Luận văn thạc sĩ khảo sát sự tăng cường độ bê tông nhờ hiệu ứng hạn chế nở hông do cốt đai gây ra trong cột bê tông cốt thép

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOATRẦN VĂN THANH KHẢO SÁT SỰ GIA TĂNG CƯỜNG ĐỘ BÊ TÔNG NHỜ HIỆU ỨNG HẠN CHẾ NỞ HÔNG DO CỐT ĐAI GÂY RA TRONG CỘT BÊ TÔNG CỐT THÉP Chuyên ngành : Kỹ thuật xây dựng cô

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

TRẦN VĂN THANH

KHẢO SÁT SỰ GIA TĂNG CƯỜNG ĐỘ BÊ TÔNG NHỜ HIỆU ỨNG HẠN CHẾ NỞ HÔNG DO CỐT ĐAI GÂY RA

TRONG CỘT BÊ TÔNG CỐT THÉP

Chuyên ngành : Kỹ thuật xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp

Mã ngành : 85 80 201

Người hướng dẫn: PGS.TS TRẦN QUANG HƯNG

Đà Nẵng, Năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công

bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận văn

Trần Văn Thanh

Đề tài: KHẢO SÁT SỰ GIA TĂNG CƯỜNG ĐỘ BÊ TÔNG NHỜ HIỆU ỨNG

HẠN CHẾ NỞ HÔNG DO CỐT ĐAI GÂY RA TRONG CỘT BÊ TÔNG CỐT

THÉP

Học viên: Trần Văn Thanh - Chuyên ngành: Kỹ thuật XDCT DD&CN

số: 85 80 201 - h a: 36 - Trường Đ i học ch hoa – ĐHĐN

Tóm tắt - Cường độ của bê tông đưa v o tính to n được x c định thông qua thí

nghiệm nén mẫu không có sự h n chế nở hông Trong thực tế, bê tông có thể bị h nchế nở hông do cốt thép Nhiều nghiên cứu thực nghiệm trước đây đều cho thấy rằng,khả năng chịu nén của bê tông c tăng lên hi bê tông bị h n chế nở hông gây ra bởi cốtđai

Thông qua các kết quả nghiên cứu trước đây, luận văn dùng c c công thức pháttriển bởi Légéron và Paultre để khảo sát sự gia tăng cường độ bê tông nhờ hiệu ứng

h n chế nở hông do cốt đai gây ra trong cột bê tông cốt thép Các ví dụ khảo sát gồm cộttiết diện chữ nhật và tròn trong đ đặc tính của cốt đai được thay đổi Kết quả cho thấy một sốtrường hợp cường độ chịu nén của bê tông bị h n chế nở hông có thể tăng lên 10%

Từ khóa - cột bê tông cốt thép, hạn chế nở hông; cốt đai, cường độ nén, áp lực hiệu

dụng.

Topic: INVESTIGATION OF THE INCREASE IN CONCRETE STRENGTH

DUE TO THE EFFECT OF LIMITING EXPANSION CAUSED BY THE

BELT IN REINFORCED CONCRETE COLUMN Summary - Compressive strength of concrete is determined by uniaxial testing

via prismatic sample without any lateral expansion In fact, concrete may be confined

by reinforcement, such as stirrup and hoop In litterature, many studies have suggestedthat the compressive strength of concrete can increase if concrete is confined

Basing on these results, this study uses the formulas developed by Légéron andPaultre to calculate the confined concrete strength in case of concrete column withdiffirent type of stirrup reinforcement By computing for rectangular and circularsection columns The results show that in some cases the compressive strength ofconfined concrete can increase 10%

Keywords - reinforced concrete column, confinement, stirrup, compressive

strength, lateral effective pressure.

