Giáo án lịch sử lớp 10 kì 2 soạn chuẩn cv 3280 và 5512 (chát lượng)

Bộ giáo án Lịch sử lớp 11 học kì 2 được soạn chuẩn theo cv 3280, có chủ đề tích hợp. Giáo án được soạn chi tiết, công phu, có phiếu học tập, các hoạt động dạy học phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Hi vọng giáo án hữu ích với các thày các cô.

Trang 1

* Năng lực môn học:

- Tìm hiểu lịch sử: khai thác,sử dụng tranh ảnh,tư liệu,biểu đồ liên quan đến bài học

- Tư duy lịch sử: Phân tích, đánh giá, so sánh các sự kiện, hiện tượng lịch sử

- Vận dụng kiến thức thức lịch sử để giải quyết các vấn đề thực tiễn như bảo vệcác di sản văn hóa truyền thống

3 Phẩm chất:

Trang 2

- Phẩm chất yêu nước thông qua việc hiểu được cội nguồn dân tộc, cội nguồn văn hóa truyền thống

- Phẩm chất nhân ái, đoàn kết thông qua tìm hiểu quá trình dựng nước, trách nhiệm với việ bảo vệ quê hương đất nước, bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc…

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Giáo viên

- SGK, SGV và các tư liệu có liên quan

- Lược đồ Giao Châu và Chămpa thể kỷ XI- XV

- Sưu tầm một số tranh ảnh công cụ lao động, đồ trang sức, nhạc cụ, đền tháp

2 Học sinh

- Học bài cũ

- Tìm hiểu về các quốc gia cổ đại trên lãnh thổ Việt Nam

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP

a Mục tiêu: Tạo hứng thú, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của

mình HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học thông qua quan sát tranh, ảnh vàcác câu hỏi

b Nội dung: GV cho Hs quan sát hình ảnh và trả lời một số câu hỏi.

c Sản phẩm cần đạt: HS nói ra được những hiểu biết của mình và những vấn

đề, còn chưa biết về các quốc gia cổ đại ở Việt Nam

d Cách thức thực hiện:

- Chuyển giao nhiệm vụ:

+ GV cho hs xem 3 hình ảnh: Đền Hùng, Cổ Loa, Tháp Chàm

+ GVđặt câu hỏi: Những hình ảnh này gợi nhớ cho các em vấn đề gì? Em biết

gì về bối cảnh ra đời của các công trình đó? Biết gì về quốc gia Văn ÂuLạc? Chăm Pa, Phù Nam?

Trang 4

+ Trên cơ sở nội dung trình bày của học sinh, giáo viên nhận xét và dẫn dắt vàobài học.

+ Thời cổ đại, trên đất ta có 3 quốc gia rải rác ở ba miền Bắc - Trung - Nam

Ba quốc gia này ra đời như thế nào? Có sự phát triển gì về kinh tế, văn hóa? Chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài hôm nay

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu quốc gia Văn Lang - Âu Lạc

a Mục tiêu: Học sinh hiểu được cơ sở hình thành, đời sống vật chất và tinh

thần của cư dân văn Lang - Âu Lạc

b Nội dung: Học sinh khai thác tư liệu, thảo luận cập đôi để trình bày được cơ

sở hình thành của quốc gia Văn Lang – Âu Lạc và đời sống vật chất, tinh thần của người Việt cổ

c Sản phẩm cần đạt: Hs trả lời được 3 câu hỏi của giáo viên.

d Cách thức tổ chức hoạt động.

* Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV nêu 1 số truyền thuyết: Con rồng cháu tiên, Bánh trưng bánh dày gợi cho

hs nhớ lại kết hợp quan sát một số hình ảnh sau:

Trang 5

- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc nội dung mục 1 trong SGK – trang 74-75 và trả lời các câu hỏi sau:

(1).Cơ sở hình thành, tổ chức bộ máy nhà nước Văn Lang - Âu Lạc?

(2) Đời sốngđời sống vật chất của cư dân văn Lang - Âu Lạc?

(3) Kể tên các các phong tục tập quán của cư dân Văn Lang - Âu Lạc?

- Học sinh nghe và tiếp nhận nhiệm vụ, có thể hỏi giáo viên những nội dung chưa rõ

- Phương thức hoạt động: Cá nhân, Cặp đôi

- Thời gian thực hiện: 5 phút

- Yêu cầu sản phẩm hoàn thành: Học sinh ghi kết quả tìm hiểu vào vở ghi

* Thực hiện nhiệm vụ

- Mỗi học sinh đọc sách giáo khoa thực hiện nhiệm vụ và ghi kết quả vào vở

- Học sinh có thể hỏi giáo viên những nội dung còn vướng mắc

Trang 6

- Sauk hi hoàn thành sản phẩm cá nhân, học sinh trao đổi với bạn cùng cặp đôi

để thống nhất nội dung học tập

- Giáo viên quan sát học sinh cả lớp thực hiện nhiệm vụ Trong quá trình quan sát, giáo viên nhận định khả năng hoàn thành nhiệm vụ của từng học sinh, nhận định khả năng làm việc của các em

