, chấp hành nghiêm quy định của pháp luật Để hạn chế những tồn tại trong quá trình sản xuất, buôn bán và sử dụng thuốc BVTV các cơ quan quản

lý nhà nước sẽ tăng cường tập huấn, tuyên truyền nâng cao nhận thức và đào tạo chuyên môn thuốc BVTV cho các cơ sở sản xuất kinh doanh, buôn bán và người sử dụng thuốc BVTV những nội dung quan trọng về điều kiện buôn bán, số lượng,

chất lượng, chủng loại và giá thuốc BVTV [18]

Công tác tập huấn, thông tin tuyên truyền nhằm phổ biến kiến thức BVTV, chính sách pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành, thực thi pháp luật cho các đối

tượng tham gia thị trường thuốc BVTV để: i) Người nông dân hiểu biết về thuốc BVTV, cách sử dụng thuốc BVTV và xử lý bao bì sau khi sử dụng; ii) Chủ các cơ

sở sản xuất, buôn bán biết được các quy định về điều kiện sản xuất, buôn bán thuốc BVTV, nhận biết được chất lượng thuốc BVTV và hướng dẫn nông dân sử dụng đúng nguyên tắc “4 đúng” từ đó dần dần sẽ làm thay đổi nhận thức và thay đổi hành vi của các tác nhân theo hướng tích cực [24]

Hình thức thông tin tuyên truyền được thực hiện qua một số kênh như Cổng thông tin điện tử của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, địa phương và các phương tiện thông tin đại chúng; Các tài liệu chuyên đề, tạp chí, tờ rơi; Tổ chức triển lãm, hội thảo, tập huấn; Tổ chức các diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm

và một số hình thức khác phù hợp với tình hình từng địa phương như các cuộc họp dân, các gương điển hình để người nông dân hiểu rõ, nhớ lâu và đồng thời qua đó người bán thuốc BVTV cũng có thể hiểu rõ hơn về công dụng, tính năng hay cách

sử dụng các loại thuốc mới để hướng dẫn cho người sử dụng

1.2.4.5 Công tác thanh tra, kiểm tra giám sát, xử lý vi phạm pháp luật về thuốc Bảo vệ thực vật

Kiểm tra, đánh giá điều kiện đối với các tổ chức, cá nhân trong hoạt động kinh doanh thuốc BVTV là hoạt động thường xuyên của các cơ quan quản lý chuyên ngành, nhằm mục đích chấn chỉnh kịp thời những sai sót của các tổ chức

cá nhân trong quá trình thực hiện quy định của pháp luật về hoạt động kinh doanh sản xuất thuốc BVTV để có những giúp đỡ, hướng dẫn và xử lý theo quy định

Công tác thanh tra kiểm tra, xử lý vi phạm và trong quản lý nhà nước về thị trường thuốc BVTV là vấn đề quan trọng không chỉ đối với một quốc gia mà còn quan trọng đối với cả khu vực và trên thế giới Hoạt động thanh tra kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật nhằm kiểm soát việc thực thi pháp luật của các tác nhân tham gia kinh doanh thuốc BVTV nhằm tạo ra một môi trường kinh doanh thuốc BVTV lành mạnh, bình đẳng và tôn trọng pháp luật [18]

Thứ nhất, thanh tra kiểm tra về điều kiện sản xuất, buôn bán và sử dụng

thuốc BVTV gồm các thủ tục hành chính như: giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, buôn bán thuốc BVTV; cam kết bảo

vệ môi trường; điều kiện về vị trí cửa hàng, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ; trang thiết bị bảo hộ cho người bán (quần áo bảo hộ, gang tay, khẩu trang ) và các mặt hàng bán kèm với thuốc BVTV [3]

Thứ hai, thanh tra kiểm tra về số lượng, chất lượng và chủng loại thuốc

BVTV nhằm phát hiện và xử lý kịp thời những vi phạm buôn bán thuốc cấm, thuốc nằm ngoài danh mục được phép sử dụng, thuốc hết hạn sử dụng Từ đó, giúp người nông dân mua được những loại thuốc BVTV phù hợp, an toàn, hạn chế được nguy cơ ô nhiễm môi trường Công tác thanh tra kiểm tra nếu được thực hiện thường xuyên, định kỳ sẽ tạo được tâm lý thoải mái, tự nhiên giúp cho cơ sở chấp hành tốt những quy định của pháp luật

Bảng 1.1 Nội dung thanh tra, kiểm tra kinh doanh thuốc BVTV

Nguồn: Chi cục Trồng trọt và BVTV Đắk Lắk Thứ ba, thanh tra kiểm tra giá bán thuốc BVTV, giá thuốc BVTV là yếu tố

ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình quản lý sản xuất kinh doanh, buôn bán thuốc BVTV, ảnh hưởng đến số lượng, chất lượng thuốc bán ra, nhập vào Giá thuốc biến động làm thay đổi lượng thuốc, sản phẩm thuốc trên địa bàn Nếu giá thuốc cao thì các loại thuốc không qua kiểm định chất lượng, không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng dễ dàng xâm nhập vào thị trường, các loại thuốc độc hại giá rẻ sẽ có cơ hội phát tán trôi nổi trên thị trường, gây ảnh hưởng đến người

sử dụng, môi trường và kéo theo nhiều hệ lụy khác

Thanh tra đơn ngành chủ yếu là các hoạt động kiểm tra theo chuyên môn của các cơ quan nhà nước như: Sở NN&PTNT, Chi cục TT&BVTV hoặc Chi cục Quản lý thị trường thực hiện kiểm tra việc chấp hành các quy định về điều kiện sản xuất, buôn bán thuốc BVTV; kiểm tra danh mục, chất lượng, hạn sử dụng, nhãn mác thuốc BVTV Ngoài ra, quản lý thị trường thuốc BVTV còn có

sự vào cuộc của các cơ quan chức năng như: Ban Chỉ đạo 389, Công an kinh tế, Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Chi cục Môi trường và chính quyền địa phương các cơ quan này có nhiệm vụ chống thuốc BVTV giả và gian lận thương mại trong lĩnh vực VTNN với tần suất từ 2 đến 3 cuộc kiểm tra thị

trường thuốc BVTV/năm [6]

1.3 Một số kinh nghiệm quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh thuốc BVTV tại các địa phương

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý của thành phố Hà Nội

Theo thống kê của Sở NN&PTNT Hà Nội [28], trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện có 74 doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh và 1.324 cửa hàng buôn bán thuốc BVTV Trên cơ sở đánh giá thực trạng sản xuất kinh doanh, buôn bán và sử dụng thuốc BVTV sở NN&PTNT thành phố Hà Nội đã thực hiện 3 nhóm giải pháp chính để quản lý thị trường thuốc BVTV như sau:

Thứ nhất, tăng cường hoạt động thanh tra kiểm tra, giám sát việc thực thi các

quy định về điều kiện sản xuất, buôn bán và chất lượng thuốc BVTV lưu thông trên

thị trường

Thứ hai, tăng cường công tác tập huấn, tuyên truyền phổ biến kiến thức

chuyên môn, kiến thức pháp luật và hướng dẫn sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tác nhân tham gia thị trường thuốc BVTV Song song với việc công bố danh sách các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật công khai trên phương tiện thông tin đại chúng

Thứ ba, nâng cao trách nhiệm của sở NN&PTNT Hà Nội, phối hợp với các

sở ban ngành liên quan và UBND các quận, huyện và xã chủ động hoạt động thanh tra kiểm tra định kỳ, đột xuất, đồng thời gắn trách nhiệm cho các cơ sở sản xuất kinh doanh, buôn bán thuốc BVTV thông qua việc tổ chức ký cam kết chấp hành tốt các quy định của pháp luật trong quản lý thuốc BVTV

Mặc dù các cơ quan chức năng của thành phố Hà Nội đã có nhiều nỗ lực để quản lý thị trường thuốc BVTV nhưng vẫn còn nhiều tồn tại Kết quả kiểm tra cho thấy chỉ có 83,8% doanh nghiệp đang hoạt động, số còn lại có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh nhưng chưa hoạt động hoặc tạm thời ngừng hoạt động và trong

số 1.324 cửa hàng buôn bán thuốc BVTV thì có 39,7% là các cửa hàng bán hàng theo thời vụ gây khó khăn cho công tác quản lý [28] Các vi phạm thường gặp như

vi phạm về điều kiện sản xuất, buôn bán; nhãn mác hàng hóa; thời hạn sử dụng Vì vậy, cần sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, các cấp chính quyền và địa phương triển khai nhiều giải pháp quyết liệt, thiết thực hơn nữa để hạn chế tình

trạng này

1.3.2 Kinh nghiệm quản lý của tỉnh Lâm Đồng

Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện nay có khoảng 340 ngàn ha đất sản xuất nông nghiệp với khoảng 1250 cửa hàng Vật tư nông nghiệp [11] Để tăng cường quản lý thị trường thuốc BVTV và giảm thiểu tác động xấu của thuốc BVTV đến sức khỏe con người, môi trường HĐND tỉnh Lâm Đồng đã yêu cầu UBND tỉnh đã áp dụng một số giải pháp như sau:

Thứ nhất, tăng cường phối hợp quản lý giữa Sở NN&PTNT với các cơ quan

chức năng liên quan như: Sở Tài Chính, Sở Công Thương, Công an tỉnh; Thủ

trưởng các cơ quan: Chi cục Hải Quan, Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh, Báo Lâm Đồng, Đài phát thanh - Truyền hình tỉnh và UBND các cấp để quản lý các hoạt động sản xuất kinh doanh, buôn bán và quảng cáo thuốc BVTV trên địa bàn

