Quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh đăk lăk

Thực tế hiện nay hệ thống khám, chữa bệnh của tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk vẫn còn đối mặt với những khó khăn, thách thức, với những mặt tồn tại, yếu kém cần phải vượt qua để đáp ứng nhu cầu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THẾ VƯƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH

Ở BỆNH VIỆN TUYẾN HUYỆN TỈNH ĐắK LắK

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG

Đắk Lắk - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THẾ VƯƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH

Ở BỆNH VIỆN TUYẾN HUYỆN TỈNH ĐắK LắK

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

Người hướng dẫn Khoa học: PGS.TS Đinh Thị Minh Tuyết

Đắk Lắk - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Học viên xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của học viên dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đinh Thị Minh Tuyết

Các thông tin, số liệu được sử dụng trong luận văn là chính xác, có trích dẫn nguồn gốc rõ ràng, trung thực

Học viên

Lê Thế Vương

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn Quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh

ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk là kết quả của sự cố gắng, nỗ lực

nghiên cứu của bản thân, sự giúp đỡ, tạo điều kiện từ phía đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành y tế tỉnh Đắk Lắk

Học viên xin cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Đinh Thị Minh Tuyết đã tận tâm giúp đỡ tôi trong suốt quá trình xây dựng và hoàn thiện luận văn

Học viên xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã động viên, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện luận văn này

Học viên xin trân trọng cảm ơn!

Học viên

Lê Thế Vương

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CNH-HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BẢNG

Sơ đồ 1.1 Mô hình tổ chức bệnh viện tuyến huyện

Bảng 2.1 Cơ cấu nhân lực y tế tỉnh, huyện của tỉnh Đắk Lắk năm 2010 –

2016 Bảng 2.2 Một số chỉ tiêu về chăm sóc sức khoẻ và khám chữa bệnh

ở tỉnh Đắk Lắk Bảng 2.3 Số lượt người dân khám chữa bệnh ở Đắk Lắk giai đoạn 2012

– 2015 Bảng 2.4 Đào tạo nhân lực y tế tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2010 - 2016

Bảng 2.5 Cơ cấu theo ngành, nghề đào tạo của đội ngũ y tế tỉnh Đắk Lắk

giai đoạn 2010 - 2016

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 01

1 Tính cấp thiết của đề tài 01

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 03

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 06

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 06

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 07

6 Đóng góp của luận văn 07

7 Kết cấu của luận văn 08

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH Ở BỆNH VIỆN TUYẾN HUYỆN 09

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài luận văn 09

1.1.1 Bệnh viện tuyến huyện 09

1.1.2 Dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 13

1.1.3 Quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 19

1.2 Sự cần thiết quản lý nhà nước đối với dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 24

1.2.1 Định hướng dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 24

1.2.2 Hỗ trợ và tạo điều kiện cho dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 26

1.2.3 Góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện 27

1.3 Nội dung quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 28

1.3.1 Tổ chức thực hiện thể chế và chính sách về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 28

1.3.2 Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, nhân viên thực hiện dịch vụ KCB và nghiên cứu khoa học ở bệnh viện tuyến huyện 29

1.3.3 Huy động và sử dụng nguồn kinh phí, cơ sở vật chất và trang thiết bị

cho dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện 30

1.3.4 Thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 31

1.3.5 Đánh giá và báo cáo thông tin về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 31

1.4 Yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 32

1.4.1 Nhu cầu khám, chữa bệnh của nhân dân 32

1.4.2 Khả năng đáp ứng của bệnh viện tuyến huyện 33

1.4.3 Thể chế và chính sách khám chữa bệnh 34

1.4.4 Hội nhập và toàn cầu hóa 35

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH Ở BỆNH VIỆN TUYẾN HUYỆN TỈNH ĐẮK LẮK 37

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tỉnh Đắk Lắk 37

2.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên và dân số tỉnh Đắk Lắk 37

2.1.2 Điều kiện phát triển kinh tế tỉnh Đắk Lắk 38

2.1.3 Điều kiện phát triển xã hội tỉnh Đắk Lắk 40

2.2 Thực trạng dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk 41

2.2.1 Quy mô và phân bố các bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk 41

2.2.2 Điều kiện thực hiện dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk 42

2.2.3 Nhu cầu về dịch vụ khám chữa bệnh ở tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk 44

2.3 Phân tích thực trạng quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk 47

2.3.1 Tổ chức thực hiện thể chế và chính sách về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 47

2.3.2 Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, nhân viên thực hiện dịch

vụ KCB và nghiên cứu khoa học ở bệnh viện tuyến huyện 50 2.3.3 Huy động và sử dụng nguồn kinh phí, cở vật chất và trang thiết bị cho dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện 54 2.3.4 Thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 57 2.3.5 Đánh giá và báo cáo thông tin về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 58 2.4 Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk 60 2.4.1 Kết quả đạt được trong QLNN về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện 60 2.4.2 Hạn chế trong QLNN về dịch vụ khám chữa bệnh tại các bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk 61 2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế 64 Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH Ở BỆNH VIỆN TUYẾN HUYỆN TỈNH ĐẮK LẮK 67 3.1 Quan điểm và định hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về dịch vụ khám, chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk 67 3.1.1 Quan điểm của Đảng về CSSK và phát triển dịch vụ KCB cho nhân dân 67 3.1.2 Định hướng của ngành y tế về CSSK và phát triển dịch vụ KCB cho

nhân dân 70 3.1.3 Định hướng của tỉnh Đăk Lăk về CSSK và phát triển dịch vụ KCB cho nhân dân 73 3.2 Giải pháp hoàn thiện QLNN về dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện

tỉnh Đắk Lắk 80

3.2.1 Tổ chức thực hiện kịp thời và hiệu quả thể chế và chính sách về dịch vụ

KCB ở bệnh viện tuyến huyện 81

3.2.2 Bồi dưỡng năng lực quản lý và nghiệp vụ cho cán bộ cho cán bộ quản lý, nhân viên y tế thực hiện dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện 81

3.2.3 Huy động, thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính cho dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện 85

3.2.4 Thanh tra, kiểm tra, giám sát thường xuyên và xử lý nghiêm vi phạm về dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện 86

3.2.5 Đánh giá sự hài lòng và chuẩn hóa hệ thống báo cáo thông tin về dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện 87

