Khóa luận nghiên cứu phương pháp nhuộm răng đen của người dân tộc tày

TỔNG QUAN

Vài nét về răng người

Răng là những cơ quan tiêu hóa phụ góp phần vào việc tiêu hóa cơ học ở miệng[2].

1.1.2 Hình thể và cấu tạo

Hình 1.1.Cấu tạo của răng

Mỗi răng bao gồm ba phần chính: thân răng (vành răng), chân răng (rễ răng) và cổ răng, là điểm kết nối giữa thân và chân răng Chân răng được gắn chặt vào huyệt răng nhờ vào mô quanh răng và dây chằng quanh răng, có độ dày khoảng 0,2 mm.

Thân răng được bao bọc bằng lớp men răng cứng, trong mờ, dày khoảng 1,5 mm, còn chân răng được bọc bằng chất xi măng mỏng hơi vàng.

Một mặt cắt dọc qua răng cho thấy dưới men răng và chất xi măng là lớp ngà răng bao quanh ổ tủy, hay ổ răng ở trung tâm Ổ tủy mở rộng ở đầu thân răng và thu hẹp ở chân răng thành ống chân răng, nơi mà ống chân răng mở ra ngoài tại lỗ đỉnh chân răng Ổ tủy chứa tủy răng, bao gồm tủy thân răng và tủy chân răng Răng sữa và răng vĩnh viễn có cấu trúc tương tự nhưng khác nhau về chức năng và thời gian tồn tại.

Bộ răng được gắn vào các hàm răng ở cung răng hàm trên và cung răng hàm dưới.

Người có hai bộ răng: răng sữa và răng vĩnh viễn.

Bộ răng sữa bao gồm 20 chiếc, được sắp xếp từ giữa ra hai bên và ra sau, với các răng ở mỗi nửa cung được gọi là răng cửa trung tâm, răng cửa bên, răng nanh, răng cối thứ nhất và răng cối thứ hai Trong hệ thống ký hiệu Palmer, các răng sữa được phân loại bằng các chữ cái A, B.

C, D và E bắt đầu từ răng cửa trung tâm Răng cửa có thân hình thang với mặt trước lồi và mặt sau lõm, mặt nhai chỉ là một bờ gọi là bờ cắt; răng nanh có một mấu nhọn; hai loại răng này thích ứng với nhiệm vụ cắt và xé thức ăn và chỉ có một chân răng Các răng cối có bốn mấu răng Răng cối hàm trên có ba chân rang, răng cối hàm dưới có hai chân răng Các răng cối nghiền và nhai thức ăn Bộ răng sữa mọc trong khoảng từ 6 đến 30 tháng tuổi bắt đầu từ răng cửa trung tâm Cả bộ răng sữa được thay bằng răng vĩnh viễn trong thời gian từ 6 đến 12 tuổi Thứ tự mọc răng sữa thường là A, B, D, C và E.

Bộ răng vĩnh viễn bao gồm 32 chiếc, được chia thành hai nửa với cấu trúc gồm 2 răng cửa, 1 răng nanh, 2 răng tiền cối và 3 răng cối Các răng này bắt đầu mọc từ độ tuổi 6 cho đến khi trưởng thành Răng cửa và răng nanh của bộ răng vĩnh viễn tương tự như răng sữa mà chúng thay thế.

Copyright @ School of Medicine and Pharmacy, VNU và một chân răng (riêng răng tiền cối thứ nhất của hàm trên có hai chân răng).

Có ba răng cối vĩnh viễn nằm sau răng tiền cối thứ hai, không thay thế cho răng sữa nào Răng cối thứ nhất mọc lúc 6 tuổi, răng cối thứ hai lúc 12 tuổi, và răng cối thứ ba (răng khôn) mọc sau 17 tuổi Răng khôn có thể không mọc nếu không đủ chỗ trong cung răng Kích thước răng cối giảm dần từ răng cối thứ nhất đến răng cối thứ ba, với răng cối thứ nhất hàm dưới có 5 mấu Theo hệ thống Palmer, răng vĩnh viễn mỗi nửa hàm được đánh số từ 1 đến 8, với thứ tự mọc là 6, 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8.

Men răng, cùng với ngà răng, cementum và tủy răng, là một trong bốn mô chính cấu thành răng ở động vật có xương sống Đây là phần cứng nhất của cơ thể con người, chứa hàm lượng khoáng chất cao nhất Men răng cũng có mặt trong vảy da cá mập, với 96% thành phần là muối khoáng, phần còn lại là nước và vật liệu hữu cơ Ở người, độ dày của men răng không đồng đều, dày nhất ở đỉnh (lên đến 2,5 mm) và mỏng nhất ở vùng biên.

Men răng là phần cứng nhất trong cấu trúc răng, được tạo thành từ các tinh thể calci phosphat sắp xếp theo một trình tự chính xác để bảo vệ răng Nguyên bào men, những tế bào đặc biệt sản sinh ra men răng, sẽ chết đi khi thân răng nhô ra ngoài Khi men răng bị tổn thương, nó không thể được thay thế Mặc dù men răng rất bền vững, không dễ bị vỡ hay xây xát, nhưng lại dễ bị ăn mòn bởi các acid trong miệng, đặc biệt là từ thức ăn có đường, dẫn đến sự hình thành sâu răng do vi khuẩn.

Màu sắc của men răng thường dao động từ vàng nhạt đến xám trắng, và ở các cạnh răng, nơi không có ngà răng, màu sắc có thể có chút xanh Men răng là chất nửa trong suốt, vì vậy màu sắc của ngà răng và các vật liệu bên dưới men răng có ảnh hưởng lớn đến vẻ ngoài của răng.

Men răng chủ yếu được cấu tạo từ hydroxyapatite, một dạng canxi phosphat kết tinh Sự hiện diện của lượng lớn khoáng chất trong men không chỉ gia tăng độ cứng mà còn làm tăng độ giòn của nó Theo thang đo độ cứng Mohs, men răng được xếp hạng 5 và có suất đàn hồi Young đạt 83 GPa.

Men răng không chứa collagen như các mô cứng khác, nhưng có hai thành phần độc đáo là protein-amelogenins và enamelins, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của men Các protein này được cho là tạo khuôn cho khoáng chất hình thành men răng Mặc dù men răng không có mạch và dây thần kinh, cũng như không được làm mới, nhưng nó vẫn có khả năng trải qua những thay đổi khoáng chất.

Các yếu tố ảnh hưởng đến men răng:

- Acid trong thức ăn: vi khuẩn tác động lên phần đường bột có trong thức ăn tạo ra các acid Acid sẽ làm mòn, phá hủy men răng.

