Để các em có điều kiện học tập tốt, giáo viên dạy lớp Một cần phảihình thành và xây dựng những thói quen nề nếp cho các em ngay từ buổi đầutiên và phải duy trì thường xuyên vì nề nếp là
Trang 1I.TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG NỀ NẾP HỌC TẬP CHO HỌC SINH LỚP 1/7
II ĐẶT VẤN ĐỀ:
1/ Tầm quan trọng của vấn đề được nghiên cứu:
Bậc học tiểu học là bậc học nền tảng đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành
và phát triển toàn diện nhân cách của con người Những gì thuộc về tri thức
và kĩ năng, về hành vi và nhân tính…được hình thành và định hình ở học sinhtiểu học sẽ theo suốt cuộc đời mỗi người (như chữ viết, kĩ năng ứng xử trongcuộc sống thường ngày,…) Những gì đã hình thành và định hình ở trẻ em rấtkhó thay đổi, khó cải tạo lại
Học sinh lớp Một là lớp đầu tiên của bậc tiểu học, học sinh vào lớp Một làthời điểm đánh dấu bước ngoặc trong cuộc sống và phát triển tâm lí Các emphải tham gia mọi hoạt động mới trong học tập cũng như trong các hoạt độnggiao tiếp Để các em có điều kiện học tập tốt, giáo viên dạy lớp Một cần phảihình thành và xây dựng những thói quen nề nếp cho các em ngay từ buổi đầutiên và phải duy trì thường xuyên vì nề nếp là mẹ đẻ của chất lượng, là điềukiện quyết định để tổ chức quá trình giảng dạy của giáo viên và học tập củahọc sinh, đặt nền tảng vững chắc để các em tiếp tục học lên các lớp trên
2/ Những thực trạng liên quan đến vấn đề:
Lớp Một là lớp đầu cấp được tuyển từ lớp Mẫu giáo lớn, sự hiểu biết củacác em không đồng đều, có em hết sức nhanh nhẹn nhưng lại có em còn quákhờ Mặt khác thói quen và nề nếp ở trường Mẫu giáo không giống vớitrường tiểu học Học sinh chưa có ý thức tự giác cao, bên cạnh đó nhiều giađình ít quan tâm dẫn đến các em không xác định được cho mình một hướng điđúng (ý thức, trách nhiệm) trong học tập và kỉ luật, còn rất tự do chưa đi vào
nề nếp
3/ Lý do chọn đề tài:
Trang 2Từng bước hình thành cho các em mọi hoạt động ở lớp, từ nề nếp học tập,
ý thức kỷ luật, thái độ giao tiếp với thầy cô, bạn bè, trong gia đình và ngoài xãhội rất nhiều điều cần quan tâm, trong đó mảng học tập là một mảng quyếtđịnh hiệu quả giáo dục khi các em đang ngồi trên ghế nhà trường Muốn các
em có nề nếp trong học tập cũng như trong sinh hoạt, biết ngăn nắp, gọngàng, khoa học trong từng hoạt động, người giáo viên phải uốn nắn, rèn giũacho các em ngay từ khi bước chân vào ngưỡng cửa nhà trường Nếu ngay từlớp Một được rèn nề nếp trong học tập một cách nghiêm túc và có hiệu quảthì ở các lớp sau các em cũng sẽ là những học sinh có nề nếp học tập tốt, tạobước đi vững chắc cho các em trong việc học tập ở các lớp trên và tạo tiền đềcho việc rèn luyện, phấn đấu thành người công dân có ích cho đất nước saunày
Việc rèn nề nếp cho học sinh tiểu học nhất là học sinh lớp Một là một việclàm rất cần thiết đối với một người giáo viên giảng dạy bậc tiểu học Xuấtphát từ những yếu tố trên bản thân tôi chọn đề tài: “ Một số giải pháp xâydựng nề nếp học tập cho học sinh lớp 1B”
4/ Giới hạn nghiên cứu:
* Đối tượng nghiên cứu của đề tài:
- Lớp 1/7 Trường Tiểu học Nguyễn Trãi
* Phạm vi nghiên cứu của đề tài:
- Áp dụng cho học sinh lớp 1
III CƠ SỞ LÍ LUẬN:
Về tâm lý, học sinh ở lứa tuổi lớp Một còn rất ngây ngô, dễ tin nhưng lạirất biết nghe lời cô giáo Các em còn ngây thơ, trong trắng như một tờ giấytrắng Các em rất dễ tiếp thu những thói quen tốt lẫn thói quen xấu Nếu nhưgiáo viên thường xuyên giáo dục và rèn luyện thì những thói quen tốt sẽ dầndần được hình thành trong các em và sẽ trở thành thói quen Trái lại, nếukhông được giáo dục và rèn luyện đúng cách các em dễ sa vào những thói hưtật xấu mà rất khó sửa chữa về sau
Trang 3Nề nếp học tập tốt sẽ giúp các em nắm vững được kiến thức trong từng tiếthọc, hình thành cho học sinh những kỹ năng giao tiếp, ứng xử trong cuộcsống
Để thực hiện tốt yêu cầu trên thì đòi hỏi người giáo viên phải suy nghĩ tìm
ra phương pháp để hướng dẫn điều khiển về mọi mặt từ cách nói, chào, hỏi,cách sử dụng đồ dùng học tập, ý thức học tập,…cho học sinh
Đó chính là thời gian giúp giáo viên xây dựng nề nếp học tập cho học sinh đểcác em có những thói quen tốt, có ý thức tiếp thu những kiến thức mới tốt hơntrong tất cả các môn học
- Đa số phụ huynh rất quan tâm đến việc học của con em
- Điều kiện trường Tiểu học Nguyễn Ngọc Bình đạt chuẩn Quốc gia giaiđoạn 2, nhà trường đặc biệt quan tâm đến nề nếp và chất lượng học tập củahọc sinh
Trang 4- Một số phụ huynh không quan tâm đến việc học của học sinh.
-Trình độ học sinh không đồng đều, một số em quá hiếu động nên ngồi học
1 Nhóm học sinh không biết cách đưa tay phát biểu 10/30 HS
2 Nhóm học sinh thường xuyên quên mang sách vở, đồ
dùng học tâp
16/30 HS
3 Nhóm học sinh không biết sắp xếp sách vở đồ dùng
học tập ngăn nắp, khoa học, không biết cách bảo
5 Nhóm học sinh không có thói quen làm theo hiệu
lệnh của giáo viên
- Sau khi thống kê tôi đã phân tích tìm ra những nguyên nhân sau:
+ Trước hết là do nhận thức của học sinh, của cha mẹ học sinh chưa thấy hết
vị trí, tầm quan trọng của việc xây dựng nề nếp học tập
+ Đối tượng học sinh ở nông thôn, cha mẹ làm nông, kinh tế gia đình cònkhó khăn nên việc quan tâm của phụ huynh đối với việc học của con em chưađúng mức
+ Nề nếp sinh hoạt của gia đình thiếu khoa học cũng ảnh hưởng đến việchọc tập của các em
Trang 5+ Học sinh phải học nhiều môn, nhưng môn học nào cũng mới mẻ đối với các em nên gây nhiều lúng túng cho các em trong mỗi giờ học.
+ Các em chưa có ý thức việc giữ gìn sách vở đồ dùng học tập
+ Học sinh chưa có thói quen trong việc sử dụng bảng con, đồ dùng họctập
+ Không chú ý nghe giảng, hết quay sang bên này rồi quay sang bênkia……
+ Học sinh lâu nhớ, mau quên
+ Không học bài và làm bài trước khi đến lớp
+ Học sinh chưa có thói quen đưa tay xin phát biểu
Với những biểu hiện trên, lớp học không có nề nếp, không khí lớp họcnặng nề, giáo viên giảng dạy hết sức vất vả, tiết học kéo dài lấn thời gian củatiết sau, hiệu quả tiết học không đạt yêu cầu.Trước những thực trạng trên tôisuy nghĩ và tìm ra vài giải pháp để xây dựng nề nếp cho lớp mình phụ trách
V NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
Xuất phát từ suy nghĩ trên và thực trạng của học sinh lớp 1B tôi đã nghiêncứu, theo dõi trong quá trình giảng dạy, tôi xin đưa ra một số giải pháp cụ thểnhằm giúp học sinh lớp 1B có nề nếp trong học tập như sau:
1/Xây dựng nề nếp học tập trên lớp:
Khi cắp sách đến trường, hầu hết các em đều chưa có ý thức về nề nếptrong học tập Mọi môn học đối với các em hoàn toàn mới mẻ, gây nhiều lúngtúng cho các em trong mỗi buổi học ví dụ như việc sử dụng đúng sách vở, đồdùng học tập cho từng môn Những ngày đầu tôi hướng dẫn các em một cách
