rong hệ thống GDTC ở nước ta, điền kinh là một môn Thể thao có một ví trí rất quan trọng. Nó được mệnh danh là Nữ hoàng trên võ đài Olypic và là nội dung cơ bản trong các chương trình thi đấu tại các kì đại hội quốc gia, khu vực. Chính vì vậy điền kinh được phổ biến trong các trường phổ thông và là nội dung chính nhằm phát triển tố chất thể lực chung. Thông qua học tập và tập luyện các môn điền kinh nói chung và môn chạy ngắn nói riêng sẽ thúc đẩy quá trình trao đổi chất trong cơ thể, cải thiện và nâng cao chức năng của các cơ quan nội tạng, phát triển toàn diện các tố chất thể lực và năng lực hoạt động cơ bản cho học sinh nâng cao sức khỏe. Thêm vào đó tính ganh đua của nó khá mạnh, sự thắng thua trong thi đấu đôi chạy cự ly ngắn nói riêng là một trong những môn thể thao cơ bản, có vị trí quan trọng khi chỉ hơn kém nhau hơn 1% giây. Vì vậy nó rất thuận lợi cho việc bồi dưỡng phẩm chất, ý chí, đạo đức, tác phong và tinh thần đoàn kết hợp tác của học sinh. Có thể nói môn chạy cự ly ngắn là một môn học trọng điểm không thể thiếu trong mọi chương trình. Các môn thể thao khác không thể tách rời nó, môn chạy cự ly ngắn là nền tảng của các môn thể thao khác. Song thực tế cho thấy rằng môn chạy cự ly ngắn ở trường THPT Xuân Hòa nói riêng cũng như các trường THPT nói chung hiện nay vẩn chưa mang lại hiệu quả tối ưu, nhiều học sinh vẫn nhận thấy tác dụng của môn học này. Song các em vẫn cho rằng môn học chạy ngắn không học thì cũng biết. Từ đó các em cảm thấy chán nản, thiếu cố gắng, tích cực trong tập luyện. Vì thế mà ảnh hưởng đến kết quả học tập. Vậy nguyên nhân nào gây nên hiện tượng này? Làm sao để cho các em đạt được thành tích tốt nhất trong môn học này?
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC
TRƯỜNG THPT XUÂN HÒA
Trang 2MỤC LỤC
Trang 1 Lời giới thiệu……… 1
2 Tên sáng kiến kinh nghiệm 2
3 Tác giả sáng kiến……… 3
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến kinh nghiệm……… 3
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến kinh nghiệm……… 4
6 Ngày sáng kiến được áp dụng thử……… 4
7 Mô tả bản chất của sáng kiến……… 4
7.1 Nội dung của sáng kiến……… 4
NỘI DUNG 1 Những nội dung lý luận có liên quan trực tiếp tới vấn đề nghiên cức 4 2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu……… ……… 5
3 Các giải pháp thực hiện ……… ……… 5
7.2 Khả năng áp dụng của sang kiến có thể áp dụng vào các giờ thực hành chạy ngắn và có thể áp dụng để huấn luyện đội tuyển 23
8 Những thông tin cần được bảo mật 23
9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 23
10 Đánh giá 23
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ……… 25
TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 26
Trang 3BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Lời giới thiệu
Trong thời kỳ đất nước đổi mới hiện nay, Đảng ta tiếp tục phát triển hơnnữa tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề sức khỏe của con người Đại hội Đảnglần thứ VIII (1996) đã chỉ ra rằng, sức khỏe được tăng cường, thân thể trángkiện vừa là nhu cầu cuộc sống của mỗi con người, của toàn dân, vừa là nhân tốlàm ra của cải vật chất và tinh thần cho đất nước “Sự cường tráng về thể chất
là nhu cầu của bản thân con người, đồng thời là vốn quý để tạo ra tài sản trí tuệ
và vật chất cho xã hội”