- Thuốc Tetracyclin: răng đổi màu nâu từ nhẹ đến nặng.

Sử dụng quá nhiều Flour, bao gồm nước nhiễm Flour hoặc thuốc Flour, có thể gây đục men răng Đặc biệt, nếu tiếp xúc với Flour trong giai đoạn hình thành men, điều này có thể dẫn đến sự xuất hiện của các đốm đen trên răng.

Copyright @ School of Medicine and Pharmacy, VNU

- Tẩy trắng răng không đúng kỹ thuật: bị đổi màu.

- Thiểu sản men răng di truyền.

- Qua thời gian, cà phê, trà, rượu, thuốc lá và các hợp chất khác có thể

“nhuộm ” màu men răng, làm cho nó bị xỉn, vàng hay xám [9] c Nguyên nhân gây nhiễm đổi màu răng

Có 2 nhóm nguyên nhân chính gây nhiễm màu răng:

Nhiễm màu trên bề mặt răng:

Thực phẩm và đồ uống có màu như sô-cô-la, trà, cà phê, nước ngọt, rượu vang, cari và sốt cà chua có thể gây xói mòn men răng, từ đó ảnh hưởng đến vẻ đẹp tự nhiên của hàm răng.

Thuốc lá gây xỉn màu răng do nhựa thuốc lá kết hợp với lớp màng mỏng trên bề mặt răng Hậu quả là những người hút thuốc lá lâu năm thường phải chịu đựng tình trạng răng ố vàng, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tự tin trong giao tiếp.

Vệ sinh răng miệng kém do đánh răng và sử dụng chỉ nha khoa không đúng cách có thể dẫn đến việc thức ăn thừa và vi khuẩn tích tụ trên men răng, làm cho răng trở nên sậm màu hơn.

- Nước súc miệng: các nước súc miệng chứa Chloherxidine,

Hexetidine có thể làm răng nhiễm màu nếu sử dụng trong thời gian dài.

Nhiễm màu sâu bên trong cấu trúc răng:

Các phương pháp chăm sóc và làm đẹp răng

1.2.1 Phương pháp làm trắng răng

Hiện nay, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ ngày càng hiện đại các phương pháp làm trắng răng ngày càng phong phú và đa dạng.

Tẩy trắng răng là quy trình tại trung tâm nha khoa, trong đó bác sĩ sẽ thoa thuốc tẩy trắng và sử dụng đèn Plasma Đèn chiếu kích hoạt các phân tử trong thuốc, giúp chúng thẩm thấu vào bề mặt và lớp men răng, mang lại hiệu quả trắng răng tối ưu Phương pháp này có ưu điểm là thời gian thực hiện nhanh chóng, chỉ mất khoảng 1-2 tiếng để có kết quả ngay lập tức.

Hình 1.2.Phương pháp tẩy trắng răng

Miếng dán trắng răng là một phương pháp hiệu quả, trong đó bác sĩ sẽ lấy dấu răng để tạo ra máng tẩy vừa vặn với kích thước răng của từng người Máng tẩy này được làm từ nhựa plastic trong suốt, an toàn cho sức khỏe và không gây tổn thương đến nướu Chức năng chính của máng là giữ thuốc tẩy và ngăn nước bọt tràn vào, đảm bảo quá trình tẩy trắng răng diễn ra hiệu quả.

Bác sĩ sẽ chỉ định thuốc tẩy trắng có nồng độ từ 10–15% và hướng dẫn cụ thể cách sử dụng máng tẩy, cũng như cách xử lý các tình huống có thể phát sinh.

Hình 1.3.Phương pháp dán trắng răng

Bọc răng sứ là phương pháp nha khoa sử dụng lớp vỏ sứ bao quanh cùi răng thật, giúp phục hồi hình dáng và chức năng của răng Lớp vỏ bọc này được thiết kế tinh xảo để giống hệt hình thể của răng thật tại vị trí cần bọc Chẳng hạn, nếu răng cần bọc là răng cửa, lớp sứ sẽ có hình dáng tương tự như răng cửa, trong khi đó, nếu là răng hàm, lớp vỏ sứ sẽ được chế tác theo hình dáng của răng hàm.

Hình 1.4.Phương pháp bọc răng sứThông thường, phương pháp bọc răng sứ được bác sĩ chỉ định áp dụng cho các trường hợp như:

- Răng sâu bị vỡ lớn, răng hỏng tủy.

- Răng xỉn màu vì nhiễm kháng sinh,mòn men nặng.

- Bệnh nhân muốn răng được thẩm mỹ hơn.

Dán sứ Veneers là phương pháp lý tưởng cho những trường hợp răng đen, răng thưa, răng lệch nhẹ hoặc răng ngắn Khác với bọc răng sứ, dán răng sứ không yêu cầu mài nhiều răng thật, không cần lấy tủy, và giúp bảo tồn tối đa răng tự nhiên Đây là xu hướng mới đang được áp dụng rộng rãi trên thế giới.

Các phương pháp làm trắng răng mang lại hàm răng trắng sáng và thẩm mỹ cao, đáp ứng nhu cầu của con người Tuy nhiên, những phương pháp này có thể gây mòn men răng và ảnh hưởng đến cấu trúc răng, từ đó tác động tiêu cực đến sức khỏe.

1.2.2 Phương pháp nhuộm răng đen

Theo phong tục Việt Nam, việc nhuộm răng thường được thực hiện sau khi trẻ đã thay hết răng sữa và có một số răng hàm Cả nam giới lẫn nữ giới đều tham gia vào truyền thống nhuộm răng này.

Nhuộm răng đen ở phụ nữ và đàn ông thường trải qua 4 công đoạn chính Đầu tiên, việc làm sạch răng kéo dài từ 3-5 ngày, trong đó người nhuộm cần đánh răng bằng vỏ cau khô hoặc bột than củi sau mỗi bữa ăn Tiếp theo, họ xúc miệng bằng nước có tính axit mạnh như chanh hoặc dấm, hoặc sử dụng nước nấu từ lá cây sôn, đặc biệt phổ biến ở Huế Trước khi đi ngủ, việc ngậm vài lát chanh mỏng cũng được khuyến khích Những biện pháp này giúp làm sạch răng, đồng thời axit sẽ làm mỏng bề mặt men răng, tạo điều kiện cho thuốc nhuộm dễ bám hơn.