tỉ mỉ, qui định đồ dùng học tập của các em gồm có một bút chì, tẩy, thước, bộ
đồ dùng học Toán và Tiếng việt Hướng dẫn các em nhận biết các loại sáchqua bìa của sách và nội dung bài học của từng ngày Nhận biết vở qua quyđịnh trên nhãn tên của vở
Ví dụ:
Trang 6Sách Tiếng Việt tập 1 có bìa màu vàng, hình cô giáo và các bạn học sinh.Sách Toán có bìa màu xanh, có các số,
Đối với vở tôi qui định ngay trên bảng tên: vở số 1 dùng để học Tiếng việt,
vở số 2 dùng để học Toán, vở số 3 học Tập vẽ, vở số 4 học Thủ công các emchỉ cần nhìn số chọn đúng vở để học
Để giúp các em mở sách, vở đúng nội dung bài học, tôi hướng dẫn các emlàm mũi tên chỉ bài trong từng quyển sách để làm dấu, học đến bài nào, các
em gấp mũi tên ở ngay bài đó, tiết sau chỉ cần lật sang bài sau để học
Qua kiểm tra sách vở, đồ dùng học tập của học sinh tôi nhận thấy nhiều họcsinh còn thiếu sách vở đồ dùng học tập: giờ toán quên vở bài tập; giờ Họcvần, Tập đọc quên sách Tiếng việt; giờ viết không có bút, vì vậy các emkhông học tập cùng bạn làm ảnh hưởng đến không khí học tập của cả lớp Do
đó tôi hình thành cho các em thói quen đem đầy đủ sách vở, dụng cụ học tậpdưới sự giúp đỡ của phụ huynh Qua buổi họp phụ huynh đầu năm tôi nêu yêucầu phụ huynh kết hợp với giáo viên hướng dẫn các em chuẩn bị sách vở,dụng cụ học tập cho buổi học hôm sau
Ví dụ: Thời khóa biểu thứ hai có: Học vần, Toán, Tập vẽ thì học sinh mang
+ Bảng con, phấn, khăn lau bảng
Trong giờ Tập viết, trước khi hướng dẫn các em viết đúng, viết đẹp tôihướng dẫn các em tư thế ngồi, cách để vở, phải biết sử dụng bút để có thể viết
Trang 7chữ đẹp lại không gây ra những dị tật cho học sinh như: cận thị, vẹo cột sống.Giáo viên hướng dẫn học sinh tư thế ngồi đúng như sau:
- Tay trái tì nhẹ lên mép vở để giữ;
- Hai chân để song song, thoải mái
Bên cạnh việc rèn cho học sinh tư thế ngồi thì việc rèn cho các em cách cầmbút cũng rất quan trọng, lớp có một vài em cầm bút chưa được nên tôi hướngdẫn các em cách cầm bút như:
Trang 8Tay phải cầm bút bằng ba ngón tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa) Đầungón trỏ cách đầu ngòi bút chừng 2,5 cm Mép bàn tay là điểm tựa của cánhtay phải khi đặt bút xuống bàn viết
Lúc viết, điều khiển cây bút bằng các cơ cổ tay và các ngón tay không đểngửa bàn tay quá tạo nên trọng lực tì xuống lưng của hai ngón út và áp út.Ngược lại không úp quá nghiêng bàn tay về bên trái ( nhìn từ trên xuống thấy
cả 4 ngón tay: trỏ, giữa, áp út và út)
Học sinh cầm bút theo chiều ngòi Góc độ bút đặt so với mặt giấy khoảng
45 độ Tuyệt đối không cầm bút dựng đứng 90 độ Đưa bút từ trái sang phảithật nhẹ tay, không ấn mạnh đầu bút xuống mặt giấy
Trong những giờ học tập trên lớp, nhiều tiết học diễn ra rất nặng nề, các emkhông có tâm thế học tập, không tập trung trong giờ học Để đảm bảo khôngkhí “học mà vui, vui mà học”, tôi hướng dẫn cho học sinh có nề nếp giơ tayphát biểu ý kiến, chăm chú nghe giảng và ý thức tham gia các trò chơi học tập Ở học sinh lớp Một vì tâm lý lứa tuổi còn nhỏ lại chưa bao giờ được uốnnắn trong việc học tập nên khi giáo viên hỏi, có em đã trả lời tự do lúc giáoviên chưa cho phép, có em đã biết đưa tay xin phát biểu, nhưng chưa đúngcách
Trang 9Để giúp các em có nề nếp đưa tay phát biểu tôi hướng dẫn các em ngồi tưthế thẳng, chống khuỷu tay trái xuống bàn, tay trái giơ thẳng, bàn tay khép lại.
