Luận án tiến sĩ vận dụng tư tưởng hồ chí minh vào công tác kiểm tra, giám sát của đảng cộng sản việt nam hiện nay

Tác giả Lê Văn Giảng trong cuốn Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giám sát của Ủy ban kiểm tra các cấp [55] khi luận giải về cơ sở lý luận của công tác giám sát của Ủy ban kiểm

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐOÀN MẠNH HÙNG

VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Hà Nội - 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

_

ĐOÀN MẠNH HÙNG

VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HIỆN NAY

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu và kết quả nêu trong luận án

là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đầy

đủ theo quy định

Tác giả luận án

1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 7

5 Đóng góp mới của luận án 8

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án 9

7 Kết cấu luận án 9

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 10

1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu 10

1.2 Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan và vấn đề đặt ra luận án cần giải quyết 32

Tiểu kết chương 1 36

Chương 2 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG 37

2.1 Một số khái niệm cơ bản 37

2.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng 43

Tiểu kết chương 2 64

Chương 3 THỰC TRẠNG VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO CÔNG TÁC KI ỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA 65

3.1 Thực trạng vận du ̣ng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác ki ểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Viê ̣t Nam từ năm 2007 đến nay 65

3.2 Một số vấn đề đặt ra 99

Tiểu kết chương 3 104

2

Chương 4 PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG

HỒ CHÍ MINH VÀO CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG HIỆN NAY 105

4.1 Dự báo tình hình tác động và phương hướng công tác ki ểm tra, giám sát của Đảng trong thờ i gian tới 105 4.2 Giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay 115

Tiểu kết chương 4 161 KẾT LUẬN 162 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 165 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 167

Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng đã, đang soi đường cho công tác kiểm tra, giám sát của Đảng và được Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng có hiệu quả trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: Kiểm tra, giám sát là những chức năng lãnh đạo của Đảng Tổ chức đảng phải tiến hành công tác kiểm tra, giám sát Tổ chức đảng và đảng viên chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng Công tác kiểm tra

là một nội dung quan trọng được ví như sợi chỉ đỏ xuyên suốt các khâu trong quy trình lãnh đạo của Đảng Lãnh đạo phải có kiểm tra, lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo Thông qua công tác kiểm tra để kịp thời phát hiện và khắc phục bệnh quan liêu, tham nhũng, lãng phí, bè phái trong Đảng; loại trừ các phần tử cơ hội, thoái hóa, biến chất ra khỏi Đảng; nâng cao phẩm chất đạo đức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên; góp phần bảo đảm cho đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng được xác định đúng đắn, kiểm nghiệm chính xác và được triển khai tổ chức thực hiện nghiêm túc, triệt để trong thực tế

4

Hiện nay, toàn Đảng đang thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc khóa XII với Điều lệ Đảng được giữ nguyên Những đề xuất, kiến nghị hợp lý đã và đang được Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương hướng dẫn thực hiện bằng các quy định cụ thể Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng ngày càng được coi trọng, chất lượng, hiệu quả được nâng lên Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng được tăng cường, có hiệu lực, hiệu quả hơn, góp phần thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng Cùng với yêu cầu của công tác xây dựng

chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ và thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Điều đó đòi hỏi phải có sự thống nhất cao về tư tưởng, nhận thức của

cấp ủy Đảng, của Ủy ban Kiểm tra các cấp nhằm không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác kiểm tra, giám sát đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong thời kỳ mới

Bên cạnh những thành tựu đạt được, trong thực tế, việc vận dụng tư tưởng

Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng vẫn còn nhiều hạn chế, thiếu sót, bất cập Có lúc, có nơi, cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp chưa nhận thức đúng, đầy đủ tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác này, do vậy, việc tổ chức thực hiện còn chưa hiệu quả, thậm chí có nơi còn vận dụng máy móc, giáo điều Nhiều cấp ủy và người đứng đầu cấp ủy vận dụng định hướng của Người về yêu

cầu “Người lãnh đạo phải tự mình làm việc kiểm tra, mới đủ kinh nghiệm và oai

tín” [87, tr.637] còn chưa triệt để, dẫn đến nhận thức về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng chưa thật đầy đủ, do vâ ̣y, cũng chưa quan tâm đúng mức đến công tác kiểm tra, giám sát

Cơ chế, chính sách còn chưa đồng bộ, chậm được bổ sung, sửa đổi; chưa kịp thời

sơ kết, tổng kết thực tiễn để đánh giá, bổ sung, hoàn thiện cho phù hợp,v,v

Trên phương diện khoa học, chủ đề công tác kiểm tra, giám sát của Đảng và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam đã có những nghiên cứu ở những nội dung, mục đích khác nhau Tuy nhiên, việc tổng kết, đánh giá một cách hệ thống, nghiêm túc cả về mặt lý luận và thực tiễn của công tác này trong điều kiện hiện nay rất cần được nhìn nhận một cách toàn diện và giải quyết thấu đáo hơn nữa Đặc biệt, là việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác này theo tư tưởng Hồ Chí Minh

6

Từ những lý do trên, tác giả lựa chọn vấn đề: Vận dụng tư tưởng Hồ

Chí Minh vào công tác kiểm tra , giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay làm luận án tiến sĩ Chính trị học, chuyên ngành Hồ Chí Minh học

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích

Trên cơ sở nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của đảng; đánh giá thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từ năm 2007 đến nay , luận án đề xuất phương hướng , giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Viê ̣t Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

2.2 Nhiệm vụ

- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án, đánh giá những kết quả nghiên cứu liên quan và chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ

- Phân tích, luận giải nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng

- Phân tích, đánh giá thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra , giám sát của Đảng từ năm 2007 đến năm 2019 và chỉ

rõ những vấn đề đặt ra với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay

- Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, đề xuất phương hướ ng, giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra , giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng và sự vận dụng

tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát vào công tác kiểm tra , giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay

7

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Luận án nghiên cứu những nội dung cơ bản tư tưởng Hồ

Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng được thể hiện qua các văn phẩm, trước tác và hoạt động chỉ đạo thực tiễn công tác kiểm tra, giám sát của Người; nghiên cứu việc vận dụng tư tưở ng Hồ Chí Minh nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay

- Về không gian: Luận án được thực hiện trên địa bàn đất nước Việt Nam

- Về thời gian: Luận án nghiên cứu thực trạng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từ năm 2007 đến nay (Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa X của Đảng đã ban hành Nghị quyết số 14-NQ/TW, ngày 30 tháng 7 năm 2007 về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, trong đó, đã bổ sung chức năng, nhiệm vụ giám sát cho cấp ủy và tổ chức đảng, Ủy ban Kiểm tra các cấp); những giải pháp của luâ ̣n án có tầm nhìn và giá trị định hướng đến năm 2025

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Luận án dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác kiểm tra, giám sát; đồng thời luận án cũng vận dụng phương pháp luận chính trị học trong nghiên cứu đề tài luận án

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: Phương pháp lôgic, phương pháp lịch sử và kết hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, gắn lý luận với thực tiễn, phương pháp phân tích tài liệu Các phương pháp được sử dụng phù hợp yêu cầu của từng nội dung cụ thể của luận án:

- Phương pháp lôgic được vận dụng để làm sáng tỏ nội hàm, bản chất các khái niệm cơ bản của luận án: Công tác kiểm tra, giám sát; phân tích, luận giải nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát; khẳng định giá trị của tư

8

tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay

- Phương pháp lịch sử được vận dụng để làm rõ tư tưở ng Hồ Chí Minh

về kiểm tra, giám sát; thực trạng vận du ̣ng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam theo tiến trình thời gian

từ năm 2007 đến nay

- Các phương pháp tổng hợp, so sánh, gắn lý luận với thực tiễn được vận dụng nhằm làm rõ thực trạng vận du ̣ng tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam và yêu cầu đặt ra đối với việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay

- Phương pháp phân tích tài liệu nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu, đánh giá các quan điểm của Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và các công trình khoa học của các nhà nghiên cứu, nhà hoạt động thực tiễn về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng

5 Đóng góp mới của luận án

- Luận án đưa ra định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng; quan niệm về vâ ̣ n du ̣ng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Viê ̣t Nam

- Luận án hệ thống hóa những nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng Khẳng định giá trị khoa học tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân Việt Nam

- Trên cơ sở phân tích, làm rõ thực trạng việc vâ ̣n du ̣ng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác tác kiểm tra , giám sát c ủa Đảng từ năm 2007 đến nay Chỉ rõ những vấn đề đặt ra đối với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay

- Luận án hoàn thành góp phần làm rõ hơn những giá trị bất biến của tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng trong nghiên cứu khoa học chính trị nói chung và là cơ sở lý luận để Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục kế thừa, vận dụng sáng tạo, hiệu quả hơn nữa di sản Hồ Chí Minh Đặc biệt là những định hướng sâu sắc, có tính thực tiễn của Người đối với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng trong điều kiện hiện nay

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận án có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho việc học tập, nghiên cứu, giảng dạy, tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; công tác kiểm tra, giám sát và thi hành

kỷ luật của Đảng hiện nay

7 Kết cấu luận án

Luận án gồm phần mở đầu, 4 chương (8 tiết), kết luận, danh mục công trình nghiên cứu của tác giả đã công bố liên quan đến đề tài luận án, danh mục tài liệu tham khảo

10

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Tình hình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng

Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng với tư cách là giá trị định hướng sâu sắc, có ý nghĩa thiết thực cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn cho công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam Nghiên cứu, luận bàn về vấn đề này nhiều chính khách, các nhà nghiên cứu, những người hoạt động thực tiễn đề cập, khai thác, vận dụng ở nhiều khía cạnh, mục đích khác nhau Các công trình nghiên cứu tiêu biểu cụ thể như:

Trong cuốn sách Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng [162] do Ủy ban Kiểm tra Trung ương tuyển

chọn và biên soạn, trong đó trình bày các nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; tập hợp các bài viết, bài nói của một số đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng

Tác giả Cao Văn Thống trong sách Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng [126] đã tập hợp các bài viết của các tác giả khác

nhau, chia thành hai phần lớn: Phần thứ nhất tập hợp 15 bài nói, viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh liên quan đến công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; phần thứ hai tập hợp 35 bài nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng được đề cập khá toàn diện đến tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từ nội dung,

11

phương pháp, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra đến việc vận những tư tưởng của Người vào công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng nói chung; kiểm tra, giám sát Đảng nói riêng

Tác giả Lê Văn Giảng trong cuốn Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giám sát của Ủy ban kiểm tra các cấp [55] khi luận giải về cơ sở

lý luận của công tác giám sát của Ủy ban kiểm tra các cấp đã dành một mục lớn để trình bày quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng ta về giám sát và công tác giám sát Tác giả đã tiếp cận khá đầy đủ tư tưởng Hồ Chí Minh về giám sát ở các nội dung vị trí, vai trò của giám sát; mục đích, ý nghĩa và nội dung của công tác giám sát; chủ thể, đối tượng giám sát; phương pháp, hình thức giám sát; xây dựng cơ quan kiểm tra, giám sát chuyên trách và đội ngũ cán bộ kiểm tra, giám sát

Tác giả Cao Văn Thống trong cuốn Đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát của Đảng giai đoạn hiện nay [128] đã tập hợp một số bài viết

chuyên sâu liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám

sát, cụ thể: Một là Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương thức kiểm tra, giám

sát của Đảng Trong bài viết này, tác giả đã làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh khi bàn về phương thức kiểm tra, giám sát của Đảng bao gồm các nội dung: kiểm tra phải có hệ thống và khoa học; kiểm tra, giám sát phải thường xuyên, liên tục; cả kiểm tra, giám sát trực tiếp và gián tiếp, cả kiểm tra, giám sát từ xa và tại chỗ Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh việc phải coi trọng kiểm tra, giám sát trực tiếp, tại chỗ; kiểm tra, giám sát phải khách quan, toàn diện, thận trọng và chặt chẽ; kiểm tra, giám sát phải được tiến hành từ trên xuống và từ dưới lên, từ trong ra, từ ngoài vào; phải kết hợp chặt chẽ giữa các phương pháp, hình thức kiểm tra, giám sát; coi trọng tự phê bình

và phê bình trong công tác kiểm tra, giám sát, cả tự phê bình và phê bình trong nội bộ Đảng, cả phê bình của nhân dân đối với tổ chức đảng, cán bộ,

12

đảng viên, cả phê bình từ trên xuống, từ dưới lên, nhất là từ dưới lên; việc kiểm tra, giám sát phải có chương trình, kế hoạch để bảo đảm tính khoa

học, chủ động Hai là, về tự phê bình và phê bình trong công tác kiểm tra,

giám sát và kỷ luật đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của tự phê bình và phê bình trong công tác kiểm tra, giám sát; về nội dung, đối tượng, phương pháp, hình thức tự phê bình và phê

bình Ba là, tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò và trách nhiệm của nhân dân trong việc chống tham nhũng Bốn là, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

trong xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra Đảng Đây là những nội dung có giá trị cho luận án tham khảo viết phần cơ sở lý luận cũng như thực trạng nghiên cứu vấn đề

Tác giả Mai Thế Dương trong công trình Công tác kiểm tra, giám sát

và kỷ luật của Đảng qua 30 năm đổi mới [33] đã dành một mục lớn để khái

quát quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng Tác giả tiếp cận tư tưởng Hồ Chí Minh ở các

nội dung cơ bản sau: Một là, về vị trí, vai trò và tính tất yếu khách quan của kiểm tra, giám sát; hai là, về mục đích, ý nghĩa và nội dung kiểm tra, giám sát; ba là, về phương pháp, hình thức kiểm tra, giám sát; bốn là, về xây dựng

cơ quan chuyên trách và đội ngũ cán bộ kiểm tra; năm là, về kỷ luật đảng và

mối quan hệ giữa kiểm tra, giám sát với kỷ luật đảng Bên cạnh đó, tác giả đã chỉ ra 8 bài học kinh nghiệm trong công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng qua 30 năm đổi mới, trong đó, bài học đầu tiên được đề cập đến là thường xuyên nắm vững quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng ta về kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng Đây là công trình có giá trị tham khảo hữu ích cho luận án ở các nội dung cơ sở lý luận, khảo cứu thực trạng cũng như đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác kiểm tra, giám sát theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện mới

Tác giả Vũ Ngọc Lân trong bài viết Tăng cường kiểm tra sửa chữa yếu kém, khuyết điểm [73] khẳng định cần phải nắm vững tư tưởng Hồ Chí Minh

trong công tác kiểm tra việc sửa chữa khuyết điểm, thiếu sót, đây là nội dung quan trọng và điều này được thể hiện ở một số khía cạnh như: Tự phê bình và phê bình; có cái nhìn đúng đắn về những yếu kém, khuyết điểm của Đảng và của cán bộ đảng viên; dựa vào dân để kiểm tra, giám sát sửa chữa yếu kém, khuyết điểm