Tập luyện TDTT nhằm nâng cao và phát triển tố chất thể lực, sức nhanh,sức mạnh, sức bền, độ dẻo dai và sự khéo léo Nó còn làm cho cơ thể phát triểnmột cách toàn diện về trí tuệ và thể chất, nâng cao năng suất lao động Như HồChủ Tịch đã nói: “Một người dân yếu ớt sẽ làm cho cả nước yếu ớt Một ngườidân khỏe mạnh sẽ làm cho cả nước khỏe mạnh Vậy nên tập luyện TDTT bồi
bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi người dân yêu nước”
Trong hệ thống GDTC ở nước ta, điền kinh là một môn Thể thao có một
ví trí rất quan trọng Nó được mệnh danh là "Nữ hoàng" trên võ đài Olypic và
là nội dung cơ bản trong các chương trình thi đấu tại các kì đại hội quốc gia,khu vực Chính vì vậy điền kinh được phổ biến trong các trường phổ thông và
là nội dung chính nhằm phát triển tố chất thể lực chung Thông qua học tập vàtập luyện các môn điền kinh nói chung và môn chạy ngắn nói riêng sẽ thúc đẩyquá trình trao đổi chất trong cơ thể, cải thiện và nâng cao chức năng của các cơquan nội tạng, phát triển toàn diện các tố chất thể lực và năng lực hoạt động cơbản cho học sinh nâng cao sức khỏe Thêm vào đó tính ganh đua của nó khámạnh, sự thắng thua trong thi đấu đôi chạy cự ly ngắn nói riêng là một trongnhững môn thể thao cơ bản, có vị trí quan trọng khi chỉ hơn kém nhau hơn 1%giây Vì vậy nó rất thuận lợi cho việc bồi dưỡng phẩm chất, ý chí, đạo đức, tácphong và tinh thần đoàn kết hợp tác của học sinh Có thể nói môn chạy cự ly
Trang 4ngắn là một môn học trọng điểm không thể thiếu trong mọi chương trình Cácmôn thể thao khác không thể tách rời nó, môn chạy cự ly ngắn là nền tảng củacác môn thể thao khác.
Song thực tế cho thấy rằng môn chạy cự ly ngắn ở trường THPT XuânHòa nói riêng cũng như các trường THPT nói chung hiện nay vẩn chưa manglại hiệu quả tối ưu, nhiều học sinh vẫn nhận thấy tác dụng của môn học này.Song các em vẫn cho rằng môn học chạy ngắn không học thì cũng biết Từ đócác em cảm thấy chán nản, thiếu cố gắng, tích cực trong tập luyện Vì thế màảnh hưởng đến kết quả học tập Vậy nguyên nhân nào gây nên hiện tượng này?Làm sao để cho các em đạt được thành tích tốt nhất trong môn học này?
Là một giáo viên có tâm huyết với nghề, tôi nhận thấy việc học nộidung chạy cự ly ngắn có nhiều ý nghĩa thiết thực nhằm nâng cao thành tích tất
cả các môn thể thao, rèn luyện thể lực, đạt đến thể thao đỉnh cao và nâng caochất lượng dạy và học ở trường THPT Hơn nữa, việc nghiên cứu đưa ra một sốbài tập phát triển sức mạnh tốc độ nhằm nâng cao thành tích chạy cự ly ngắn ởtrường THPT Xuân Hòa chưa được quan tâm nhiều
Chính vì những lý do trên mà tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số bài tập
phát triển sức mạnh tốc độ nhằm nâng cao thành tích chạy cự ly ngắn cho học sinh lớp 10” để làm đề tài nghiên cứu của mình, với mong muốn sẽ góp phần
nâng cao thành tích chạy cự ly ngắn cho các em học sinh
2 Tên sáng kiến kinh nghiệm.
Một số bài tập phát triển sức mạnh tốc độ nhằm nâng cao thành tích chạy
cự ly ngắn cho học sinh lớp 10.
3 Tác giả sáng kiến.
- Họ và tên: Doãn Thị Oanh
- Địa chỉ sáng kiến: Trường THPT Xuân Hòa – Phúc Yên – Vĩnh Phúc
- Số điện thoại: 0374670773
- Email: doanxthioanh.gvxuanhoa@vinhphuc.edu.vn
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến kinh nghiệm: Doãn Thị Oanh.