MỤC LỤC

TRANG BÌA

LỜI CA ĐOAN

TRANG TÓM TẮT TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC HÌNH

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 1

3 Đối tượng và ph m vi nghiên cứu 1

4 Phương ph p nghiên cứu 1

5 Bố cục đề tài 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CƯỜNG ĐỘ CHỊU NÉN CỦA BÊ TÔNG 3

1.1 Các khái niệm cơ bản về bê tông - bê tông cốt thép 3

1.2 Cường độ của bê tông và các yếu tố ảnh hưởng 6

1.3 Kết luận 12

CHƯƠNG 2 SỰ LÀM VIỆC CỦA BÊ TÔNG TRONG CỘT KHI BỊ HẠN CHẾ NỞ HÔNG 13

2.1 Bê tông bị h n chế nở hông 13

2.1.1 Cường độ nén của bê tông 13

2.1.2 Bê tông h n chế nở hông theo tiêu chuẩn EN1992-1-1-2004 14

2.1.3 Quan hệ ứng suất – biến d ng trong bê tông nở hông 15

2.1.4 Mô hình cột tiết diện tròn bọc tấm đai liên tục 16

2.1.5 Ứng dụng vào cột tiết diện chữ nhật đặt cốt đai 17

2.1.6 Cường độ cực đ i trong bê tông h n chế nở hông - biểu thức của Légeron và Paultre (2003)

2.2 C c mô hình x c định cường độ bê tông bị h n chế nở hông 21

2.2.1 Mô hình của Richart (1928) 21

2.2.2 Mô hình của Mander (1988) 22

2.2.3 Mô hình sửa đổi Scott (2001) 24

2.3 C c bước tính toán theo mô hình của Légeron và Paultre 26

CHƯƠNG 3 KHẢO SÁT SỰ GIA TĂNG CƯỜNG ĐỘ BÊ TÔNG NHỜ HIỆU ỨNG

HẠN CHẾ NỞ HÔNG DO CỐT ĐAI GÂY RA TRONG CỘT BÊ TÔNG CỐT THÉP28

3.1 Tổng quan về các ví dụ áp dụng 28

3.2 Xét cột vuông 250x250 28

3.3 Xét cột vuông 1000x1000 30

3.3.1 Thông số đầu vào 30

3.3.2 Kết quả 31

3.3.3 Nhận xét 31

3.4 Xét cột chữ nhật (thay đổi tiết diện 500x500, 500x600 , 500x700, 500x800, 500x900, 500x1000, 500x1200) 31

3.4.1 Thông số đầu vào 31

3.4.2 Kết quả 32

3.4.3 Nhận xét 33

3.5 Một số bài toán khảo sát 33

3.5.1 Thay đổi cấp bền bê tông 33

3.5.2 Thay đối ích thước tiết diện 35

3.5.3 Thay đổi khoảng cách cốt đai 36

3.5.4 Thay đổi lo i tiết diện 37

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 39

Kết luận 39

Kiến nghị 39

TÀI LIỆU THAM KHẢO 40 QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ ( ẢN SAO)

BẢN SAO KẾT LUẬN CỦA HỘI ĐỒNG, BẢN SAO NHẬN XÉT CỦA CÁC

PHẢN BIỆN

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Cường độ đặc trưng, biến d ng của bê tông theo EN 1992-1-1:2004 13

Bảng 3.1 Mô tả tiết diện 28

Bảng 3.2 Kết quả tỉ lệ f’cc/f’c ứng với mỗi trường hợp s (mm) thay đổi 31

Bảng 3.3 Kết quả tỉ lệ f’cc/f’c ứng với mỗi giá trị tiết diện (mm) thay đổi 32

Bảng 3.4 Kết quả theo từng cấp bền bê tông 34

Bảng 3.5 Trường hợp thay đổi ích thước cột 35

Hình 1.1 X c định cường độ chịu nén – mẫu thử 6

Hình 1.2 X c định cường độ chịu kéo 6

Hình 1.3 Ảnh hưởng của lượng nước nhào trộn đến độ lưu biến của hỗn hợp bê tông

Hình 1.4 Quan hệ giữa cường độ và tuổi của bê tông 11

Hình 1.5 Sự phá ho i mẫu thử khối vuông 12

Hình 2.1 Quan hệ ứng suất – biến d ng của bê tông bị bó 15

Hình 2.2 Quan hệ ứng suất – biến d ng của bê tông h n chế nở hông 15

Hình 2.3 Sự cân bằng ứng suất 17

Hình 2.4 Khái niệm cột tương đương 18

Hình 2.5 Mối quan hệ giữa / và I’ e 21

Hình 2.6 Mô hình ứng suất biến d ng của bê tông – Mander 23

Hình 2.7 Mô hình sửa đổi Scott 24

Hình 3.1 Các tiết diện cột khảo sát 28

Hình 3.2 Tiết diện cột 250x250 28

Hình 3.3 Tiết diện cột 1000x1000 30

Hình 3.4 Các thông số đầu vào cho cột 1000x1000 30

Hình 3.5 Đồ thị f’cc/f’c và hoảng c ch đai s(mm) 31

Hình 3.6 Đồ thị f’cc/f’c và ích thước tiết diện (mm) 33

Hình 3.7 Giá trị f’cc (Mpa) 34

Hình 3.8 Giá trị ’cc 34

Hình 3.9 Giá trị f’cc ( pa) 35

Hình 3.10 Giá trị ’cc 35

Hình 3.11 Giá trị f’cc ( pa) 36

Hình 3.12 Giá trị ’cc 37

Hình 3.13 Giá trị f’cc ( pa) 38

Hình 3.14 Giá trị ’cc 38

Do vậy, nhằm khảo sát vai trò của cốt đai ảnh hưởng như thế nào đến cường độchịu nén của bê tông trong cột bê tông cốt thép, đề tài nghiên cứu: “ hảo sát sự tăngcường độ bê tông nhờ hiệu ứng h n chế nở hông do cốt đai gây ra trong cột bê tông cốtthép” là c ý nghĩa thực tiễn.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Dựa vào các kết quả có sẵn, khảo sát sự thay đổi cường độ bê tông trong cột khithay đổi các thông số như ích thước cột, đường ính và bước đai, cấp bền bê tông

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Cường độ chịu nén của bê tông trong cấu kiện bê tông cốt thép khi bê tông bị h n chế nở hông gây ra bởi cốt đai

- Ph m vi nghiên cứu: Ảnh hưởng của cốt đai đến h n chế nở hông và cường độnén của bê tông

4 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lý thuyết: Dựa vào các kết quả nghiên cứu có sẵn trên thế giới, từ

đ hảo sát sự ảnh hưởng của các thông số của cấu kiện bê tông trong cột

Chương 2: Sự làm việc của bê tông trong cột khi bị h n chế nở hông.

Chương 3: hảo sát sự gia tăng cường độ bê tông nhờ hiệu ứng h n chế nở hông

do cốt đai gây ra trong cột bê tông cốt thép

Kết luận và kiến nghị

1.1. Các khái niệm cơ bản về bê tông - bê tông cốt thép

Bê tông là một lo i đ nhân t o, được hình thành bởi việc trộn các thành phần: Cốtliệu thô, cốt liệu mịn, chất kết dính, theo một tỷ lệ nhất định (được gọi là cấp phối bêtông)

ê tông là một trong những lo i vật liệu rất quan trọng được sử dụng rộng r itrong mọi lĩnh vực xây dựng vì n c những ưu điểm sau: C cường độ chịu nén cao,

bền trong môi trường Cốt liệu c thể sử dụng nguyên liệu địa phương Dễ cơ giới h a,

tự động h a qu trình sản xuất và thi công C thể t o được nhiều lo i bê tông c tínhchất h c nhau, c c lo i bê tông phổ biến là: bê tông tươi, bê tông nhựa, bê tôngAsphalt, bê tông Polime và c c lo i bê tông đặc biệt h c