- Phần bộ máy nhà nước, học sinh lên bảng vẽ sơ đồ

- Học sinh lắng nghe phần trình bày sản phẩm của bạn và phần nhận xét của giáo viên để chỉnh sửa, hoàn thiện sản phẩm của mình

+ Sự phân hóa giàu nghèo càng rõ rệt

+ Công xã thị tộc tan vỡ, thay vào đó là công xã nông thôn và gia đình phụ hệ

Trang 7

+ Sự chuyển biến kinh tế, xã hội đặt ra những yêu cầu mới: Trị thủy, quản lý xãhội, chống giặc ngoại xâm

→ Nhà nước ra đời đáp ứng những nhu cầu đó

b/ Sự ra đời nhà nước Văn Lang – Âu Lạc

- Quốc gia Văn Lang (VII - III TCN)

+ Kinh đô: Bạch Hạc (Việt Trì - Phú Thọ)

+ Tổ chức nhà nước:

+ Đứng đầu nhà nước là vua Hùng

+ Giúp việc có các Lạc hầu, Lạc tướng Cả nước chia làm 15 bộ do Lạc tướng đứng đầu

+ Ở các làng xã đứng đầu là Bồ chính

→Tổ chức bộ máy Nhà nước còn đơn giản, sơ khai

- Quốc gia Âu Lạc: (III - II TCN)

+ Kinh đô: Cổ Loa (Đông Anh - Hà Nội)

+ Lãnh thổ mở rộng hơn, tổ chức bộ máy Nhà nước chặt chẽ hơn

+ Có quân đội mạnh, vũ khí tốt, thành Cổ Loa kiên cố, vững chắc

→ Nhà nước Âu Lạc có bước phát triển cao hơn nhà nước Văn Lang

c/ Đời sống vật chất - tinh thần của người Việt Cổ

- Đời sống vật chất:

+ Ăn: gạo tẻ, gạo nếp, thịt cá, rau củ

+ Mặc: Nữ mặc áo, váy, nam đóng khố

+ Ở: Nhà sàn

- Đời sống tinh thần:

+ Sùng bái thần linh, thờ cúng tổ tiên

+ Tổ chức cưới xin, ma chay, lễ hội

Trang 8

+ Có tập quán nhuộm răng đen, ăn trầu, xăm mình, dùng đồ trang sức.

→ Đời sống vật chất tinh thần của Người Việt cổ khá phong phú, hòa nhập với

tự nhiên

* Đánh giá, nhận xét

- Qua quá trình quan sát học sinh trong khi thực hiện nhiệm vụ học tập, giáo viên đánh giá khả năng sẵn sàng tiếp nhận nhiệm vụ, ý thức làm việc của học sinh

- Đánh giá kết quả cuối cùng của học sinh thông qua sản phẩm báo cáo của họcsinh

Hoạt động 2: Tìm hiểu quốc gia Chăm - pa, Phù Nam

a Mục tiêu: Học sinh trình bày được cơ sở hình thành, đời sống vật chất và

tinh thần của cư dân nhà nước Chăm - pa, Phù Nam

b Nội dung: Học sinh khai thác tư liệu sau đó thảo luận và điền kết quả vào

phiếu học tập

c Dự kiến sản phẩm: phiếu học tập của học sinh với các nội dung mà giáo

viên yêu cầu

* Chuyển giao nhiệm vụ:

- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc nội dung mục 2 và 3 trong SGK – trang

76-79 và hoàn thành bảng kiến thức theo mẫu cho sẵn

Trang 9

- Thời gian thực hiện: 10 phút

- Yêu cầu sản phẩm hoàn thành: Học sinh ghi kết quả tìm hiểu vào vở ghi

* Thực hiện nhiệm vụ:

- Mỗi học sinh đọc sách giáo khoa thực hiện nhiệm vụ và ghi kết quả vào vở

- Học sinh có thể hỏi giáo viên những nội dung còn vướng mắc

- Sau khi hoàn thành sản phẩm cá nhân, học sinh trao đổi với bạn trong nhóm

để thống nhất nội dung học tập Ghi sản phẩm của nhóm

- Giáo viên quan sát học sinh cả lớp thực hiện nhiệm vụ Trong quá trình quan

sát, giáo viên nhận định khả năng hoàn thành nhiệm vụ của từng học sinh,

nhận định khả năng làm việc của các nhóm

* Báo cáo sản phẩm:

- Sau khi học sinh có sản phẩm của mình, giáo viên gọi đại diện một nhóm trả

lời, học sinh khác lắng nghe phần trình bày của bạn

- Sau đó, giáo viên gọi 1-2 nhóm khác nhận xét, chỉnh sửa, bổ sung kiến thức

cho bạn

- Học sinh lắng nghe phần trình bày sản phẩm của bạn và phần nhận xét của

giáo viên để chỉnh sửa, hoàn thiện sản phẩm của mình

* Dự kiến sản phẩm cần đạt:

Cơ sở hình

thành

Hình thành trên cơ sở văn hóa Sa Huỳnh

ở đồng bằng ven biển miền Trung và Nam Trung Bộ

Hình thành trên cơ sở văn hóa Óc eo (An Giang)

Thời gian

Cuối thế kỷ II Khu Liên hành lập quốc gia cổ Lâm Ấp, đến thế kỷ VI đổi thành Chămpa