3.3 Một số khuyến nghị đối với ngành y tế và chính quyền địa phương 89

3.3.1 Đối với ngành Y tế 89

3.3.2 Đối với cơ quan QLNN về Y tế ở tỉnh Đăk Lắc 90

KẾT LUẬN 93

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Một trong những điều kiện có ý nghĩa quyết định đến vị thế cũng như

sự bình đẳng giữa các quốc gia, dân tộc trong khu vực hay trên thế giới là chất lượng nguồn nhân lực Việc tập trung đầu tư phát triển nguồn nhân lực đạt trình độ cao toàn diện về đức - trí - mỹ, đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa nền kinh

tế thế giới hiện nay là một đòi hỏi khách quan Đáp ứng yêu cầu khách quan

ấy, y tế được xem là công cụ quan trọng bậc nhất, có ý nghĩa quyết định

Với bản chất nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, Nhà nước ta đã và đang nỗ lực nhằm đảm bảo sự bình đẳng trong việc tiếp cận dịch vụ y tế của mọi thành phần, mọi tộc người, mọi vùng miền Trong thời

kỳ đổi mới, dưới sự chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, cơ hội tiếp cận với dịch

vụ chăm sóc sức khỏe của đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng nhiều hơn Nước ta là một quốc gia có nhiều dân tộc, đồng bào dân tộc thiểu số sống rải rác ở vùng núi, cao nguyên, vùng sâu, vùng xa mức sống thấp, điều kiện sống gặp nhiều khó khăn, độ chênh lệch về trình độ phát triển kinh tế - xã hội ngày càng lớn Họ là một bộ phận không thể tách rời trong cộng đồng các đồng bào dân tộc Việt Nam Hơn thế nữa, các dân tộc ít người ở nước ta đóng một vai trò rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội, tạo nên

sự đa dạng về văn hóa cũng như sự vững vàng, ổn định về chính trị và an ninh quốc phòng Bởi vậy, chăm sóc y tế cho đồng bào dân tộc thiểu số ở nước ta nói chung ở tỉnh Đắk Lắk nói riêng không chỉ là biện pháp nâng cao chất lượng sống cho đồng bào mà còn là con đường phát triển vững chắc cho quốc gia

Công tác chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân ở tỉnh Đắk Lắk được duy trì thực hiện đúng quy định, không có dịch bệnh xảy ra trên địa bàn Đội ngũ

2

cán bộ y tế tiếp tục được nâng lên về số lượng và chất lượng Tuy nhiên, chất lượng khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân ở tuyến huyện chưa đáp ứng được yêu cầu Nhu cầu đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị cho ngành rất lớn, nhưng công tác xã hội hóa trong lĩnh vực y tế còn hạn chế Trung tâm y tế các huyện còn thiếu bác sỹ, đặc biệt là bác sỹ chuyên khoa, trang thiết bị phục vụ công tác khám, chữa bệnh chưa đáp ứng được yêu cầu của nhân dân

Thực tế hiện nay hệ thống khám, chữa bệnh của tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk vẫn còn đối mặt với những khó khăn, thách thức, với những mặt tồn tại, yếu kém cần phải vượt qua để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của người dân về dịch vụ y tế, để làm tăng sức hấp dẫn đối với người dân khi lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh, trong đó chất lượng bệnh viện và chăm sóc y tế luôn là vấn đề được cả xã hội đặc biệt quan tâm

Trình độ nguồn nhân lực y tế tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk còn nhiều hạn chế, trình độ chẩn đoán, điều trị và chăm sóc bệnh nhân chưa cao, thiếu bác

sỹ có trình độ chuyên môn tốt, chuyên môn sâu, chưa triển khai đầy đủ được các chuyên khoa theo phân hạng bệnh viện, trình độ quản lý, điều hành của một bộ phận cán bộ quản lý bệnh viện, cơ sở khám, chữa bệnh còn nhiều bất cập, hạn chế, quản lý điều hành ở một số cơ sở khám, chữa bệnh thiếu tính khoa học, chưa chủ động để đảm bảo cho sự phát triển, mặt bằng chung về trình độ chuyên môn kỹ thuật còn nhiều hạn chế, các kỹ thuật y tế triển khai theo phân tuyến tại các cơ sở khám chữa bệnh với số lượng chưa đạt và chất lượng chưa cao Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý khám, chữa bệnh còn hạn chế Cơ sở vật chất đầu tư chưa mang tính đồng bộ, thiếu tính quy hoạch phù hợp với phát triển quy mô giường bệnh, một số tòa nhà xuống cấp, chưa phù hợp với công năng sử dụng ngày càng cao của trung tâm, thủ tục hành chính về khám, chữa bệnh còn chưa linh hoạt, tinh thần

Đảm bảo sức khỏe cho người dân các dân tộc tỉnh Đắk Lắk là vô cùng cần thiết Tuy nhiên công tác quản lý nhà nước đối với dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện còn có những hạn chế nhất định, chưa đáp ứng được yêu cầu cho sự phát triển cũng như chưa đạt được hiệu quả cao

Bởi vậy, học viên chọn vấn đề Quản lý nhà nước về dịch vụ khám

chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk làm đề tài luận văn Thạc sỹ

quản lý công

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Dịch vụ công đã được nghiên cứu tại các quốc gia phát triển từ đầu thế

kỷ XX Các công trình nghiên cứu của các học giả tại các quốc gia châu Âu tập trung làm sáng tỏ tính chất của dịch vụ công, quyền của người dân trong hưởng thụ dịch vụ công, các nguyên tắc hoạt động của dịch vụ công và các quy định pháp luật khi đề cập tới nội dung này

Ở Việt Nam hiện nay, cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động cung ứng dịch vụ công, trên nhiều khía cạnh, góc độ khách nhau nhằm nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công của nhà nước

“Vai trò của Nhà nước trong cung ứng dịch vụ công - Nhận thức, thực trạng và giải pháp” của TS Nguyễn Ngọc Hiến (2002), Nhà xuất bản Văn

4

hoá - Thông tin đã tập hợp các bài viết của nhiều tác giả về vai trò của nhà nước trong cung ứng dịch vụ công, các mô hình cung ứng dịch vụ công, thực trạng và giải pháp, [19]

“Dịch vụ công và xã hội hóa dịch vụ công một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của TS Chu Văn Thành (2004), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia

là tập hợp 27 bài viết của nhiều tác giả khác nhau về ba mảng nội dung lớn:

Lý luận về dịch vụ công ở Việt Nam; Thực tiễn tổ chức thực hiện dịch vụ công ở Việt Nam và Kinh nghiệm một số nước trên thế giới trong cung ứng dịch vụ công và quản lý cung ứng dịch vụ công [23]

Luận văn thạc sỹ “Nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại Trung tâm Da liễu tỉnh Thái Bình” của tác giả Tống Thị Thanh Hoa (2011), Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Trong nghiên cứu này tác giả đã sử dụng

mô hình đánh giá chất lượng kỹ thuật/Chất lượng chức năng của Gronroos

và đã chỉ ra được mức độ hài lòng của khách hàng bị ảnh hưởng bởi ba yêu

tố đó là: nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và quy trình khám chữa bệnh Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu của công trình này cũng chỉ mang tính riêng biệt đối với Trung tâm Da liễu tỉnh Thái Bình nên chưa đạt dược mức độ tổng quát hóa của đề tài [20]

Luận văn thạc sỹ “Nâng cao chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Phú Yên” của tác giả Nguyễn Xuân Vỹ (2011), Trường Đại học Nha Trang Trong nghiên cứu này tác giả đã sử dụng thang đo SERVPERE

để đánh giá và kiểm định mô hình ảnh hưởng của các yêu tố chất lượng dịch

vụ tới sự hài lòng của người bệnh, các yếu tố này bao gồm: sự tin cậy, sự đảm bảo, nhiệt tình cảm thông, phương tiện hữu hình và chi phí khám chữa bệnh, đặc biệt trong nghiên cứu này tác giả đã chỉ ra mức độ ưu tiên theo thứ

tự của các yêu tố với ảnh hưởng lớn nhất là yếu tố “tin cậy”, tiếp đến là tiếp

áp dụng các mô hình này vào nghiên cứu trong thực tế và chỉ ra những hạn chế của từng mô hình, qua đó tác giả đã tổng hợp và so sánh những mô hình này dựa trên 8 tiêu chí nhất định, mặc dù tác giả nhận định rằng không có bất cứ một mô hình nào đáp ứng được tất cả 8 tiêu chí nhưng trong các mô hình thì mô hình đánh giá chất lượng dịch vụ dựa trên kết quả thực hiện đạt được yêu cầu của hầu hết các tiêu chí hơn cả [1]