Trang 55 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
- Dùng để dạy cho học sinh khối 10, trong trường THPT Xuân Hòa
6 Ngày sáng kiến được áp dụng thử tháng 9 năm 2019.
7 Mô tả bản chất của sáng kiến.
7.1 Nội dung của sáng kiến.
NỘI DUNG
1 Những nội dung lý luận có liên quan trực tiếp tới vấn đề nghiên cứu.
Điền kinh là một nội dung có lịch sử phát triển lâu đời so với nhiều mônthể thao khác Còn chạy là một hoạt động tự nhiên của con người Từ nhữnghoạt động với mục đích di chuyển tìm kiếm thức ăn, tự vệ và phòng chốngthiên tai, vượt chướng ngại vật, hoạt động ngày càng được hoàn thiện cùng với
sự phát triển của xã hội loài người dần dần trở thành một phương tiện giáo dụcthể chất, một môn thể thao có vị trí xứng đáng thu hút mọi người tham gia tậpluyện
Chạy là năng lực hoạt động cơ bản nhất của con người nhằm thích ứngvới hoạt động hằng ngày, lao động sản xuất và thể dục vui chơi Là biện phápquan trọng để phát triển các tố chất thể lực Học tập môn chạy cự ly ngắn còn
là để nâng cao sức khỏe, góp phần rèn luyện tác phong nhanh nhẹn, ý thức tổchức kỷ luật, tinh thần đoàn kết hợp tác, tạo nên sức mạnh tập thể
Thể dục thể thao, điền kinh nói chung và chạy cự ly ngắn nói riêng sẽxây dựng cho học sinh sự cố gắng, sự thật thà, trung thực góp phần giáo dụcđạo đức và hình thành nhân cách cho học sinh Làm cho học sinh có nếp sốnglành mạnh, vui tươi học tập và làm việc có khoa học, phòng chống và hạn chếmột số bệnh về tim mạch, làm cho xương tiếp thu máu một cách đầy đủ hơn.Các tế bào xương phát triển nhanh và trẻ lâu, xương phát triển tạo ra vẻ đẹp vàdáng đi khỏe mạnh đặc biệt là ở lứa tuổi đang phát triển như học sinh THPT.Ngoài ra học tập nội dung này còn giúp làm cho tim khỏe, dẫn đến sự vậnchuyển máu trong hệ tim mạch đi nuôi cơ thể và thải các chất cặn bã ra ngoàiđược thực hiện nhanh hơn Nhờ vậy khí huyết được lưu thông, giúp cho người
Trang 6tập ăn ngon ngủ tốt, sức khỏe tăng lên Đồng thời hạn chế thời gian rảnh tránhđược một số tệ nạn như nghiện cờ bạc, rượu chè, ma túy và một số tệ nạn khác.
Chạy cự ly ngắn là một nội dung đơn giản, cần ít phương tiện và dụng cụ
để tiến hành, đòi hỏi phải chạy với tốc độ cực đại và cố gắng duy trì tới đích
Là quá trình phối hợp nhuần nhuyễn của bốn giai đoạn kỹ thuật: xuất phát,chạy lao, chạy giữa quãng, về đích Đây là nội dung thể hiện đầy đủ các yếu tốnhanh nhẹn, khỏe mạnh, khéo léo Đặc biệt là ở lứa tuổi này, các em muốnkhẳng định mình trước tập thể Tuy nhiên đa số các em còn coi nhẹ, ngại tậpluyện Ngoài ra ở lứa tuổi này các em cần có một lượng vận động hợp lý hơn.Đặc biệt tình trạng học sinh không đáp ứng được yêu cầu về thể lực ngày càngtăng Do ý thức yếu kém của các em trong tập luyện ở trường cũng như ở nhà.Hơn nữa trình độ thể lực và ngoại hình giữa các học sinh là không đồng đều;một số em có trình độ thể lực rất tốt bên cạnh đó có một số em có thể lực yếuhơn Vì vậy việc đưa vào những bài tập với lượng vận động phù hợp với haiđối tượng học sinh này là vấn đề cần quan tâm