Thế kỉ thứ I

Kinh đô

Lúc đầu Trà Kiệu - Quảng Nam sau đó rời đến Đồng Dương - Quảng Nam, cuốicùng chuyển đến Trà Bàn - Bình Định

Trang 10

Kinh tế

- Hoạt động chủ yếu là trồng lúa nước

- Sử dụng công cụ sắt và sức kéo trâu bò

- Thủ công: Dệt, làm đồ trang sức, vũ khí, đóng gạch và xây dựng, kĩ thuật xây tháp đạt trình độ cao

Sản xuất nông nghiệp trồng lúa nước, kết hợp với thủ công, đánh cá, buôn bán

Văn hóa

- Thế kỷ IV có chữ viết từ chữ Phạn (ẤnĐộ)

- Theo Balamôn giáo và Phật giáo

- Ở nhà sàn, ăn trầu, hỏa táng người chết

Ở nhà sàn, theo Phật giáo

và Hinđu giáo, nghệ thuật

ca, múa nhạc phát triển

Quá trình

suy yếu

Thế kỉ XV, trở thành một bộ phận của Đại Việt

Thế kỉ VI, bị Chân Lạp thôn tính

* Đánh giá, nhận xét:

- Giáo viên đánh giá ý thức và kết quả làm việc của học sinh Đánh giá khả

năng làm việc và khả năng hợp tác của các em ở các nhóm

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a Mục tiêu: củng cố, hệ thống kiến thức đã học trong bài.

b Nội dung: Học sinh làm việc cá nhân suy nghĩ và trả lời các câu hỏi.

c Sản phẩm cần đạt: HS trả lời đúng các câu hỏi giáo viên đưa ra.

d Cách thức tổ chức hoạt động: Cả lớp, cá nhân.

Trang 11

- Tổ chức hoạt động: học sinh trả lời một số câu hỏi trắc nghiệm.

Câu 1 Nước Lâm Ấp được hình thành vào thời gian nào?

A Thế kỉ II TCN B Thế kỉ I C Thế kỉ II D Cuối thế kỉ II

Câu 2 Người có công lập nước Lâm Ấp là

A Chế Mân B Chế Củ

C Chế Bồng Nga D Khu Liên

Câu 3 Nền văn hóa là tiền đề cho sự ra đời của quốc gia Văn Lang là

A Văn hóa Hòa Bình B Văn hóa Đông Sơn

C Văn hóa Hoa Lộc D Văn hóa Sa Huỳnh

Câu 4 Ý nào không phản ánh đúng cơ sở dân đến sự ra đời sớm của Nhà nước

Văn Lang – Âu Lạc

A Yêu cầu phát triển việc buôn bán với các tộc người khác

B Yêu cầu của hoạt động thị thủy và thủy lợi để phục vụ nông nghiệp

C Yêu cầu của công cuộc chống giặc ngoài xâm

D Những chuyển biến căn bản trong đời sống kinh tế - xã hội

Câu 5 Các tầng lớp chính trong xã hội Phù Nam là

A Quý tộc, địa chủ, nông dân

B Quý tộc, bình dân, nô lệ

C Quý tộc, tăng lữ, nông dân, nô tì

D Thủ lĩnh quân sự, quý tộc tăng lữ, bình dân, nô tì

Câu 6 Điểm nổi bật về đời sống kinh tế của vương quốc Phù Nam so với các

quốc gia khác trên đất nước Việt Nam là

A Kinh tế phồn thịnh, trở thành một vương quốc, giàu mạnh nhất khu vực Đông Nam Á

B Ngoại thương đường biển rất phát triển

Trang 12

C Đã từng làm chủ một khu vực rộng lớn ở Đông Nam Á

D Thể chế quân chủ đạt đến trình độ điển hình

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG

a Mục tiêu

- Giúp học sinh khắc sâu kiến thức

- Biết vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề thực tiễn

- Biết liên hệ kiến thức, rút ra bài học lịch sử…

b Nội dung: HS viết bài theo các câu hỏi cho sẵn hoặc chuẩn bị dự án được

giao

c Sản phẩm cần đạt: bài viết hoặc dự án của học sinh.

- Phương án 1: Học sinh trả lời các câu hỏi sau:

1 Những nét văn hóa truyền thống nào từ thời cổ đại còn duy trì đến ngày nay?(HS về nhà tìm hiểu)

2 Nêu nhận xét của em về vai trò của quốc gia Văn Lang- Âu Lạc trong tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc

3 Giới thiệu một di sản văn hóa dân tộc có từ thời Văn Lang – Âu Lạc ở địa phương em

- Phương án 2: Giáo viên giao bài tập, yêu cầu học sinh thực hiện dự án

- Chia lớp thành 3 nhóm chuẩn bị ngoại khóa tái hiện đời sống của cư dân VănLang, Âu Lạc

- Hình thức: Diễn kịch, thuyết trình, trình bày sản phẩm mô hình

- Thời gian chuẩn bị trong 1 tuần Sau đó các nhóm báo cáo, trình bày sản phẩm của mình

( Công bố trước tiêu chí đánh giá sản phẩm)

Trang 13

Tiêu chí Yêu cầu

cần đạt

Điể m

Nhóm tự đánh giá

Đánh giá nhóm khác Giáo

viên đánh giá

Trang 14

Ngày soạn: ………

Ngày dạy: ………

Tiết số: 20

CHỦ ĐỀ THỜI BẮC THUỘC VÀ CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH

Trang 15

- Năng lực chung: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo.

