PHÂN TÍCH ưu điểm và KHUYẾT tật của cơ CHẾ THỊ TRƯỜNG LIÊN hệ THỰC TIỄN VIỆT NAM”

Từ đó liên hệ thực tế đến Việt Nam, vai trò và giải pháp của Nhà nước trong việc phát huy ưu điểm và khắc phục khuyết tật của nền kinh tế thị trường, đặc biệt là trong bỗi cảnh hội nhập

ĐÈ TÀI 2:PHÂN TÍCH ƯU ĐIỄM VÀ KHUYẾT TẬT CỦA x

CƠ CHÉ THỊ TRƯỜNG LIÊN HỆ THỰC TIẾN VIỆT NAM”

Giảng viên hướng dẫn : ThS Phạm Thanh Hiền Sinh viên thực hiện : Tạ Phương Thảo

Lớp : K23KDQTA

Mã sinh viên : 23A4050335

Hà nội, ngày 13 tháng 06 năm 2021

——————^-*>:‹«>*‡+ec—=-t———

Page | 1

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

Chương I: CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG, NÊN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ

CÁC ƯU ĐIÊM - KHUYẾT TẬT CỦA NÓ - 2 2222122122112 1x6 5

1 Cơ chế thị trường và nên kinh tế thị trường 2n re 5

JITN.‹ nn n6 .ă.ă acc 5 P.1 anh ổn 5

2 Những ưu điểm và khuyết tật của nền kinh tế thị trường §

VIỆC ĐẺ RA CÁC GIẢI PHÁP ĐẺ PHÁT TRIÊN KINH TẾ VÀ KHẮÁC PHỤC NHỮNG KHUYẾT TẬT CỦA NÈN KINH TẺ THỊ TRƯỜNG 19 KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

CÁC TỪ VIẾT TẮT

1 FDI: Forelgn Direct Investment

Đầu tư trực tiếp nước ngoài

2 GDP: Gross Domestic Product

1 Tính cấp thiết của đề tài

Từ khi có khái niệm "kinh tế" thì kinh tế đã có khuyết tật Bất cứ nền

kinh tế hay mô hình kinh tế nào cũng có những ưu việt và những khuyết tật của nó Cơ chế thị trường tự phát sinh và phát triển cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường Ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hóa thì ở

đó có thị trường và có cơ chế thị trường hoạt động

Kinh tế thị trường có những ưu điểm và tác dụng mà không cơ chế

nào hoàn toàn có thê thay thê được Kinh tế thị trường là cơ chế tốt nhất

điều tiết nền kinh tế thị trường, tuy nhiên kinh tế thị trường cũng có

những khuyết tật vốn có của nó Đối với nước ta, dù là kinh tế có yếu tố

thị trường thì vấn đề giữ vững ồn định chính trị - xã hội, độc lập chủ

quyền, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh vẫn

phải là nhiệm vụ sô một

Chính vì vậy, em đã chọn đê tài tiêu luận: “ Phân fích u điềm và

khuyết tật của cơ chế thị trường Liên hệ thực tiên Việt Nam” đề nghiên

cứu về cơ chê thị trường và nên kinh tê thị trường, từ đó nêu lên vai trò

của Nhà nước và giải pháp đề phát triển nên kinh tế thị trường

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu, nắm chắc khái niệm, đặc trưng cùng với những ưu —

khuyết tật của cơ chế thị trường và nền kinh tế thị trường Từ đó liên hệ

thực tế đến Việt Nam, vai trò và giải pháp của Nhà nước trong việc phát

huy ưu điểm và khắc phục khuyết tật của nền kinh tế thị trường, đặc biệt là

trong bỗi cảnh hội nhập và toàn cầu hóa đất nước và khi Việt Nam vừa

phòng chống đại dịch Covid — 19 vừa đây mạnh phát triển kinh tế - xã hội

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Cơ chế thị trường, nền kinh tế thị trường và