2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
2.2 Cơ sở vật chất của bộ môn.
Nhìn chung cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu giảng dạy còn rất thiếuthốn Vì chưa có sân thi đấu riêng, không có đường chạy riêng Các giáo viênphải tận dụng thêm khu vực đường vào trường để giảng dạy
Về phương tiện dạy học thì nhà trường đã có một số tranh ảnh về các kỹthuật như: Cầu lông, chạy 100m, nhảy cao, nhảy xa…
3 Các giải pháp thực hiện.
Trang 73.1 Lựa chọn và áp dụng một số bài tập phát triển sức mạnh tốc độ.
Sức mạnh là khả năng khắc phục một trọng tải hoặc một lực nào đó bằng
sự căng cơ (sự co cơ đẳng trường)
Biểu hiện trong cơ sẽ là:
Quá trình tổng hợp prôtit tăng trong khi quá trình phân hủy chúng bịgiảm đi
Hàm lượng AND và ARN tăng
Hàm lượng creatin tăng có tác dụng kích thích quá trình tạo actin vàmiozin và như vậy thúc đẩy sự phì đại cơ
Khái niệm sức nhanh:
Sức nhanh là khả năng thực hiện động tác trong khoảng thời gian ngắnnhất( tính bằng m/s và tần số động tác)
Trang 8 Bản chất của sức nhanh: Bản chất của sức nhanh được đánh giá bằngtính linh hoạt thần kinh cơ và tốc độ co cơ.
Độ linh hoạt của quá trình thần kinh thể hiện ở:
Biến đổi nhanh chống quá trình hưng phấn và ức chế trongcác trung tâm thần kinh
Tăng tốc độ dẫn truyền xung động của các nơron vận động
Khả năng thả lỏng nhanh của đơn vị vận động
Khả năng tiếp nhận thông số vận động cao Đó là các yếu tốlàm tăng cường biên độ và tần số động tác
Tốc độ co cơ phụ thuộc trước tiên vào tỷ lệ sợi nhanh và sợi chậm trong
bó cơ
* Phân loại sức nhanh gồm có:
Sức nhanh đơn giản
Chạy cự ly ngắn (là hoạt động có chu kỳ), là bài tập có cả sức nhanh vàsức mạnh Sức mạnh thể hiện ở động tác đạp sau và giữ trương lực cơ lưng.Còn sức nhanh thể hiện qua tần số bước chạy và động tác đánh tay
Phương pháp phát triển sức nhanh:
Cơ sở sinh lý để phát triển sức nhanh là tăng cường độ linh hoạt
và tốc độ dẫn truyền hưng phấn ở trung tâm thần kinh và bộ máy vận động,
Trang 9tăng cường sự phối hợp giữa các sợi cơ, nâng cao tốc độ thả lỏng cơ Yêu cầunày có thể đạt được bằng cách sử dụng bài tập có tần số cao, trọng tải nhỏ, thờigian nghĩ giữa dài.
3.1.2 Nguyên lý kỹ thuật chạy.
a Khái niệm.
Định nghĩa và tính chất:
Chạy là phương pháp di chuyển tự nhiên của con người bằng các bướcchân Động lực chính để con người di chuyển là động tác đạp sau xuống mặtđất Trong khi chạy các hoạt động của thân người và của tay liên quan với cácbước chân và lặp lại nhiều lần liên tục theo thứ tự nhất định Vì vậy đi và chạy
là hoạt động mang tính chất chu kỳ Thực hiện di chuyển hai bước (chân phải
và chân trái) tạo thành một chu kỳ hoạt động chạy
Cấu tạo động tác chân trong chu kỳ đi và chạy:
Giai đoạn chống trước
Thời kỳ chống giai đoạn đạp sau(chân chống đất)
Một bước chân phải giai đoạn chuyển sau
Thời kỳ chuyển giai đoạn chuyển trước (Chân chuyển trên không)
Thời kỳ chống giai đoạn đạp sauMột bước chân trái giai đoạn chuyển sau
Thời kỳ chuyển giai đoạn chuyển trước
Trang 10+ Giai đoạn chống trước: Từ lúc chân chạm đất tới điểm dọi trọng tâm cơ thể
di chuyển tới điểm chống
+ Giai đoạn đạp sau (chống sau): Từ lúc điểm dọi trọng tâm cơ thể ở điểm
chống tới lúc chân rời đất
+ Giai đoạn chuyển sau: Từ lúc chân rời đất tới lúc chân chuyển đến ngang
dây dọi trong tâm cơ thể
+ Giai đoạn chuyển trước: Từ lúc chân ở ngang dây dọi trọng tâm cơ thể đến
khi chân chạm đất
b Cơ sở các động tác trong chu kỳ chạy.