- Năng lực chuyên biệt (môn Lịch sử): tìm hiểu lịch sử, nhận thức và tư duy lịch sử, vận dụng kiến thức và kĩ năng đã học gắn với cuộc sống

3 Phẩm chất công dân: yêu nước, chăm chỉ và trách nhiệm.

- Tìm hiểu về thời Bắc thuộc và các cuộc đấu tranh giành độc lập

1 Mục tiêu: Với việc HS quan sát hình ảnh về câu chuyện Mị Châu - Trọng

Thủy và đọc đoạn thơ của Tố Hữu, các em có thểhình dung lại câu chuyện về

sự kết thúc sự tồn tại của nhà nước Âu Lạc, đưa lịch sử chuyển sang một thời

kì mới - thời Bắc thuộc Tuy nhiên, các em chưa thể biết đầy đủ và chi tiết về chế độ cai trị của chính quyền phong kiến phương Bắc cũng như tác động của

nó đối với kinh tế, văn hóa xã hội nước ta Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khátkhao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học

Trang 16

Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu ”

Trang 17

* Mục tiêu: Học sinh trình bày được những nét chính về chính sách cai trị

(chia để trị) của chính quyền phong kiến phương Bắc

+ Em có nhận xét gì về chính sách bóc lột của chính quyền đô hộ?

- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó traođổi đàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu

- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu

- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn

+ Quan lại đô hộ bạo ngược tham ô ra sức bóc lột dân chúng để làm giàu

+ Đồng hóa về văn hóa

→Nhằm mục đích thực hiện âm mưu đồng hóa dân tộc Việt Nam

Hoạt động 2 Tìm hiểu một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu

Trang 18

* Mục tiêu: Tóm tắt được những nét chính về diễn biến, kết quả, ý nghĩa của

một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: Hai Bà Trưng, Lý Bí, chiến thắng Bạch Đằng(938)

Trang 19

- GV tổ chức hoạt động nhóm:

Nhóm 1: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng.

Nhóm 2: Khởi nghĩa Lí Bí và Khúc Thừa Dụ.

Nhóm 3: Chiến thắng Bạch Đằng năm 938.

- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu

Hát Môn

Mê Linh, Cổ Loa, Luy Lâu

- Tháng 3 - 40 Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa được nhân dân nhiệt liệt hưởng ứng chiếm được Cổ Loa buộc thái thú Tô Định trốn về TQ KN thắng lợi, Trưng Trắc lên làm vua xây dựng chính quyền tự chủ

- Năm 42 Nhà Hán đưa hai vạn quân sang xâm lược Hai

Bà Trưng tổ chức kháng chiến anh dũng nhưng do chênh lệch

về lực lượng, kháng chiến thấtbại Hai Bà Trưng hi sinh

Lý Bí 542 Nhà

Lương

LongBiên

Tô

- Năm 542 Lý Bí liên kết các châu thuộc miền Bắc khởi nghĩa Lật đổ chế độ đô hộ

Trang 20

Lịch - Năm 544 Lý Bí lên ngôi lập

nước Vạn Xuân

- Năm 542 nhà Lương đem quân xâm lược, Lý Bí trao binh quyền cho Triệu Quang Phục tổ chức kháng chiến →

năm 550 thăng lợi Triệu Quang Phục lên ngôi vua

- Năm 571 Lý Phật Tử cướp ngôi

- Năm 603 nhà Tùy xâm lược, nước Vạn Xuân thất bại

- Năm 905 Khúc Thừa Dụ được nhân dân ủng hộ đánh chiếm Tống Bình, dành quyền

tự chut (giành chức Tiết độ sứ)

- Năm 907 Khúc Hạo xây dựng chính quyền độc lập tự chủ

- Lật đổ ách đô

hộ của nhà Đường giành độc lập tự chủ

- Đánh dấu thắng lợi căn bản trong cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân ta thờiBắc thuộc.Ngô

- Năm 938 quân Năm Hán xâm lược nước ta, Ngô Quyền lãnh đạo nhân dân giết chết tên phản tặc Kiều Công Tiễn (cầu viện Nam Hán) và tổ chức đánh quân Nam Hán trênsông Bạch Đằng, đập tan âm mưu xâm lược của nhà Nam Hán

- Bảo vệ vững chắc nền độc lập tự chủ của đất nước

- Mở ra một thời đại mới thời đại độc lập

tự chủ lâu dài cho dân tộc

Trang 21

- Kết thúc vĩnh viễn 1 nghìn năm đô hộ của phong kiến phương Bắc.