những ưu điểm, khuyết tật của kinh tế thị trường

Phạm vi nghiên cứu: nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

4 Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lí luận: quan điểm của chủ nghĩa Mác — Lênin, các chính sách

của Nhà nước đối với việc phát triển kinh tế

Phương pháp nghiên cứu: phương pháp biện chứng duy vật kết hợp với các phương pháp: logic kết hợp với lịch sử, phân tích và tông hợp, số

liệu, thống kê

Ý nghĩa: giúp làm sáng tỏ và khái quát lại những điều cơ bản về cơ chế thị trường và ưu — khuyết của kinh tế thị trường Vận dụng lí luận để liên hệ đến thực trạng Việt Nam Có thể dùng làm đề tài nghiên cứu, tài

liệu tham khảo thêm về nên kinh tế thị trường

Chương Ï

CƠ CHÉ THỊ TRƯỜNG, NÈN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ CÁC ƯU

ĐIỀM - KHUYẾT TẬT CỦA NÓ

1 Cơ chế thị trường và nền kinh tế thị trường

1.1 Khải niệm

Cơ chế thị trường là hệ thống các quan hệ kinh tế mang đặc tính tự

điều chỉnh các cân đối của nên kinh tế theo yêu cầu của các quy luật kinh

là một bàn tay vô hình có khả năng tự điều chỉnh các quan hệ kinh té

Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế được vận hành theo cơ chế thị

trường Đó là nền kinh tế hàng hóa phát triển cao, ở đó mọi quan hệ sản

xuất và trao đổi đều được thông qua thị trường, chịu sự tác động, điều tiết

của các quy luật thị trường

Sự hình thành kinh tế thị trường là khách quan trong lịch sử từ kinh tế

tự nhiên, tự túc, kinh tế hàng hóa rồi từ kinh tế hàng hóa phát triển thành kinh tế thị trường

1.2 Đặc trưng

a) Cơ chế thị trường

Dấu hiệu đặc trưng của cơ chế thi trường là cơ chế hình thành giá cả một cách tự do Người bán, người mua thông qua thì trường để xác định giá cả của hàng hóa, dịch vụ Trong kiểu tổ chức kinh tế này, toàn bộ quá trinh sản xuât — phân phôi - trao đôi — tiêu dùng, sản xuât như thê nào và

cho ai đều thông việc mua bán,thông qua hệ thống thị trường và do thị trường quyết định Trong kinh tế thị trường, đặc điểm tự do lựa chọn hình

thức sản xuất kinh doanh, tự chịu trách nhiệm: 'lãi hưởng lễ chịu', chấp nhận cạnh tranh, là những điều kiện hoạt động của cơ chế thị trường Sự

tuân theo cơ chế thị trường là điều không thể tránh khỏi đối với các doanh nghiệp, nếu không sẽ bị đào thải

Tuy nhiên, để cơ chế thị trường thực hiện tốt được chức năng của

mình, thì các điều kiện sau đây phải được thỏa mãn: thị trường phải

có cạnh tranh hoàn hảo, thông tin đối xứng, không có các ảnh hưởng

ngoại lai, không có đầu cơ, không có vi phạm đạo đức kinh đoanh, Tuy nhiên, trong thực tế không có nước nào đáp ứng hoàn hảo các điều kiện này, nên có những trường hợp cơ chế thị trường sẽ không thể phân bỗ tối

ưu các nguồn lực kinh tế, thậm chí góp phần gây ra khủng hoảng kinh tế

Khi đó sẽ có thất bại thị trường

Các đặc trưng cơ bản bao gồm:

s* Việc phân bố sử dụng các nguồn tài nguyên, nguyên liệu đầu vào về cơ bản được giải quyết theo quy luật của kinh tế thị trường mà cốt lõi là quy luật cung câu

s* Các mối quan hệ kinh tế thị trường đều được tiền tệ hoá

s* Động lực chính phát triển kinh tế là lợi nhuận thu được

s* Việc sản xuất kinh doanh và tiêu dùng sản phẩm do hai phía cung và cầu quyết định