Các loại lực:
Trọng lực: Là lực hút của trái đất Nó có tác dụng hỗ trợ cho hoạt động khi
di chuyển xuống dưới, khi hoạt động hướng lên trên thì trọng lực kiềm chếhoạt động Trọng lực không thể làm tăng hay giảm tốc độ hoạt động theophương nằm ngang, mà chỉ có thể làm thay đổi phương hướng của hoạt động
Nội lực: Là những lực sinh ra do hoạt động của cơ bắp, nhưng các hoạtđộng đó không tự nó làm cho con người di chuyển được mà phải thông quangoại lực
Ngoại lực: Là những lực bên ngoài tác động vào cơ thể Ngoại lực chiếmvai trò quan trọng trong việc di chuyển của con người Lực này xuất hiện domối quan hệ này tác động của cơ thể với điểm lực sinh ra phản lực Phản lựcbằng lực tác dụng nhưng ngược chiều với nó (định luật III Newtơn) Ngoại lựccòn do sức cản của không khí
Các lực sinh ra trong các giai đoạn ở động tác chân:
* Giai đoạn chống trước:
Chống trước xảy ra ở phía trước điểm dọi của trọng tâm cơ thể, nên khichân tiếp xúc đất thì cơ thể tác dụng một lực xuống mặt đất có hướng xuốngdưới và về phía trước Đó là lực F, lực này do hai lực thành phần tạo ra: lực F1
Trang 11có hướng về phía trước và lực F2 có hướng xuống dưới Theo định luật IIINewtơn mặt đất tác dụng lại cơ thể một lực F’ có cùng cường độ, cùng phươngnhưng ngược chiều Lực F’ cũng do hai lực thành phần tạo ra: lực F’1 có hướng
ra sau và nằm ngang, lực F’2 có hướng lên trên
Có thể giải quyết bằng hai cách:
Thứ nhất là thực hiện chế động trong thời gian chống trước, nhờ sự kéocăng của cơ bắp, khi chúng hoạt động theo tính chất nhượng bộ
Thứ hai là tăng tốc độ đặt chân xuống đất, tức là đặt chân xuống đất gầnđiểm dọi của trọng tâm cơ thể trên đường chạy Tăng gốc độ đặt chân xuốngđất sẽ làm giảm lực kiềm chế và sẽ rút ngắn được thời gian tác dụng của nó.Động tác đặt chân xuống đất là miết chân từ phía trước ra sau Song nhưvậy vẫn không có nghĩa là khắc phục hết được sự kiềm chế Động tác này chỉlàm cho lực kiềm chế xảy ra ở mức nhỏ nhất mà thôi
Giai đoạn đạp sau:
Sau khi hoạt động bị kiềm chế ở giai đoạn chân chống trước tốc độ lạiđược tăng lên mỗi bước khi đạp sau Khi duỗi hết các khớp đó thì chân tácđộng xuống mặt đất một lực F Lực F này do hai lực thành phần tạo ra: lực F1
có hướng ra sau, lực F2 có hướng xuống dưới theo định luật III Newtơn, mặt
Trang 12đất tác dụng vào cơ thể một lực F’ có cùng cường độ, cùng phương nhưngngược chiều Lực F’ cũng do hai lực thành phần tạo ra: lực F’2 có hướng lêntrên thẳng đứng (chống đỡ trọng lực cơ thể), nằm ngang và có hướng ra trước.