Luận văn thạc sỹ, Nguyễn Thị Tuyết Mai (2014), “Chất lượng dịch

vụ và sự ảnh hưởng của nó tới sự hài lòng, của người bệnh”, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội Trong nghiên cứu này tác giả đã tiến hành điều tra và cho thấy rằng có ba yếu tố tác động chủ yếu tới hài lòng của người bệnh bao gồm: yếu tố hữu hình, sự tiếp cận tới các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, thái độ và đạo đức ngành Y Đặc biệt, trong ba nhân tố chính này, tác giả cũng đã nhấn mạnh tới yếu tố hữu hình là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất tới sự hài lòng của người tại các bệnh viện ở Việt Nam [18]

Nghiên cứu hoàn thiện công tác cung ứng dịch vụ y tế trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là một vấn đề cấp thiết, nhưng cũng rất khó khăn, nhất là trong bối cảnh tình hình trong nước và thế giới có nhiều thay đổi, có nhiều chính sách đã lỗi thời và chưa đồng bộ Tuy nhiên xét trên địa bàn tỉnh Đăk Lắk hiện nay chưa có các công trình nghiên cứu chuyên sâu

về công tác quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở tuyến huyện do

đó có thể được coi là một lỗ hổng lớn trong công tác quản lý nhà nước về y

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài luận văn bao gồm:

- Hệ thống cơ sở lý luận quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh

ở bệnh viện tuyến huyện

- Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk

- Đề xuất giải pháp góp phần hoàn thiện quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quản lý nhà nước về dịch vụ khám

chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: đề tài tập trung nghiên cứu các nội dung quản lý nhà

nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

- Về không gian: đề tài tập trung nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

- Về thời gian: nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk giai đoạn từ năm

2010 - 2016, và định hướng hoàn thiện trong giai đoạn tới

7

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn đươc nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ

nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng về y tế và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp đồng thời nhiều phương pháp nghiên cứu

để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu, trong đó tập trung vào một số phương

pháp cơ bản sau đây

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: nghiên cứu các tài liệu có liên quan để có luận cứ khoa học cho việc đánh giá công tác quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện làm cơ sở để phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh

ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk ở chương 2 của luận văn

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: thống kê, tham khảo ý kiến chuyên gia, các nhà khoa học và quản lý về vấn đề nghiên cứu làm cơ sở thực tiễn cho việc nghiên cứu, đề xuất những giải pháp ở chương 3

- Phương pháp xử lý các thông tin, số liệu: phân tích, tổng hợp, sử dụng phần mềm tin học

6 Đóng góp của luận văn

8

- Nghiên cứu đề xuất những giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu nội dung chính của luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh

ở bệnh viện tuyến huyện

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước

về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện tỉnh Đắk Lắk

9

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỊCH VỤ

KHÁM CHỮA BỆNH Ở BỆNH VIỆN TUYẾN HUYỆN

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài luận văn

1.1.1 Bệnh viện tuyến huyện

 Khái niệm bệnh viện tuyến huyện

Bệnh viện được coi là một loại tổ chức xã hội chủ chốt trong cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và đem lại nhiều lợi ích cho người bệnh và toàn xã hội Đó là chẩn đoán, chữa trị bệnh tật cũng như là nơi người ốm dưỡng bệnh và hồi phục sức khỏe

Bệnh viện là một tổ chức phức tạp, có nhiệm vụ phục vụ lợi ích của toàn xã hội qua việc cung cấp các dịch vụ phòng và chữa bệnh bên cạnh chức năng là trung tâm đào tạo các nhân viên y tế Những bước tiến của xã hội trong thời gian qua đã làm thay đổi cơ bản khái niệm và quan niệm của mọi người về bệnh viện, người dân ý thức được rõ hơn về quyền lợi của mình Họ ngày càng đòi hỏi cao hơn với hệ thống bệnh viện Họ muốn được cung cấp các dịch vụ y tế tốt hơn cả về tay nghề y, bác sỹ và cả thái độ phục vụ người bệnh Vì thế, việc tổ chức và quản lý bệnh viện cũng phải có thay đổi tương ứng Quản lý bệnh viện cần thiết phải có sự hỗ trợ của các nhân viên giỏi, sao cho công tác quản lý ấy thực sự hiệu quả để người bệnh có thể tiếp cận các dịch vụ y tế kịp thời Muốn nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại các bệnh viện phải dựa vào đội ngũ y, bác sỹ giỏi, tận tình

Mạng lưới khám, chữa bệnh hệ thống bệnh viện chia làm 3 tuyến: tuyến trung ương, tuyến tỉnh/thành phố và tuyến huyện/quận Ngoài ra, còn

có các bệnh viện trực thuộc các bộ, ngành khác phục vụ công tác khám, chữa

10

bệnh cho (KCB) cán bộ, công chức, viên chức các ngành và đồng thời kết hợp phục vụ nhân dân

Bệnh viện tuyến huyện gồm các bệnh viện quận, huyện, thị xã là các

bệnh viện đa khoa hoặc đa khoa khu vực liên huyện thuộc tuyến 1 trong hệ thống bệnh viện, đóng vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân trong khu vực Bệnh viện tuyến huyện là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc sở y

tế tỉnh, thành phố và các ngành có trách nhiệm khám bệnh, chữa bệnh cho nhân dân một huyện hoặc một số huyện, quận trong tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng và các ngành Bệnh viện có đội ngũ cán bộ chuyên môn, trang thiết bị và cơ sở hạ tầng phù hợp

Sơ đồ 1.1

Mô hình tổ chức bệnh viện tuyến huyện

11

Nguồn: Tổng hợp của tác giả

Phần lớn y tế tuyến huyện, nhất là địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo đã phát huy được vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu cho dân, nhất là đối tượng người nghèo, diện chính sách

 Đặc trưng của bệnh viện tuyến huyện

Sức khoẻ là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội,

là nhân tố quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ nhân dân là nhiệm vụ rất nặng nề nhưng cũng rất vẻ vang mà Đảng, Chính phủ và nhân dân tin tưởng giao trọng trách đó cho ngành Y tế

Mạng lưới y tế tuyến huyện là tuyến trực tiếp gần dân nhất, giúp cho người dân được chăm sóc sức khoẻ cơ bản với chi phí thấp nhất, góp phần thực hiện công bằng xã hội, xoá đói, giảm nghèo, xây dựng nếp sống văn hóa

Bệnh viện huyện thuộc tuyến y tế cơ sở với nhiệm vụ chủ yếu là khám chữa bệnh, xử trí ban đầu đối với tất cả các vấn đề sức khỏe của người dân trên địa bàn

Bệnh viện tuyến huyện có 7 chức năng, nhiệm vụ cơ bản như sau:

- Cấp cứu - khám bệnh - chữa bệnh;

- Đào tạo cán bộ y tế;