s* Môi trường, động lực, phương tiện thúc đây sản xuất kinh doanh phát triển là cạnh tranh

s* Nhà sản xuất là nhân vật trung tâm và khách hàng chi phối

người bán trên thị trường

s* Có sự chênh lệch giàu nghèo trong xã hội

s* Có bât cập cân có sự điêu tiết của nhà nước như môi trường,

khủng khoảng và nhiêu vân đê xã hội

s* Có xu hướng phát triển kinh tế mang tính hội nhập khu vực và

quốc tế

b) Kinh tế thị trường

Kinh tế thị trường đã phát triển qua nhiều giai đoạn với nhiều mô hình

khác nhau, song chúng đều có những đặc trưng chung bao gồm:

s*7ứ nhát, kinh tê thị trường đòi hỏi sự đa dạng của các chủ thể

kinh tế, nhiều hình thức sở hữu Các chủ thê kinh tế hình đồng

trước pháp luật

s*7ứ hai, thị trường đóng vai trò quyết định trong việc phân bố

các nguồn lực xã hội thông qua hoạt động của các thị trưởng bộ phận như thị trường hàng hóa, thị trường dịch vụ, thị trường sức lao động, thị trường tài chính, thị trường bất động sản, thị

trường khoa học công nghệ

s*7/mứ ba, giá cả được hình thành theo nguyên tắc thị trường cạnh

tranh vừa là mỗi trường, vừa là động lực thúc đây kinh tế thị

trường phát triển

sẽ 77m tư, động lực trực tiếp của các chủ thê sản xuất kinh đoanh

là lợi ích kinh tế - xã hội

s* 77m năm, nhà nước là chủ thê thực hiện chức năng quản lý nhà

nước đối với các quan hệ kinh tế, đồng thời, nhà nước thực hiện

khắc phục những khuyết tật của thị trường, thúc đây những yếu

tổ tích cực, đảm bảo sự bình đẳng xã hội và sự ôn định của toàn

bộ nền kinh tế

s*77mứ sớu, kinh tế thị trường là nền kinh tế mở, thị trường trong

nước găn liên với thị trường quôc tê

—> Nền kinh tế thị trường xã hội tạo điều kiện để kích thích mạnh mẽ sáng kiến cá nhân, bảo đám tự do hoạt động kinh tế, thương mại để đưa tới lợi ích

cho toàn xã hội, đồng thời phòng tránh được các khuyết tật lớn của nên kinh

tế thị trường, bằng cách chống lạm phát, giảm thất nghiệp, thực hiện những chính sách để tạo công bằng xã hội, giảm khoảng cách quá lớn giữa người giàu và kẻ nghèo

2 Những ưu thế và khuyết tật của nền kinh tế thị trường

21 Uuthễ

Thứ nhất, nền kinh tế thị trường luôn tạo ra động lực mạnh mẽ cho sự

hình thành ý tưởng mới của các chủ thê kinh tế

Trong nên kinh tế thị trường, các chủ thê luôn có cơ hội để tìm ra

động lực cho sự sáng tạo của mình Thông qua vai trò của thị trường mà

nên kinh tế thị trường trở thành phương thức hữu hiệu kích thích sự sáng

tạo trong hoạt động của các chủ thê kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi cho

hoạt động tự do của họ, qua đó, thúc tăng năng suất lao động, tăng hiệu quả sản xuất, làm cho nền kinh tế hoạt động năng động, hiệu quả Nền

kinh tế thị trường chấp nhận mọi ý tưởng sáng tạo mới trong thực hiện sản

xuất kinh doanh và quản lí Nền kinh tế thị trường tạo môi trường rộng

mở cho các mô hình kinh doanh mới theo đà phát triên của xã hội

Hai là, nền kinh tế thị trường luôn thực hiện phát huy tốt nhất tiềm năng của mọi chủ thể, các vùng miền cũng như lợi thế quốc gia trong