1 Mục tiêu:

Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội

ở hoạt động hình thành kiến thức về: chế độ cai trị của chính quyền phong kiếnphương Bắc và những chuyển biến về kinh tế, văn hóa, xã hội Việt Nam

+ Một số câu hỏi trắc nghiệm:

1 Hoàn chỉnh nội dung kiến thức sau đây: “Nhân dân ta ……Tiếng Việt

vẫn….Các phong tục, tập quán như ăn trầu, nhuộm răng đen, tôn trọng phụ nữ vẫn được duy trì”

A không bị đồng hoá/ được bảo tồn. B bị đồng hoá/ không được bảo tồn

C bị đồng hoá/ được bảo tồn D không bị đồng hoá/ được bảo tồn

2 Thời kì Bắc thuộc Nho giáo có ảnh hưởng như thế nào đối với nước ta?

A Ảnh hưởng sâu rộng

B Ảnh hưởng đến giai cấp thống trị

C Ảnh hưởng đến toàn bộ tầng lớp nhân dân

D Chỉ có ảnh hưởng đến một số vùng trung tâm châu, quận.

3 Cuộc khởi nghĩa nào dưới đây đã đánh dấu nhân dân ta bước đầu giành đượcquyền tự chủ?

Trang 22

A Khởi nghĩa Hai Bà Trưng B Chiến thắng Bạch Đằng.

C Khởi nghĩa Khúc Thừa Dụ D Khởi nghĩa Lý Bí

4 Ngô Quyền có kế sách độc đáo gì để đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938?

C Mai phục và đóng cọc ở cửa sông D Kế hoãn binh

5 Ý nghĩa lớn nhất của chiến thắng Bạch Đằng năm 938 là gì?

A Mở ra thời đại độc lập tự chủ lâu dài của dân tộc ta

B Chiến thắng quân Nam Hán

C Vua Nam Hán phải rút quân khỏi nước ta

D Đập tan ý đồ xâm lược của quân Nam Hán

- GV giao nhiệm vụ cho HS (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):

1 Vì sao Người việt vẫn giữ được tiếng nói, phong tục tập quán của mình? Em

có suy nghĩ gì về phong tục tập quán hiện nay của nước ta trong bối cảnh hội nhập?

2 Sưu tầm các câu chuyện hay về thời Bắc thuộc và cho biết những câu

Trang 23

IV RÚT KINH NGHIỆM SAU BÀI DẠY

Tiết số: 21

Trang 24

CHƯƠNG II VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XV

BÀI 17

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XV)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Về kiến thức

- Tóm tắt được quá trình xây dựng và hoàn chỉnh nhà nước phong kiến Việt Nam diễn ra trong một thời gian lâu dài trên một lãnh thổ thống nhất Nhà nước phong kiến Việt Nam được tổ chức theo chế độ quân chủ trung ương tập quyền, có pháp luật, quân đội và có chính sách đối nội đối ngoại đầy đủ tự chủ

và độc lập

- Phân tích được: trên bước đường phát triển, mặc dù tính giai cấp ngày càng gia tăng, nhà nước phong kiến Việt Nam vẫn giữ được mối quan hệ gần gũi vớinhân dân

2 Phẩm chất

- Bồi dưỡng ý thức độc lập dân tộc, bảo vệ sự thống nhất nước nhà

- Bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc

Trang 25

- SGK, SGV, tư liệu có liên quan.

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 Mục tiêu

Giáo viên sưu tầm một số hình ảnh là đại diện cho chế độ phong kiến như hìnhảnh vị vua, người nông dân, sĩ tử đi thi… yêu cầu HS cho biết hình ảnh này xuất hiện trong xã hội nào Tuy nhiên, các em chưa thể biết chế độ PK ra đời từthế kỉ nào? Các triều đại hình thành, phát triển và suy vong ra sao Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học

2 Phương thức

- GV giao nhiệm vụ cho HS (theo sách HDH) Cụ thể như sau:

Hãy quan sát hình ảnh và thảo luận một số vấn đề dưới đây :

- Những hình ảnh trên xuất hiện trong xã hội nào của lịch sử dân tộc Việt Nam?

- Em kể tên một số triều đại trong giai đoạn lịch sử đó ?

3 Gợi ý sản phẩm

Mỗi HS có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, GV lựa chọn 01 sản phẩm nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bài mới

I BƯỚC ĐẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC ĐỘC LẬP Ở THẾ KỈ X

Hoạt động 1 Tìm hiểu bước đầu xây dựng nhà nước độc lập ở thế kỉ X.

Trang 26

* Mục tiêu: Trình bày khái quát sự hình thành nhà nước phong kiến thời Ngô Đinh - Tiền Lê.

-* Phương thức

GV giao nhiệm vụ cho HS: Đọc thông tin SGK trang 87

- Việc Ngô Quyền xưng vương xây dựng một chính quyền mới có ý nghĩa gì?

- Hãy minh hoạ bằng sơ đồ nhà nước đơn giản ?

- Em có nhận xét gì về tổ chức Nhà nước thời Đinh, tiền Lê?

- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, sau đó trao đổi, đàm thoại ở các cặp đôi để tìm hiểu về những nhiệm vụ học tập GV đặt ra

- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các HS để có gợi ý hoặc trợ giúp

HS khi các em gặp khó khăn

- Sau khi đàm thoại ở cặp đôi, GV gọi bất kì 1 -2 HS phát biểu ý kiến, các HS khác lắng nghe, sau đó phản biện, bổ sung, chỉnh sửa cho hoàn chỉnh

* Gợi ý sản phẩm

- Câu hỏi được GV chiếu lên phông chiếu hoặc ghi trên bảng

- HS trả lời câu hỏi vào vở ghi và báo cáo kết quả hoạt động

- Sản phẩm là đoạn ghi chép của HS trong vở ghi

- GV nhận xét, chốt ý (nếu cần thiết)

- Năm 939, sau khi đánh bại quân xâm lược Nam Hán, Ngô Quyền xưng

vương, đóng đô ở Cổ Loa (Đông Anh - Hà Nội) Năm 944, Ngô Quyền mất, nhà Ngô suy vong, dẫn đến "loạn 12 sứ quân"

- Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh đem quân dẹp loạn và thống nhất đất nước Ông lên ngôi Hoàng đế, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt và chuyển kinh đô về Hoa Lư (Ninh Bình)

- Tiếp nối nhà Đinh, nhà Tiền Lê đã xây dựng nên một nhà nước quân chủ sơ khai Ở trung ương gồm 3 ban : Văn ban, Võ ban và

Trang 27

Ban văn Ban võ Tăng Ban

Tăng ban Cả nước được chia làm 10 đạo Quân đội được tổ chức lại và xây dựng theo hướng chính quy

- Mặc dù chỉ là nhà nước quân chủ sơ khai nhưng nhà nước thời Đinh - Tiền Lê

đã đặt cơ sở cho việc xây dựng và hoàn thiện nhà nước quân chủ ở các triều đạisau

II PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN CHỈNH NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN Ở CÁC THẾ KỈ XI – XV

Hoạt động 2 Tìm hiểu tổ chức bộ máy nhà nước

* Mục tiêu: Phân tích được nhà nước phong kiến ngày càng được phát triển,

hoàn thiện qua các thời Lý, Trần, Hồ, Lê sơ

* Phương thức

- GV đưa ra 2 hình ảnh : Thành Thăng Long và Chiếu Dời đô, yêu cầu HS : em

có hiểu biết gì về 2 hình ảnh trên ?

- Sau đó GV giao nhiệm vụ cho HS: Đọc thông tin SGK trang 88

- Kể tên các triều đại phong kiến Việt Nam đến thế kỉ XV?

- Cách thức tổ chức bộ máy chính quyền trung ương thời Lý ⇒ Trần ⇒ Hồ được tổ chức như thế nào?

- Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy tổ chức thời Lý ⇒ Trần ⇒ Hồ?

Trang 28

- Sơ đồ đơn giản cải cách của Lê Thánh Tông

- Em có nhận xét gì về cuộc cải cách của Lê Thánh Tông và bộ máy Nhà nước thời Lê sơ?

+ Thời Lý, Trần, Hồ :

Ở Trung ương, đứng đầu có vua, dưới có tể tướng, một số quan đại thần và bêndưới là các cơ quan như sảnh, viện, đài, cục

Trang 29

Thượng thư sảnh

Hàn lâm viện Quốc sử viện Ngự sử

đài

Ở địa phương, cả nước chia thành lộ, trấn Dưới lộ là các phủ, huyện, châu và xã

+ Thời Lê sơ :

Năm 1428, sau cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi, Lê Lợi lên ngôi vua, nhànước quân chủ mới được tổ chức theo mô hình thời Trần, Hồ với một số thayđổi

Đến thời Lê Thánh Tông với cuộc cải cách hành chính, tổ chức bộ máy nhà nước ở trung ương cũng như chính quyền ở địa phương có những thay đổi chặt chẽ và hệ thống hơn

Đây cũng là thời kì xác lập của chế độ phong kiến Việt Nam

Thời Lê sơ, giáo dục phát triển Thi cử trở thành nguồn để tuyển chọn quan lại chủ yếu, đặc biệt là thời Lê Thánh Tông

Trang 30

- GV kết luận: Đây là một cuộc cải cách hành chính lớn toàn diện dược tiến hành từ trung ương đến địa phương Cải cách để tăng cường quyền lực của chính quyền của trung ương nhất là tăng cường quyền lực của nhà vua Quyền lực tập trung trong tay vua Chứng tỏ bộ máy Nhà nước quân chủ chuyên chế nhà Lê đạt đến mức độ cao, hoàn thiện.

Hoạt động 3 Tìm hiểu luật pháp và quân đội

* Mục tiêu: Trình bày được sự ra đời của các bộ luật thời phong kiến, tổ chức

quân đội thời phong kiến

* Phương thức

Đọc thông tin, kết hợp quan sát hình 28 SGK, hãy trả lời các câu hỏi:

- Nêu tên các bộ luật thời phong kiến ?

- Mục đích và tác dụng của các điều luật ?

- Quân đội được tổ chức như thế nào ?

Trang 31

- Sản phẩm là đoạn ghi chép của HS trong vở ghi.

bộ luật đã đề cập đến mọi mặt của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội và văn hoá

- Nhận xét về bộ luật thành văn đầu tiên ở nước ta cũng như những điều luật thể hiện tính tiến bộ và tích cực của bộ Luật Hồng Đức

Hoạt động 4 Tìm hiểu hoạt động đối nội và đối ngoại

* Mục tiêu: Phân tích được chính sách đối nội, đối ngoại cơ bản của các triều

đại phong kiến

* Phương thức

Đọc thông tin, kết hợp quan sát hình 28 SGK, hãy trả lời các câu hỏi:

- Vài nét về đối nội và đối ngoại thời phong kiến ?

- Nêu nhận xét của em và liên hệ với chính sách ngoại giao hiện nay của nước

ta ?

Trang 32

- GV nhận xét, chốt ý (nếu cần thiết)

- Hoạt động đối nội :

+ Thực hiện chính sách nhằm đoàn kết dân tộc và xây dựng nhà nước quân chủvững mạnh của các triều đại Lý, Trần và Lê sơ, như:

+ Luôn coi trọng vấn đề an ninh của đất nước

+ Quan tâm đến đời sống nhân dân: đắp đê chống lụt, quan tâm đến sản xuất nông nghiệp

+ Chính sách "nhu viễn" đối với các vùng dân tộc ít người

- Chính sách đối ngoại:

+ Thực hiện chính sách mềm dẻo, khéo léo nhưng kiên quyết giữ vững độc lập

và chủ quyền đối với các triều đại phương Bắc (triều cống đầy đủ nhưng sẵn sàng kháng chiến nếu xâm phạm đến lãnh thổ Đại Việt)

+ Đối với các nước láng giềng phía tây và phía nam như Lan Xang, Cham-pa

và Chân Lạp, nhà nước Đại Việt luôn giữ quan hệ thân thiện, mặc dù đôi lúc xảy ra chiến tranh

1 Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã

được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về: các giai đoạn hình thành, phát triển và hoàn thiện của bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế phong kiếnViệt Nam; sự hoàn chỉnh của nhà nước phong kiến Việt Nam thời Lê Sơ

Trang 33

1 Mục tiêu: Nhằm vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải

quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn

2 Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho HS (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):

Em hiểu thế nào về 2 câu nói sau:

- Rút ra những kinh nghiệm trong chính sách đối ngoại để bảo vệ nền độc lập của các triều đại phong kiến Việt Nam từ thế kỉ X – XV ?

Trang 34

2 Định hướng phát triển năng lực và phẩm chất công dân

- Năng lực chung: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo

Trang 35

- Phẩm chất công dân: yêu nước, chăm chỉ và trách nhiệm.

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Tranh ảnh lược đồ có liên quan

- Những câu ca dao về kinh tế, một số nhận xét của người nước ngoài…

2 Chuẩn bị của học sinh

- Tranh ảnh, tư liệu liên quan đến bài học

1 Mục tiêu

GV lấy sự kiện mồng 3 tết hàng năm ở Phổ Yên diễn ra lễ hội xuống đồng.Tuy nhiên, học sinh chưa có thể biết đầy đủ và chi tiết về lễ hội này cũng như sự phát triển về nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp giai đoạn lúc đó Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học

2 Phương thức

- Giáo viên giao nhiệm vụ cho HS (hoạt động cá nhân) Cụ thể trả lời một số câu hỏi sau: Em biết gì về lễ hội xuống đồng đó? Liên quan trực tiếp tới ngành sản xuất nào? Ngành đó tác động tới các ngành thủ công nghiệp và thương nghiệp như thế nào ?

3 Gợi ý sản phẩm

- Mỗi học sinh có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, giáo viên lựa chọn 01 sản phẩm của học sinh để làm tình huống kết nối vào bài mới

Hoạt động 1 Tìm hiểu việc mở rộng, phát triển nông nghiệp

* Mục tiêu: Trình bày được sự mở rộng và phát triển của nông nghiệp

* Phương thức:

- GV chiếu lên màn hình một số câu ca dao, đoạn trích SGK, sau đó yêu cầu

HS đọc SGK và suy nghĩ trả lời câu hỏi :

Trang 36

+ Bối cảnh lịch sử đại Việt từ thế kỷ thứ X – XV, bối cảnh đó có tác động như thế nào đến sự phát triển kinh tế?

+ Em có nhận xét gì về sự phát triển nông nghiệp X – XV? Do đâu nông

nghiệp phát triển? Tác dụng của sự phát triển đó? Vai trò của Nhà nước?

- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó traođổi đàm thoại ở các cặp đôi để tìm hiểu về sự phát triển nông nghiệp giai đoạn này

* Gợi ý sản phẩm:

- Công cuộc khai hoang, mở rộng diện tích canh tác phát triển, một mặt nhà nước phong kiến có chính sách khuyến khích khai hoang, mặt khác nhân dân các làng xã tự động tiến hành khai hoang Nhờ vậy, vùng châu thổ các con sông lớn và vùng ven biển được khai phá, nhiều xóm làng mới được thành lập

- Công việc đắp đê từ thời Lý đã được chú ý Đến thời Trần và thời Lê sơ, nhà nước cũng có những biện pháp đắp đê ở các con sông lớn và đê biển

- Sản xuất nông nghiệp : nhà nước thời Tiền Lê, Lý, Trần và Lê sơ đều quan tâmđến sản xuất nông nghiệp, hằng năm các vua đều làm lễ cày tịch điền để khuyến khích nhân dân sản xuất Trong các bộ luật đều có các điều luật bảo vệ sức kéo của trâu bò và sản xuất nông nghiệp

- Phép quân điền được đặt ra từ thời Lê sơ để chia ruộng đất công làng xã

- Trao đổi, nêu kết luận : nhờ các chính sách trên, nông nghiệp ở nước ta từ thế

kỉ X đến thế kỉ XV có bước phát triển mới

Hoạt động 2 Tìm hiểu sự phát triển thủ công nghiệp

* Mục tiêu: Trình bày được sự phát triển của thủ công nghiệp

Trang 37

+ Yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển thủ công nghiệp đương thời.