- Nghiên cứu khoa học về y học;

- Chỉ đạo tuyến dưới về chuyên môn, kỹ thuật;

12

Bệnh viện tuyến huyện là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc sở y tế tỉnh, thành phố và các ngành có trách nhiệm khám bệnh, chữa bệnh cho nhân dân một huyện hoặc một số huyện, quận trong tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các ngành Bệnh viện có đội ngũ cán bộ chuyên môn, trang thiết bị và cơ sở hạ tầng phù hợp

Bệnh viện tuyến huyện có vai trò cơ bản sau:

- Cấp cứu - khám bệnh - chữa bệnh, tiếp nhận tất cả các trường hợp người bệnh từ ngoài vào hoặc các bệnh viện khác chuyển đến để cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh nội trú và ngoại trú Tổ chức khám sức khoẻ và chứng nhận sức khoẻ theo quy định của Nhà nước Có trách nhiệm giải quyết toàn

bộ các bệnh tật thông thường về nội khoa và các trường hợp cấp cứu về ngoại khoa Tổ chức khám giám định sức khoẻ, giám định pháp y khi hội đồng giám định y khoa tỉnh, hoặc cơ quan bảo vệ pháp luật trưng cầu Tổ chức chuyển người bệnh lên tuyến khi vượt quá khả năng của bệnh viện

- Đào tạo cán bộ y tế, bệnh viện là cơ sở thực hành cho các trường, lớp trung học y tế Tổ chức đào tạo liên tục cho các thành viên trong bệnh viện và

cơ sở y tế tuyến dưới để nâng cấp trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý chăm sóc sức khoẻ ban đầu

- Nghiên cứu khoa học về y học, tổ chức tổng kết đánh giá các đề tài và chương trình về chăm sóc sức khoẻ ban đầu Tham gia các công trình nghiên cứu về y tế cộng đồng và dịch tễ học trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cấp bộ và cấp cơ sở Nghiên cứu áp dụng y học cổ truyền và các phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc

- Chỉ đạo tuyến dưới về chuyên môn, kỹ thuật, lập kế hoạch và chỉ đạo tuyến dưới (phòng khám đa khoa, y tế cơ sở) thực hiện các pháp đồ chẩn đoán

và điều trị Tổ chức chỉ đạo các xã, phường thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu và thực hiện các chương trình y tế địa phương

13

- Phòng bệnh, phối hợp với các cơ sở y tế dự phòng thường xuyên thực hiện nhiệm vụ phòng bệnh, phòng dịch

- Tuyên truyền, giáo dục sức khỏe cho cộng đồng

- Hợp tác quốc tế, tham gia các chương trình hợp tác với các tổ chức và

cá nhân ở ngoài nước theo quy định của Nhà nước

- Hợp tác kinh tế y tế, có kế hoạch sử dụng hiệu quả cao ngân sách nhà nước và các nguồn kinh phí Tạo thêm nguồn kinh phí từ các dịch vụ y tế: viện phí, bảo hiểm y tế, đầu tư của nước ngoài và các tổ chức kinh tế Thực hiện nghiêm chỉnh các quy dịnh của Nhà nước về thu, chi ngân sách của bệnh viện, từng bước thực hiện hoạch toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh

1.1.2 Dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

 Dịch vụ y tế tại bệnh viện

Theo Bộ Y tế, dịch vụ y tế tại bệnh viện là một loại hình dịch vụ mà trong đó các thực thể đơn vị tiến hành cung cấp việc khám, xét nghiệm và điều trị nội trú hay ngoại trú cho các bệnh nhân và những người có biểu hiện

về rối loạn chức năng, điều chế thuốc hoặc các thiết bị y tế để chữa trị bệnh cho các bệnh nhân Ngoài ra, nó còn được hiểu là một thủ tục chẩn đoán và điều trị trên một cá nhân khi người đó đang ở trong tình trạng có vấn đề về sức khỏe

 Dịch vụ Khám chữa bệnh

Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO): dịch vụ y tế bao gồm tất cả các dịch vụ về chẩn đoán, điều trị bệnh tật và các hoạt động chăm sóc, phục hồi sức khoẻ Chúng bao gồm các dịch vụ y tế cá nhân và các dịch vụ y tế công cộng

Dịch vụ y tế bao gồm dịch vụ về KCB, tiêm chủng, phòng chống bệnh tật Đây được xem như một quyền cơ bản của con người, vì vậy không thể

để cho thị trường chi phối mà đó là trách nhiệm của nhà nước

 Khái niệm dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

- KCB là một ngành dịch vụ trong đó người cung ứng và người sử dụng quan hệ với nhau thông qua giá dịch vụ Tuy nhiên, không giống các loại dich vụ khác, dịch vụ KCB có một số đăc điểm riêng, đó là:

- Một người đều có nguy cơ mắc bệnh và nhu cầu chăm sóc sức khỏe (CSSK) ở các mức độ khác nhau Chính vì không dự đoán được thời điểm mắc bệnh nên thường người ta gặp khó khăn trong chi trả các chi phí y tế không lường trước được

- Dịch vụ KCB là loại hàng hóa mà người sử dụng (người bệnh, người nhà của người bệnh) thường không tự mình lựa chọn được mà chủ yếu do bên cung ứng (cơ sở y tế) quyết định Nói một cách khác, ngược lại với thông lệ “Cầu quyết định cung” trong dịch vụ y tế “Cung quyết định cầu”

Cụ thể, người bệnh có nhu cầu khám chữa bệnh nhưng điều trị bằng phương pháp nào, thời gian bao lâu lại do bác sĩ quyết định Như vậy, người bệnh, chỉ có thể lữa chọn nơi điều trị, ở một chừng mực nào đó, bác sĩ điều trị chứ không được chủ động lựa chọn phương pháp điều trị

- Dich vụ KCB là loại hàng hóa gắn liền với sức khỏe, tính mạng con người nên không giống các nhu cầu khác, khi bị ốm, mặc dù không có tiền nhưng người ta vẫn phải mua (KCB) đây là điểm đặc biệt không giống các loại hàng hóa khác

15

Trong cơ chế thị trường, nhà sản xuất để có lợi nhuận tối đa, sẽ căn cứ vào nhu cầu và giá cả thị trường để sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào và sản xuất cho ai Thông qua cơ chế thị trường thực hiện tốt được chức năng của mình, thị trường phải có môi trường cạnh tranh hoàn hảo, thông tin đầy

đủ và không bị tác động vào các tác động ngoại lai Trong lĩnh vực y tế, cơ chế thị trường không thể vận hành một cách hiệu quả Các nhà phân tích kinh tế thừa nhận trong thị trường KCB luôn tồn tại các yếu tố “thất bại thị trường”, cụ thể:

- Thị trường KCB không phải là thị trường tự do Trong thị trường tự

do, giá của một mặt hàng được xác định dựa trên sự thỏa mãn tự nguyện giữa người mua và người bán Trong thị trường dịch vụ KCB không có sự thỏa thuận này, giá dịch vụ do người bán quyết định

- Dịch vụ KCB là một ngành dịch vụ có điều kiện, tức là có sự hạn chế nhất định đối với sự gia nhập thị trường của các nhà cung ứng dịch vụ