quan hệ với thế giới

Trong nên kinh tế thị trường, mọi tiềm năng, lợi thế đều có thê được

phát huy, đều thể trở thành lợi ích đóng góp cho xã hội Thông qua vai trò gắn kết của thị trường mà nền kinh tế thị trường trở thành phương thức

hiệu quả hơn hẳn so với nền kinh tế tự cấp tự túc hay nền kinh tê kế hoạch

hóa để phát huy tiềm năng, lợi thế của từng thành viên, từng vùng miền

trong quốc gia, của từng quốc gia trong quan hệ kinh tế với phần còn lại

của thê giới

Ba là, nền kinh tế thị trường tạo luôn tạo ra các phương thức đề thỏa mãn tối đa nhu cầu của con người, từ đó thúc đây tiến bộ, văn minh xã hội

Trong nên kinh tế thị trường, các thành viên của xã hội luôn có thể tìm thấy cơ hội tối đa để thỏa mãn nhu cầu của mình Nên kinh tế thị trường với sự tác động của các quy luật thị trường luôn tạo ra sự phù hợp giữa khối lượng, cơ cầu sản xuất với khối lượng, cơ cầu nhu cầu tiêu dùng của

xã hội Nhờ đó, nhu câu tiêu dùng về các loại hàng hóa, dịch vụ khác nhau

được đáp ứng kịp thời, người tiêu dùng được thỏa mãn nhu cầu cũng như đáp ứng đây đủ mọi chủng loại hàng hóa, dịch vụ Thông qua đó, niềm

kinh tế thị trường trò thành phương thức đề thực đây văn minh, tiến bộ xã

hội

Thứ tr, sự điều tiết của của kinh tế thị trường mềm dẻo hơn sự điều

chỉnh của cơ quan nhà nước và có khả năng thích nghi cao hơn trước,

những điều kiện kinh tế biến đối, làm thích ứng kịp thời giữa sản xuất xã

hội với nhu cầu xã hội

Ngày nay, kinh tế thị trường giúp cho những người cộng sản mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế để: Chung sống hòa bình, giữ và bảo vệ chính quyền, sử dụng tốt hơn các hình thức kinh tế quá độ, có được kỹ thuật, quản lý của các nước tư bản phát triên(tiên đê vật chât của xã hội mới)

—>Nhờ những ưu điểm và tác dụng đó, cơ chế thị trường có thê giải quyết được những vấn đề cơ bản của tổ chức kinh tế Nó là cơ chế tốt nhất

điều tiết nền sản xuất xã hội Tuy nhiên, “sự thành công” của cơ chế đó là

có điều kiện: Các yếu tố sản xuất được lưu động, di chuyển để dàng, giá

cả thị trường có tính linh hoạt thông tin thị trường phải nhạy, và các chủ thể thị trường phải nắm được đầy đủ thông tin liên quan

2.2 Khuyết tật

Bên cạnh những ưu thé, kinh tế thị trường cũng những khuyết tật vốn

có Những khuyết tật chủ yếu của kinh tế thị trường bao gồm:

Một là, xét trên phạm vị toàn bộ nên sản xuât xã hội, nên kinh tê thị

trường luôn tiêm ân những rủi ro khủng hoảng

Trong kinh tế thị trường, rủi ro về khủng hoảng luôn tiềm ấn Khủng

hoàng có thê diễn ra cục bộ, có thê diễn ra trên phạm vi tổng thê Không hoảng có thê xảy ra đối với mọi loại hình thị trường, với mọi nên kinh tế

thị trường Sự khó khăn đối với các nền kinh tế thị trường thê hiện ở chỗ

các quốc gia rất khó dự báo chính xác thời điểm xảy ra khủng hoàng Nền kinh tế thị trường không tự khắc phục được những rủi ro tiềm ân này do

sự vận động tự phát của các quy luật kinh tế Tính tự phát này bên cạnh ý nghĩa tích cực, còn gây ra các rủi ro tiềm ân dẫn đến khủng hoảng Đây là

thách thức với nền kinh tế thị trường

Hai là, nền kinh tế thị trường không tự khắc phục được xu hướng cạn

kiệt tài nguyên không thể tái tạo, suy thoái môi trường tự nhiên, môi

trường xã hội

Do phân lớn các chủ thê sản xuất kinh đoanh trong nền kinh tế thì

trường luôn đặt mục tiêu tìm kiểm lợi nhuận tôi đa nên luôn tạo ra ảnh

hướng tiềm ẩn đối với nguồn lực tài nguyên, suy thoái môi trường Cũng

vì động cơ lợi nhuận, các thủ thê sản xuất kinh doanh có thê vi phạm cả

nguyên tắc đạo đức để chạy theo mục tiêu làm giàu thậm chí phi pháp, góp phần gây ra sự xói mòn đạo đức kinh doanh, thậm chí cả đạo đức xã hội Đây là những mặt trái mang tính khuyết tật của bản thân nền kinh tế

thị trường Cũng vì lợi nhuận, các chủ thê hoạt động sản xuất kinh doanh

có thê không tham gia vào các lĩnh vực thiết yếu cho nền kinh tế nhưng có lợi nhuận kỳ vọng thấp, rủi ro cao, quy mô đầu tư lớn, thời gian thu hồi

vốn dài Tự nền kinh tế thị trường không thê khắc phục được các khuyết tật này

Ba là, nền kinh tế thị trường không tự khắc phục được hiên tượng

phân hóa sâu sắc trong xã hội

Trong nền kinh tế thị trường, hiện tượng phân hóa xã hội về thu nhập,

về cơ hội là tất yếu Bản thân nền kinh tế thị trường không thể tự khắc

phục được khía cạnh phân hóa có xu hướng sâu sắc Các quy luật thị

trường luôn phân bổ lợi ích theo mức độ và loại hình hoạt động tham gia

thị trường, cộng với tác động của cạnh tranh mà dẫn đến sự phân hóa như một tất yêu Đây là khuyết tật của nền kinh tế thị trường cần phải có sự bổ sung và điều tiết bởi vai trò của nhà nước

Thứ tr, một nền kinh tế do cơ chế thị trường thuần tuý điều tiết khó tránh khỏi những thăng trầm, khủng hoảng kinh tế có tính chu kỳ và thất nghiệp

Người ta nhận thấy rằng, một nên kinh tế thị trường hiện đại đưng

trước một khó khăn nan giải của kinh tế vĩ mô: không một nước nào trong một thời gian dài lại có được lạm phát thấp và đầy đủ công ăn việc làm

Do những khuyết tật của nền kinh tế thị trường nên trong thực tế không tồn tại một nền kinh tế thị trường thuần túy, mà thường có sự can thiệp nhà nước đề sửa chữa những những thất bại của kinh tế thị trường

Khi đó nên kinh tế được gọi là nền kinh tế thị trường có sự điều tiết của

nhà nước hay nền kinh tế hỗn hợp

THỰC TRẠNG NÈN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở NƯỚC TA

1 Những ưu thế của nền kinh tế thị trường Việt Nam

Từ Đại hội Đảng lần thứ VI đến Đại hội Đảng lần thứ XIL thể chế

kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng được hoàn thiện

và được chứng minh tính đúng đắn trên thực tế khi đã giúp đất nước ta

thoát khỏi thời kỳ khó khăn về kinh tế, đạt tốc độ tăng trưởng có lúc thuộc

nhóm cao nhất thế giới Từ nước nghèo, thu nhập thấp, Việt Nam đã gia

nhập nhóm nước có thu nhập trung bình, hội nhập ngày càng sâu rộng hơn với kinh tế thế giới Trong bối cảnh đó, sự phát triển nhận thức của Đảng

từ Đại hội VI đến Đại hội XII về mô hình kinh tế thị trường (KTTT) định

hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), cũng như mối quan hệ và sự kết hợp giữa Nhà nước với thị trường là cả một quá trình tìm tòi, trải nghiệm, phát triển từ thấp lên cao, ngày càng đầy đủ và hoàn thiện hơn