Công đoạn nhuộm đỏ răng bao gồm việc sử dụng bột nhựa cánh kiến đã được tán nhỏ, kết hợp với chanh để tạo thành hỗn hợp Hỗn hợp này cần được để kín trong 7 ngày để cho chất chua của chanh thấm vào bột Ngoài chanh, có thể thay thế bằng giấm gạo hoặc rượu gạo để đạt được hiệu quả tương tự.

Sử dụng hỗn hợp này quết lên lá dừa hoặc lá cau, sau đó áp vào hai hàm răng trước khi đi ngủ Thực hiện nhiều lần cho đến khi màu cánh kiến thẩm thấu vào răng, khiến màu răng chuyển dần sang đỏ thẫm.

Sau khi đạt được màu đỏ mong muốn cho răng, người ta tiến hành nhuộm đen bằng cách sử dụng bột cánh kiến kết hợp với phèn đen Hỗn hợp này được quết lên lá dừa hoặc lá cau, sau đó được áp vào răng khi đi ngủ.

Lần nhuộm đen chỉ cần độ 2 đêm là được.

Cuối cùng, công đoạn chiết răng giữ màu đen cho răng bằng cách sử dụng gáo dừa già đã phơi khô Người ta đốt gáo dừa để thu được nhựa đen sền sệt, sau đó phết nhựa này lên răng, giúp răng có màu đen bóng và bền lâu.

1.2.3 Phương pháp lấy cao răng

Lấy cao răng và xử trí bề mặt gốc thân răng là phương pháp điều trị bệnh nha chu không phẫu thuật, sử dụng thiết bị hiện đại để loại bỏ mảng bám và viêm nhiễm xung quanh thân răng Quy trình này được công nhận là một biện pháp làm sạch triệt để cho vùng răng dưới nướu, giúp cải thiện sức khỏe răng miệng.

Đầu tiên, bề mặt răng được chà sạch để loại bỏ mảng bám và vôi cứng Tiếp theo, phần thân răng nằm sâu dưới nướu cũng được làm sạch và làm nhẵn bóng, giúp loại bỏ hiệu quả mọi mảng bám cứng đầu.

Chiếc máy cạo vôi răng công nghệ siêu âm Ultrasonic-Scaler giúp làm sạch toàn bộ răng hiệu quả Nguyên tắc hoạt động của máy sử dụng đầu insert chuyên dụng, giúp giảm thiểu cảm giác ê buốt trong quá trình lấy cao răng.

Phương pháp nhuộm răng đen

Nhuộm răng đen là một phong tục lâu đời của người Việt, xuất hiện từ thời Hùng Vương và tồn tại suốt hàng ngàn năm Tục lệ này không chỉ phổ biến trong cộng đồng người Việt mà còn được thực hiện bởi các dân tộc khác như Thái, Mường, Dao, Lự, Si La Tuy nhiên, phong tục nhuộm răng đen chủ yếu chỉ thấy ở miền Bắc và miền Trung, trong khi miền Nam không có dấu vết của tập quán này.

Trong quan niệm thẩm mỹ truyền thống, hàm răng đen được xem là biểu tượng của cái đẹp, không chỉ dành riêng cho phụ nữ mà còn cho nam giới, mặc dù ít phổ biến hơn Vẻ đẹp của hàm răng đen đã trở thành một phần trong ca dao, thi ca, thể hiện nét đẹp đặc trưng của phụ nữ Việt Nam.

Răng đen ai nhuộm cho mình, Cho duyên mình đẹp, cho tình anh say?. Được xếp thứ 4 trong 10 chuẩn mực đo nét duyên của người con gái:

Ba thương má lúm đồng tiền, Bốn thương răng láng hạt huyền kém thua.

"Bên kia sông Đuống" của Hoàng Cầm ra đời trong bối cảnh nhà thơ nhận tin tức về sự tàn phá quê hương bởi quân giặc Pháp Những hình ảnh thân thương của làng quê bị xâm lược hiện lên trong tâm trí ông, đặc biệt là nụ cười của cô gái Kinh Bắc.

Những cô hàng xén răng đen, Cười như mùa thu tỏa nắng.

Tục nhuộm răng đen không chỉ là chuẩn mực cái đẹp mà còn trở thành biểu tượng đạo đức trong xã hội xưa Người ta tin rằng răng trắng gắn liền với sự không tử tế, đặc biệt là ở phụ nữ, như nhận định của Phan Khôi: “Đàn bà nhà tử tế bây giờ mà trắng răng thì coi cũng khí ngộ một đôi chút.” Những người thuộc tầng lớp thượng lưu thường giữ tục nhuộm răng đen, coi đó là biểu hiện của sự trang nghiêm và mỹ lệ, trong khi răng trắng bị xem là dấu hiệu của sự ăn chơi, đĩ thõa Điều này cho thấy tục nhuộm răng đen đã có từ lâu đời và không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn thể hiện nề nếp gia đình Trên toàn Việt Nam, ngoại trừ Nam Kỳ, phụ nữ đều giữ tục nhuộm răng đen, chỉ có những người làm việc cho Tây mới để răng trắng, từ đó khẳng định giá trị văn hóa của tục lệ này.

Tú Lan cho rằng tục nhuộm răng của người Việt có nguồn gốc từ Trung Quốc, nhằm mục đích phân biệt người Nam với người Tàu để dễ cai trị Tuy nhiên, quan điểm này không được đồng thuận bởi một số người, trong đó có Lư Sơn Chơn Tướng, người đã nhấn mạnh rằng những ai chưa từng đặt chân đến Việt Nam sẽ không thể hình dung được người An Nam có răng đen.

Người Hoa kiều có thể thắc mắc về phong tục nhuộm răng của người An Nam, tự hỏi liệu đó có phải là đặc điểm bẩm sinh hay không Họ hoàn toàn không biết đến loại thuốc nào dùng để nhuộm răng đen, bởi vì trong văn hóa của họ, việc nhuộm răng không tồn tại và họ cũng không quen thuộc với phong tục này.

Nhiều người nhầm lẫn giữa tục nhuộm răng đen và tục ăn trầu, cho rằng răng đen là hậu quả của việc ăn trầu Tuy nhiên, thực tế, nhuộm răng đen là một phong tục riêng biệt của người Việt Người Trung Quốc cho rằng tục nhuộm răng bắt nguồn từ thói quen ăn trầu, và phần lớn người Châu Âu khi tiếp xúc với người Việt cũng có quan điểm tương tự.

TK XIX trở về trước cũng cho rằng vì ăn trầu cho nên răng thành đen” (6).