Cụ thể, muốn cung ứng dịch vụ KCB cần được cấp giấy phép hành nghề và cần đảm bảo những điều kiện nhất định về cơ sở vật chất Nói một cách khác, trong thị trường y tế không có sự cạnh tranh hoàn hảo

- Bất đối xứng thông tin giữa bên cung cấp dịch vụ và bên sử dụng dịch vụ Như trên đã trình bày, trên thực tế, bệnh nhân hiểu biết rất ít về bệnh tật và các chỉ định điều trị, do vậy hầu hết như người bệnh hoàn toàn phải dựa vào các quyết định của thầy thuốc trong việc lựa chọn các dịch vụ KCB (cầu do cung quyết định) Nếu vấn đề này không được kiểm soát tốt sẽ dẫn đến tình trạng lạm dụng dịch vụ từ phía cung ứng, đẩy cao phi y tế

- Dịch vụ KCB là các dịch vụ có đặc điểm “hàng hóa công cộng” và mang tính chất “ngoại lai” Đặc điểm “ngoại lai” của các dịch vụ này là lợi ích không chỉ giới hạn ở những người trả tiền để hưởng dịch vụ mà kể cả những người không trả tiền (ví dụ: các dịch vụ y tế dự phòng, giáo dục sức

16

khỏe Chính điều này không tạo ra được động cơ lợi nhuận cho nhà sản xuất, làm việc cung ứng các dịch vụ đó thấp Lúc này, để đảm bảo đủ cung ứng cho cầu cần có sự can thiệp hỗ trợ của Nhà nước trong cung ứng các dịch vụ

y tế mang tính cộng đồng

Do tính chất đặc thù của sức khỏe, dịch vụ CSSK và thị trường CSSK, Nhà nước đóng vai trò rất quan trọng trong việc quản lý và cung ứng dịch vụ CSSK Nhà nước cần giữ vai trò cung ứng đối với các dịch vụ KCB "công cộng" và dịch vụ dành cho các đối tượng cần ưu tiên còn để tư nhân cung ứng các dịch vụ y tế tư nhân nhằm bảo đảm cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản cho mọi người dân, nhất là các đối tượng yếu thế như người nghèo, cận nghèo, dân tộc thiểu số, người già [16]

Trong hệ thống các cơ sở khám chữa bệnh ở Việt Nam hiện nay, bệnh viện tuyến huyện giữ vai trò hết sức quan trọng trong việc khám bệnh, chữa bệnh ban đầu cho nhân dân ở cơ sở

Dịch vụ KCB tại bệnh viện tuyến huyện là một loại hình dịch vụ mà trong đó các bệnh viện tuyến huyện tiến hành cung cấp việc khám, xét nghiệm và điều trị nội trú hay ngoại trú cho các bệnh nhân và những người

có biểu hiện về rối loạn chức năng, điều chế thuốc hoặc các thiết bị y tế để chữa trị bệnh cho các bệnh nhân Ngoài ra, nó còn được hiểu là một thủ tục chuẩn đoán và điều trị trên một cá nhân khi người đó đang ở trong tình trạng

có vấn đề về sức khỏe

Bệnh viện tuyến huyện là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc sở y tế tỉnh, thành phố và các ngành có trách nhiệm khám bệnh, chữa bệnh cho nhân dân một huyện hoặc một số huyện, quận trong tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các ngành Bệnh viện có đội ngũ cán bộ chuyên môn, trang thiết bị và cơ sở hạ tầng phù hợp

17

Từ những phân tích trên, có thể đưa ra các cách hiểu chung về dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện như sau: dịch vụ KCB là thuật ngữ dùng để chỉ những hoạt động của các cơ sở y tế tuyến huyện cung ứng các loại hình CSSK, đem lại cơ hội nâng cao sức khỏe thể chất, tinh thần cho người dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội theo quy định của pháp luật

 Đặc thù của loại hình dịch vụ khám chữa bệnh

Cùng là loại hình dịch vụ công phổ biến và mang đến cho người sử dụng những giá trị cần thiết, song y tế lại có những đặc điểm riêng biệt, đặc thù Những đặc điểm này có tác động nhất định đến việc tiếp cận dịch vụ của đối tượng sử dụng loại hình này là quá trình tương tác, nghĩa là cần sự tham gia, phối hợp của cả chủ thể cung cấp lẫn đối tượng sử dụng, qua đó tạo nên giá trị (sức khỏe được chăm sóc, sự sống được bảo đảm) chứ không như một

số loại hình dịch vụ hàng hóa khác, bản thân nó đã tự mang giá trị (cung cấp nước sạch, chiếu sang công cộng, xe buýt) Hơn nữa, nó là dịch vụ mà người

ta phải sử dụng nó trong một thời gian khá dài từ khi chưa sinh ra đến khi kết thúc cuộc đời Bởi vậy, đặc thù của hai loại hình dịch vụ này khiến cho số lượng, chất lượng của nó còn phụ thuộc vào quá trình tương tác giữa cả người cung cấp (y, bác sỹ) lẫn người thụ hưởng dịch vụ (người được khám và chữa bệnh) Cả hai chủ thể này đều có những vai trò nhất định trong việc nâng cao khả năng tiếp cận dich vụ KCB, quá trình tương tác giữa họ để cung ứng dịch

vụ trùng khớp với tiếp cận dịch vụ đòi hỏi nỗ lực từ cả hai phía

Gắn với những đặc điểm của chủ thể cung cấp (Nhà nước), đặc biệt là đối tượng tiếp nhận (người bệnh), đặc thù của loại hình dịch vụ KCB tạo ra những khó khăn riêng Sự hạn chế trong nhận thức, sự bị động trong thái độ tiếp nhận dịch vụ công với những rào cản từ điều kiện địa lý, khí hậu bất ổn,

cơ sở hạ tầng kém phát triển, khiến cho việc tiếp cận dịch vụ KCB của người

Chính từ mối quan hệ đặc biệt này, để giải quyết tốt vấn đề nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ KCB cho người dân ở nước ta, cần có những giải pháp đồng bộ đối với cả ba nội dung trên: chủ thể cung ứng, đối tượng thụ

Thứ nhất, bệnh viện tuyến huyện trực tiếp cung ứng dịch vụ

Theo hình thức này, bệnh viện tuyến huyện chịu trách nhiệm trực tiếp cung ứng dịch vụ khám chữa bệnh ở cơ sở vì chúng liên quan đến lợi ích chung của đất nước, cũng như lợi ích thiết thực của người dân địa phương Điều này cũng dễ nhận thấy khi mà nhà nước cần đứng ra trực tiếp cho người sử dụng dịch vụ (được khám chữa bệnh để bảo đảm sức khảe, tính mạng) mà còn là nhân tố đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực và tương lai cho cả đất nước Hơn nữa, có những mảng cung cấp dịch vụ này, thị trường không thể hoặc không muốn tham gia do chi phí quá cao hay khó có lợi nhuận (phòng chống bệnh lao, tiêm chủng mở rộng) nên Nhà nước phải trực tiếp cung ứng Các chủ thể công cung ứng những loại dịch vụ này là bệnh viện công Đây là các đơn vị sự nghiệp hoạt động tương tự như các công ty nhưng không vì mục tiêu lợi nhuận, Nhà nước đầu tư cơ sở hạ tầng, đảm bảo