ê tông được sử dụng rộng r i trong xây dựng c c công trình iến trúc, m ng,

g ch hông nung hay g ch bloc , mặt l t của vỉa hè, cầu và cầu vượt, đường lộ, đườngbăng, c c cấu trúc trong b i đỗ xe, đập, hồ chứa/bể chứa nước, ống cống, chân cột cho

c c cổng, hàng rào, cột điện và thậm chí là thuyền

Việc sản xuất và sử dụng bê tông c nhiều t c động h c nhau đến môi trường vànhìn chung cũng hông hoàn toàn là tiêu cực như nhiều người nghĩ ặc dù sản xuất

bê tông đ ng g p đ ng ể vào việc sản sinh hí nhà ính, việc t i sử dụng bê tông l irất phổ biến đối với c c công trình qu cũ và qu giới h n tuổi thọ Những ết cấu bêtông rất bền và c tuổi thọ rất cao Đồng thời, do hối lượng t c dụng nhiệt cao và độthẩm rất ém, bê tông cũng là một vật liệu dùng cho nhà ở tiết iệm năng lượng.Trong bê tông, chất ết dính (xi măng + nước, nhựa đường, phụ gia ) làm vai tròliên ết c c cốt liệu thô c ích thước 5,0mm-40 mm hoặc lớn hơn (đ , sỏi, đôi hi sửdụng vật liệu tổng hợp trong bê tông nhẹ) và cốt liệu mịn c ích thước từ 1,0mm-5,0mm (thường là c t, đ m t, đ xay, ) và hi đ ng rắn, làm cho tất cả thành mộthối cứng như đ Cường độ chịu éo của bê tông nhỏ hơn cường độ chịu nén rấtnhiều (8-15 lần)

Ngoài c c thành phần chính như trên, người ta còn c thể thêm c c phụ gia để cảithiện một số tính chất của bê tông trong lúc thi công cũng như trong qu trình sử dụng.Phụ gia c nhiều lo i h c nhau, c lo i để nâng cao độ dẽo hỗn hợp bê tông, c lo i

dùng để tăng nhanh hoặc éo dài thời gian đông ết của xi măng, c lo i để nâng caocường độ của bê tông trong thời gian đầu, clo i để tăng hả năng chống thấm v.v Nước để trộn bê tông gồm hai phần ột phần để h a hợp với xi măng, một phầnnữa như là phụ gia làm cho hỗn hợp bê tông c được độ dẽo (nh o) cần thiết lúc trộn,

đổ huôn và đầm chắc Lượng nước tham gia phản ứng h a hợp chỉ chiếm hoản mộtphần năm trọng lượng xi măng và là cần thiết Lượng nước thêm vào để trộn bê tông,

về sau hi bê tông đ hô cứng sẽ trở thành nước thừa, một phần bốc hơi để l i những

lỗ rỗng li ti trong cấu trúc của bê tông, làm giảm độ đặc chắc và cường độ của n Nguyên lý t o nên bê tông là dùng c c cốt liệu lớn làm thành bộ xương, c c cốtliệu nhỏ lắp đầy hoảng trống và dùng chất ết dính để liên ết chúng t o thành mộtthể đặc chắc c hả năng chịu lực và chống l i c c biến d ng

ê tông c cấu trúc hông đồng nhất vì hình d ng, ích thước c c h t cốt liệu

h c nhau, sự phân bố của c c h t cốt liệu và chất ết dính hông thật đồng đều, trong bêtông vẫn còn l i một ít nước thừa và những lỗ rỗng li ti (do nước thừa bốc hơi) Tùytheo thành phần và cấu trúc của bê tông mà người ta phân lo i chúng theo nhiều c chkhác nhau:

+ Theo cấu trúc c c c lo i: bê tông đặc chắt; bê tông c lỗ rỗng (dùng ít c t); bêtông tổ ong

+ Theo hối lượng riêng phân thành: bê tông nặng thông thường c hối lượng

riêng =2200 2500 kG/cm3; bê tông nặng cốt liệu bé =1800 2200 kG/cm3; bê tôngnhẹ <1800; bê tông đặc biệt nặng >2500

+ Theo thành phần c : bê tông thông thường; bê tông cốt liệu bé; bê tông chèn đhọc

+ Theo ph m vi sử dụng: bê tông làm ết cấu chịu lực; bê tông chịu n ng; bê tông c

ch nhiệt; bê tông chống xâm thực v.v

- Bê tông cốt thép là một lo i vật liệu xây dựng phức hợp do bê tông và cốt thépcùng cộng t c chịu lực với nhau Về sức bền vật lý, bê tông chịu lực nén h tốt nhưng

hả năng chịu lực éo hông tốt lắm và là một lo i vật liệu giòn Trong hi đ cốt thép

là vật liệu chịu éo hoặc chịu nén đều rất tốt Vì vậy, trong xây dựng c c công trình, c cvật liệu chịu lực éo tốt (ví dụ thép) được sắp xếp để đưa vào trong lòng hối bê tông, đ

ng vai trò là bộ hung chịu lực nhằm cải thiện hả năng chịu éo của bê tông

Do vậy người ta đ đặt cốt thép vào trong bê tông để tăng cường hả năng chịu lực cho

ết cấu, từ đ sản sinh ra bê tông cốt thép Lo i bê tông c phần lõi thép này được gọi

là bê tông cốt thép

ê tông và cốt thép c thể cùng tham gia chịu lực là do c c yếu tố sau:

+ ê tông và cốt thép dính chặt với nhau nên c thể truyền lực từ bê tông sangcốt thép và ngược l i Lực dính c tầm quan trọng hàng đầu đối với vật liệu bê tôngcốt thép

+ Giữa bê tông và cốt thép hông xảy ra phản ứng h a học Đồng thời bê tôngcòn làm chức năng bao bọc, bảo vệ cốt thép chống c c t c dụng ăn mòn của môitrường Đây cũng là lý do hi sử dụng c c lo i phụ gia h a dẻo và đông cứng nhanh cầnphải bảo đảm qu trình đầm nén bê tông đ t đến độ lèn chặt cần thiết

+ ê tông và cốt thép c hệ số gi n nở nhiệt gần giống nhau (hệ số gi n nở nhiệtcủa bê tông từ 0,000010 đến 0,000015 và hệ số gi n nở nhiệt của thép là 0,000012)

Do đ hi c sự thay đổi nhiệt độ dưới 100°C thì trong cấu iện bê tông cốt thép

hông xuất hiện nội ứng suất đ ng ể, hông làm ph ho i lực dính giữa bê tông và cốt

thép

Theo phương ph p thi công, c thể phân lo i bê tông cốt thép chia ra làm ba lo i:+ ê tông cốt thép toàn hối (hay còn gọi là bê tông cốt thép đổ t i chỗ): Người ta ghép v n huôn, đặt cốt thép và đổ bê tông ngay t i vị trí thiết ế của ết cấu

+ ê tông cốt thép lắp ghép: Người ta phân chia ết cấu thành những ết cấu riêngbiệt để c thể chế t o chúng ở nhà m y hoặc sân b i, vận chuyển chúng đến công

trường sau đ dùng cần cẩu lắp ghép rồi nối chúng l i với nhau thành ết cấu t i vị tríthiết ế

+ ê tông cốt thép nửa lắp ghép: Người ta lắp ghép c c cấu iện chưa được chế t ohoàn chỉnh sau đ đặt thêm cốt thép, ghép thêm v n huôn rồi đổ t i chỗ bê tông phần còn

l i ( ể cả mối nối)

Nếu phân theo tr ng th i ứng suất hi chế t o c hai lo i sau:

+ ê tông cốt thép thường: hi chế t o, cốt thép ở tr ng th i hông c ứng suất, ngoàinội ứng suất do co ng t và gi n nở nhiệt của bê tông Cốt thép chỉ chịu ứng suất

hi cấu iện chịu lực ngoài ( ể cả trọng lượng bản thân)

+ ê tông cốt thép ứng suất trước: Căng trước cốt thép đến ứng suất cho phép,

hi buông cốt thép, n sẽ co l i, t o ứng suất nén trước trong tiết diện bê tông, nhằm

mục đích hử ứng suất éo trong tiết diện bê tông hi n chịu ngo i lực, làm h n chế vết nứt

và độ võng

1.2. Cường độ của bê tông và các yếu tố ảnh hưởng

- Cường độ là chỉ tiêu quan trọng thể hiện hả năng chịu lực của vật liệu Cường

độ của bê tông phụ thuộc vào thành phần và cấu trúc của n Để x c định cường độ của

bê tông người ta dùng thí nghiệm mẫu Thông thường là chế t o ra c c mẫu thử và thínghiệm ph ho i c c mẫu đ ột c ch h c là thí nghiệm hông ph ho i, x c định cường độmột c ch gi n tiếp bằng c ch dùng s ng siêu âm, súng bật nẩy

Trong ết cấu xây dựng, bê tông chịu nhiều t c động h c nhau: chịu nén, uốn, éo, trượt,trong đ chịu nén là ưu thế lớn nhất của bê tông Do đ , người ta thường dùng cường

độ chịu nén là chỉ tiêu đặc trưng để đ nh gi chất lượng bê tông N i đến cường độ của

bê tông là n i đến cường độ tính to n (cường độ chịu nén và cường độ chịu éo),cường độ đặc trưng và cường độ trung bình Cường độ chịu nén và cường

độ chịu éo của bê tông được x c định theo phương ph p thí nghiệm

Thí nghiệm xác định cường độ chịu nén và cường độ chịu kéo

Gọi R, R(t) là lần lượt là cường độ chịu nén và cường độ chịu éo của bê tông, ta

c mối quan hệ: R (t ) t R ; hoặc R (t ) 0,6 0,06R

Gi trị của Øt được lấy phụ thuộc vào lo i của bê tông và đơn vị của R, đối với bêtông nặng, đơn vị của R là Pa thì Øt = 0.28 - 0.30

Gi trị trung bình của cường độ: hi thí nghiệm n mẫu thử của cùng một lo ibêtông thu được c c gi trị cường đô mẫu thử là R1, R2, R3, Rn C c gi trị đ c thể giống hoặc h c nhau Gi trị trung bình cường độ c c mẫu thử x c định theo:

S : là số đặc trưng cho diện tích được giới h n bởi trục hoành và đường cong phân

bố Với x c suất bảo đảm 95 thì S=1,64

υ).: là hệ số biến động dùng để đ nh gi mức độ đồng chất của bê tông Với công nghệ ổn định, c iểm tra chặt chẽ về thành phần của bê tông và chất lượng thi công

c thể lấy υ).=0,135 Với điều iện thi công bình thường mà thiếu số liệu thống ê thì lấy υ).=0,15