Tục ăn trầu và tục nhuộm răng không có mối liên hệ trực tiếp, mà cả hai đều góp phần làm cho răng chắc khỏe Răng đen không phải do ăn trầu, vì người ăn trầu mà không nhuộm răng sẽ có màu đỏ sẫm chứ không phải đen Tục nhuộm răng đen là một biểu hiện văn hóa thể hiện quan niệm về cái đẹp của người Việt Để có được hàm răng đen nhánh, cần trải qua nhiều công đoạn nhuộm công phu và gian nan, không chỉ đơn thuần là do ăn trầu.

1.3.3 Một số dược liệu dùng để nhuộm răng

Bảng 1.1 Một số dược liệu dùng để nhuộm răng

1 Cây Khau Cát Làm ra mồ hôi, hạn nhiệt, giải độc, Sinh tân dịch chỉ

Copyright @ School of Medicine and Pharmacy, VNU áp

Cánh kiến là một vị thuốc ít được sử dụng trong y học cổ truyền Theo Đông y, cánh kiến có vị đắng, tính lạnh, có tác dụng thanh nhiệt, lương huyết, giải độc, cẩm mầu và đậu chẳn Cần thận trọng khi sử dụng cánh kiến cho trường hợp sốt mà không ra mồ hôi.

Cánh kiến đỏ (dạng nhựa vẩy và nhựa hạt) dùng làm thuốc bao viên và dùng trong nha khoa (chống mòn răng và sâu răng).

3 Cây sim - Cầm máu sát khuẩn, mát huyết, cầm tiêu chảy,

Dùng cao lá sim bôi vào các vết bỏng.

Thuốc bổ có tác dụng chữa chảy máu chân răng, ho, lợi tiểu và chướng bụng, có thể sử dụng lá, rễ, vỏ quả để sắc uống Tại Dominica, lá được hãm nước uống để chữa huyết áp cao và tẩy giun sán.

1.3.3.1 Cây Khau cát (cát căn)

Hình 1.7 Cây Khau cát (Cát căn)

Tên khác:Cát căn, Bạch cát, Khau cát (Tày), Bẳn mắm kéo (Thái).

Tên khoa học: Pueraria thomsoni Benth.

Tên đồng nghĩa: Pueraria lobata(Willd.) Ohwi.;Pueraria trilobataBacker.;Pueraria hirsutaSchneid.

Họ:Đậu (Fabaceae) - Phân họ Đậu (Faboideae).

Tên nước ngoài:Kudzu bean, Kudzu vine (Anh), Koudzou (Pháp).

Phân loại của chi Pueraria DC :

Ngành: Ngọc lan (Magnoliophyta) Lớp: Ngọc lan (Magnoliopsida) Phân lớp: Hoa hồng (Rosidae)

Cây Sắn Dây (Pueraria thomsoni Benth.) có đặc điểm thực vật nổi bật với rễ cát căn hình viên trụ không đều, vỏ ngoài màu tím nâu hoặc đỏ nâu có vết nhăn dọc Dược liệu thường có dạng phiến dày hoặc mỏng, hình khối vuông, màu xám trắng hoặc vàng trắng, chứa nhiều chất xơ dễ tước thành sợi, chủ yếu có màu trắng Sản phẩm tốt nhất là loại có màu trắng phấn mịn.

Cát căn là cây thuốc nam quý, thuộc dạng cây thảo quấn, với đặc điểm rễ nạc và bột Thân cây có lông, lá chét hình trái xoan, có mũi nhọn ngắn và có thể nguyên hoặc chia thành 2-3 thùy, với lông áp sát cả hai mặt Hoa của cây có màu xanh lơ, thơm, thường xếp thành chùm ở nách, và lá bắc cũng có lông.

Copyright @ School of Medicine and Pharmacy, VNU nước ta, ra hoa vào tháng 9-10 Củ phình dài ra có khi thành khối nặng tới 20kg ăn được.

Tính vị:vị ngọt, cay, tính bình Cát căn mõ hoang tính ấm.

Quy kinh:vào 2 kinh tỳ, vị.

Để hạ nhiệt và giảm mồ hôi, phương pháp này hiệu quả trong việc điều trị các triệu chứng của bệnh ngoại cảm phong nhiệt, bao gồm sốt cao, khát nước, và đau đầu Đặc biệt, nó giúp giảm đau ở vùng sau đầu, gáy và cổ, cũng như tình trạng cứng gáy và khó quay cổ.

Bài thuốc cát căn thang có tác dụng giải độc và giúp sởi mọc hoàn toàn, bao gồm các thành phần như cát căn 12g, ngưu bàng tử 12g, kinh giới 8g, thuyền thoái 4g, liên kiều 16g, uất kim 8g, cam thảo 4g và cát cánh 8g.

Sinh tân dịch chỉ khát là phương pháp điều trị hiệu quả cho những người bị sốt, có triệu chứng bụng cồn cào, miệng khô khát và đại tiện bí kết, đau vùng thượng vị Để đạt hiệu quả tốt nhất, nên sử dụng củ sắn dây tươi với liều lượng 40g, kết hợp với mạch môn 40g, cỏ nhọ nồi 40g và trúc diệp 20g Ngoài ra, phương pháp này cũng có thể được áp dụng để chữa bệnh tiêu khát, bao gồm bệnh đái đường và đái tháo, có thể phối hợp với sinh địa, hoài sơn và mạch môn khi sử dụng.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nguyên vật liệu, thiết bị và đối tượng nghiên cứu

- Mẫu răng người mua ở nha khoa Minh Châu số 40 Trần Bình, Cầu Giấy, HN.

Mẫu được rửa sạch để khô trước khi nhuộm.

- Mẫu răng lợn mua ở chợ Nghĩa Tân, Cầu Giấy, HN. Đánh sạch bảo quản ngăn mát tủ lạnh trước khi nhuộm.

- Cây Khau Cát (Pueraria thomsoni Benth) tươi và Cây sim (Rhodomyrtus tomentosa) lấy ở vùng rừng huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn Rửa sạch cắt đoạn 3-5cm.

- Chanh tươi mua ở siêu thị Vinmart Nguyễn Cơ Thạch.

- Qủa cau mua ở chợ Nghĩa Tân, Cầu Giấy, HN.

- Con dao sắt, chày, cối, lửa, khăn sô

Phương pháp nhuộm răng đen

Tiến hành nhuộm răng đen theo kinh nghiệm dân gian truyền lạị, gồm có 3 bước:

Bước 1: làm sạch Làm sạch răng với nước cốt chanh:

Ngâm mẫu răng người trong nước cốt chanh theo các mốc thời gian lần lượt: 12 tiếng, 24 tiếng, 48 tiếng ở môi trường nhiệt độ phòng 25ºC- 30ºC

Răng lợn đã được xử lý ủ trong miếng chanh theo mốc thời gian lần lượt: 24 tiếng, 48 tiếng Bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh 5ºC

- Khảo sát: thời gian ngâm và nhiệt độ.