- Uỷ quyền, đây là hình thức Nhà nước cho phép các tổ chức, đơn vị,

cá nhân ngoài khu vực nhà nước được thực hiện cung cấp một số loại hình dịch vụ KCB thuộc quyền quản lý đầy đủ Việc ủy quyền có thể được thực hiện trong thời hạn hay ngắn hạn đối với một số loại dịch vụ cụ thể tùy thuộc vào mức cầu của người dân, năng lực của chủ thể được ủy quyền cung ứng cũng như khả năng của Nhà nước Bởi vì, Nhà nước vẫn có trách nhiệm bảo đảm thường xuyên nguồn kinh phí trích từ ngân sách nhà nước

- Liên doanh và hợp danh, đây là hình thức Nhà nước có thể bỏ vốn

cùng tham gia với các tổ chức xã hội, tư nhân trong suốt quá trình sản xuất, cung cấp các hàng hóa dịch vụ KCB cho người dân Nhờ đó, Nhà nước vừa giảm bớt gánh nặng về quản lý và tài chính, tận dụng được những ưu điểm sẵn có của thị trường, vừa có sự kiểm soát nhất định đối với việc cung ứng các dịch vụ này, đảm bảo không chịu sự chi phối hoàn toàn của thị trường

Đó là sự ra đời các bệnh viện bán công

- Hợp đồng mua từ bên ngoài, Nhà nước dùng tiền ngân sách ký hợp

đồng cung ứng một số loại hình dịch vụ KCB đối với các tổ chức xã hội, các hiệp hội nghề nghiệp, khi các tổ chức này có điều kiện thực hiện hiệu quả việc cung ứng các dịch vụ khám chữa bệnh, tư vấn, giám định [16]

1.1.3 Quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

 Khái niệm quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

20

Hoạt động y tế nói chung và hoạt động cung cấp dịch vụ KCB nói riêng cũng như mọi hoạt động xã hội khác đều cần được Nhà nước điều chỉnh, quản lý Dịch vụ KCB là một loại hình hoạt động rộng lớn mang tính

xã hội cao, nhằm chăm sóc sức khỏe nhân dân - vốn quý nhất của con người

và của toàn xã hội Do vậy, vai trò quản lý của Nhà nước đối với dịch vụ KCB có ý nghĩa vô cùng quan trọng cần phải được quan tâm, điều chỉnh bởi nhà nước

Sở dĩ nói dịch vụ KCB là hoạt động có tính xã hội cao vì đây là hoạt động rộng khắp từ thành thị đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa, ở đâu có con người tồn tại thì ở đó cần có cán bộ y tế để CSSK cho họ Đối tượng được dịch vụ KCB và CSSK ở đủ mọi lứa tuổi, mọi thành phần, đứa trẻ từ khi mới được hình thành, là bào thai trong bụng mẹ đã được chăm sóc, rồi sinh ra, trưởng thành, già lão và chết, bất kể thành phần giàu, nghèo, cán bộ, công chức hay nông dân đều có thể là đối tượng của dịch vụ KCB Việc KCB cho một đối tượng là nhân dân nên phạm vi rộng, nhu cầu ngày càng cao Do đó, cung cấp dịch vụ này cho xã hội không chỉ là trách nhiệm của ngành Y tế

mà còn là trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể, mà của mọi cấp, mọi ngành trong đó, ngành Y tế giữa vai trò nòng cốt

Muốn làm tốt công tác CSSKND, Nhà nước không thể không can thiệp vào hoạt động cung ứng dịch vụ khám chữa bệnh của các cơ sở y tế, nguyên do:

Thứ nhất, dịch vụ KCB là hoạt động cần có sự tham gia đông đảo của

các ngành, các cấp, các tổ chức quần chúng Do vậy cần phải có một chủ thể thực hiện vai trò tập trung, tập hợp sức mạnh tổng hợp của cộng đồng, khai thác và phát huy năng lực vốn có của từng tổ chức, thành viên trong cộng đồng Chủ thể đó không ai khác là Nhà nước

21

Thứ hai, dịch vụ KCB là hoạt động y tế cần có sự đầu tư rất lớn trong

khi ngân sách nhà nước cấp cho y tế có hạn Do vậy cần phải có sự động viên, đóng góp về tài chính, vật lực của các lực lượng xã hội, các nhà hảo tâm, từ thiện, các tổ chức phi chính phủ, các nguồn viện trợ khác Vấn đề này một ngành, một cá nhân không thể làm được mà cần phải có cơ chế, chính sách tức là cần sự can thiệp của Nhà nước

Thứ ba, dịch vụ KCB là hoạt động thường xuyên, liên tục, là cả một

quá trình nối tiếp nhau, kế thừa thành tựu của những thế hệ trước Chính vì vậy, hoạt động KCB đòi hỏi sự nhất quán trong định hướng, chiến lược phù hợp với định hướng chiến lược của Nhà nước

Cuối cùng, chỉ có Nhà nước với vai trò, vị trí, quyền uy của mình mới

có thể giải quyết được vấn đề nảy sinh trong hoạt động KCB nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng phục vụ của dịch vụ KCB trong sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân

QLNN về dịch vụ KCB là dạng quản lý mà trong đó, chủ thể quản lý chính là Nhà nước Đó là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước và bộ máy HCNN để điều chỉnh các quan

hệ xã hội và hành vi hoạt động của con người trong lĩnh vực hoạt động KCB Như vậy có thể thấy, QLNN về dịch vụ KCB được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tác động lên các tổ chức, cá nhân tham gia trực tiếp vào hoạt động cung ứng dịch vụ KCB bằng pháp luật và chính sách nhằm đảm bảo cho các hoạt động này diễn ra đúng mục tiêu, định hướng của Đảng

và Nhà nước

QLNN về dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện là một bộ phận trong tổng thể hoạt động của QLNN về y tế của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền

22

 Chủ thể quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

Bệnh viện huyện thuộc tuyến y tế cơ sở với nhiệm vụ chủ yếu là KCB,

xử trí ban đầu đối với tất cả các vấn đề sức khỏe của người dân trên địa bàn

Theo Nghị định số 24/2014/NĐ-CP ngày 04/4/2014 của Chính phủ quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương [11], Thông tư liên tịch số 51/2015/TTLT-BYT-BNV ngày 11/12/2015 của Bộ Y tế và Bộ Nội vụ hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của sở y tế thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và phòng y tế thuộc UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh [4], Quyết định số 3226/QĐ-UBND về việc ban hành quy định chức năng, nhiệm vụ quyền hạn, và cơ cấu tổ chức của sở y tế, ngày 28/10/2016 của UBND tỉnh Đắk Lắk thì:

Sở y tế là cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh có chức năng tham mưu, giúp UBND tỉnh thực hiện chức năng QLNN về chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân, gồm: y tế dự phòng, KCB, phục hồi chức năng, y dược cổ truyền, thuốc phòng bệnh, chữa bệnh cho người, mỹ phẩm, an toàn vệ sinh thực phẩm, trang thiết bị y tế, dân số, bảo hiểm y tế Sở y tế có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng, chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế và hoạt động của UBND tỉnh đồng thời chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của Bộ Y tế