Trong bài viết Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng [145] của tác giả Tô Quang Thu đã trình bày khá toàn diện nội

dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát, từ đó đi đến khẳng định để góp phần xứng đáng vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, đội ngũ cán bộ nói chung, nhất là cán bộ ủy ban kiểm tra phải ra sức học tập

và thấm nhuần đường lối, quan điểm của đảng, nâng cao khả năng chuyên môn, trau dồi đạo đức cách mạng, gương mẫu chấp hành kỷ luật

Tác giả Vũ Ngọc Lân với bài viết Chữ khéo của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong công tác kiểm tra của Đảng [74] đã tập trung phân tích chữ khéo mà Bác Hồ đưa ra được thể hiện ở một số khía cạnh sau: Thứ nhất, khéo khiểm

tra được thể hiện ngay từ yêu cầu, mục đích của công tác kiểm tra của Đảng

ta Thứ hai, khéo kiểm tra được thể hiện và coi như một sinh hoạt thường

xuyên, một nguyên tắc sinh hoạt quen thuộc của Đảng và không có vùng cấm

14

trong công tác này Thứ ba, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên phải dựa vào quần chúng nhân dân ắt sẽ trở nên khéo trong công tác kiểm tra Thứ tư, phải đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn cho được những người khéo kiểm tra Thứ năm,

khéo kiểm tra được thể hiện ở tinh thần nhân văn của văn hóa đảng

Trong bài viết Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng [116)] của tác giả Nguyễn Thế Thắng đã làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh

về công tác kiểm tra, giám sát bao gồm mục đích, tác dụng của công tác kiểm tra, giám sát; nội dung công tác kiểm tra, giám sát; phương pháp công tác kiểm tra, giám sát; Ủy ban kiểm tra và người làm công tác kiểm tra, giám sát của Đảng theo quan điểm của Hồ Chí Minh Từ đó, tác giả đi đến khẳng định việc vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát trong tình hình mới là vô cùng cần thiết, trong đó, trước mắt để nâng cao chất lượng, đổi mới công tác kiểm tra, giám sát cần tiếp tục nâng cao nhận thức của các cấp ủy Đảng, ủy ban kiểm tra và cán bộ kiểm tra, đảng viên các cấp về vị trí, vai trò, mục đích, tác dụng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng với công tác kiểm tra, giám sát; đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp kiểm tra, giám sát; củng cố, xây dựng bộ máy kiểm tra các cấp của Đảng, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ kiểm tra

Tác giả Mai Thế Dương trong bài viết Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát góp phần nâng cao phương thức lãnh đạo của Đảng [31] đã khẳng định

công tác kiểm tra, giám sát là một bộ phận cấu thành quan trọng phương thức lãnh đạo của Đảng Do vậy, đổi mới công tác kiểm tra, giám sát sẽ góp phần đổi mới và nâng cao phương thức lãnh đạo của Đảng Để góp phần đổi mới và nâng cao hơn nữa phương thức lãnh đạo của Đảng, theo tác giả cần thực hiện

6 vấn đề, trong đó, nhấn mạnh việc đổi mới và hoàn thiện phong cách kiểm tra, giám sát, tập trung vào xây dựng phong cách của người lãnh đạo và phong cách kiểm tra, giám sát theo phong cách Hồ Chí Minh

15

Trong bài viết Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương thức kiểm tra, giám sát của Đảng [138] của tác giả Cao Văn Thống, đã làm rõ phương thức kiểm

tra, giám sát của Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện ở một số nội

dung: Một là, kiểm tra phải có hệ thống và khoa học; Hai là, kiểm tra, giám

sát phải thường xuyên, liên tục; kiểm tra, giám sát trực tiếp và gián tiếp, kiểm

tra, giám sát từ xa và tại chỗ; Ba là, kiểm tra, giám sát phải khách quan, toàn diện, thận trọng và chặt chẽ; Bốn là, kiểm tra, giám sát phải được tiến hành từ

trên xuống dưới và từ dưới lên trên, từ trong ra ngoài, từ ngoài vào; phải kết

hợp chặt chẽ giữa các phương pháp, hình thức kiểm tra, giám sát; Năm là, coi trọng tự phê bình và phê bình trong công tác kiểm tra, giám sát; Sáu là, kiểm

tra, giám sát phải có chương trình, kế hoạch để đảm bảo tính khoa học, chủ

động thực hiện đạt kết quả cao nhất; Bảy là, việc kiểm tra, giám sát phải do

người lãnh đạo tiến hành, nhưng phải có nhóm người hoặc tổ chức am hiểu, nắm vững công tác kiểm tra, giám sát mới đem lại kết quả

Trong bài viết Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò, trách nhiệm của nhân dân trong công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng [139] tác giả Cao Văn Thống

đã luận giải, làm rõ việc phát huy vai trò, trách nhiệm của nhân dân trong công tác xây dựng Đảng, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng Sở dĩ như vậy là vì Đảng là một thực thể chính trị, nhân dân là một thực thể xã hội, giữa hai thực thể này có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau Tác giả cũng chỉ rõ, theo Hồ Chí Minh để phát huy vai trò, trách nhiệm của nhân dân trong công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng, phải thực hiện đồng bộ với nhiều hình thức, biện pháp như: kiểm tra, giám sát từ trên xuống, kiểm tra, giám sát trong nội bộ Đảng; kiểm tra, giám sát từ dưới lên; phát huy vai trò của quần chúng; kết hợp kiểm tra, giám sát trong nội bộ tổ chức với kiểm tra, giám sát của quần chúng bằng cách lãnh đạo liên hợp với quần chúng; mở rộng dân chủ,v,v

Tác giả Nguyễn Trọng Thành trong bài viết Tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc [113] đã nhận định

16

ngoài việc giáo dục đạo đức cách mạng, tác phẩm Sửa đổi lối làm việc đã nêu

rõ tư tưởng về kiểm tra, giám sát đối với cán bộ, đảng viên, tổ chức Đảng Tác giả khẳng định tư tưởng của Hồ Chí Minh còn nguyên giá trị thực tiễn to lớn trong công tác xây dựng Đảng hiện nay, khi toàn Đảng, toàn dân đang đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hóa trong nội bộ theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4, khóa XII

Tác giả Nguyễn Anh Liên trong bài viết Tư tưởng Hồ Chí Minh về tự phê bình và phê bình – cơ sở phương pháp luận của hoạt động kiểm tra Đảng [76]

đã khẳng định Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương mẫu mực thực hiện tự phê bình và phê bình, tư tưởng của Người về vấn đề này là một nguyên lý, đồng thời cũng là nguyên tắc cơ bản về xây dựng Đảng và phát triển Đảng Tác giả chỉ rõ, mục đích hoạt động kiểm tra Đảng hoàn toàn thống nhất với mục đích của tự phê bình và phê bình là nhằm trị bệnh cứu người; bản chất và sức mạnh của tự phê bình và phê bình trong hoạt động kiểm tra phải thể hiện rõ ở yêu cầu, tính chất, mức độ cao hơn, sâu hơn, triệt để hơn so với tự phê bình và phê bình thường xuyên trong sinh hoạt đảng; tự phê bình và phê bình trong hoạt động kiểm tra phải luôn gắn với tình, gắn phê bình với đấu tranh, phân tích làm chuyển biến nhận thức, nâng cao dần tính tự giác của người được phê bình cũng như của tập thể và tổ chức; quá trình tiến hành tự phê bình và phê bình trong hoạt động kiểm tra cũng là quá trình góp phần xây dựng môi trường chính trị lành mạnh trong tổ chức đảng; hoạt động kiểm tra lấy tự phê bình và phê bình làm biện pháp chính, nhưng không phải biện pháp duy nhất

Có thể thấy rằng, tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng đã được Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng sáng tạo trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn cách mạng Chính qua thực tiễn vận dụng đã đặt ra yêu cầu cần thiết phải tổng kết, rút kinh nghiệm nhằm bổ sung thực tiễn công tác này, do vậy, đã có