Tôi hướng dẫn các em khi giáo viên gọi mới đứng dậy trả lời, không đượcnói leo gây ồn ào trong giờ học
- Giáo viên xây dựng cho học sinh thói quen ngồi học ngay ngắn , tập trung chú
ý lời thầy cô giảng, chú ý lời bạn phát biểu; học sinh phát biểu đọc bài to rõ ràng,học sinh có thói quen tự nhận xét, tự đối chiếu bài làm của mình khi giáo viênđưa ra mẫu đúng
Ví dụ:
Một bài toán giáo viên gọi một em lên bảng, lớp làm vở bài tập, giáo viên sửabài học sinh trên bảng- kết quả đúng, học sinh dưới lớp tự kiểm tra bài của mình,
nếu đúng dùng bút ghi chữ đ, nếu sai dùng bút chì ghi chữ S và tự sửa lại.
Hay viết chính tả, một em lên bảng viết, giáo viên chỉ chấm bài trên bảng sửasai Học sinh cả lớp tự chấm bài viết của mình bằng bút chì dựa vào bài của bạntrên bảng Học sinh tổng kết lỗi ghi ra lề, giáo viên kiểm tra việc tự chấm củahọc sinh
Trang 10- Rèn cho các em cách sắp xếp, sử dụng sách vở, đồ dùng học tập ở nhà, ởtrường một cách ngăn nắp, khoa học Đầu mỗi buổi học, học sinh sắp xếp sách
vở, bút mực, bảng con, ngay ngắn trong hộp bàn theo phân môn của buổi đó đểkhi đến tiết học, học sinh ít mất thời gian khi lấy đồ dùng , không quay qua , quaylại hay quay lên quay xuống
Ví dụ:
Ở buổi học ngày thứ tư, học sinh có các môn học sau : Tập đọc, Toán, Mĩthuật, Hát nhạc Học sinh sắp xếp sách vở, đồ dùng học tập theo thứ tự để họccác phân môn:
+ Sách Tiếng việt, bộ thực hành Tiếng việt xếp lên trên cùng để học môn Tậpđọc
+ Sách Toán, bảng con, vở bài tập Toán xếp thứ nhì để học môn Toán
+ Vở tập vẽ, bút chì, bút màu,… đồ dùng học môn Mĩ thuật xếp thứ ba
+ Sách Hát, thanh phách, học sinh xếp dưới cùng
Học sinh học xong môn nào, để sách vở, đồ dùng học tập sang một bên hoặcxếp lại vào trong cặp
Việc sắp xếp ngăn nắp trong khi sắp xếp sách vở và đồ dùng học tập cũng
là yếu tố quan trọng dẫn đến học tập tốt Tôi hướng dẫn các em cách lấysách vở, đồ dùng học tập nhanh không gây tiếng động, thực hiện theo các kýhiệu giáo viên yêu cầu
Ví dụ: Giáo viên ghi b: học sinh lấy bảng; ghi S lấy sách, ghi ĐD lấy đồ
dùng, Nếu giáo viên gạch chéo chữ nào thì các em cất sách vở, đồ dùng theo
kí hiệu
Trang 11Em nào đã sắp xếp sách vở, đồ dùng học tập một cách khoa học thì lấy vởnhanh, ở nề nếp này tôi thường tổ chức cho các em thi đua xem em nào, tổ
nào làm nhanh Trong thời gian đầu, khi cô viết kí hiệu “S” lên bảng thì các
em đã lấy sách của môn đó ra, khi cô giới thiệu bài học, viết tên bài học lênbảng là lúc các em mở sách đúng bài học Giữa giáo viên và học sinh có sựkết hợp nhịp nhàng Tôi thấy tiết học rất nhẹ nhàng và đảm bảo đủ thời giancho các hoạt động học tập
Thời gian đầu, các em không biết cách đưa bảng con, không biết cách đưa
đồ dùng, khi giáo viên chưa gõ thước các em đã đưa lên, giáo viên chưa kiểmtra xong có em đã để xuống Để học sinh cả lớp có nề nếp đưa bảng con tôihình thành cho các em thói quen: cầm bảng con bằng tay trái, dùng ngón cái
và ngón út để giữ bảng con, khi giáo viên gõ 1 thước HS đưa bảng con lên, gõ
1 thước nữa học sinh quay ngược bảng con lại để kiểm tra , gõ 1 thước nữa
HS để bảng con xuống bàn đối chiếu, gõ 2 thước HS đọc
Trang 12Giáo viên xây dựng cho học sinh nề nếp sử dụng đồ dùng cũng giống như nềnếp sửng dụng bảng con Học sinh sẽ thực hiện theo yêu cầu và kí hiệu của côgiáo.