- Đánh giá: sau khi tẩy răng theo mốc thời gian 12 tiếng, 24 tiếng và 48 tiếng rửa sạch bằng nước đánh giá bằng hình thức cảm quan.

Làm sạch răng với quả cau:

Chà sát mặt trong của miếng cau lên bề mặt răng trong 3-4 phút, đảm bảo thực hiện đều tay và kỹ lưỡng Thực hiện quy trình này với 3 mẫu răng trong môi trường nhiệt độ từ 25ºC đến 30ºC.

Mẫu 1: chà 1 lần Mẫu 2: chà 2 lần trong 2 ngày Mẫu 3 chà 3 lần trong 3 ngày

- Khảo sát: Thời gian và nhiệt độ.

- Đánh giá: tẩy sạch răng sau 1 lần, 2 lần, 3 lần đánh giá bằng hình thức cảm quan các mẫu răng: độ sach, độ trắng,độ trơn bề mặt răng…

Bước 2: nhuộm răng đen a Phương pháp nhuộm răng đen truyền thống bằng cây Khau Cát

Vỏ cây Khau Cát được nghiền nhuyễn thành hỗn hợp màu đen Mẫu răng cần được ủ trong hỗn hợp này bằng khăn xô theo các khoảng thời gian 24, 48 và 72 tiếng ở nhiệt độ phòng từ 25ºC đến 30ºC.

Sau các mốc thời gian rửa sạch răng với nước, để khô.

Khảo sát yếu tố ảnh hưởng: nhiệt độ, thời gian, môi trường.

Copyright @ School of Medicine and Pharmacy, VNU b Phương pháp nhuộm răng đen bằng dịch lọc cô từ cây Khau Cát

Cân 0,5kg cây Khau Cát và dã nhuyễn cho đến khi ra dịch đen, sau đó thêm 500ml nước cất và khuấy đều trong 15 phút Lọc hỗn hợp qua khăn xô để lấy dịch, rồi đun sôi ở nhiệt độ 60ºC-70ºC, khuấy liên tục để tránh lắng cặn Đun cho đến khi dịch đặc lại và có màu sẫm, sau đó để nguội đến nhiệt độ phòng và ngâm trong nước đá để tiết kiệm thời gian Cuối cùng, cho răng đã làm sạch vào dịch cô đặc và ủ trong 24, 48 hoặc 72 tiếng.

Sau các mốc thời gian 24 tiếng, 48 tiếng, 72 tiếng làm sạch răng bằng nước.

- Đánh giá các yếu tố: màu sắc, độ bám màu… c Phương pháp nhuộm đen răng động vật

Cây Khau Cát được dã nhuyễn thành hỗn hợp dịch màu đen Hỗn hợp này được ủ trực tiếp lên hàm răng lợn bằng khăn xô và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh Thời gian ủ được chia thành các mốc: 12 tiếng và 48 tiếng.

Sau các mốc thời gian làm sạch răng lượn bằng nước, đánh giác bằng cảm quan: màu sắc, độ bám màu…

Bước 3: Làm bóng và bền màu răng

Phương pháp làm bóng và bền màu cho răng bằng hỗn hợp Sulfat Sắt (III) và nhựa sim rất hiệu quả Đầu tiên, đốt cây sim trên con dao sắt đen cho đến khi nhựa sim cháy thành dịch sệt màu đen Sau đó, sử dụng bông tăm để lấy dịch này và chà lên bề mặt răng từ 2-3 lần cho đến khi răng đạt được độ bóng tối ưu.

Chọn mẫu răng có màu đen đậm và đáp ứng các tiêu chí cảm quan để đảm bảo độ bóng Đánh giá cảm quan cần chú ý đến độ bóng, độ trơn của bề mặt răng và độ bền màu.

Phương pháp đánh giá

2.3.1 Đánh giá thời gian làm sạch răng bằng nước cốt chanh

Nghiên cứu bề mặt răng sau khi ngâm trong nước cốt chanh tại các thời điểm 12, 24 và 48 tiếng cho thấy sự thay đổi rõ rệt Cảm nhận bằng tay cho thấy bề mặt răng có sự khác biệt so với phương pháp làm sạch bằng quả cau Đồng thời, so sánh với cách làm sạch răng lợn bằng acid ở nhiệt độ 5ºC cũng cho thấy hiệu quả khác biệt trong việc xử lý bề mặt răng.

2.3.2 Đánh giá màu sắc của răng khi ủ trong môi trường acid citric bằng cảm quan

Quan sát màu sắc của răng sau khi làm sạch bằng acid xitric từ nước cốt chanh và quả cau là cần thiết để chọn mẫu cho bước nhuộm đen tiếp theo Đồng thời, sử dụng tay để cảm nhận độ nhẵn của bề mặt răng nhằm xác định xem đã đạt yêu cầu hay chưa.

2.3.3 Tương tự đánh giá màu sắc của răng nhuộm đen bằng cảm quan

Quan sát màu đen đã đạt yêu cầu về độ đen hay chưa để lựa chọn mẫu răng cho bước cuối cùng.

2.3.4 Đánh giá độ cắn màu trên răng khi ủ trực tiếp trong hỗn dịch cây Khau Cát dã nhuyễn và ủ trong dịch cô của cây Khau Cát

Bằng cách so sách các mẫu răng qua các khoảng thời gian ủ khác nhau:

24 tiếng, 48 tiếng, 72 tiếng ở môi trường nhiệt độ phòng.

2.3.5 Đánh giá răng làm bóng bằng cảm quan

Quan sát bề mặt răng bóng hay sần sùi, dùng tay sờ cảm nhận bề mặt răng đã trợn mịn chưa.

2.3.6 Đánh giá khả năng giữu màu trên răng trong môi trường nước

Bằng cách dùng mẫu răng nhuộm đen rửa nhiều lần trong nước sau đó quan sát đánh giá màu sắc.

2.3.7 Đánh giá khả năng giữ màu trên răng trong môi trường acid

Nghiên cứu sử dụng mẫu răng nhuộm đen ngâm trong acid trong thời gian 1, 2 và 5 tiếng để đánh giá màu sắc răng Quá trình đánh giá bao gồm việc quan sát màu sắc, độ bóng và độ mịn của răng.