17

nhiều nhà hoạt động thực tiễn, các nhà nghiên cứu khoa học quan tâm, tiếp cận và luận giải ở nhiều góc độ khác nhau Các công trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn trên đã đề cập một cách cơ bản nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và đã ít nhiều đề cập đến việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn

đề này trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng Cộng sản Việt Nam Những nội dung trong tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng như mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng, tính chất, nội dung, hình thức, phương châm, phương pháp kiểm tra, giám sát của Đảng cần phải được phân tích kỹ lưỡng, làm sáng tỏ hơn nữa, qua đó, thấy được giá trị lý luận và thực tiễn to lớn đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng Cộng sản Việt Nam trong điều kiện hiện nay

Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từ năm 2007 đến nay

Cuốn sách Tăng cường kiểm tra, giám sát phục vụ nhiệm vụ chính trị

và công tác xây dựng Đảng [121] đã tập hợp một số bài viết đăng tải trên các

tạp chí chuyên ngành bàn về công tác kiểm tra, giám sát nói chung cũng như việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề này nói riêng Đáng chú ý , liên quan đến thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám

sát có các bài viết Sau hơn 2 năm thực hiện cuộc vận động, xây dựng, chỉnh đốn Đảng và Một số kết quả bước đầu qua kiểm tả việc lãnh đạo, chỉ đạo thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã đánh giá thực trạng thực hiện công tác

xây dựng, chỉnh đốn Đảng và lãnh đạo, chỉ đạo thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn Đảng

Tác giả Phạm Thị Hải Chuyền trong cuốn Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng [19] đã làm rõ tư tưởng Hồ Chí

Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng, tác giả khẳng định sự cần thiết phải tiếp tục vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát

và kỷ luật đảng trong tình hình hiện nay Tác giả đã khái quát tình hình vận dụng

18

tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của đảng thời gian qua, bao gồm hai giai đoạn: Tình hình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng (trước 1986) và tình hình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng sau đổi mới (từ năm 1986 đến nay) Bên cạnh đó, tác giả cũng khái quát tình hình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về tự phê bình, phê bình và dân chủ trong công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật của Đảng; tình hình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ kiểm tra Tác giả chỉ rõ một số vấn đề đặt ra trong nhận thức và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng

Tác giả Lê Hồng Liêm (Chủ biên) trong cuốn Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng với phòng, chống tham nhu ̃ ng ở nước ta hiện nay [78] đã khái

quát thực trạng công tác kiểm tra và thực trạng công tác giám sát đối với việc phòng, chống tham nhũng ở các nội dung kết quả và nguyên nhân; những thiếu sót và hạn chế của công tác kiểm tra, giám sát đối với việc phòng, chống tham nhũng Đặc biệt là thực trạng công tác kiểm tra ở giai đoạn trước Đại hội

X và thực trạng công tác kiểm tra, giám sát từ Đại hội X đến nay

Tác giả Lê Văn Giảng (Chủ biên) trong cuốn Giải pháp nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát cán bộ giai đoạn hiện nay [57] đã dành một chương

làm rõ thực trạng kiểm tra, giám sát cán bộ ở các mặt ưu điểm, hạn chế, khuyết điểm và nguyên nhân với các nội dung cụ thể: Kiểm tra, giám sát cán

bộ, đảng viên trong việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị của Đảng; kiểm tra, giám sát cán bộ, đảng viên về chính trị, tư tưởng; kiểm tra, giám sát cán bộ, đảng viên về phẩm chất, đạo đức, lối sống, đoàn kết nội bộ; kiểm tra, giám sát cán bộ, đảng viên trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; kiểm tra, giám sát cán bộ, đảng viên trong việc chấp hành chính sách, pháp luật của nhà nước; kiểm tra, giám sát cán bộ,

19

đảng viên về phòng, chống tham nhũng, lãng phí; kiểm tra, giám sát cán bộ, đảng viên về giữ mối liên hệ với cấp ủy và nhân dân nơi cư trú Bên cạnh đó, tác giả cũng chỉ ra năm kinh nghiệm về thực hiện kiểm tra, giám sát cán bộ

Tác giả Mai Thế Dương trong cuốn Tăng cường công tác giám sát của Đảng [30] đã trình bày khá rõ thực trạng công tác giám sát của Đảng thời gian qua qua, cụ thể: Một là, khái quát tình hình công tác giám sát của các tổ chức

nhà nước, đoàn thể chính trị - xã hội, nhân dân: Giám sát của Quốc hội, hội đồng nhân dân các cấp, giám sát của Mặt trân Tổ quốc Việt Nam ở các cấp,

giám sát của ban thanh tra nhân dân và giám sát của nhân dân; hai là, đánh

giá thực trạng công tác giám sát trong Đảng, gồm: thực trạng công tác giám sát của cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy các cấp, thực trạng công tác giám sát của ủy ban kiểm tra các cấp trong việc tham mưu và thực hiện nhiệm vụ cấp

ủy giao, về thực hiện nhiệm vụ giám sát theo Điều 32 Điều lệ Đảng, thực trạng công tác giám sát của các ban của cấp ủy và thực trạng công tác giám sát của chi bộ Từ đó, tác giả đã đưa ra đánh giá chung công tác giám sát

trong Đảng thời gian qua; ba là, nêu một số kinh nghiệm bước đầu về công

tác giám sát trong Đảng

Tác giả Mai Thế Dương (Chủ biên) trong cuốn Công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng qua 30 năm đổi mới [33] đã đánh giá thực trạng và

những vấn đề đặt ra trong thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng

qua 30 năm đổi mới với các nội dung cụ thể như: Một là, công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp; hai là, công tác kiểm tra, giám sát của Ủy ban Kiểm tra các cấp; ba là, thực trạng tổ chức bộ

máy, đào tạo, bồi dưỡng, đối ngoa ̣i của Ngành kiểm tra Đảng qua 30 năm đổi

mới; bốn là, thực trạng sự phối hợp, kết hợp với các ban đảng và cơ quan liên

quan trong việc thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng, phát huy vai trò của hệ thống chính trị và nhân dân trong công tác kiểm

20

tra, giám sát; năm là, thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng; sáu là, đánh giá chung công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng qua 30 năm đổi mới; bảy là, một số bài học kinh nghiệm rút ra trong công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng; tám là,

những vấn đề đặt ra qua đánh giá thực trạng công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng qua 30 năm đổi mới

Trong cuốn Phương thức lãnh đạo của Đảng trong công tác kiểm tra, giám sát [58], các tác giả Lê Văn Giảng, Cao Văn Thống đã đánh giá thực

trạng thực hiện phương thức lãnh đạo của Đảng trong công tác kiểm tra, giám

sát ở các nội dung cụ thể: Một là, chức năng lãnh đạo và tiến hành kiểm tra, giám sát trong các tổ chức đảng; hai là, thực trạng thực hiện phương thức

lãnh đạo của Đảng trong công tác kiểm tra, giám sát, trong đó, nhấn mạnh thực trạng thực hiện phương thức lãnh đạo của Đảng trong công tác kiểm tra, giám sát của các cấp ủy, thực hiện phương thức lãnh đạo của Đảng trong công tác kiểm tra, giám sát của ủy ban kiểm tra các cấp, thực hiện phương thức lãnh đạo của Đảng trong công tác kiểm tra của các ban đảng, ban cán sự đảng, đảng đoàn và thực hiện phương thức lãnh đạo trong công tác kiểm tra, giám

sát của chi bộ; ba là, chỉ ra những hạn chế trong phương thức lãnh đạo của

Đảng trong công tác kiểm tra, giám sát qua các nhiệm kỳ đại hội

Tác giả Hà Hữu Đức trong bài viết Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chiến lược công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đến năm 2020 [53] đã đánh giá việc

thực hiện chiến lược công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, khẳng định hầu hết các quy định nêu trong Chiến lược kiểm tra, giám sát đã được ban hành mới hoặc sửa đổi, bổ sung, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã xây dựng và ban hành 33 văn bản; Ủy ban kiểm tra Trung ương đã xây dựng và ban hành 47 văn bản liên quan đến công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng Tác giả đánh giá, nội dung kiểm tra, giám sát đã bao quát, toàn diện theo phương châm kiểm tra có

vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ; có những quan điểm trong Chiến lược chưa được cụ thể hóa

Tác giả Cao Văn Thống, Trần Duy Hưng trong bài viết Công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng qua gần 30 năm đổi mới [132] đã tổng

kết công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng gần 30 năm đổi mới (1986 – 2015) Trong đó, nhóm tác giả đã chỉ rõ 5 ưu điểm lớn và 5 khuyết điểm, hạn chế, yếu kém của công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng Từ đó, bài viết cũng rút ra năm bài học kinh nghiệm trong công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng qua gần 30 năm đổi mới

Tác giả Cao Văn Thống trong bài viết Tăng cường hiệu lực, hiệu quả giám sát của Ủy ban kiểm tra trong tình hình hiện nay [133] đã đánh giá kết

quả công tác tác giám sát từ năm 2006 đến nay, khẳng định: công tác kiểm tra, giám sát trong Đảng có nhiều đổi mới và ngày càng đi vào nền nếp, góp phần bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ và thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, củng

cố quốc phòng, an ninh, trật tự và an toàn xã hội Bên cạnh đó, trong việc thực hiện nhiệm vụ giám sát, ủy ban kiểm tra các cấp còn có những hạn chế, yếu kém cần khắc phục như: chưa làm tốt vai trò tham mưu giúp cấp ủy lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện công tác giám sát; chất lượng giám sát thường xuyên còn hạn chế; chưa nắm kỹ các quy định, hướng dẫn, quy trình, phương pháp giám sát nên còn lúng túng, chất lượng, hiệu quả chưa cao; việc đôn đốc, theo dõi các tổ chức đảng, đảng viên được giám sát chấp hành thông báo kết quả giám sát chưa được quan tâm,v,v

22

Trong bài phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị toàn quốc Tổng kết công tác kiểm tra, giám sát năm 2016; phương hướng, nhiệm vụ năm 2017 [153] đã đánh giá toàn diện những kết quả, thành tích mà

công tác kiểm tra, giám sát năm 2016 toàn Ngành đã đạt được như: các cấp ủy đảng, ủy ban kiểm tra các cấp đã nghiêm túc thực hiện, chỉ đạo của Bộ Chính trị, tập trung triển khai, tổ chức tốt việc học tập, nghiên cứu, quán triệt Nghị quyết Đại hội XII của Đảng; công tác lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn công tác kiểm tra của các cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp có chuyển biến mới; công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng được tiến hành chủ động, đồng bộ, toàn diện hơn; ủy ban kiểm tra các cấp của Đảng bước đầu đã góp phần tích cực vào công tác phòng, chống tham nhũng; sự vào cuộc quyết liệt, tích cực của Ủy ban Kiểm tra Trung ương Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình hiện nay: không ít địa phương, cơ quan, đơn vị tiến hành kiểm tra, giám sát còn chiếu lệ, hình thức; hiệu lực, hiệu quả thấp, chưa đủ sức răn đe; còn nể nang, né tránh, đùn đẩy, không nghiêm túc

Bài phát biểu của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác kiểm tra, giám sát của Đảng năm 2018; triển khai nhiệm vụ công tác năm 2019 [104] đã tổng kết năm thành tích mà

cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp đã đạt được trong công tác kiểm tra, giám sát năm 2018, cụ thể là: Các cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp đã nghiêm túc thực hiện chỉ đạo của Trung ương, tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát; chủ động lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn công tác kiểm tra, giám sát kịp thời hơn, bám sát tình hình thực tiễn và công tác xây dựng Đảng; công tác kiểm tra, giám sát có chuyển biến tích cực, được tiến hành chủ động hơn, có trọng tâm, trọng điểm; công tác xây dựng ngành, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được quan tâm và thực hiện có

23

hiệu quả; kiểm tra, giám sát không có “vùng cấm”, không có ngoại lệ Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, khuyết điểm trong công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng còn chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình hiện nay

Có thể thấy, các công trình nghiên cứu trên đã đề cập khá toàn diện và tiếp cận ở nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau về thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay Đây là những nghiên cứu quan trọng, có giá trị để tác giả luận án kế thừa và phát triển cho nội dung phân tích, đánh giá thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay

1.1.3 Tình hình nghiên cứu liên quan đến phương hướng, giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay

Cuốn Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong sạch, vững mạnh trong tình hình mới - kinh nghiệm Trung Quốc, kinh nghiệm Việt Nam [66] đã tập hợp một số bài phát biểu, bài viết của các nhà lãnh đạo, các nhà nghiên cứu Việt Nam và Trung Quốc trong Hội thảo lý luận lần thứ chín giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Cộng sản Trung Quốc với chủ đề Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh trong tình hình mới - Kinh nghiệm Trung Quốc, kinh nghiệm Việt Nam Các bài viết tại Hội thảo xoay quanh các chuyên đề như: xây dựng tác phong, xây dựng chế độ, giám sát ràng buộc quyền lực, môi trường xã hội,v,v tập trung đi sâu phân tích các mặt của công tác xây dựng Đảng; phòng, chống tham nhũng; giới thiệu các quan điểm, chủ trương, chính sách, những cách làm tốt, những bài học kinh nghiệm của mỗi bên

Tác giả Lê Văn Giảng trong cuốn Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giám sát của ủy ban kiểm tra các cấp [55] đã đến xuất một số giải

pháp nhằm nâng cao chất lượng giám sát của Ủy ban kiểm tra các cấp Trong

24

đó, làm rõ quan điểm, định hướng và yêu cầu về giám sát trong Đảng Các giải pháp được tác giả chỉ ra ở đây là: Tăng cường và chú trọng việc nâng cao nhận thức về công tác giám sát cho các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và nhân dân; các cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên phải nắm vững các nguyên tắc, chủ thể, đối tượng, nội dung, nhiệm vụ, phạm vi giám sát, các phương pháp giám sát cơ bản; Ủy ban kiểm tra phải chủ động tham mưu giúp cấp ủy ban hành các văn bản về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng theo thẩm quyền; Ủy ban kiểm tra phải xác định rõ phạm vi, chủ thể, đối tượng, nội dung, hình thức, phương pháp, thẩm quyền, trách nhiệm giám sát của mình theo Quy định; phải căn cứ phương hướng, nhiệm vụ công tác giám sát của cấp

ủy, ủy ban kiểm tra cấp trên và tình hình thực tế của đảng bộ mình để chủ động xây dựng phương hướng, nhiệm vụ, chương trình, kế hoạch giám sát cho phù hợp; phải nắm vững tâm lý của chủ thể giám sát và đối tượng giám sát; kiện toàn bộ máy tổ chức, tăng thêm thẩm quyền cho ủy ban kiểm tra các cấp; đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận về công tác kiểm tra, giám sát trong Đảng; tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện và điều kiện làm việc bảo đảm thực hiện công tác giám sát có hiệu quả Bên cạnh đó, tác giả cũng đề xuất 6 kiến nghị liên quan đến chất lượng giám sát của ủy ban kiểm tra các cấp

Trong cuốn sách Tăng cường kiểm tra, giám sát phục vụ nhiệm vụ chính trị

và công tác xây dựng Đảng [121] tác giả Cao Văn Thống đã đề cập tới các nội

dung liên quan đến giải pháp thực hiện có hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát trong Đảng, cụ thể: Một số giải pháp thực hiện có hiệu quả công tác giám sát trong Đảng; một số giải pháp tăng cường chất lượng công tác giám sát của chi bộ; một số giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng nghiệp vụ công tác kiểm tra của Đảng; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ kiểm tra trong điều kiện mới

Tác giả Phạm Thị Hải Chuyền trong cuốn Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng [19] đã làm rõ yêu cầu và

25

một số giải pháp nhằm vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng trong giai đoạn hiện nay Đặc biệt, khi đề cập đến các giải pháp, tác giả đã chỉ ra các nhóm giải pháp cơ bản: học tập, nâng cao nhận thức nhằm nắm vững và hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát

và kỷ luật đảng; tiếp tục vận dụng đúng, đầy đủ và bổ sung, phát triển tư tưởng

Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng Bên cạnh đó, tác giả đề cập tới mười đề xuất, kiến nghị nhằm vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng trong giai đoạn hiện nay

Cuốn sách Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng với phòng, chống tham nhũng ở nước ta hiện nay [78] của tác giả Lê Hồng Liêm đã đề xuất

những giải pháp cơ bản tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm phòng, chống tham nhũng có hiệu quả từ nay đến năm 2020 Trong đó, tác giả nêu định hướng chung phòng, chống tham nhũng ở nước ta và yêu cầu đổi mới, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát phòng, chống tham nhũng Đề xuất 3 nhóm giải pháp thông qua công tác kiểm tra, giám sát là phòng ngừa tham nhũng; phát hiện và xử lý tham nhũng và nhóm giải pháp tổ chức bộ máy, cán

bộ và phối hợp trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng

Tác giả Mai Thế Dương trong cuốn Tăng cường công tác giám sát của Đảng [30] đã nêu định hướng hoàn thiện công tác giám sát của Đảng và một số

giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác giám sát trong Đảng với hai nhóm giải

pháp: Một là, nhóm giải pháp chung cần tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận

thức của các cấp ủy, tổ chức đảng về công tác giám sát trong Đảng, xây dựng và hoàn thiện các quy định của Đảng và Nhà nước phục vụ công tác giám sát, nâng cao trách nhiệm của chủ thể và đối tượng giám sát, hoàn chỉnh quy trình, phương pháp giám sát của Đảng, kiện toàn tổ chức bộ máy ủy ban kiểm tra các cấp, đầu

tư cơ sở vật chất, phương tiện, tăng cường dân chủ trong Đảng; hai là, nhóm giải

pháp đối với từng cấp và từng loại hình tổ chức đảng

26

Trong cuốn sách Giải pháp nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát cán

bộ giai đoạn hiện nay [57] của tác giả Lê Văn Giảng đã trình bày mục tiêu, yêu

cầu và một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát

cán bộ giai đoạn hiện nay với các nội dung cụ thể: Một là, mục tiêu, yêu cầu nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát cán bộ; hai là, dự báo tình hình

có liên quan đến vi phạm của cán bộ, đảng viên; ba là, một số giải pháp chủ yếu

nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát cán bộ giai đoạn hiện nay như: Nâng cao nhận thức tạo sự thống nhất trong cán bộ, đảng viên và nhân dân về vị trí, vai trò, ý nghĩa công tác kiểm tra, giám sát cán bộ; Hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng về kiểm tra, giám sát cán bộ, đổi mới phương pháp kiể m tra, giám sát cán bộ; Mở rộng việc giám sát cán bộ, nâng cao vị thế của ủy ban kiểm tra trong công tác cán bộ; Phát huy vai trò, trách nhiệm của nhân dân, tạo dư luận đồng tình và ủng hộ kiểm tra, giám sát cán bộ; Đổi mới, nâng cao chất lượng sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm trong công tác kiểm tra, giám sát cán bộ

Tác giả Lê Văn Giảng, Cao Văn Thống trong cuốn Phương thức lãnh đạo của Đảng trong công tác kiểm tra, giám sát [58] đã làm rõ cơ chế, định hướng,

yêu cầu, giải pháp và kiến nghị tăng cường phương thức lãnh đạo của đảng đối với công tác kiểm tra, giám sát trong tình hình mới Trong đó, tác giả đề xuất 7 giải pháp liên quan đến nhận thức, xây dựng, hoàn thiện quy định, đổi mới, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác kiểm tra, giám sát; kiện toàn tổ chức bộ máy ủy ban kiểm tra các cấp; nâng cao công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về công tác kiểm tra, giám sát; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện làm việc phục vụ công tác kiểm tra, giám sát

Cuốn Công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng qua 30 năm đổi mới [33] của tác giả Mai Thế Dương (Chủ biên) đã dự báo tình hình tác động

đến công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng những năm tới; nêu lên phương hướng, mục tiêu và một số giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả

27

công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng với 14 giải pháp cơ bản từ nâng cao nhận thức, đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy đảng đối với công tác kiểm tra, giám sát; đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát, đổi mới nội dung kiểm tra, giám sát,v,v đến tăng cường sự phối hợp giữa Ủy ban Kiểm tra với các cơ quan có liên quan, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và tuyên truyền về công tác kiểm tra, giám sát, xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ đức, đủ tài; khắc phục các biểu hiện lệch lạc trong thi hành kỷ luật đảng; tăng thẩm quyền của Ủy ban Kiểm tra các cấp; đổi mới công tác nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn, tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật, điều kiện cho thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng

Trong bài viết Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng [116] tác giả Nguyễn Thế Thắng bên cạnh việc làm rõ nội dung cơ bản tư

tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra, giám sát, tác giả đi đến khẳng định việc vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát trong tình hình mới là vô cùng cần thiết, trong đó, trước mắt để nâng cao chất lượng, đổi mới công tác kiểm tra, giám sát cần tiếp tục nâng cao nhận thức của các cấp ủy Đảng, ủy ban kiểm tra và cán bộ kiểm tra, đảng viên các cấp về vị trí, vai trò, mục đích, tác dụng công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng với công tác kiểm tra, giám sát; đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp kiểm tra, giám sát; củng cố, xây dựng bộ máy kiểm tra các cấp của Đảng, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ kiểm tra

Tác giả Mai Thế Dương trong bài viết Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát góp phần nâng cao phương thức lãnh đạo của Đảng [31] cho rằng

để công tác kiểm tra, giám sát góp phần quan trọng hơn nữa vào đổi mới và nâng cao phương thức lãnh đạo của Đảng cần thực hiện các vấn đề chính như: làm rõ và nhận thức đầy đủ về hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát công tác đảng; các cấp ủy phải đổi mới và tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo

28

công tác kiểm tra, giám sát và tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát; đổi mới nội dung kiểm tra, giám sát của ủy ban kiểm tra các cấp; đổi mới các phương pháp cơ bản của công tác kiểm tra, giám sát; đổi mới và hoàn thiện phong cách kiểm tra, giám sát; cần làm rõ một số vấn đề lý luận liên quan đến công tác kiểm tra, giám sát đảng

Các tác giả Cao Văn Thống, Trần Duy Hưng trong bài viết Công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng qua gần 30 năm đổi mới [132] đã đề xuất