Đến lớp học sinh được rèn nhiều kĩ năng như nghe, nói, đọc, viết trong tất
cả các môn học Tất cả các kĩ năng đó được rèn luyện thường xuyên trở thànhthói quen, thành nề nếp trong học tập
Để học sinh có điều kiện giúp đỡ và hỗ trợ nhau trong học tập, giáo viênthường tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm, có thể là nhóm đôi, nhóm 4
Trang 13em, hoặc nhóm 6 em, giáo viên thường xây dựng cho nhóm là những em ngồicạnh nhau, mỗi nhóm thường có nhóm trưởng và một thư ký, đảm bảo saocho lần lượt học sinh được thay phiên nhau làm nhóm trưởng và thay nhómtrưởng trình bày kết quả thảo luận trước lớp Giáo viên điều chỉnh sao chonhóm nào cũng có học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu
Trong các tiết học, tôi thường tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm Giáoviên theo dõi sự hoạt động của nhóm động viên học sinh giúp đỡ nhau Họcsinh phát triển những kỹ năng giao tiếp có hiệu quả Giáo viên hướng dẫngiúp đỡ các nhóm làm việc, giải quyết những vướng mắc, tạo điều kiện chocác nhóm làm việc Do đó học sinh có thói quen và rất thích học nhóm
Giáo viên tổ chức cho các em vui chơi trong quá trình học tập và xây dựngnhững đôi bạn cùng tiến để các em hăng hái hơn trong các hoạt động ở lớp.Luôn động viên khuyến khích học sinh tự suy nghĩ và đưa ý kiến cá nhân củamình, nếu sai giáo viên nhẹ nhàng sửa chữa Chú trọng tuyên dương, khenthưởng những em tiến bộ, có thể là sự tiến bộ đó chưa đạt chuẩn nhưng giáo
Trang 14viên vẫn khen ngợi để học sinh thấy rằng sự tiến bộ của mình được cô ghinhận từ đó các em có những nỗ lực, ham muốn và tự tin hơn trong học tập.
Hằng ngày thực hiện đều đặn như vậy lâu dần các em sẽ có thói quen về nề nếphọc tập ở nhà và sang học kì II các em có thể ngồi vào bàn học không cần sự nhắcnhở của bố mẹ Các em cũng tự soạn sách vở, đồ dùng học tập cho mình
- Học sinh có thói quen thực hiện tốt nề nếp trong học tập, sinh hoạt ở nhà Mỗihọc sinh có thời gian biểu cho các buổi học ở nhà cụ thể ,mỗi học sinh phải tựthực hiện: “ chưa thuộc bài chưa đi ngủ, chưa làm bài đủ chưa đi chơi”
- Học sinh có thói quen sinh hoạt điều độ, đúng thời gian biểu, giờ nào việcnấy, tránh tình trạng vừa học vừa chơi
- Đối với học sinh còn chậm tiến , giáo viên giao việc trực tiếp cho phụ huynhkiểm tra Giáo viên thường xuyên liên hệ với phụ huynh
3 Xây dựng nề nếp giữ gìn sách vở, đồ dùng học tập:
Chúng ta đều biết thường một học sinh giỏi, ngoan bao giờ sách vở đồ dùng
học tập cũng đầy đủ, ngăn nắp, sách vở được giữ gìn cẩn thận, không quăn mép,quyển vở ngay ngắn sạch đẹp, rèn nề nếp giữ gìn sách vở và đồ dùng học tậpcũng là một trong những việc quan trọng trong việc dạy dỗ các em,
Các em chưa thực sự có ý thức trong việc giữ gìn sách vở đồ dùng học tập.Nhiều em sách vở chưa được bao bọc cẩn thận nên dẫn đến rách bìa, quăn góc,…
Đồ dùng học tập tuy có nhưng vì chưa cẩn thận nên hỏng hoặc mất Như vậy việc