KẾT QUẢ

Khảo sát môi trường làm sạch răng

Tiến hành làm sạch theo hướng dẫn trong mục 2.2 bằng cách sử dụng nước cốt chanh (acid citric) và vỏ quả cau tươi (acid tamin) Đánh giá các chỉ tiêu cảm quan về thời gian và màu sắc được thực hiện như mô tả trong mục 2.3.1 và 2.3.2.

Kết quả thu được thể hiện như trong bảng 3.1 và bảng 3.2.

-Môi trường nước cốt chanh (acid citric):

+ Mẫu răng người: kết quả thực nghiệm cho thấy lớp màng này có thể dùng tay lau đi, hoặc khi rửa với nước sẽ trôi đi.

Mẫu răng động vật cho thấy rằng hàm răng lợn sau khi được ủ với miếng chanh trong ngăn mát tủ lạnh có bề mặt sạch và trắng hơn so với trạng thái ban đầu, khi mà bề mặt răng còn sần sùi Điều này khác biệt với mẫu răng người, nơi có sự xuất hiện của lớp màng trắng mỏng.

Môi trường tiếp xúc với vỏ quả cau tươi (acid tamin) đã cho thấy tác dụng tích cực đối với mẫu răng người, với kết quả thực nghiệm cho thấy rằng sau khi trà bằng cau, bề mặt răng trở nên bóng và trơn mịn hơn.

Khảo sát thời gian làm sạch răng

- Làm sạch răng trong môi trường nước cốt chanh:

Bảng 3.1 Khảo sát thời gian làm sạch răng bằng nước cốt chanh

Men răng, lớp màng màu trắng bảo vệ răng, có khả năng bị ăn mòn bởi acid citric trong nước cốt chanh, dù rất bền vững và không dễ vỡ Khi răng tiếp xúc lâu với acid, lớp men răng sẽ bị tẩy sạch, dẫn đến hiện tượng xuất hiện màng trắng và bề mặt răng trở nên sần sùi.

Răng của động vật, chẳng hạn như lợn, có cấu trúc tương tự như răng người Tuy nhiên, do sự khác biệt trong thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống, thời gian để làm sạch răng lợn thường lâu hơn so với răng người.

- Làm sạch răng trong môi trường vỏ quả cau:

Răng xuất hiện lớp trắng mỏng, dùng tay lau được hoặc rửa với nước sẽ trôi đi, bề mặt răng màu trắng ngà, hơi sần

Lớp màng trắng dày hơn, dùng tay lau được hoặc rửa với nước sẽ trôi đi, bề mặt răng hơi ố, sần sùi, sờ rát tay

Không xuất hiện lớp màng trắng, bề mặt răng sần sùi, dùng tay trà mạnh thấy có các phân tử sạn sạn ở tay

Răng trắng, các mảng bám bẩn trôi ra khi rửa với nước, sờ tay thấy sần sùi

Răng màu trắng ngà, bề mặt thô ráp

Bảng 3.2 Khảo sát thời gian làm sạch răng bằng quả cau tươi

Quả cau chứa nhiều thành phần có lợi cho răng như tannin, axit gallic, lignin và tinh dầu, giúp loại bỏ cao răng và mảng bám, nguyên nhân chính gây ra các bệnh về răng, làm răng ố vàng và yếu Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả làm sạch răng, phương pháp sử dụng quả cau cần phải được thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định Thời gian thực nghiệm không đủ sẽ không mang lại kết quả mong muốn.

Khảo sát thời gian ủ răng

Mẫu 1 Bề mặt răng sờ rít tay, không có sự sáng màu.

Bề mặt răng sờ rít, không có sự sáng màu.

Bề mặt răng,nhận thấy các mảng ố màu có cải thiện tuy nhiên không đáng kể

Bảng 3.3 Khảo sát thời gian nhuộm đen phương pháp truyền thống bằng cây

Mẫu răng sau khi ủ có màu nâu đen nhạt, không đạt yêu cầu cảm quan về màu sắc.

Răng bắt màu đậm hơn, tuy nhiên chưa hẳn giống màu đen.

Răng bắt màu đen đạt yêu cầu cảm quan.

Răng chỉ ố một chút, không thấy xuất hiện màu đen.

Răng màu sẫm hơn, tuy nhiên không phải màu đen, không đạt yêu cầu cảm quan

Răng màu nâu sẫm, chưa ra hẳn là màu đen, không đạt yêu cầu cảm quan,

3.3.2 Khảo sát thời gian nhuộm đen bằng dịch lọc cô từ cây Khau CátBảng 3.4 Khảo sát thời gian nhuộm đen bằng dịch lọc cô từ cây Khau Cát

Ảnh hưởng của yếu tố nhiệt độ đối với phương pháp nhuộm đen răng

Nhuộm răng đen bằng phương pháp truyền thống:

- Thực nghiệm tiến hành trong môi trường nhiệt độ phòng 25ºC- 30ºC.

Cho thấy phản ứng diễn ra trong điều kiện bình thường.

Nhuộm răng đen bằng dịch lọc cô cây Khau Cát:

Để nhuộm răng đen hiệu quả, cần sử dụng nhiệt để cô đặc dịch lọc từ cây Khau Cát, tạo ra hỗn hợp đậm đặc với hàm lượng chất nhuộm cao Điều này giúp quá trình nhuộm màu diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Nhuộm răng động vật ( lợn):

- Thực nghiệm tiến hành trong điều kiện môi trường nhiệt độ thấp 5ºC.

Mẫu răng bắt màu chậm và màu sắc không đạt yêu cầu (không đen).

Mẫu răng sau khi ủ có màu nâu đen, không đạt yêu cầu cảm quan về màu sắc.

Răng bắt màu đậm hơn, đánh giá cảm quan màu sắc có thể chấp nhận

Răng bắt màu đen đạt yêu cầu cảm quan.

Copyright @ School of Medicine and Pharmacy, VNU Ở giai đoạn này chỉ chọn răng có màu đen nhuộm đạt yêu cầu để làm bóng.

Nhiệt độ cần thiết để tạo ra hỗn hợp sulfat sắt (III) và nhựa sim là yếu tố quan trọng, vì nó đóng vai trò như một xúc tác trong quá trình này Hỗn hợp sulfat sắt (III) không chỉ hoạt động như một chất gắn màu mà còn là tác nhân thiết lập giúp gắn kết các Calci Phosphat một cách bền chặt, từ đó giữ màu nhuộm và làm bóng bề mặt răng Quá trình này tương tự như việc tạo ra một lớp men răng mới, mang lại màu đen bóng cho răng.