Gi trị tiêu chuẩn của cường độ của bêtông, gọi tắt là cường độ tiêu chuẩn, đượclấy bằng cường độ đặc trưng của mẫu thử nhân với hệ số Hệ số này ể đến sự làm việccủa bêtông thực tế trong ết cấu c h c với sự làm việc của mẫu thử

btn : gi trị cường độ tiêu chuẩn về éo;

kc : hệ số được lấy bằng kc 0,7 0,8 tùy tuộc vào Rch ;

bt

Trong đ :

bc ,

bt : hệ số tin cậy của bêtông tương ứng hi nén và hi éo

bi : hệ số làm việc của bêtông ( i 1, 2, ,10 ), ể đến tính chất của tải trọng,

giai đo n làm việc của ết cấu, ích thước của tiết diện v.v

Cường độ của bê tông tăng theo tuổi thọ thời gian tính từ lúc chế t o bê tông đến hicho n chịu lực Thời gian đầu cường độ tăng nhanh, sau chậm dần Với bê tông dùng

xi măng pooclăng, chế t o và bảo dưỡng trong điều iện bình thường, cường độtăng nhanh trong 28 ngày đầu

Vì thế đây cũng là một chỉ tiêu đ nh gi chất lượng bê tông hi thi công công trình

và nghiệm thu đưa vào sử dụng

Với bê tông cần x c định cường độ chịu nén và cường độ chịu éo Trong giới

h n luận văn chỉ tìm hiểu về cường độ chịu nén

- C c yếu tố ảnh hưởng đến cường độ của bê tông: Cường độ bê tông hôngnhững phụ thuộc vào chất lượng và cấp phối vật liệu sử dụng mà còn phụ thuộc vào qutrình thi công bê tông và c c yếu tố h c Trong thiết ế công trình, người ta

thường dự iến cường độ cần thiết của bê tông để tính to n, do đ hi thi công cần chọnthành phần, cấp phối vật liệu và công nghệ chế t o để bê tông đảm bảo đ t cường độyêu cầu C c yếu tố ảnh hưởng đến cường độ bê tông c thể bao gồm:

+ Chất lượng và số lượng xi măng: hi sử dụng xi măng để chế t o bê tông, việclựa chọn m c bê tông rất quan trọng vì n vừa phải đảm bảo cho bê tông đ t cường độ thiết

ế, vừa phải đảm bảo yếu tố inh tế Nếu dùng xi măng m c cao chế t o bê tông

m c thấp sẽ dẫn đến lượng xi măng dùng cho 1m3 bê tông hông đủ để liên ết c c h tcốt liệu với nhau, dễ xảy ra hiện tượng phân tầng Ngược l i, dùng xi măng m c thấp

để chế t o bê tông m c cao sẽ làm tăng lượng xi măng phải dùng, hông đảm bảo yếu tốinh tế ên c nh đ , với cường độ bê tông dự iến, nếu tăng số lượng xi măng cũng sẽ làmtăng cường độ bê tông nhưng hiệu quả hông cao và thường gây tăng biến

d ng do co ng t Thông thường trong 1m3 bê tông cần dùng từ 250-500 g xi măng, hi

dùng xi măng nhiều thì cường độ bê tông cao hơn, nhưng để chế t o bê tông cường độcao ( 25, 30,…) ngoài việc tăng lượng xi măng còn cần phải dùng xi măng m c cao(PC40, 50,…) hoặc phụ gia nâng cao cường độ của bê tông mới đem l i hiệu quả inh

tế và sử dụng Chẳng h n như: để chế t o bê tông c cấp độ bền 7,5; 10; 12,5; 15 c thể

sử dụng xi măng PC30, còn hi chế t o bê tông c cấp độ bền 20; 25; 30 cần dùng ximăng PC40, nếu sử dụng xi măng PC30 thì phải dùng với số lượng nhiều, hông đ thiệu quả về inh tế, đồng thời làm tăng tính từ biến trong bê tông ảnh hưởngxấu đến chất lượng bê tông

+ Độ cứng, độ s ch và sự phối hợp thành phần cốt liệu (cấp phối): Thành phầnbụi và t p chất sẽ t o ra trên bề mặt h t cốt liệu lớp màng cản trở liên kết chúng với ximăng ết quả là cường độ của bê tông giảm đ ng ể (c hi đến 30÷40%) Việc lựa chọnđược cấp phối hợp lý sẽ làm tăng cường độ bê tông đồng thời tiết kiệm được lượng ximăng sử dụng Hàm lượng cát trong hỗn hợp cốt liệu (mức ngậm cát) ảnh hưởng lớnđến tính chất của hỗn hợp bê tông Hỗn hợp bê tông c hàm lượng cát tối ưu đảm bảocho bê tông đ t yêu cầu tính công t c, độ đặc chắc và cường độ với lượng dùng ximăng và nước bé nhất

+ Tỉ lệ giữa nước và xi măng: Đây là yếu tố ảnh hưởng lớn đến cường độ và tínhchất biến d ng của bê tông Tỉ lệ này cao sẽ làm giảm cường độ bê tông và tăng tính co

ng t, từ biến, nhưng nếu tỉ lệ này thấp (vừa đủ) thì h thi công, đặc biệt là hi bơm bêtông Lượng nước nhào trộn c ảnh hưởng đến đặc trưng lưu biến của hỗn hợp bêtông

Nếu lượng nước ban đầu trong hỗn hợp bê tông bé, nước chỉ đủ bao bọc mặt ngoài h t xi măng và t o nên màng hấp thụ nước, màng nước này liên ết bền chắc với

h t xi măng, c tính đàn hồi, tính chịu éo, cường độ chống cắt và độ nhớt

Nếu lượng nước tăng lên, màng hấp thụ dày thêm và do sức căng bề mặtnước, nước sẽ dịch chuyển trong c c đường mao quản làm cho hỗn hợp bê tông cdẻo

củatính

Hình 1.3 Ảnh hưởng của lượng nước nhào trộn đến độ lưu biến

của hỗn hợp bê tông [5]

Hỗn hợp cứng ngay sau hi nhào trộn;

2-Hỗn hợp cứng 1 giờ sau hi nhào trộn;

1’-Hỗn hợp lưu động ngay sau hi nhào trộn;

2’-Hỗn hợp lưu động 1 giờ sau hi nhào trộn;

hi tăng tỷ lệ N/X , lượng nước thừa trong hỗn hợp bê tông vượt qu lượng

nước cần thiết để tiến hành qu trình thủy h a và đảm bảo độ lưu động cần thiết chohỗn hợp bê tông sẽ làm tăng độ rỗng, giảm sự đặc chắc của bê tông và làm cho biến d

ng do co ng t tăng lên

Ngoài việc sử dụng vật liệu tốt, s ch qu trình nhào trộn vữa bê tông, thời giannhào trộn, vận chuyển, tổ chức thi công bê tông (đổ huôn, đầm nén, điều iện môitrường bảo dưỡng) c ảnh hưởng lớn đến chất lượng và cường độ bê tông, đặc biệt làđiều iện thi công toàn hối t i công trình như:

+ Chất lượng thi công: Thi công ỹ lưỡng, đầm chặt đúng quy c ch, sẽ đ t đượccường độ bê tông như mong muốn

+ C ch thức bảo dưỡng: Trong điều iện thi công toàn hối t i công trình, điều iệnbảo dưỡng h đ t được như trong phòng thí nghiệm, nhưng cần bảo dưỡng thật

tốt trong điều iện c thể đ t được chất lượng bê tông cao và giảm co ng t, đặc biệt làcho sàn.

Chất lượng bê tông qua ết quả thí nghiệm đôi hi cũng hông phản ảnh đúngchất lượng bê tông thực tế, ở đây yếu tố con người c tầm ảnh hưởng lớn, mà cụ thể làngười làm thí nghiệm, n gồm c c yếu tố:

+ Lấy mẫu và bảo dưỡng mẫu: Lấy mẫu cần tuân thủ đúng quy trình được quyđịnh trong TCVN 3105:1993; TCVN 3118:1993 (trừ phân tích ết quả) và c c hướngdẫn liên quan được nêu trong TCXDVN 239:2006 ảo dưỡng mẫu c thể bảo dưỡngtheo điều iện tiêu chuẩn hoặc trong điều iện thực tế mà cấu iện chịu ảnh hưởng t icông trình

+ Quy trình thí nghiệm: Cần tuân thủ theo TCVN 3105:1993; TCVN 3118:1993,chú ý c c yếu tố sau đây làm ảnh hưởng đến ết quả thí nghiệm: độ phẳng mặt của mẫuthử; hông bôi trơn mặt tiếp xúc của bàn nén mẫu; tốc độ gia tải 6 4 daN/cm2 trong mộtgiây

ên c nh đ , c c lo i phụ gia sử dụng hi thi công, thời gian t c dụng của tải trọngcũng c ảnh hưởng đến cường độ bê tông Cường độ bê tông tăng dần theo thời gian,lúc đầu tăng nhanh sau đ tăng chậm dần Theo thời gian, cường độ chịu éo tăng nhanhhơn cường độ chịu nén Theo thực nghiệm người ta x c định cường độ bê tông tăngtheo thời gian theo công thức:

- Công thức của Viện nghiên cứu bê tông Mỹ ACI: Rt=R28

t

a bt

Trong đ : a, b hệ số phụ thuộc lo i xi măng Thông thường a=4; b=0,85 Với ximăng đông ết nhanh a=2,3; b=0,92.

hi bị nén, ngoài biến d ng co ngắn theo phương t c dụng của lực, bê tông còn bị

nở ngang Thông thường chính sự nở ngang qu mức làm cho bê tông bị nứt và bị ph

vỡ Nếu h n chế được mức độ nở ngang của bê tông c thể làm tăng hả năng chịu néncủa n Trong thí nghiệm nếu hông bôi trơn mặt tiếp xúc giữa mẫu thử và bàn m y nénthì t i đ sẽ xuất hiện lực ma s t c t c dụng cản trở sự nở ngang, ết quả mẫu bị ph ho itheo hình th p đối đỉnh như trên hình 2.2b Nếu bôi trơn mặt tiếp xúc để bê tông tự do

nở ngang thì hi biến d ng ngang qu mức trong mẫu sẽ xuất hiện c c vết nứt dọc và sự

ph ho i xảy ra như trên hình 2.2c Cường độ của mẫu được bôi trơn thấp hơn cường

độ của mẫu hối vuông c ma s t

1 – mẫu; 2 – bàn máy nén; 3 – ma sát; 4 – bê tông bị ép vụn; 5 – hình tháp phá ho i; 6 – vết nứt

dọc trong mẫu

Vì ma s t làm cản trở biến d ng ngang mà với mẫu hối vuông thì

R giảm và cường độ của mẫu hình trụ thấp hơn cường độ của mẫu

hi tăng c nh a hối vuông

1.3. Kết luận

Trong chương này, t c giả đ trình bày h i qu t về bê tông, chú trọng đến hả năngchịu nén của bê tông và c c nhân tố ảnh hưởng đến cường độ chịu nén của bê tông.Nếu h n chế được mức độ nở ngang của bê tông c thể làm tăng hả năng chịu nén của

bê tông

CHẾ NỞ HÔNG

Bê tông bị hạn chế nở hông

2.1.1. Cường độ nén của bê tông

Theo tiêu chuẩn Châu Âu EN 1992-1-1:2004 cường độ chịu nén của bê tôngđược biểu thị bằng cấp độ bền của bê tông Cấp độ bền được dựa trên cường độ đặctrưng fck của mẫu trụ hoặc khối vuông fck, cube ở 28 ngày tuổi với giá trị lớn nhất làC90/105

Bảng 2.1 Cường độ đặc trưng, biến dạng của bê tông theo

EN 1992-1-1:2004

ột số yếu tố ảnh hưởng đến cường độ bê tông gồm:

- Chất lượng và lượng xi măng: Thông thường để chế t o 1m3 bê tông cần dùng250-500 g xi măng Với cường độ bê tông đ dự iến, hi dùng xi măng chất lượng cao hơn thì số lượng sẽ ít hơn Trong một giới h n nào đ , hi tăng lượng xi măng

2.1.

cũng sẽ tăng cường độ bê tông nhưng n

tăng biến d ng co ng t gây hậu quả xấu

tông m c cao với cường độ hợp lý

i chung hiệu quảhông cao và thường làm hicần c bê tông cường độ cao nên dùng bê

- Độ cứng, độ s ch và tỉ lệ thành phần cốt liệu: C c yếu tố này đ ng vai trò quan

trọng trong việc chế t o bê tông hi chọn được cấp phối hợp lý hông những tăng

được cường độ bê tông mà còn dùng xi măng một c ch tiết iệm

- Tỉ lệ nước - xi măng: Đây là yếu tố ảnh hưởng lớn đến cường độ và tính chất

biến d ng của bê tông hi tỉ lệ này tăng lên thì cường độ và độ đặc chắc của bê tông đều

bị giảm và biến d ng do co ng t tăng

- Chất lượng của việc nhào, trộn vữa bê tông, độ đầm chắc của bê tông hi đổ

huôn và điềuiện bảo dưỡng C c yếu tố này ảnh hưởng lớn đến cường độ bê tông

Xét bê tông chịu nén một phương (bê tông hông h n chế nở ngang), dưới t c

dụng của lực nén, bê tông c huynh hướng nở ngang theo phương vuông g c với

phương t c động lực Thông thường chính sự nở ngang qu mức làm cho bê tông bị nứt

và bị ph vỡ Nếu biến d ng ngang này bị cản trở, độ bền cũng như tính biến d ng của

bê tông được gia tăng một c ch rất đ ng ể

2.1.2. Bê tông hạn chế nở hông theo tiêu chuẩn EN1992-1-1-2004

ục 3.1.9 Tiêu chuẩn Eurocode 2 EN1992-1-1-2004 cho phép sử dụng quan hệ

ứng suất biến d ng ở (Hình 2.1) trong thiết ế cấu iện bê tông bị b Sự gia tăng cường

độ và biến d ng đặc trưng của bê tông bị b được x c định theo c c công thức sau:

Trong đ 2(= 3) là hiệu quả của ứng suất nén ngang ở tr ng th i cực h n do b

bê tông, c2, cu2và fck tương ứng là c c biến d ng nén và cường độ đặc trưng của bê

tông hông bị b

2.1.3. Quan hệ ứng suất – biến dạng trong bê tông nở hông

ối quan hệ ứng suất – biến d ng của bê tông chịu nén trường hợp h n chế nở

hông đ được c c t c giả như Popovics (1973) và ander (1988) đề xuất như Hình 2.2

hông

Đường cong quan hệ trong Hình 2.2 xuất phát từ những biểu thức sau:

Trong đ : - cường độ chịu nén của bê tông hông h n chế nở hông; - cường

độ chịu nén của bê tông trường hợp bị h n chế nở hông

x c (2.6)

cc

k

Ec

(2.7)

Ec

Ecc

Ở đây: - biến d ng tương đối cực h n của bê tông hông h n chế nở

hông; - biến d ng tương đối cực h n của bê tông h n chế nở hông.

E

sec

fcc

(2.9)

cc

Trong đ :

Ec - module biến d ng tiếp tuyến;

ESec - odule biến d ng ph p tuyến;

- cường độ chịu nén của mẫu thử hình trụ (15x30cm) ở ngày thứ 28

thì

iểu thức trên chỉ đúng với trường hợp hi ≤ Trong trường

Fafitis và Shah (1985) đ đề xuất mối quan hệ đ theo biểu thức sau:

Trong đ : I e50 - chỉ số ảnh hưởng p lực h n chế nở hông t i vị trí biến d ng

2.1.4. Mô hình cột tiết diện tròn bọc tấm đai liên tục

Xét trường hợp một cột tiết diện tròn với đường ính là c, được bao bọc bởi một

tấm đai liên tục với chiều dày là e (e rất bé so với c) Áp lực chống nở hông f l đƣợc

Trong đ : - ứng suất căng trong cốt thép và cũng là p lực chống nở hông.

Từ điều iện biến d ng tương thích và giả thiết rằng biến d ng của phần bê tôngphía ngoài bằng biến d ng của tấm đai liên tục (fh c gi trị dương) được x c địnhbằng biểu thức:

2.1.5. Ứng dụng vào cột tiết diện chữ nhật đặt cốt đai

Để đơn giản, chúng ta c thể thay thế tương đương cột bê tông cốt thép tiết diện

chữ nhật, đặt cốt đai với hoảng c ch đai là s, bằng một cột c tiết diện tròn được bao bọc bởi một tấm thép liên tục c chiều dày hông đổi e (hình 3) Cột tương

đương c đường ính bằng ích thước phần lõi bê tông của cột chữ nhật, đo từ tim đếntim của cốt đai ngoài cùng Tấm thép đai bọc lõi bê tông thay thế sự làm việc của cốtđai, được tính to n sao cho tương đương với sự làm việc của cốt đai trong tiết diện cộtchữ nhật

Chiều dày của tấm vỏ bọc quanh cột tròn tương đương được x c định bằng biểuthức:

(2.15)

Trong đ : A shy - tổng diện tích mặt cắt ngang của tấm vỏ bọc theo phương trục

y trong hoảng c ch giữa c c đai s Áp lực ngang t c động lên lõi bê tông theo phương y sẽ là:

(2.16)

K e - hệ số ể đến hình d ng đai Với cốt đai ngang, K e x c định theo biểu thứcsau

Trong đ : - tỷ lệ diện tích cốt thép dọc trên diện tích bê tông h n chế nở hông;

s - hoảng c ch giữa c c lớp đai theo chiều cao cột; c - đường ính lõi bê tông.