6 giải pháp chủ yếu để khắc phục những hạn chế, khuyết điểm của 30 năm đổi mới, đó là: Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của các cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra, trước hết là người đứng đầu cấp ủy về công tác, giám sát, kỷ luật của Đảng; xây dựng, hoàn thiện các quy định của Đảng phục vụ đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; đổi mới, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp và chi bộ đảm bảo hiệu lực, hiệu quả Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm, phạm vi lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật của ủy ban kiểm tra các cấp; đổi mới và hoàn thiện quy trình, phương pháp kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng theo hướng cải cách thủ tục hành chính trong Đảng; kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan Ủy ban kiểm tra và tăng cường cán bộ kiểm tra các cấp bảo đảm tương xứng với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao; nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng

Tác giả Nguyễn Hải Đăng trong bài viết Một số vấn đề rút ra qua kiểm tra thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật trong Đảng [50] Bài viết đưa ra một số kiến nghị và biện pháp cụ thể: Một là, cần tạo sự

chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của các cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp, trước hết là người đứng đầu cấp ủy về công tác kiểm tra,

giám sát và thi hành kỷ luật trong Đảng Hai là, kiện toàn tổ chức bộ máy,

29

thường xuyên đào tạo lại đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra, giám sát Ba

là, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật phục vụ công tác

kiểm tra, giám sát

Tác giả Lê Văn Giảng trong cuốn Giải pháp nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát cán bộ giai đoạn hiện nay [57] đã làm rõ một số vấn đề lý luận về

kiểm tra, giám sát của Đảng; thực trạng kiểm tra, giám sát cán bộ và nêu một số kinh nghiệm về thực hiện kiểm tra, giám sát cán bộ Từ đó, các tác giả nêu rõ mục tiêu, yêu cầu và một số giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát cán bộ giai đoạn hiện nay như: Nâng cao nhận thức tạo sự thống nhất trong cán bộ, đảng viên và nhân dân về vị trí, vai trò, ý nghĩa công tác kiểm tra, giám sát cán bộ; Hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng về kiểm tra, giám sát cán bộ, đổi mới phương pháp kiểm tra, giám sát cán bộ; Mở rộng việc giám sát cán bộ, nâng cao vị thế của ủy ban kiểm tra trong công tác cán bộ; Phát huy vai trò, trách nhiệm của nhân dân, tạo dư luận đồng tình và ủng hộ kiểm tra, giám sát cán bộ; Đổi mới, nâng cao chất lượng sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm trong công tác kiểm tra, giám sát cán bộ

Tác giả Cao Văn Thống trong bài viết Đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng [141] khẳng định, để công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật

đảng thực phục vụ thực hiện thắng lợi Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII cần tập trung thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp: Các cấp ủy, tổ chức đảng, Ủy ban kiểm tra các cấp và cán bộ phải chủ động đổi mới, tăng cường và đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất; nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương và cơ quan thường trực về phòng, chống tham nhũng; cấp ủy, tổ chức đảng, Ủy ban kiểm tra các cấp tăng cường công tác giám sát thường xuyên và giám sát theo chuyên đề; Ủy ban kiểm tra các cấp cần chủ động tăng cường kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên là cấp ủy viên cùng cấp, cán bộ thuộc diện cấp ủy cùng cấp quản lý;

và hoàn thiện các quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước phục

vụ công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng; đẩy mạnh và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát định kỳ hoặc đột xuất; Ủy ban kiểm tra các cấp chủ động phối hợp với các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy thực hiện tốt chức năng của mình; tiếp tục kiện toàn Ủy ban kiểm tra, tổ chức bộ máy, cán bộ kiểm tra các cấp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ

Tác giả Trần Quốc Vượng trong bài viết Công tác kiểm tra, giám sát góp phần thực hiện thành công Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng [174] đã khẳng định, trước tình hình suy thoái chính trị,

đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ cấp thiết phải đổi mới

và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Tác giả cho rằng, trong thời gian tới, cần tập trung thực hiện một số vấn đề: Một

là, các cấp ủy, tổ chức đảng cần nêu cao tinh thần, trách nhiệm, thực hiện tốt hơn

nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, phải coi đây là biện pháp quan trọng để thực hiện

thành công Nghị quyết; hai là, kết hợp giữa xây và chống, xây là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài; chống là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách; ba là, tiếp tục

xây dựng, hoàn thiện các quy định của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ

luật đảng; bốn là, phải tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ kiểm tra các

cấp, đáp ứng yêu cầu

31

Trong Bài phát biểu tại Hội nghị toàn quốc Tổng kết công tác kiểm tra, giám sát năm 2016; phương hướng, nhiệm vụ năm 2017 [153] Tổng Bí

thư Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh một số nội dung toàn Ngành cần phải

thực hiện trong những năm tiếp theo: Một là, phải nhận thức đầy đủ và sâu

sắc hơn nữa vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát,

kỷ luật đảng; hai là, công tác kiểm tra, giám sát phải được tiến hành một

cách thường xuyên, toàn diện, công khai, dân chủ, thận trọng và chặt chẽ;

ba là, tiếp tục thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng và Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; bốn là, chủ động đề

xuất các giải pháp hữu hiệu để giải quyết dứt điểm những việc đang làm

với phương châm là làm đến cùng; năm là, phải tiếp tục nâng cao chất

lượng đội ngũ cán bộ kiểm tra

Trong cuốn Xây dựng Đảng trong điều kiện hội nhập quốc tế: Thách thức, kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Cộng sản Trung Quốc [38] của Hội đồng lý luận Trung ương biên soạn đã tập hợp 13 bài viết

xoay quanh chủ đề công tác xây dựng Đảng của hai Đảng trong điều kiện hội

nhập quốc tế Trong đó, đáng chú ý là các bài viết Đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng trong điều kiện hội nhập quốc tế và Tăng cường giám sát trong Đảng cần phải đan dày tấm lưới giám sát đã gợi mở nhiều giải

pháp, bài học kinh nghiệm cho công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay

Trong Bài phát biểu của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác kiểm tra, giám sát của Đảng năm 2018; triển khai nhiệm vụ công tác năm 2019 [104] đã chỉ ra ba nhóm

nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới: Một là, cấp ủy, tổ chức

đảng, ủy ban kiểm tra các cấp phải nhận thức đầy đủ và sâu sắc hơn nữa tầm quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng; đẩy mạnh,

32

nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền để tạo thống nhất cao về nhận

thức và hành động; hai là, tiếp tục thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của

Đảng và Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng Cần tập trung kiểm tra toàn diện công tác tổ chức, cán bộ, đặc biệt nhân sự chuẩn bị cho đại hội đảng bộ các cấp, chú trọng kiểm tra, giám sát cán bộ

có biểu hiện tham nhũng; cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp và cán bộ được

quy hoạch vào các vị trí lãnh đạo, quản lý; ba là, tập trung xây dựng, nâng

cao chất lượng đội ngũ cán bộ kiểm tra các cấp

1.2 Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan và vấn đề đặt ra luận

án cần giải quyết

1.2.1 Đánh giá khái quát tình hình nghiên cứu liên quan

Cho đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu vấn đề công tác kiểm tra, giám sát của Đảng ở nhiều cấp độ, phương diện và mức độ khác nhau Nhìn chung, các công trình đã làm rõ một số vấn đề cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn của công tác này và đạt được những kết quả nhất định, cụ thể như sau:

Thứ nhất, các công trình nghiên cứu đã đề cập đến một số khái niệm

như: kiểm tra, giám sát; hiệu quả, hiệu lực kiểm tra, giám sát; mối quan hệ giữa kiểm tra, giám sát với thi hành kỷ luật Đảng Mặc dù cách tiếp cận khác nhau, nhưng các khái niệm cơ bản đều cho rằng kiểm tra, giám sát là chức năng lãnh đạo của Đảng, làm tốt công tác này sẽ góp phần quan trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nhất là trong điều kiện Đảng cầm quyền Tuy nhiên, các tác giả mới chỉ dừng lại ở chỗ đưa

ra các khái niệm chung nhất, chưa có công trình nào bàn sâu, cụ thể những khái niệm này đặt trong sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, nhất là trong điều kiện hiện nay