Nhiệt độ có vai trò quan trọng ảnh hưởng đến độ bán màu trên răng cũng như độ bóng đẹp sau khi nhuộm.

Khảo sát độ cắn màu trên răng

Phương pháp nhuộm đen truyền thống bằng cây Khau Cát

Bảng 3.5 Khảo sát độ cắn màu trên răng với phương pháp nhuộm đen truyền thống bằng cây Khau Cát

Mẫu ủ Thời gian ủ 24 (tiếng) 48 (tiếng) 72 (tiếng)

12 (tiếng) Răng có màu nâu nhạt, khi rửa với nước thì hơi mờ đi.

24 (tiếng) X Thời gian ủ lâu hơn răng bắt màu đen đậm hơn mẫu bên trên, và khi rửa bằng nước thì không nhạt màu, tuy nhiên vẫn

Hình 3.1 Nhuộm răng đen truyền thống bằng cây Khau Cát (mẫu 12 tiếng- trái; mẫu 48 tiếng- phải trên; mẫu 72 tiếng- phải dưới chưa đạt yêu cầu cảm quan về độ

Bề mặt men răng đã được làm sạch kỹ càng, giúp cho việc nhuộm răng màu đen đạt yêu cầu về cảm quan và độ bám màu tốt, đồng thời không bị trôi khi rửa với nước.

Phương pháp nhuộm đen bằng dịch lọc cô cây Khau Cát

Bảng 3.6 Khảo sát độ cắn màu trên răng Phương pháp nhuộm đen bằng dịch lọc cô cây Khau Cát

12 (tiếng) Bắt màu nâu đen, chưa đạt yêu cầu cảm quan, khi rửa không trôi.

24 (tiếng) X Bắt màu đen, khi rửa không trôi.

48 (tiếng) X X bắt màu đen đậm, khi rửa không trôi, đạt yêu cầu cảm quan.

Hình 3.2 Nhuộm răng bằng dịch lọc cô cây Khau Cát (Mẫu 48 tiếng- phải; mẫu 72 tiếng- trái)

Khảo sát khả năng lưu giữ màu trên răng

- Rửa răng nhuộm đen nhiều lần trong dung môi nước, quan sát thấy răng không trôi màu, vẫn giữ màu đen và đọ bóng ban đầu.

Thay thế dung môi nước bằng dung môi acid xitric (nước cốt chanh) và ngâm trong 12 giờ, sau đó rửa lại bằng nước sạch sẽ giúp màu răng không bị trôi Việc sử dụng tay kỳ cũng không làm mất đi màu sắc đã được giữ nguyên.

Hình 3.3 Kết quả làm bóng răng nhuộm đen

Ứng dụng nguyên liệu phương pháp nhuộm răng đen vào nhuộm một số bộ phận khác của con người

Từ phương pháp nhuộm răng đen bên trên em tiếp tục phát triển theo hướng nhuộm tóc và móng tay.

- Cây Khau Cát rửa sạch cắt đoạn 3-5cm

Tương tự như thí nghiệm nhuộm răng dã nhuyễn vỏ cây Khau Cát cho đến ra dịch màu đen, hoà với nước, để ủ tóc 1 ngày.

Kết quả và kết luận:

Tóc bạc đổi màu đen xám

Hình 3.4.a- Tóc bạc; b- Tóc bạc sau khi nhuộm; c- Tóc bạc nhuộm rửa lại bằng nước

- Cây Khau Cát rửa sạch cắt đoạn 3-5cm

Tiến hành:Móng tay vệ sinh sạch sẽ ủ với cây Khau Cát dã nhuyễn 1 tiếng.

Kết quả và kết luận:

Sau 1 tiếng tiếp xúc thì móng tay bắt màu, tuy nhiên khi rửa nhiều lần với nước thì màu đen nhạt dần Từ đây ta thấy rằng nếu không sử dụng hỗn hợp nhựa cây- Sulfat Sắt thì sẽ không giữ màu bền lâu được.

Hình 3.5 a- Móng tay người; b- Móng tay sau khi nhuộm; c- móng tay nhuộm rửa lại với nước

BÀN LUẬN

Về nguyên liệu của phương pháp nhuộm răng đen

Nghiên cứu cho thấy nước cốt chanh từ quả chanh tươi có khả năng làm sạch răng hiệu quả hơn so với quả cau tươi Đối với mẫu răng lợn, việc làm sạch cần thực hiện trong môi trường nhiệt độ thấp, tuy nhiên hiệu suất làm sạch khá thấp Đánh giá dựa trên cảm quan cho thấy việc sử dụng chanh mang lại kết quả nhanh chóng hơn, mặc dù có thể gây đau và ê buốt cho người dùng do tính axit Ngược lại, làm sạch bằng vỏ quả cau tươi đòi hỏi kiên trì và thời gian dài, với kết quả không rõ ràng như khi dùng nước cốt chanh.

Do vậy, lựa chọn sử dụng mẫu răng làm sạch bằng nước cốt chanh từ quả chanh tươi để tiến hành bước nhuộm răng đen tiếp theo.

Về phương pháp nhuộm răng đen

Nhuộm răng người bằng nguyên liệu cây Khau Cát có thể thực hiện theo hai phương pháp khác nhau Qua khảo sát tại các bảng 3.3, 3.4, 3.5 và mục 3.6, chúng tôi nhận thấy rằng phương pháp nhuộm răng đen bằng dịch lọc cô cây Khau Cát mang lại nhiều ưu điểm vượt trội so với phương pháp truyền thống.

- Thời gian cắn màu nhanh hơn.

- Màu lưu trên răng cũng tốt hơn.

Trong quá khứ, người ta thường sử dụng phương pháp nhuộm răng đen bằng dịch chiết từ hỗn hợp cây Khau Cát dã nhuyễn, vì cách này đơn giản và dễ thực hiện hơn.

Trong quá trình thực hiện đề tài ở bước nhuộm răng còn gặp một số khó khăn:

Việc thu thập nguồn nguyên liệu tươi từ rừng cần sự hỗ trợ của người bản địa, điều này thường gặp khó khăn Bên cạnh đó, việc bảo quản nguyên liệu tươi để thực hiện nhiều thí nghiệm trong thời gian dài cũng là một thách thức lớn.

Về phương pháp làm bóng và bền màu răng

Đề tài nghiên cứu về việc làm bóng và bền màu răng sử dụng nhựa cây sim đốt cháy trên dao sắt Phản ứng hóa học giữa sulfat sắt (III) và nhựa sim, chứa flavon–glucosid và một số phenol, là yếu tố chính trong quá trình này Tuy nhiên, bài viết chỉ tổng quan về các bước nhuộm răng đen mà không đi sâu vào chi tiết phản ứng hóa học.

Sản phẩm từ phản ứng hóa học không chỉ mang lại bề mặt răng bóng mịn và bền màu, mà còn có tác dụng tích cực đối với sức khỏe răng miệng, bao gồm khả năng chống nhiễm khuẩn và bảo vệ lợi khỏi nhiệt độ.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Sau quá trình thực nghiệm bám sát theo mục tiêu, tôi đã đạt được một số kết quả:

1 Nhuộm đen răng thành công theo kinh nghiệm dân gian:

+ Dược liệu chính: cây Khau Cát + Trong thời gian: 13 ngày

Làm sạch Nhuộm đen Làm bóng và bền màu Độ bền màu đạt yêu cầu: ngâm nước rửa trong nước nhiều lần không bị trôi màu.

2 Ứng dụng được phương pháp nhuộm răng đen trong việc nhuộm một số bộ phận khác:

Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi gặp khó khăn do nguồn tài liệu hạn chế Việc sử dụng răng người đã nhổ, được coi là răng chết, không hoàn toàn phản ánh thực tế, vì con người có nhiều yếu tố và điều kiện khác nhau khi nhuộm răng số Do đó, những nhận xét và đánh giá đưa ra có thể chưa hoàn toàn khách quan.

Dựa trên kinh nghiệm dân gian, tôi đã áp dụng phương pháp nhuộm răng của người Tày ở Đông Bắc Nhuộm răng đen không chỉ là một biểu tượng văn hóa của người Việt xưa, mà còn cho thấy những lợi ích sức khỏe đáng kể Phương pháp này giúp giảm nguy cơ bệnh răng miệng và thanh nhiệt miệng, đồng thời có tiềm năng ứng dụng cao trong chăm sóc sức khỏe Nếu được nghiên cứu thêm, nhuộm răng có thể mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong cuộc sống.

Những người thường xuyên nhuộm răng thường sở hữu hàm răng chắc khỏe, giúp phòng ngừa các bệnh lý về răng miệng như sâu răng và viêm lợi Ngoài ra, việc nhuộm răng còn mang lại tính mát, giúp giảm thiểu tình trạng nhiệt miệng hiệu quả.

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nhuộm răng đen không chỉ giúp nướu có sức đề kháng mạnh hơn mà còn bảo vệ răng khỏi sâu răng nhờ vào tác dụng của thuốc nhuộm.

Nhuộm răng không chỉ là một phần của văn hóa mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe răng miệng Do đó, cần tiến hành các nghiên cứu chuyên sâu hơn để hiểu rõ hơn về lợi ích và tác động của phương pháp này.

Cây Khau Cát (Cát căn) chứa các thành phần dược liệu an toàn, được ứng dụng trong việc sản xuất sản phẩm vệ sinh răng miệng tốt cho sức khỏe, đặc biệt phù hợp cho trẻ em và người già.

Có thể tiếp tục nghiên cứu để phát triển các sản phẩm thuốc nhuộm tóc từ dược liệu, đảm bảo an toàn cho da đầu và sức khỏe con người.

1 Báo cáo “Góp phần nghiên cứu tực nhuộm răng đen ở Việt Nam( khảo sát trường hợp làng cổ Đường Lâm)”(2010)- Phạm Hải Linh

2 “Tục nhuộm răng đen của người việt” báo văn hóa nghệ thuật

3 Bài viết “Các cách làm trắng răng tại nha khoa Việt Pháp”

4 Bài viết “Qui trình lấy cao răng tại nha khoa Việt Đức”

5 Chu Xuân Diên, Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Đại học Quốc gia TP.HCM, 2008, tr.48, 89.

6 Đào Duy Anh, Việt Nam văn hóa sử cương, Nxb Thời đại, 2010, tr.194.

7 Đỗ Tất Lợi “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam”, tr.434,766

8 Dược học cổ truyền- nhà xuất bản y học, tr.137,306

9 Giải phẫu người - Đại học Y Hà Nội, tr.222.

10 Lan Thanh, Bản sắc răng đen bị xóa bỏ trong phim lịch sử Việt, dantri.com, 2013.

11 Phan Hải Linh, Tục nhuộm răng đen - so sánh Việt Nam và Nhật Bản, Tạp chí dân tộc học, số 2 (102), 1999.

12 Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục, Nxb Văn học, 2011, tr.447.

13 Phan Khôi, Tạp chí Phụ nữ tân văn, Sài Gòn, số 66, 1930.

14 Toan Ánh, Phong tục Việt Nam, Nxb Đồng Tháp, 1998, tr.106.

15 Trần Quốc Vượng, Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo dục Việt Nam,

16 Trương Hữu Quýnh, Đại cương lịch sử Việt Nam, tập 1, Nxb Giáo dục,

17 “Black teeth: beaty or caries prevention? Practice and beliefs of the Kammu people”of Community Dentistry and Oral Empidemi Ology 2006

18 “Teeth as black as a bumble bee’s wings’: The athnobotany of teeth blackening in Southeast Asia 2009

19 Balfour RS Teeth of old Japan J Am Dent Assoc 1977;95:1064.

20 Flynn M Black teeth: a primitive method of caries prevention in Southeast Asia J Am Dent Assoc 1977:96–7.

21 Gardner S, Sidisunthorn P, Anusarnsunthorn V A field guide to forest trees of northern Thailand Chiang Mai: Herbarium Biology Department Science Faculty, Chiang Mai University; 2000 p 48, 154, 309.

22 Global Nation http://www.inq7.net/globalnation/ sec_fea/2004/mar/05–01.htm (March 2005).

23 Khan MR, Omoloso AD Antibacterial and antifungal activities of Dracontomelon dao Fitoterapia 2002;73: 327–30.

24 Koo H, Rosalen PL, Cury JA, Park YK, Bowen WH Effects of compounds found in propolis on Strepto-coccus mutans growth and on glucosyltransferase activity Antimicrob Agents Chemother 2002;46: 1302–9.

25 Nakahara S, Shindo Y, Homma K Manners and customs of dentistry in Ukiyoe Tokyo: Ishiyaku Publishers Inc.; 1980.

26 Nguyen VC [The habit of black lacquering of teeth and dental caries].

28 Park KM, You JS, Lee HY, Baek NI, Hwang JK Kuwanon G: an

Định dạng
Số trang	54
Dung lượng	1,13 MB