Giai đoạn lăng sau, lăng trước: (giai đoạn chuyển)
Giai đoạn này có tác dụng tăng cường, hỗ trợ, gây áp lực đồng thời cótác dụng vào việc tăng tần số, tăng độ dài bước, tăng tốc độ di chuyển
Động tác của vai, hông, thân người:
Trong chu kỳ chạy thì trụ hông và trục vai chuyển động chéo nhau nhằmgiữ thăng bằng cho cơ thể và kéo dài được cho biên độ bước Hoạt động của
Trang 13tay và vai liên quan đến động tác xoay hông giúp tăng độ dài bước Sự luânphiên hoạt động giữa các cơ phía trước, phía sau của vai, các cơ của than người
có tác dụng kéo căng và thả lỏng được các cơ bắp nhiều hơn, giúp cho sứcmạnh của chúng được phục hồi nhanh chóng Khi chạy thân người hơi ngả vềtrước hay thẳng đứng Nếu ngả thân người về trước nhiều thì thực hiện độngtác đạp sau dễ hơn, nhưng đưa chân về trước lại khó khăn hơn Ngược lại nếuthân người ngả ra sau thì đưa chân về trước dễ dàng hơn nhưng góc độ phía saulại lớn hơn Tốc độ chạy càng lớn thì độ ngả thân của cơ thể về trước càng lớn
Trọng tâm cơ thể:
Trong khi đi và chạy thì trọng tâm cơ thể di động hết sức phức tạp, lúclên, lúc xuống, lúc sang phải, lúc sang trái, lúc nhanh, lúc chậm Khi chạy,trọng tâm cơ thể dao động lên xuống tối thiểu là 10cm Trọng tâm cơ thể caonhất ở thời kỳ bay và thấp nhất ở thời kỳ chống tựa ( thời điểm thẳng đứng).Đương nhiên, muốn chạy càng nhanh thì trọng tâm cơ thể phải di động thấp và
cố gắng hạn chế độ dao động lên xuống
Như vậy dựa vào nguyên lý kỹ thuật chạy ta có thể lựa chọn những bàitập bổ trợ hợp lý nhằm nâng cao được thành tích trong khi học nội dung chạyngắn
3.2 Lựa chọn và áp dụng một số bài tập phát triển sức mạnh tốc độ trong chạy cự ly ngắn.
Trong quá trình giảng dạy nội dung chạy ngắn, có rất nhiều bài tập bổ trợnhằm nâng cao thành tích cho các em học sinh Tuy nhiên, căn cứ vào điềukiện thực tế của nhà trường, trình độ của các em học sinh cũng như nguyên lýcủa kỹ thuật chạy tôi sẽ đưa vào một số bài tập bổ trợ như sau:
a Một số bài tập bổ trợ.
Chạy tăng tốc 30m:
Mục đích nhằm củng cố kỹ thuật chạy và phát triển cả thể lực chuyên môn
Trang 14 Tại chỗ thực hiện động tác đánh tay:
Mục đích nhằm thực hiện động tác đánh tay hợp lý
Vịn tay vào tường và thực hiện động tác đá lăng chân:
Mục đích tăng sức mạnh của động tác lăng chân đồng thời tăng tần số bướckhi chạy
Chạy nhanh tại chỗ:
Mục đích nhằm phát triển tần số động tác và phối hợp hoạt động của haichân
Thực hiện kỹ thuật sau các lệnh: vào chỗ - sẵn sàng - chạy, và chạy tốc
Chạy lặp lại các đoạn 30- 60m với tốc độ tối đa:
Mục đích nhằm phát triển tốc độ và hoàn thiện kỹ thuật
Chạy có giới hạn độ dài bước:
Mục đích nhằm cho học sinh cảm nhận được độ dài bước chạy của mìnhnhằm phối hợp tốt với động tác đánh tay để đạt được hiệu quả tốt hơn
Bật tại chỗ:
Mục đích nhằm tăng cường sức mạnh của lực đạp sau trong quá trình chạy
Bật xa di chuyển: