Nghiên cứu áp dụng một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa kiểu ngồi cho học sinh nam trường thpt phan thúc trực yên thành, nghệ an

Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá chuyển lao động thủ công thành lao động bằng máy móc, đổi mới công nghệ sản xuất đòi hỏi con người phải có một thể lực nhất định để làm việc dẻo d

Bộ giáo dục & đào tạo

Trường đại học vinh KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

  

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Nghiên cứu áp dụng một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa "kiểu ngồi"

cho học sinh nam trường ptth phan thúc trực - yên thành - Nghệ An

~~~~~~~~~~~~~~~~



Giáo viên hướng dẫn: GV Nguyễn Trí Lục

Sinh viên thực hiện: Võ Thị Hiền

Vinh, tháng 5/2003

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong cương lĩnh xây dựng đất nước, Đảng và Nhà nước ta luôn nhấn

mạnh "muốn xây dựng đất nước giàu mạnh, xã hội công bằng văn minh,

phải lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững Nguồn lực lớn nhất, quý báu nhất của chúng ta là con người Việt Nam"

Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá chuyển lao động thủ công thành lao động bằng máy móc, đổi mới công nghệ sản xuất đòi hỏi con người phải có một thể lực nhất định để làm việc dẻo dai, sử dụng hết công suất máy móc, lao động có năng suất cao mới đáp ứng được sự phát triển của đất nước Vì vậy phát triển sức khoẻ là điều kiện tất yếu trong đời sống con người, mà muốn có sức khoẻ và thân thể cường tráng, mỗi người không có con đường nào khác là phải tự mình tiến hành tập luyện thể dục thể thao

Như Bác Hồ đã nói: "Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời

sống mới, việc gì cũng cần có sức khoẻ mới thành công" và "Dân cường thì nước mới thịnh" Vậy nên: "Luyện tập TDTT, bồi bổ sức khoẻ là bổn phận của người dân yêu nước" Và "Muốn lao động sản xuất tốt, công tác học tập tốt thì cần phải có sức khoẻ, muốn giữ gìn sức khoẻ thì nên thường xuyên tập TDTT" Từ nhận thức được vai trò to lớn của TDTT đối với con người mà

Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng công tác giáo dục thể chất là một bộ phận quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng Mục đích cao quý của

xã hội ta là "Tất cả vì con người và tạo nên mọi khả năng phát triển cho con

người Con người vừa là chủ thể xã hội, vừa là động lực phát triển nền kinh

tế - xã hội, như tinh thần Nghị quyết TW7 đã xác định"

Trước yêu cầu đó TDTT được xem như là một bộ phận của nền văn hoá, là phương tiện giáo dục chuyên biệt, góp phần giáo dục và phát triển toàn diện nhân cách thế hệ trẻ Việt Nam Nền TDTT của chúng ta hiện nay được sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước, các điều kiện kinh tế - xã

hội từng bước ổn định và phát triển tạo cho nền TDTT của chúng ta có dịp thuận lợi để tổng kết các kinh nghiệm về tổ chức, quản lý và học hỏi các thành tựu khoa học thế giới, sáng tạo áp dụng và việc giáo dục thể chất, huấn luyện TDTT, phong trào TDTT quần chúng Đặc biệt trong những năm gần đây, công tác giáo dục thể chất ở nhà trường phổ thông được các cấp từng bước quan tâm thích đáng, có thể nói phong trào giáo dục thể chất cũng như phát triển TDTT lực lượng học sinh phổ thông là lực lượng nòng cốt Bởi vì nói đến thế hệ trẻ là nói đến một phạm trù tương lai, những người là trẻ em hôm nay sẽ là những chủ nhân ngày mai của đất nước Do đó việc phát triển thể lực và nâng cao thành tích thể thao cho các em học sinh ở trường phổ thông là vấn đề được Đảng và Nhà nước ta quan tâm, vì thế việc tổ chức cho học sinh tập luyện nâng cao sức khoẻ, phát triển toàn diện là nhiệm vụ của nhà trường

Điền kinh là một trong những môn thể thao cơ bản của TDTT, là môn

dễ học, dễ vận dụng được tất cả các đối tượng học sinh, sinh viên tham gia tập luyện Tập luyện điền kinh không chỉ có tác dụng nâng cao sức khoẻ cho người tập mà còn là cơ sở để phát triển các tố chất thể lực: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền và sự mềm dẻo khéo léo Chính vì vậy mà điền kinh phổ biến trong các trường phổ thông và được coi là môn học chính trong chương trình giáo dục thể chất của các trường phổ thông

Điền kinh là môn thể thao có lịch sử từ lâu đời nhất, được ưa chuộng

và phổ biến rộng rãi trên thế giới Ngày nay điền kinh trở thành môn mũi nhọn, phong trào tập luyện và thi đấu điền kinh phát triển rầm rộ ở khắp mọi nơi, nội dung thi đấu các môn điền kinh ngày một phong phú hơn, các cuộc đua tài độ sức cũng ngày một được nâng cao, hấp dẫn, sôi nổi hơn Điền kinh

trở thành một nội dung thi đấu chủ yếu của thế vận hội Olimpic (4 năm được

tổ chức một lần) Điền kinh bao gồm nhiều môn, trong đó môn nhảy xa là

môn được tập luyện và thi đấu rộng rãi nhất trong các trường phổ thông

Trong các Hội khoẻ Phù Đổng từ cấp trường đến cấp Trung ương đều có thi

đấu nhảy xa, và các em học sinh đã lập được nhiều thành tích đáng khen ngợi Tuy nhiên thành tích nhảy xa của học sinh nước ta so với thành tích của học sinh các nước trên thế giới còn ở mức chênh lệnh quá lớn So với thành tích của học sinh cùng độ tuổi trong khu vực thì ở mức độ khiêm tốn Việc giảng dạy môn nhảy xa nói chung và nhảy xa "kiểu ngồi" nói riêng trong nhiều năm qua đã được chú trọng, và đạt kết quả nhất định, song còn phải phấn đấu nhiều hơn nữa mới đáp ứng được với phong trào ngày càng mạnh mẽ Chúng ta biết rằng cũng như các môn thể thao khác, nhảy xa đòi hỏi sự căng thẳng rất lớn của hệ thống thần kinh, cơ bắp của con người Thông qua tập luyện và thi đấu môn nhảy xa, cơ thể con người ngày càng hoàn thiện hơn Tập luyện nhảy xa có tác dụng rất lớn trong việc phát triển các tố chất thể lực, nâng cao khả năng tập trung sức, tự chủ và rèn luyện lòng dũng cảm, tính kiên trì và khắc phục khó khăn trong tập luyện Thông qua các bài tập kỹ thuật của chạy đà và dậm nhảy, làm tăng cường và phát triển các tố chất sức nhanh, sức mạnh và sức mạnh tốc độ của người tập Thực hiện tốt các kỹ thuật trên không và rơi xuống đất, đã rèn luyện được sự khéo léo, tính chính xác, nâng cao khả năng phối hợp vận động, giúp cho người tập nâng cao sức khoẻ cả về thể chất lẫn tinh thần, phục vụ đắc lực cho lao động sản xuất và chiến đấu

Trong quá trình học tập, để có sự tập luyện và tiếp thu kỹ thuật một cách tốt nhất thì phải áp dụng tập luyện các bài tập bổ trợ, mà các bài tập bổ trợ càng đa dạng, phong phú thì càng giúp cho người tập tiếp thu kỹ thuật chính xác và nhanh hơn, đặc biệt có cảm giác tốt khi hoạt động và khi đó sẽ đạt thành tích cao

Chính vì vậy nghiên cứu áp dụng các bài tập bổ trợ để nâng cao thành tích nhảy xa "kiểu ngồi" là công việc rất cần thiết nhằm làm phong phú thêm phương tiện giáo dục thể chất, và qua đó phát hiện bồi dưỡng những học sinh

có năng khiếu TDTT nói chung và môn nhảy xa nói riêng, để tham gia thi đấu ở quận, huyện, tỉnh, toàn quốc, góp phần bồi dưỡng mầm non TDTT cho địa phương và đất nước

Tuy nhiên, ở nước ta việc nghiên cứu áp dụng các phương tiện, phương pháp tập luyện tiên tiến, các thành tựu khoa học vào giảng dạy còn hạn chế, chưa được phát động đồng loạt Đặc biệt là ở các trường phổ thông trong điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, phương tiện tập luyện còn thô

sơ, đơn giản Vì vậy mà cho tới nay việc áp dụng các phương pháp học mới nhằm nâng cao trình độ thể lực + thành tích cho học sinh đang còn rất ít được sử dụng Quá trình tập luyện các bài tập TDTT đang theo một chương trình rập khuôn, chưa có tính sáng tạo để cải tiến hình thức, phương pháp giảng dạy cho giáo viên cũng như sự tiếp thu lĩnh hội các tri thức kỹ năng kỹ xảo cho người học Cũng vì thế mà ở học sinh chưa có tính tự giác cao trong tập luyện đã làm hạn chế một phần sự phát triển thể chất + thành tích học tập của các em Vì vậy mà để góp phần vào sự nghiệp khoa học của nước nhà và

để góp một phần nhỏ nào đó giải quyết các khó khăn trên Thì vấn đề đặt ra cho chúng tôi là nghiên cứu đưa ra một số bài tập để sắp xếp nội dung học tập sao cho phù hợp với trình độ của các em và điều kiện thực tế để nhằm nâng cao thành tích nhảy xa "kiểu ngồi" trong chương trình giảng dạy ở các trường phổ thông

Xuất phát từ mục đích trên, chúng tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài:

"Nghiên cứu áp dụng một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa kiểu ngồi cho học sinh Nam trường PTTH Phan Thúc Trực - Yên Thành - Nghệ An"

II MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu lựa chọn các bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa "kiểu ngồi" cho học sinh Nam trường PTTH Phan Thúc Trực - Yên Thành - Nghệ An

Thông qua quá trình điều tra sư phạm để áp dụng các bài tập bổ trợ vào một số đối tượng nghiên cứu và với kết quả nghiên cứu của đề tài này mong được đóng góp vào sự nghiệp khoa học, làm phong phú thêm phương tiện giáo dục thể chất, giúp cho quá trình giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh đạt kết quả cao

Tập các bài tập bổ trợ giúp cho quá trình học tập, học sinh tiếp thu kỹ thuật và thể lực nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa "kiểu ngồi"

2 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

Để tiến hành giải quyết đề tài này, chúng tôi đặt ra 2 nhiệm vụ nghiên cứu như sau:

2.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận khoa học và thực tiễn để lựa chọn các

bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa "kiểu ngồi" cho học sinh Nam trường PTTH Phan Thúc Trực - Yên Thành - Nghệ An

2.2 Nghiên cứu áp dụng một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành

tích môn nhảy xa "kiểu ngồi" cho học sinh Nam trường PTTH Phan Thúc Trực - Yên Thành - Nghệ An

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Để giải quyết các nhiệm vụ của đề tài này chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

3.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu:

Trong quá trình nghiên cứu đề tài chúng tôi đã sử dụng các tài liệu sau đây để tham khảo:

- Sách lý luận và phương pháp giáo dục thể chất

Trong quá trình thực tập ở trường chúng tôi đã sử dụng phương pháp

quan sát quá trình sư phạm (dự giờ các thầy giáo, cô giáo) Nhất là trong

thời gian học môn nhảy xa, qua đó chúng tôi đã rút ra những kinh nghiệm thực tế và kết hợp với lý luận khoa học để lựa chọn một số bài tập bổ trợ mang tính giải pháp nhằm nâng cao thành tích

3.3 Phương pháp toán học thống kê:

Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi sử dụng phương pháp này để xử

lý số liệu và đánh giá hiệu quả của việc ứng dụng các bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn Bao gồm các công thức toán học thống kê sau:

- Công thức tính giá trị trung bình cộng:

Trong đó: X là giá trị trung bình cộng

xi là giá trị thành tích của từng học sinh

n là số lượng cá thể

Công thức tính phương sai:

B A

n n

X X

III TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

1 THỜI GIAN NGHIÊN CỨU

Đề tài này được tiến hành nghiên cứu từ ngày 20/10/2002 - 15/05/2003 và được tiến hành qua 3 giai đoạn sau:

1.1 Giai đoạn 1: Từ ngày 20/10/2002 - 20/12/2002, đọc tài liệu, lựa

chọn đề tài, xây dựng đề cương và giải quyết nhiệm vụ 1

1.2 Giai đoạn 2: Từ ngày 20/12/2002 - 10/04/2003: Thu thập, tính

toán, xử lý số liệu và phân tích các số liệu thu được, giải quyết nhiệm vụ 2

1.3 Giai đoạn 3: Từ ngày 10/04/2003 - 15/05/2003: Hoàn thành đề

tài chuẩn bị bảo vệ

2 ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU:

Để giải quyết nhiệm vụ của đề tài, chúng tôi tiến hành nghiên cứu trên

30 em học sinh Nam lớp 10H1 - Trường PTTH Phan Thúc Trực - Yên Thành

- Nghệ An

3 ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU:

Để giải quyết đề tài này, chúng tôi tiến hành nghiên cứu tại trường Đại học Vinh và trường PTTH Phan Thúc Trực - Yên Thành - Nghệ An

4 DỤNG CỤ NGHIÊN CỨU:

Trong quá trìnhnghiên cứu, chúng tôi đã sử dụng một số dụng cụ cần thiết để cho học sinh tập luyện như: Thước dây, bóng chuyền, dây nhảy, đồng hồ bấm giây, hố nhảy v.v

IV PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

A Phân tích nhiệm vụ 1:

Nghiên cứu cơ sở lý luận khoa học và thực tiễn để lựa chọn các bài tập

bổ trợ nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa "kiểu ngồi" cho học sinh Nam trường PTTH Phan Thúc Trực - Yên Thành - Nghệ An

Để đưa ra được một số bài tập bổ trợ vừa hợp lý, vừa đạt hiệu quả và không ảnh hưởng xấu tới sự phát triển cơ thể của học sinh thì chúng ta cần phải hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý, cấu trúc giải phẫu của học sinh lứa tuổi này

Lứa tuổi PTTH đó là giai đoạn kết thúc tuổi thiếu niên và là giai đoạn đầu của tuổi thanh niên, ở giai đoạn này các em có một số đặc điểm về mặt tâm lý và giải phẫu sinh lý như sau:

1 ĐẶC ĐIỂM VỀ MẶT TÂM LÝ, GIẢI PHẪU SINH LÝ:

1.1 Về mặt tâm lý:

Ở lứa tuổi này quá trình tăng trưởng cơ thể của các em chưa kết thúc Mặc dù hoạt động thần kinh cao cấp của các em đã đến lúc phát triển cao, nhưng ở một số em vẫn phần nào hưng phấn mạnh hơn ức chế, dễ có những phản ứng thiếu kìm hãm cần thiết, do đó dễ làm rối loạn sự phối hợp vận động Tính tình, trạng thái tâm lý ở lứa tuổi này cũng hay thay đổi, có lúc rất tích cực, hăng hái, nhưng có lúc lại buồn chán, tiêu cực Ngay ở tuổi này các

em cũng còn hay đánh giá quá cao năng lực của mình, mới chạy bao giờ cũng dốc hết sức ngay, mới tập tạ bao giờ cũng muốn cử tạ nặng ngay, các

em thường ít chú ý khởi động đầy đủ, như thế rất dễ tốn sức, hay dễ xẩy ra chấn thương và chính điều đó đôi lúc làm ảnh hưởng không tốt trong tập luyện TDTT

Nguyên lý phát triển trong triết học Mác-Lênin thừa nhận, sự phát triển là quá trình biến đổi của sự vật từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức

tạp Đó là quá trình nảy sinh cái mới trên cơ sở cái cũ do sự đấu tranh giữa các mặt đối lập nằm ngay trong bản thân sự vật hiện tượng Sự phát triển tâm

lý gắn liền với sự xuất hiện những đặc điểm mới về chất - những cấu tạo tâm

lý mới ở những giai đoạn lứa tuổi nhất định Như vậy, sự phát triển tâm lý của con người gắn liền với sự hoạt động của con người trong đời sống thực tiễn phụ thuộc chủ yếu vào một dạng hoạt động chủ đạo

Vì vậy, khi tiến hành công tác giáo dục thể chất cho các em ở lứa tuổi này không chỉ yêu cầu học sinh thực hiện đúng, nhanh những bài tập dưới sự chỉ dẫn trực tiếp của giáo viên mà còn phải chú ý, uốn nắn, luôn nhắc nhở và chỉ đạo, định hướng và động viên các em hoàn thành nhiệm vụ, kèm theo khen thưởng để có sự khuyến khích động viên, nói cách khác phải dạy các

em biết cách học, tự rèn luyện thân thể

Bên cạnh đó thì trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần phải động viên, khuyến khích những em học kém, tiếp thu còn chậm, phải khuyến khích hướng dẫn các em tập luyện tốt, lấy động viên thuyết phục là phương pháp chính, chứ không phải là gò ép, đe doạ Qua đó tạo được hứng thú trong tập luyện để tạo nên sự phát triển cân đối với từng học sinh và góp phần giáo dục cho các em thành người có tính kiên cường, biết tự kiềm chế

và có ý chí

1.2 Về mặt giải phẫu sinh lý

Lứa tuổi PTTH là lứa tuổi đầu thanh niên, là thời kỳ đạt được sự trưởng thành về mặt thể lực, nhưng sự phát triển cơ thể còn kém so với sự phát triển cơ thể của người lớn Có nghĩa là ở lứa tuổi này cơ thể các em đang phát triển mạnh, khả năng hoạt động của các cơ quan và các bộ phận cơ thể được nâng cao Cụ thể là:

* Hệ vận động:

- Hệ xương: Ở lứa tuổi này phát triển một cách đột ngột về chiều dài, chiều dày, đàn tích xương giãn, độ giảm xương do hàm lượng Magic, Photpho, Canxi trong xương tăng Quá trình cốt hoá xương ở các bộ phận chưa hoàn tất Chỉ xuất hiện sự cốt hoá ở một số bộ phận như mặt (cột xương sống) Các tổ chức sụn được thay thế bằng mô xương nên cùng với sự phát triển chiều dài của xương cột sống thì khẳnng biến đổi của cột sống không giảm mà trái lại tăng lên có xu hướng cong vẹo Vì vậy mà trong quá trình giảng dạy cần tránh cho học sinh tập luyện với dụng cụ có trọng lượng quá nặng và các hoạt động gây chấn động quá mạnh

- Hệ cơ: Ở lứa tuổi này cơ của các em phát triển với tốc độ nhanh để đi đến hoàn thiện, nhưng phát triển không đều và chậm hơn so với hệ xương

Cơ to phát triển nhanh hơn cơ nhỏ, cơ chi trên phát triển nhanh hơn cơ chi dưới Khối lượng cơ tăng lên rất nhanh, đàn tích cơ tăng không đều, chủ yếu

là nhỏ và dài Do vậy khi cơ hoạt động chóng dẫn đến mệt mỏi Vì vậy khi tập luyện giáo viên giảng dạy cần chú ý phát triển cơ bắp cho các em

* Hệ thần kinh:

Ở lứa tuổi này hệ thống thần kinh trung ương đã khá hoàn thiện, hoạt động phân tích trên vỏ não về tri giác có định hướng sâu sắc hơn Khả năng nhận hiểu cấu trúc động tác và tái hiện chính xác hoạt động vận động được nâg cao Ngay từ tuổi thiếu niên đã diễn ra quá trình hoàn thiện cơ quan phân tích và những chức năng vận động quan trọng nhất, nhất là các cảm giác bản thể trong điều kiện động tác Ở lứa tuổi này học sinh không chỉ học các phần động tác vận động đơn lẻ như trước (chạy, nhảy, bật, bay và chạm đất khi nhảy, ném tại chỗ hoặc có đà ) mà chủ yếu là từng bước hoàn thiện ghép những phần đã học trước thành các liên hợp động tác tương đối hoàn chỉnh,

ở các điều kiện khác nhau, phù hợp với đặc điểm của từng học sinh Vì vậy khi giảng dạy cần thay đổi nhiều hình thức tập luyện, vận dụng các hình thức trò chơi, thi đấu để hoàn thành tốt những bài tập đã đề ra

* Hệ hô hấp:

Ở lứa tuổi này phổi các em phát triển mạnh nhưng chưa đều, khung ngực còn nhỏ, hẹp nên các em thở nhanh và nông, không có sự ổn định của dung tích sống, không khí, đó chính là nguyên nhân làm cho tần số hô hấp của các em tăng cao khi hoạt động và gây hiện tượng thiếu ô xi, dẫn đến mệt mỏi

Từ những đặc điểm tâm sinh lý đó để lựa chọn một số bài tập bổ trợ trên căn bản khối lượng, cường độ phù hợp với lứa tuổi học sinh PTTH, đặc biệt khi áp dụng các bài tập bổ trợ cần căn cứ vào đặc điểm, tình hình tiếp thu kỹ thuật và đặc điểm thể lực phù hợp với khối lượng vận động Đồng thời điều chỉnh thời gian tập luyện cho phù hợp tâm sinh lý của học sinh để cho quá trình giảng dạy đạt kết quả cao, giúp cho các em học sinh trở thành con phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần Đồng thời nâng cao kết quả học tập và phần nào lôi cuốn các em hăng say tham gia tập luyện và thi đấu ở trường phổ thông

2 NGUYÊN LÝ KỸ THUẬT CỦA MÔN NHẢY XA

Theo cơ học, một vật được bắn trong chân không với vận tốc ban đầu

V0, góc độ bay hợp với mặt phẳng ngang là  thì độ bay xa S được tính theo

g

V02sin 2 

Trong đó: g là gia tốc rơi tự do

V0 là vận tốc bay ban đầu

 là góc độ bay

S là độ bay xa (thành tích)

Từ công thức này và trong thực tế của môn nhảy xa, muốn đưa được

cơ thể vượt qua một khoảng xa nhất là phải đưa tổng trọng tâm cơ thể bay được một khoảng xa nhất

Có nghĩa là độ bay xa của trọng tâm cơ thể phụ thuộc vào bình

phương tốc độ bay ban đầu và sin 2 lần góc độ bay (g là hằng số) cho nên

yếu tố V0 và  là 2 yếu tố quyết định tới độ bay xa của lần nhảy

Chúng ta biết rằng muốn đạt thành tích cao trong môn nhảy xa, điều

cơ bản là cần kéo dài giai đoạn bay, bằng cách chạy lấy đà chuẩn xác và giậm nhảy tích cực Bởi vì trong nhảy xa thành tích phụ thuộc vào tốc độ bay ban đầu, góc độ bay và lực cản của không khí Góc độ bay ban đầu được tạo bởi tốc độ nằm ngang và tốc độ thẳng đứng, do đó góc độ bay nhỏ (23 - 260

)

Và chính V0 (tốc độ bay ban đầu) là véc tơ biểu thị đường đi của hợp lực đó,

nó được biểu diễn ở hình vẽ bên

Trong đó: V0 là tốc độ bay ban đầu

V1 là tốc độ giậm nhảy

V2 là tốc độ chạy đà

Trong môn nhảy xa thì sau khi giậm nhảy cơ thể bay theo một góc độ nào đó, song do ảnh hưởng của trọng lực nên cơ thể đồng thời di chuyển xuống dưới với gia tốc 9,8m/s Vì vậy mà chúng ta có thể kết luận rằng, tốc

độ bay ban đầu của người nhảy là nhân tố chủ yếu đầu tiên quyết định đến

V 1

V 0

V 2

thành tích môn nhảy xa Trong đó V0 tỷ lệ thuận với tốc độ chạy đà (sức nhanh) và tốc độ giậm nhảy (sức mạnh) Quỹ đạo bay hợp lý và sự tiếp đất của cơ thể hợp lý để đảm bảo tốt thành tích đã đạt được Đó chính là biểu hiện của sự hoàn thiện kỹ thuật Do vậy khi giảng dạy, giáo viên phải lựa chọn những bài tập và sử dụng phương pháp giảng dạy thích hợp, sử dụng các bài tập bổ trợ phong phú để phát triển các tố chất thể lực và hoàn thiện

kỹ thuật, giúp cho học sinh phát huy hết khả năng của mình, từ đó đạt được thành tích tốt nhất

3 KỸ THUẬT NHẢY XA "KIỂU NGỒI"

Kỹ thuật nhảy xa "kiểu ngồi" là một hoạt động không có chu kỳ, bao gồm nhiều động tác liên kết với nhau một cách chặt chẽ và phức tạp: Từ chạy lấy đà, giậm nhảy, bay trên không và kết thúc là rơi xuống đất

Kỹ thuật nhảy xa "kiểu ngồi" gồm có 4 giai đoạn:

- Giai đoạn chạy đà

- Giai đoạn giậm nhảy

- Giai đoạn trên không

- Giai đoạn tiếp đất

3.1 Giai đoạn chạy đà:

- Nhiệm vụ: Tạo cho người nhảy đạt được tốc độ nằm ngang lớn nhất

và tạo điều kiện tốt cho giai đoạn giậm nhảy

* Cự ly toàn đà: Căn cứ vào nhiệm vụ của chạy đà là tạo ra tốc độ

nằm ngang lớn nhất, nên cự ly đà phải đảm bảo phát huy được tốc độ cao nhất Song tuỳ thuộc vào khả năng, trình độ, sức khoẻ của vận động viên mà

cự ly toàn đà của Nam từ 30 - 35m, cửa Nữ từ 25 - 30m

+ Kỹ thuật chạy đà: Kỹ thuật chạy đà có thể chia làm 2 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Từ vạch xuất phát tới 4 bước cuối cùng

Nhiệm vụ: Tạo ra tốc độ khởi điểm để nhanh chóng bắt được tốc độ cao

Kỹ thuật chạy đà có 2 tư thế chuẩn bị cho chạy đà: Tư thế cố định và

tư thế di động

Tư thế cố định: Người chạy đứng chân trước chân sau vạch xuất phát

Tư thế di động: Người chạy có thể đi bộ nhẹ nhàng 2, 3 bước rồi bắt đầu chạy hoặc nhảy bước kép tại chỗ, rồi bắt đầu chạy

Kỹ thuật chạy đà ở giai đoạn 1 giống như kỹ thuật chạy tăng tốc độ trong chạy cự ly ngắn, kết thúc gai đoạn 1 phát huy được tốc độ cao nhất

Giai đoạn 2: 4 bước cuối cùng

Nhiệm vụ: Giữ vững và tăng cường tốc độ nằm ngang chuẩn bị tích cực cho giậm nhảy

Kỹ thuật 4 bước cuối cùng về nhịp điệu và độ dài có thay đổi, thân người đứng thẳng hoặc hơi ngả về trước, vẫn chạy bằng nửa bàn chân trên 4 bước cuối cùng dài hơn các bước trước đó, kể từ ván giậm nhảy: Bước 1 ngắn nhất, bước 2 dài, bước 3 ngắn hơn bước 4

Kỹ thuật 4 bước cuối cùng: Đưa nhanh, đưa mạnh, tích cực là là mặt đất, tiếp xúc ván gần điểm dọi trọng tâm cơ thể, mục đích là không để giảm tốc độ nằm ngang

3.2 Giai đoạn giậm nhảy

- Nhiệm vụ: Trên cơ sở giữ vững và lợi dụng tốc độ nằm ngang, tạo ra tốc

độ thẳng đứng để có được tốc độ bay ban đầu lớn nhất và góc độ bay hợp lý

* Thời kỳ đưa đặt chân gậm nhảy

Đây chính là bước cuối cùng trong kỹ thuật chạy đà Song chạy đà và giậm nhảy có quan hệ mật thiết với nhay Vì vậy, khi phân tích giai đoạn giậm nhảy, người ta phải phân tích cả thời kỳ đặt chân giậm nhảy để làm nền tảng cơ sở cho giai đoạn giậm nhảy

* Thời kỳ hoãn xung

Sau khi chống đất, chân giậm hơi gấp ở khớp gối để giảm chấn động, đồng thời làm căng các nhóm cơ chuẩn bị tích cực cho giai đoạn co cơ Khi kết thúc giai đoạn hoãn xung góc độ giữa đùi và cẳng chân là 140 - 1500

* Thời kỳ giậm nhảy:

+ Động tác chân: Sau khi trọng tâm cơ thể vượt qua điểm chống đó là bắt đầu động tác giậm nhảy, nhanh chóng duỗi hết các khớp hông, gối, cổ chân Góc độ giâm nhảy 70 - 750 Song song với chân giậm là sự đánh lăng tích cực của chân lăng Đùi chân lăng tích cực lăng mạnh ra trước và lên trên, cẳng chân thả lỏng gần như vuông góc với đùi Lúc đùi chân lăng song song với mặt đất cũng là lúc kết thúc giậm nhảy, chân giậm rời khỏi mặt đất

+ Động tác tay: Trước khi đặt chân giậm nhảy thì hai tay đánh như trong chạy ngắn Đến thời kỳ giậm nhảy thì 2 tay thay đổi phương hướng Tay cùng bên chân giậm đánh từ sau ra trước lên trên và hơi vào trong Tay cùng bên với chân lăng đánh từ trước ra sau sang ngang và hơi ra ngoài (cánh tay và cẳng tay gần như vuông góc), khi đánh tay chủ động nâng vai lên cao là kết thúc giậm nhảy (hai tay dừng đột ngột) Lúc đánh tay, khuỷu tay bên chân giậm hơi thu vào trong, còn tay bên chân lăng lại đưa ra ngoài về phía sau

3.3 Giai đoạn trên không

* Thời kỳ bước bộ:

Sau khi kết thúc giậm nhảy, chân giậm vừa rời đất cũng là lúc kết thúc động tác đánh lăng của chân lăng và lúc này chân lăng dừng đột ngột ở tư thế: Tay bên chân giậm ở phía trước, cánh tay song song với mặt đất, ngang vai thì dừng lại, cẳng tay vuông góc với cánh tay Quá trình thực hiện động tác bước bộ 1/3 đoạn đường bay, lúc này tay và chân lăng vẫn giữ nguyên như lúc giậm nhảy Chân giậm nhảy xong được giữ ở phía sau, thân người hơi thẳng hoặc hơi ngã về phía sau Mục đích của các động tác trong quá

trình thực hiện động tác bước bộ như trên là nhằm giữ thăng bằng cho cơ thể Nếu thân trên quá gập về trước thì cơ thể mất thăng bằng, vì thế dễ bị đổ nhào về phía trước

* Thời kỳ thực hiện kỹ thuật bước nhảy:

Sau khi thực hiện động tác bước bộ, đùi chân lăng vẫn tiếp tục nâng cao, thân người vẫn giữ thẳng, 2 tay hơi đưa lên trên về trước, chân giậm nhảy xong được thả lỏng, còn giữ lại ở phía sau, sau đó gấp lại và thu về trước đưa lên cao, dần dần gập chân lăng và khép lại hình thành động tác

"kiểu ngồi" ở trên không Sau đó 2 chân tiếp tục đưa lên cao, hóp bụng, thân trên gập nhiều về trước giống như động tác ngồi xổm thu gọn trên không

* Thời kỳ chuẩn bị tiếp đất:

Từ tư thế ngồi xổm trên không, khi chân tiếp đất hai cẳng chân duỗi thẳng nâng cao và duỗi ra trước để chuẩn bị tiếp đất ở điểm xa nhất

3.4 Giai đoạn tiếp đất:

Giai đoạn tiếp đất được tính từ lúc một bộ phận của cơ thể tiếp đất đến lúc cơ thể dừng lại

Kỹ thuật tiếp đất: Tiếp đất đầu tiên là 2 chân, cho nên khi 2 chân vừa

tiếp đất phải nhanh chóng đánh mạnh 2 tay ra sau, sau đó tiếp tục vòng lên trên đưa ra trước, đồng thời nhanh chóng gập ở 2 gối để giảm chấn động, theo quán tính tiếp tục đưa cơ thể về trước Mục đích của động tác đánh 2 tay

ra phía sau là nhằm để tiếp tục di chuyển trọng tâm cơ thể về phía trước Khi đưa 2 tay di chuyển về phía trước là để tiếp tục giữ thăng bằng, chống đỡ không cho cơ thể lao về phía trước

4 CƠ SỞ SINH LÝ, LÝ LUẬN CỦA TỐ CHẤT SỨC MẠNH TỐC ĐỘ

4.1 Cơ sở sinh lý

Sức mạnh là khả năng khắc phục một lực cản hoặc một trọng tải nào

- Chế độ co cơ của các đơn vị vận động

- Chiều dài ban đầu của sợi cơ trước lúc co

Khi số lượng sợi cơ co tối đa, các sợi cơ đều co theo một chế độ co cứng và chiều dài ban đầu của sợi cơ là chiều dài tối ưu thì cơ sẽ co với lực tối đa, lực đó gọi là sức mạnh tối đa, nó thường đạt được khi co cơ tĩnh Sức mạnh tối đa của 1 cơ phụ thuộc vào số lượng sợi cơ và thiết diện ngang của sợi cơ Sức mạnh tối đa tính trên thiết diện ngang của cơ được gọi là sức mạnh tuyệt đối của cơ Bình thường sức mạnh đó bằng 0,5 - 1kg/1cm2 Sức mạnh tuyệt đối còn gọi là sức mạnh tối đa, đó là sức mạnh cơ của một con người khi cơ co tích cực, nghĩa là co cơ với sự tham gia của ý thức, nó chịu ảnh hưởng của các nhóm cơ sau:

* Các yếu tố ở trong cơ ngoại vi:

+ Điều kiện cơ học của sự co cơ: Như cánh tay đòn của lực co cơ, góc tác động của lực co cơ với điểm bám trên xương

+ Chiều dài ban đầu của cơ

+ Thiết diện ngang (độ dày của cơ)

+ Đặc điểm cấu tạo của các sợi cơ chứa trong cơ

* Yếu tố thần kinh trung ương điều khiển sự co cơ:

Yếu tố thần kinh trung ương điều khiển sự co cơ và phối hợp hoạt động giữa các cơ, trước tiên là khả năng, chức năng của nơron thần kinh vận động, tức là mức phát xung động với tần số cao, hệ thần kinh phải gây hưng phấn ở nhiều nơron vận động, hưng phấn đó không quá lan rộng để

không gây hưng phấn cho các cơ đối kháng tạo điều kiện cho các cơ chủ yếu phát huy hết sức mạnh

Trong giảng dạy và huấn luyện thể thao cần chú ý đến cơ chế cải thiện sức mạnh bằng cách tiến hành các bài tập động lực rồi sau đó tập các bài tập tĩnh lực Trong thực tế hoạt động thường kết hợp cả 2 hình thức co cơ: Co cơ đẳng trương và co cơ đẳng trường

Cơ sở sinh lý cơ bản để phát triển sức mạnh là phải tạo ra nhiều đơn vị vận động tham gia vào quá trình vận động có thể dùng phương pháp lặp lại, nghĩa là năng lặp lại vật nặng với trọng tải tăng dần Khi dùng phương pháp lặp lại ít hiệu quả thì dùng phương pháp căng cực hãm ưu tiên dùng trọng lượng nặng phối hợp với trọng lượng nhẹ sẽ cải thiện được cơ bắp của người tập

Mặt khác, ở lứa tuổi PTTH sự phát triển về hình thể đã hoàn thiện xong, kích thước não và hành tuỷ đã đạt đến mức người lớn Ở lứa tuổi này sức mạnh cơ bắp phát triển với nhịp độ nhanh, các năm sau sức mạnh sẽ phát triển chậm lại nếu không được tập luyện Vì vậy chúng ta phải có các bài tập hợp lý nhằm duy trì và phát triển sức mạnh cơ bắp cho các em để các em có được một cơ thể khoẻ mạnh, cân đối Tuy nhiên, nếu tập luyện nóng vội rút ngắn giai đoạn, sử dụng các bài tập chuyên môn hẹp cũng gây ra những ảnh hưởng xấu, nên những bài tập phát triển toàn diện với số lượng vận động tối

ưu phải được ưu tiên sử dụng trong các chương trình giảng dạy