Phải nhấn m nh rằng là một hàm số của biến d ng dọc trục trong cột e cc Bâygiờ chúng ta định nghĩa tỷ số tiết diện hữu dụng của p lực chống nở hông theo

Phương trình tương thích biến d ng là:

(2.20)

Đối với đai xắn, c c biểu thức trên vẫn phù hợp hi coi rằng s là bước của đai

xoắn Đối với cột chữ nhật và cột tròn với p lực ngang đối xứng, trong tính to n thựchành lấy chỉ số thể tích của cốt thép ngang là:

(2.21)

Trong đ , A sh - là tổng diện tích đai ngang theo phương trục x và trục y Từ đ ,

chỉ số thể tích hiệu quả của cốt ngang sẽ là:

(2.22)

Và p lực chống nở hông hiệu dụng sẽ là:

(2.23)

Áp lực h n chế nở hông hiệu dụng trở thành: iến d ng tương đối trong cốt đailà:

(2.25)

Trong đ : E’ cc và tương ứng là mô đun biến d ng ph p tuyến và hệ số Poisson ph

p tuyến của bê tông x c định t i điểm cực đ i của biểu đồ quan hệ ứng suất

– biến d ng của bê tông h n chế nở hông

Cường độ và biến d ng của bê tông phụ thuộc vào hàm lượng và ứng suất củacốt đai (Shei h và Uzumeri (1982)) ột số t c giả đ thừa nhận rằng ứng suất trong đai đ tđến cường độ chảy dẻo hi ứng suất trong bê tông đ t cực đ i Tuy nhiên, Cusson vàPaultre (1994) cũng như Li (1994) đều cho rằng ứng suất trong cốt đai c thể hông

đ t đến cường độ chảy dẻo hi ứng suất bê tông đ t cực đ i, đặc biệt là với cốt đaicường độ cao sử dụng với bê tông cường độ thường ết quả thí nghiệm đ được

thực hiện bởi Shei h và Uzumeri năm 1980 cho thấy sự chảy dẻo hông thường xuyên

đ t được với bê tông thông thường (c cường độ trung bình) Cusson và Paultre(1995) c giới thiệu một quy trình tương hỗ để x c định mức độ ứng suất trong cốtđai t i điểm cực đ i của bê tông h n chế nở hông Tuy nhiên, trong bài này hông

đề cập đến c ch đ

Gọi I’ e là chỉ số p lực chống nở hông hiệu dụng t i điểm cực đ i, được x c địnhtheo biểu thức:

(2.26)

Hình 2.5 Mối quan hệ giữa / và I’e

Hình 2.5 thể hiện mối quan hệ giữa / và I’ e , được x c định qua c c ết

quả nghiên cứu thực nghiệm Từ ết quả nghiên cứu của Cusson và Paultre (1995),

c c mối quan hệ mới được đề xuất cho phép p dụng với nhiều lo i bê tông h c

nhau như sau:

(2.27)

(2.28)

2.2. Các mô hình xác định cường độ bê tông bị hạn chế nở hông

2.2.1. Mô hình của Richart (1928)

Richart là người đầu tiên nghiên cứu cường độ của bê tông khi có kiềm chế

nở ngang bởi áp lực thủy tĩnh f l (gọi là ứng suất kiềm chế chủ động) Giá trị ứng suất

lớn nhất có thể đ t được của bê tông có kiềm chế nở ngang được tính dựa vào lý

thuyết Mohr-Coulomb còn biến d ng tư ng ứng thì lấy từ các kết quả thí nghiệm Từ

đường bao đứt gãy Mohr của đất dưới ứng suất kiềm chế ngang σ3, ứng suất dọc trục

σ1 được biểu diễn như sau:

12c tan 45 o

Trong đ :

c - là hệ số cố kết của đất

- là góc ma sát trong của đất

Nếu thay phương trình (2.1) thành mối quan hệ ứng suất ba trục của bê tông có

kiềm chế nở ngang thì σ3 là ứng suất kiềm chế hiệu quả và 1 f1 , 1 là cường độ lớn

nhất của bê tông, 1 f cc'

Góc ma sát trong của bê tông được lấy từ 36o đến 45o cho hầu hết c c cường độ

bê tông Để đơn giản được biểu diễn là một hàm tuyến tính của cường độ bê tông:

với co là biến d ng tư ng ứng với f co'

Richart đề xuất k 4,1 tư ng ứng với 37 0 , k 2 5k , đây là gi trị trung bình

cho bê tông chịu ứng suất kiềm chế nở ngang thấp

Richart cũng nghiên cứu thấy rằng cường độ bê tông khi có ứng suất kiềm chế

nở ngang chủ động (áp lực thủy tĩnh từ bên ngoài) cũng xấp xỉ giống như bê tông chịu

ứng suất kiềm chế nở ngang bị động do cốt đai xoắn đặt gần nhau gây ra một áp lực

ngang tương đương

2.2.2. Mô hình của Mander (1988)

kiềm chế nở ngang áp dụng cho cả cốt đai xoắn d ng tròn và cốt đai rời hình chữ nhậtHình 2.6 ô hình này đ xét tới ảnh hưởng của sự phân bố cốt thép dọc và cốt đai