Thứ hai, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ các hoạt động kinh

doanh và quảng cáo thuốc BVTV trên các phương tiện thông tin đại chúng, kiên quyết xử lý những cơ sở không đủ điều kiện buôn bán thuốc BVTV và vi phạm kinh doanh thuốc cấm, thuốc kém chất lượng và thuốc hết hạn sử dụng

Thứ ba, tăng cường công tác tập huấn, tuyên truyền hướng dẫn người nông

dân kỹ thuật sử dụng thuốc BVTV hiệu quả với nhiều hình thức phong phú: phát tờ rơi, xây dựng phóng sự, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về thuốc BVTV

Tuy công tác kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã được tiến hành thường xuyên nhưng việc thực thi pháp luật còn nhiều khó khăn, vẫn tồn tại một số bất cập do tình hình buôn bán, sử dụng thuốc BVTV diễn ra khá phức tạp Các vi phạm chủ yếu là không đủ điều kiện buôn bán thuốc BVTV, không có giấy phép kinh doanh, người bán hàng không có giấy chứng nhận bồi dưỡng về thuốc BVTV, thuốc kém chất lượng, không có dụng cụ PCCC, điểm bán lẻ mang tính chất mùa vụ và không cố định gây khó khăn cho công tác quản lý Nghiêm trọng hơn là tình trạng một số cá nhân vì lợi nhuận đã nhập lậu, buôn bán tràn lan thuốc trừ cỏ, thuốc kích thích sinh trưởng của Trung Quốc gây rất nhiều khó khăn cho công tác quản lý thị trường thuốc BVTV làm gia tăng nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng tới sản xuất sức khỏe con người, vật nuôi và chất lượng nông sản thực phẩm ở tỉnh Lâm Đồng [11]

1.3.3 Kinh nghiệm quản lý của tỉnh Bình Thuận

Toàn tỉnh Bình Thuận hiện nay có 07 cơ sở sản xuất và 683 cửa hàng, đại lý kinh doanh vật tư nông nghiệp [27] Để tăng cường quản lý thị trường thuốc BVTV,

Sở NN&PTNT tỉnh Bình Thuận đã áp dụng một số giải pháp như sau:

Thứ nhất, chủ động lập kế hoạch về công tác kiểm tra, thanh tra, lấy mẫu; xử

lý thật nghiêm theo đúng quy định của pháp luật nếu phát hiện các hành vi vi phạm như : ghi sai nhãn hàng hoá, hàng giả, không rõ nguồn gốc, không có trong danh

mục được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng tại Việt Nam đang lưu thông trên thị trường; sản phẩm kém chất lượng; không có hoá đơn, chứng từ xuất nhập hàng hoá trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh phân bón, thuốc BVTV

Thứ hai, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật

có liên quan nhất là các quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật; thực hiện tốt công tác đấu tranh chống hàng giả, hàng kém chất lượng trong tầng lớp nhân dân, doanh nghiệp

Thứ ba, có kế hoạch phối hợp chặt chẽ giữa các ngành và UBND các huyện,

thị xã, thành phố trong công tác thanh tra, kiểm tra, quản lý vật tư nông nghiệp nói chung và phân bón thuốc BVTV nói riêng ở từng địa phương trong tỉnh nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, thanh tra; tránh tình trạng nhiều đoàn kiểm tra trùng lắp, gây phiền hà cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh

Thứ tư, tiếp tục củng cố, kiện toàn tổ chức thanh tra chuyên ngành của Sở

Nông nghiệp và PTNT cả về số lượng và chất lượng nhằm đảm bảo thực thi tốt, có hiệu quả cao trong việc quản lý chất lượng phân bón, thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh

1.3.4 Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Nhà nước đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc quản lý thị trường thuốc BVTV, để phát huy mặt tích cực và hạn chế những hậu quả do thuốc BVTV gây ra thì tăng cường quản lý nhà nước về thị trường thuốc BVTV ở tất cả các khâu

từ sản xuất kinh doanh, buôn bán đến sử dụng thuốc BVTV trên phạm vi cả nước là một nhiệm vụ cấp bách Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn như sau:

Một là, cần xây dựng bộ máy quản lý nhà nước về thuốc BVTV tinh nhuệ,

hiệu quả, bảo đảm đủ về số lượng và giỏi về trình độ chuyên môn, cũng như cần có

sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương theo cả chiều dọc và chiều ngang Đồng thời, Việt Nam cũng cần tích cực tham gia vào các tổ chức quốc tế liên quan đến quản lý kinh doanh thuốc BVTV để

có thể có được những cam kết giúp đỡ và học hỏi kinh nghiệm quản lý hiệu quả của các nước bạn, từ đó vận dụng phù hợp vào tình hình thị trường thuốc BVTV ở Việt