Việt Nam tự do hóa kinh tế bắt đầu vào năm 1986 với đổi mới,

chuyên đối sang nền kinh tế thị trường Đến nay, những cải cách theo

hướng tự đo kinh tế, phát triển kinh tế thị trường đạt được nhiều kết quả

1-_ Hệ thông pháp quyên: Ở Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn

dân và do Nhà nước thống nhất quản lý Tính đến tháng 9-

2018, Chính phủ đã cấp giấy chứng nhận quyên sử dụng đất cho 96,9% diện tích đất Quyên tài sản và các quyền khác trong

kinh doanh đã được thiết lập cơ bản và vẫn tiếp tục cải thiện

Tuy nhiên, theo một số đánh giá quốc tế, cơ quan tư pháp của Việt Nam còn nhiều hạn chế và tình trạng tham nhũng vẫn là

vân đê cân được cải thiện

2- Quy mô Chính phú: Mức độ tham gia của Chính phủ tới nền

kinh tế tại Việt Nam ở mức vừa phải Trong đó, mức thuế thu

nhập cá nhân cao nhất là 35% và mức thuế thu nhập doanh nghiệp cao nhất là 22% Các loại thuế khác bao gồm thuế giá trị gia tăng và thuế tài sản Tổng gánh nặng thuế tương đương 18,6% tổng thu nhập trong nước Chi tiêu của Chính phủ đã lên

tới 28,3% sản lượng (GDP) của quốc gia trong 3 năm qua (tính đến năm 2018) và thâm hụt ngân sách trung bình là 4,7% GDP

Nợ công tương đương 57,5% GDP

Hiệu quả thi hành pháp luật doanh nghiệp: Mặc dù việc khởi nghiệp ngày càng trở nên đễ dàng hơn và chi phí đăng ký kinh doanh cũng được cắt giảm nhưng nhìn chung các tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp và việc thực thi pháp luật lao động còn yếu Các biện pháp kiểm soát bình ốn giá vẫn có hiệu lực đối

với nhiên liệu, năng lượng, nước, tài nguyên thiên nhiên và

dược phẩm

Độ mở cửa của thị trường: Tông giá trị xuất khâu, nhập khâu

hàng hóa và dịch vụ bằng 187,5% GDP Mức thuế trung bình

được áp dụng là 2,7% và 80 biện pháp phi thuế quan đang có

hiệu lực Khuôn khỗ đầu tư tổng thê đã được hiện đại hóa và

tạo thuận lợi cho đầu tư nước ngoài, dẫu vậy, căn cứ trên tiêu

chuẩn quốc tế, vẫn bị đánh giá là thiếu hiệu quả Khu vực tài

chính tiếp tục phát triển và việc cho vay theo chỉ đạo của các ngân hàng thương mại nhà nước đã được thu hẹp trong những năm gân đây

Về quyển tài sản, sự cải thiện đáng kể trong khoảng thời gian 2016 -

2017 liên quan đến quyền tài sản được đánh giá là bước phát triển quan trọng trong kích thích sự phát triển của hệ thống kinh tế thị trường Đây là

kết quả những nễ lực rất lớn, nhất là từ sau Đại hội Đảng lần thứ XI

Theo đó, một số văn bản và nghị quyết quan trọng được ban hành nhằm xác lập rõ ràng hơn về quyên sở hữu và quản lý tài sản, đặc biệt là liên quan đến tài sản công như Luật Quản lý, sử dụng tài sản công Luật xác

định rõ rằng về phạm vi tài sản công, các tài sản chuyên dùng, tài sản đầu giá, Điêu 4 của Luật phân loại chi tiết các tài sản công khác nhau Các