Thứ hai, một số công trình đã ít, nhiều đề cập tới nội dung tư tưởng Hồ

Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng Tuy nhiên, các tác giả mới chỉ

33

dừng lại ở việc đề cập đến một phần hay một mục nhỏ trong nghiên cứu của mình với tư cách là phần cơ sở lý luận chung để triển khai nghiên cứu cho các phần nội dung tiếp theo (khi nghiên cứu thường xếp chung vào mục Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát), chính vì vậy, chưa có sự tách bạch rõ ràng, chuyên sâu nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh bàn về vấn đề này Có một số bài viết đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh

về kiểm tra, giám sát, tuy nhiên, các bài viết này cũng chưa thật sự phân tích, luận giải thấu đáo, hệ thống quan điểm của Người về kiểm tra, giám sát, đặc biệt là về nội dung, phương pháp kiểm tra, giám sát của Đảng

Thứ ba, các công trình nghiên cứu đã đánh giá, tổng kết thực trạng công

tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay Qua các nghiên cứu, phần nào đã làm

rõ thực trạng việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng thời gian qua Tùy theo mức độ, phạm vi nghiên cứu của mỗi công trình, các tác giả đã đánh giá, phân tích ở các mức độ khác nhau về thực trạng công tác kiểm tra, giám sát; thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát ở mỗi thời kỳ, giai đoạn khác nhau Tuy nhiên, nhìn một cách tổng thể vẫn thiếu vắng một nghiên cứu hệ thống, đầy đủ nhất về việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng thờ i gian qua để từ đó có những đề xuất giải pháp sát hợp với điều kiện mới hiện nay

Thứ tư, các công trình khoa học nghiên cứu về công tác kiểm tra, giám

sát của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng đã đề cập tới các giải pháp từ nâng cao nhận thức đến việc tổ chức thực hiện các giải pháp cụ thể trong thực tế nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác kiểm tra, giám sát Tuy nhiên, thực tế cho thấy, còn thiếu vắng những nghiên cứu chuyên sâu việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề này để đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay

34

1.2.2 Những vấn đề đặt ra Luận án tiếp tục nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu của các công trình trên đây đã gợi mở, cung cấp thông tin, phương pháp nghiên cứu, cách tiếp cận vấn đề trong nhiều nội dung của luận

án Tuy nhiên, vấn đề liên quan đến việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay chưa được nghiên cứu đầy đủ, toàn diện, có tính hệ thống và chuyên sâu Hơn nữa, trong những năm trở lại đây, có nhiều văn bản của Đảng liên quan tới công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng được ban hành mới, đã được tổ chức thực hiện trong thực tiễn, rất cần có những nghiên cứu, đánh giá, tổng kết để không ngừng bổ sung, hoàn thiện

Đặc biệt, cho đến nay, chưa có công trình cụ thể nào đề xuất được một hệ giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện mới đúng như tinh thần

mà Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã chỉ ra để từ đó cung cấp luận cứ khoa học cho công tác kiểm tra, giám sát của Đảng phù hợp, bám sát tình hình thực tiễn hơn Do đó, luận án tiếp tục nghiên cứu những nội dung sau:

Thứ nhất, trên cơ sở kế thừa kết quả các công trình khoa học đã công bố,

luận án làm rõ một số khái niệm có liên quan đến luận án như: Công tác, kiểm tra, giám sát, kiểm tra của Đảng, giám sát của Đảng; công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Trên cơ sở đó, luận án đưa ra khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng và quan niê ̣m viê ̣c vâ ̣n du ̣ng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam

Thứ hai, hệ thống hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò, sự cần

thiết, nội dung, phương pháp kiểm tra, giám sát Đây là cơ sở lý luận để tác giả tiếp tục triển khai phần đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

35

Thứ ba, đánh giá, phân tích thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từ năm 2007 đến nay; từ đó, chỉ rõ

ưu điểm, hạn chế, khuyết điểm; phân tích làm rõ nguyên nhân của những ưu điểm và hạn chế; khái quát những vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát hiện nay và trong những năm tới

Thứ tư, dự báo những yếu tố tác động đến công tác kiểm tra, giám sát của Đảng; xác định phương hướng; đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát của Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay và có giá trị đến năm 2025

36

Tiểu kết chương 1

Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án cho thấy, công tác kiểm tra, giám sát của Đảng nói chung, tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng nói riêng được nhiều nhà khoa học quan tâm, dành nhiều tâm huyết để nghiên cứu nhằm đưa ra các giải pháp khả thi thực hiện tốt chức năng lãnh đạo của Đảng góp phần xây dựng, củng cố và chỉnh đốn Đảng Cộng sản Việt Nam

Các công trình đã tiếp cận và luận giải dưới nhiều góc độ khác nhau ở

cả phương diện lý luận và thực tiễn Các công trình đã làm rõ một số nội dung trong tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng Tổng quan những công trình khoa học có liên quan đến nội dung đề tài luận án để thấy

rõ, các công trình trên đã nghiên cứu được ở những mức độ khác nhau về tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng và phần nào đề cập đến việc vận dụng tư tưởng đó vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng

Tuy nhiên, đến nay, có thể khẳng định chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hê ̣ thống, toàn diện về thực tra ̣ng và đề xuất những giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng

Cô ̣ng sản Viê ̣t Nam trong điều kiện mới Điều này cho thấy, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay vẫn là vấn đề đặt

ra còn nhiều khoảng trống để các nhà khoa học, nhà hoạt động thực tiễn tập trung nghiên cứu, khai thác, vâ ̣n du ̣ng Trong quá trình triển khai đề tài Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay, những công trình nghiên cứu kể trên là những tài liệu

tham khảo quý báu và có giá trị thiết thực để tác giả kế thừa, tiếp tục phát triển, hoàn thiện trong luận án của mình

37

Chương 2

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ KIỂM TRA, GIÁM SÁT CỦA ĐẢNG

2.1 Một số khái niệm cơ bản

2.1.1 Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng

- Khái niệm công tác:

Theo từ điển Tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên thì công tác theo

nghĩa danh từ là: “Công việc của nhà nước, của đoàn thể: tham gia công tác chính quyền, đi công tác” [179, tr.458]; theo nghĩa động từ thì, công tác là:

“1 Thực hiện công việc của nhà nước, của đoàn thể: Chồng chị ấy công tác ở nơi xa 2 (Máy móc) hoạt động, làm việc: Máy đang công tác bình thường” [179, tr.458]

Như vậy, công tác được hiểu là việc công, tức là những công việc của

Đảng, các tổ chức đảng, Nhà nước, các đoàn thể

Đối với Đảng, các tổ chức đảng và đảng viên tiến hành công tác, tức là

tổ chức đảng và đảng viên tiến hành các hoạt động thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình nhằm hoàn thành nhiệm vụ được giao, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng , chính sách, pháp luật

của Nhà nước

- Kiểm tra:

Theo Từ điển Tiếng Việt, kiểm tra là: “Xem xét thực chất, thực tế:

kiểm tra chất lượng, kiểm tra sức khỏe, kiểm tra sổ sách” [179, tr.937]

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam, kiểm tra được hiểu là: “hoạt động như đo, xem xét, thử nghiệm hoặc định cỡ một hay nhiều đặc tính của sản phẩm và so sánh kết quả với yêu cầu quy định nhằm xác định sự phù hợp của mỗi đặc tính” [65, tr.565]