+ Theo em nhân tố nào ảnh hưởng đến sự phát triển của các ngành nghề thủ công đương thời?

+ Em đánh giá như thế nào về sự phát triển của thủ công nghiệp nước ta đươngthời?

- Kinh tế nông nghiệp phát triển đã tạo tiền đề cho thủ công nghiệp phát triển

- Trong dân gian, các nghề thủ công truyền thống như đúc đồng, rèn sắt, làm đồgốm sứ, ươm tơ dệt lụa đều phát triển Bên cạnh đó, các nghề làm gạch, chạm khắc đá, làm đồ trang sức, làm giấy đều phát triển hơn trước

- Việc khai thác mỏ như vàng, bạc, đồng cũng có bước phát triển mới

- Một số làng chuyên làm nghề thủ công được hình thành như : Thổ Hà (Bắc Giang), Bát Tràng (Hà Nội), Chu Đậu (Hải Dương), Huê Cầu (Hưng Yên)

- Các xưởng thủ công của nhà nước cũng được thành lập Ở đây, các thợ thủ công lo việc đúc tiền, sản xuất vũ khí, đóng thuyền chiến, may quần áo cho vuaquan, quý tộc, xây dựng các cung điện

Hoạt động 3 Tìm hiểu việc mở rộng thương nghiệp

* Mục tiêu: Trình bày được thương nghiệp ngày càng phát triển ở các đô thị và

nông thôn

* Phương thức:

- GV yêu cầu HS đọc SGK và suy nghĩ trả lời câu hỏi :

+ Sự phát triển nội thương và ngoại thương đương thời?

+ Em đánh giá như thế nào về thương nghiệp nước ta đương thời?

Trang 38

+ Nguyên nhân dẫn đến sự phát triển?

+ Phát triển như thế nào?

- Từ thế kỉ X đến thế kỉ XV, thương nghiệp trong nước ngày càng được mở rộng Các chợ làng, chợ liên làng, chợ chùa mọc lên ở nhiều nơi Các sản phẩmnông nghiệp, thủ công nghiệp là những mặt hàng được mang ra buôn bán ở cácchợ và giữa các vùng với nhau

- Thời Lý, Trần và Lê sơ, Thăng Long là một đô thị lớn với nhiều phố phường

và chợ, sản xuất và buôn bán các loại hàng hoá sản phẩm

- Giao thương với nước ngoài được mở rộng Các cảng Vân Đồn (Quảng

Ninh), Lạch Trường (Thanh Hoá), Càn Hải (Nghệ An), Hội Thống (Hà Tĩnh), Thị Nại (Bình Định) đều được hình thành và phát triển ở thời kì này Ngoài ra,

ở biên giới Việt - Trung còn có các địa điểm để thương nhân hai nước trao đổi buôn bán

1 Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã

được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về: Sự phát triển nông nghiệp

và thủ công nghiệp, thương nghiệp thế kỷ XI – XV

Trang 39

- GV giao nhiệm vụ cho HS

- Bài học rút ra cho sự phát triển kinh tế giai đoạn hiện nay

Tiết số: 23

CHỦ ĐỀ NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA VÀ KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGOẠI

XÂM Ở CÁC THẾ KỈ X - XVIII (Tiết 1)

I MỤC TIÊU CHỦ ĐỀ

Trang 40

1 Kiến thức

- Gần 6 thế kỷ đầu thời kỳ độc lập, nhân dân Việt Nam phải liên tiếp tổ chức những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc

- Với tinh thần dũng cảm, truyền thống yêu nước ngày càng sâu đậm, nhân dân

ta đã chủ động sáng tạo, vượt qua mọi thách thức khó khăn đánh lại các cuộc xâm lược

- Trong sự nghiệp chống ngoại xâm vĩ đại đó, không chỉ nổi lên những trận quyết chiến đầy sáng tạo mà còn xuất hiện một loạt các nhà chỉ huy quân sự tàinăng

2 Định hướng phát triển năng lực và phẩm chất công dân

- Năng lực chung: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Phẩm chất công dân: yêu nước, chăm chỉ và trách nhiệm

II THIẾT BỊ TÀI LIỆU DẠY- HỌC

1 Giáo viên

- SGK, SGV, tư liệu có liên quan

- Bản đồ Lịch sử Việt Nam có ghi các địa danh liên quan

- Một số tranh ảnh về chiến trận hay về các anh hùng dân tộc Một số đoạn trích, thơ văn …

- Máy tính, máy chiếu

2 Học sinh

- SGK, tài liệu tham khảo

- Sưu tầm tranh ảnh

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

Tiêu đề	Các Quốc Gia Cổ Đại Trên Đất Nước Việt Nam
Chuyên ngành	Lịch sử
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	203
Dung lượng	8,08 MB