Các phòng chức năng của sở y tế không có tư cách pháp nhân, hoạt động hoàn toàn phụ thuộc vào sự điều hành chung của lãnh đạo sở, do đó quan hệ giữa lãnh đạo sở và các phòng là quan hệ hành chính mang tính trực thuộc Trong quá trình thực thi hoạt động QLNN chúng cũng nhân danh quyền lực Nhà nước để buộc các đối tượng quản lý thực thi quyết định hành chính

23

Phòng y tế là cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, có chức năng tham mưu, giúp Uỷ ban nhân dân cấp huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước về dịch vụ KCB trên địa bàn huyện

Phòng y tế có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng, chịu

sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế và hoạt động của UBND cấp huyện, đồng thời chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra về chuyên môn, nghiệp vụ của sở y tế

- Theo sự chỉ đạo của UBND huyện, phòng y tế huyện trình UBND huyện dự thảo các quyết định, chỉ thị, quy hoạch, kế hoạch dài hạn, 5 năm, hàng năm, đề án, chương trình phát triển y tế, cải cách hành chính, xã hội hoá trong lĩnh vực y tế trên địa bàn huyện, dự thảo biện pháp huy động liên ngành trong quản lý, sử dụng các nguồn lực để thực hiện công tác phòng, chống dịch bệnh, dân số - kế hoạch hoá gia đình, an toàn vệ sinh thực phẩm, khắc phục hậu quả của dịch, bệnh, tai nạn thương tích, thiên tai thảm hoạ ảnh hưởng đến sức khoẻ nhân dân xảy ra trên địa bàn huyện

- Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, kế hoạch, đề án, chương trình phát triển y tế trên địa bàn huyện sau khi được phê duyệt

- Giúp UBND cấp huyện thẩm định các điều kiện hành nghề y tế trên địa bàn huyện theo quy định của pháp luật và theo phân cấp của UBND cấp tỉnh

- Kiểm tra, thanh tra việc tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách, kế hoạch, đề án, chương trình, dự án và hoạt động đối với các cơ sở cung cấp dịch vụ về y tế trên địa bàn huyện

24

- Hướng dẫn UBND cấp xã tổ chức thực hiện chương trình y tế cơ sở, dân số - kế hoạch hoá gia đình, vận động nhân dân gìn giữ vệ sinh, an toàn thực phẩm, phòng, chống các dịch bệnh

- Quản lý tổ chức, biên chế, tài chính, tài sản được giao theo quy định của pháp luật và phân cấp của UBND cấp huyện

- Thực hiện công tác thông tin, báo cáo định kỳ, đột xuất về tình hình thực hiện nhiệm vụ được giao theo quy định

- Thực hiện một số nhiệm vụ khác do UBND cấp huyện giao và theo quy định của pháp luật [31]

Như vậy, chủ thể thực hiện hoạt động QLNN về dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện bao gồm cơ quan HCNN có thẩm quyền chung là UBND cấp tỉnh cấp huyện và cơ quan HCNN có thẩm quyền riêng là sở y tế và phòng y tế, các cơ quan này giúp cho UBND cùng cấp thực hiện hoạt động QLNN về dịch vụ KCB của các bệnh viện tuyến huyện

 Đối tượng quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

Đối tượng QLNN về dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện là các cơ

sở cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh ở tuyến huyện bao gồm các cơ sở cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh ở các bệnh viện, phòng khám, cơ sở hành nghề

y, dược tư nhân

Các đối tượng này chịu sự QLNN của các chủ thể quản lý có thẩm quyền từ việc xem xét, phê duyệt cấp phép thành lập cho đến việc kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm đối với các hoạt động liên quan đến khám chữa bệnh

1.2 Sự cần thiết quản lý nhà nước đối với dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

1.2.1 Định hướng dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

25

Từ định hướng của các cơ quan QLNN về quản lý dịch vụ KCB tại các bệnh viện, cần xác dịnh rõ mục tiêu và phương hướng hoàn thiện QLNN

về dịch vụ KCB tại các bệnh viện tuyến huyện như sau

- Mục tiêu tổng quát, tổ chức thực hiện có hiệu quả các quy định của pháp luật về KCB và hệ thống chính sách, pháp luật về QLNN đối với chất lượng dịch vụ KCB ở các bệnh viện tuyến huyện nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, và chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân

- Mục tiêu cụ thể, Để QLNN đối với dịch vụ KCB ở các bệnh viện tuyến huyện một cách hiệu quả phải đạt được các mục tiêu cụ thể như sau:

- Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả QLNN và chất lượng dịch vụ KCB tại các bệnh viện

- Hoạch định chính sách nhằm thực hiện mục tiêu phát triển chất lượng dịch vụ KCB ở các bệnh viện tuyến huyện phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh hiện có của địa phương và phù hợp với nhu cầu KCB của nhân dân

- Tạo môi trường cho các bệnh viện tuyến huyện đạt được các mục tiêu cải tiến và nâng cao chất lượng dịch vụ KCB

Để đảm bảo cho sự phát triễn vừng chắc và nhằm đạt được mục tiêu hoàn thiện QLNN, phương hướng cho QLNN đối với dịch vụ KCB ở các bệnh viện tuyến huyện cần được cụ thể như sau:

Một là, các cấp quản lý cần xây dựng và ban hành các văn bản chiến

lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển dich vụ KCB ở các bệnh viện Coi chất lượng dịch vụ KCB ở các bệnh viện tuyến huyện là một trong những ưu điểm của ngành y tế trong định hướng chiến lược phát triển kinh tế nói chung của địa phương Dịch vụ KCB là một trong những ngành dịch vụ quan trọng trong nền kinh tế quốc dân và dịch vụ KCB phát triền sẽ góp phần quan trọng việc thúc đẩy nhiều ngành Kinh tế khác phát triển theo

26

Hai là, QLNN đối với dịch vụ KCB ở các bệnh viện tuyến huyện phải

định hướng để hình thành mô hình dịch vụ chất lượng dịch vụ KCB điện tử (E-logistics), trên cơ sở ứng dụng triệt để công nghệ thông tin và các thành quả các công nghệ thông tin nhằm nâng cáo hiệu quả của dịch vụ KCB, đặc biệt là hệ thống mạng internet Đây là xu hướng chung của các nước trên thế giới trong chiến lược phát triển chất lượng dịch vụ KCB và cũng là điều kiện kiên quyết cho việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các bệnh viện

Ba là, cần tập trung các nguồn lực đầu tư nhằm tạo bước đột phá

trong việc đổi mới QLNN đối với dịch vụ KCB ở các bệnh viện tuyến huyện Trong đó, cần ưu tiên trong việc đầu tư tạo lập hệ thống cơ sở hạ tầng KCB ở các bệnh viện thuộc tuyến này

Với phương hướng trọng tâm cũng là nhiệm vụ mà các cấp QLNN đối với dịch vụ KCB của các bệnh viện tuyến huyện phải thực hiện đó cũng

là định hướng của đề tài này để có giải pháp đúng hướng nhằm hoàn thiện

về QLNN về dịch vụ KCB ở các bệnh viện tuyến huyện hiện nay

1.2.2 Hỗ trợ và tạo điều kiện cho dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

Chất lượng dịch vụ KCB là vấn đề được cộng đồng và cả xã hội hết sức quan tâm, bởi nó có tác động trực tiếp đến người bệnh và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của mọi người, đặc biệt là những người ốm, đau phải nhập viện khám và điều trị Việc quá tải các bệnh viện, các sai sót chuyên môn, vấn đề về y đức đã gây nhiều bức xúc trong dư luận, đòi hỏi Nhà nước phải có sự quản lý nhằm đảm bảo cho hoạt động KCB diễn ra đúng pháp luật, đúng định hướng của Nhà nước

Việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý, chính sách, hệ thống tổ chức nhằm tăng cường quản lý chất lượng dịch vụ KCB là một nhiệm vụ quan trọng của Nhà nước trong giai đoạn hiện nay Nhà nước với tư cách là

27

chủ thể quản lý về chất lượng dịch vụ KCB có nhiệm vụ: xây dựng, ban hành và giám sát việc triển khai thực hiện các văn bản pháp lý liên quan đến chất lượng dịch vụ KCB, xây dựng chính sách khuyến khích nâng cao chất lượng đối với cơ sở KCB và người hành nghề, thúc đẩy và tạo điều kiện thành lập tổ chức chứng nhận chất lượng đối với cơ sở KCB, cấp nhập điều chỉnh các quy định liên quan đến cấp chứng chỉ hành nghề có thời hạn và thông qua đánh giá năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp, thiếp lập hệ thống quản lý chất lượng lồng ghép trong hệ thống y tế

1.2.3 Góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện

Dịch vụ KCB trong hệ thống khám chữa bệnh nói chung, dịch vụ KCB tuyến huyện nói riêng, có những đóng góp quan trọng trong công tác bảo vệ chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho nhân dân

Chất lượng dịch vụ KCB là vấn đề được cộng đồng và cả xã hội hết sức quan tâm, bởi nó có tác động trực tiếp đến người bệnh, đặc biệt là những người ốm, đau phải nhập viện khám và điều trị Chất lượng dịch vụ KCB tuyến huyện ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân trong cộng đồng

Việc quá tải tại các bệnh viện, các sai sót chuyên môn, chất lượng dịch vụ chưa đáp ứng, vấn đề y đức của viên chức y tế trong các bệnh viện tuyến huyện đã gây nhiều bức xúc trong dư luận Đòi hỏi Nhà nước phải có

sự quản lý nhằm đảm bảo cho dịch vụ KCB diễn ra đúng pháp luật, đúng định hướng của Nhà nước và chất lượng KCB ngày càng tốt hơn

28

1.3 Nội dung quản lý nhà nước về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

1.3.1 Tổ chức thực hiện thể chế và chính sách về dịch vụ khám chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện

Trên cơ sở các luật được Quốc hội thông qua, Chính phủ ban hành các nghị định hướng dẫn thi hành luật, Bộ Y tế, Bộ Tài chính ban hành các thông tư hướng dẫn thực hiện nghị định, quyết định ban hành các quy chế triển khai thực hiện từng hình thức QLNN, quy định các điều kiện để các cơ

sở KCB được phép mở rộng thêm các hình thức KCB, các cấp bộ, ngành ban hành các thông tư, quyết định và UBND tỉnh, thành phố ban hành các quyết định nhằm phối hợp cùng các Bộ hướng dẫn, điều tiết hoạt động của các cơ

sở KCB, đảm bảo chất lượng dịch vụ KCB phù hợp với đặc thù của ngành, phù hợp với đặc thù kinh tế - xã hội của từng địa phương, Cục quản lý KCB ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở KCB trong hoạt động cung cấp dịch vụ KCB trên địa bàn được phân cấp quản lý từng bước mở rộng các hình thức, loại hình và phương thức hoạt động

Tổ chức thực hiện quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về bệnh viện, các quy định về chỉ số chất lượng, cơ sở dữ liệu và đo lường chất lượng dịch vụ

Bệnh viện bảo đảm các điều kiện để được cấp giấy phép hoạt động theo lộ trình quy định tại Nghị định số 87/2011/NĐ-CP ngày 27/9/2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khám bệnh [12]

Bệnh viện đã được cấp giấy có trách nhiệm tiếp tục duy trì các hoạt động để bảo đảm đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và các điều kiện khác

do Bộ Y tế quy định

29

Xây dựng bộ chỉ số chất lượng bệnh viện dựa trên hướng dẫn của Bộ

Y tế và tham khảo các bộ chỉ số chất lượng bệnh viện trong nước hoặc nước ngoài

Thực hiện đo lường chỉ số chất lượng trong bệnh viện

Tổ chức thu thập, quản lý, lưu trữ, khai thác và sử dụng dữ liệu liên quan đến chất lượng bệnh viện

Lồng ghép báo cáo chất lượng vào báo cáo hoạt động chung của bệnh viện

Ứng dụng công nghệ thông tin để xây dựng cơ sở dữu liệu, phân tích,

xử lý thông tin liên quan đến quản lý chất lượng bệnh viện

Tổ chức triển khai các quy định, hướng dẫn chuyên môn trong KCB

và triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn người bệnh và nhân viên y tế

Tổ chức triển khai thực hiện quy định kiểm định chất lượng nhằm đánh giá việc thực hiện các quy định, hướng dẫn chuyển môn của bệnh viện, tiến hành phấn tích có hệ thống chất lượng chuẩn đoán, điều trị, chăm sóc người bệnh, bao gồm các quy trình kỹ thuật lâm sàng, cận lâm sàng sử dụng trong chuẩn đoán, điều trị, chăm sóc người bệnh

Thiết lập chương trình và xây dựng các quy định cụ thể bảo đảm an toàn người bệnh và nhân viên y tế

1.3.2 Đào tạo, bồi dưỡng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, nhân viên thực hiện dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện

Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và ý thức phục vụ cho đội ngũ cung ứng dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện là nội dung quản lý nhà nước rất quan trọng, quyết định chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của người dân

30

Lập kế hoạch và tổ chức đào tạo, huấn luyện, bồi dưỡng nâng cao năng lực và trình độ cho đội ngũ cán bộ quản lý trong lĩnh vực bệnh viện, đào tạo các bộ quản lý và nghiệp vụ cho lĩnh vực quản lý dịch vụ KCB, thực hiện việc phát triển kỹ thuật chuyên môn cho đội ngũ nhân viên y tế trong bệnh viện

Tổ chức đào tạo liên tục cho các thành viên trong bệnh viện để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, thực hiện tốt dịch vụ KCB cho tất cả các trường hợp người bệnh từ ngoài vào hoặc từ các bệnh viện khác chuyển đến để cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh nội trú hoặc ngoại trú

Huy động và tạo điều kiện cho các thành viên chuyên môn trong bệnh viện được tham gia nghiên cứu, hợp tác nghiên cứu các đề tài y học ở các cấp, chú trọng nghiên cứu về y học cổ truyền kết hợp với y học hiện đại và các phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc

1.3.3 Hỗ trợ và huy động nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất cho dịch

vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện

Nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất có vai trò quan trọng trong thực hiện cung ứng dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện

Nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất cho dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện được hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cấp

Nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất cho dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện được huy động từ các nguồn thu khác

Có kế hoạch sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất cho dịch vụ KCB ở bệnh viện tuyến huyện được hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cấp và được từ các nguồn thu khác

Thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của Nhà nước về thu, chi tài chính, từng bước thực hiện hạch toán chi phí khám bệnh chữa bệnh ở bệnh viện tuyến huyện