(Luận văn thạc sĩ) đặc điểm sinh trưởng phát triển, năng suất của một số dòng lúa thuần và ảnh hưởng của đạm bón đến giống lúa hương thơm số 1, bắc thơm 7 vụ xuân 2016 tại gia lâm hà nội

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ LĨNH ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG PHÁT TRIỂN, NĂNG SUẤT CỦA MỘT SỐ DÒNG LÚA THUẦN VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠM BÓN ĐẾN GIỐNG LÚA HƯƠNG THƠM SỐ 1, BẮC THƠM 7 VỤ

Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Địa điểm nghiên cứu

Thí nghiệm được bố trí ngoài đồng ruộng, tại khu sản xuất của trại giống cây trồng Yên Khê (Yên Khê – Yên Thường – Gia Lâm - Hà Nội).

Thời gian nghiên cứu

Thí nghiệm được tiến hành vào vụ xuân 2016, từ tháng 1/2016 đến tháng 7/2016.

Đối tượng và vật liệu nghiên cứu

- 35 dòng lúa được tạo ra từ hai giống lúa thuần Hương thơm số 1 (19 dòng), Bắc thơm số 7 (16 dòng) của vụ mùa 2015(Bảng phụ lục 1,2 – Tr67, 68)

⚠️The Pollinations legacy text API is being deprecated for **authenticated users**.Please migrate to our new service at https://enter.pollinations.ai for better performance and access to all the latest models.Note: Anonymous requests to text.pollinations.ai are NOT affected and will continue to work normally.

Sử dụng 3 loại phân bón:

- Kali Mop (công ty cổ phần xuất nhập khẩu Hà Anh) (60% K2O)

Nội dung nghiên cứu

- Đánh giá đặc điểm sinh trưởng của 35 dòng lúa được chọn từ hai giống thuần

- Nghiên cứu ảnh hưởng của đạm bón đến sinh trưởng, năng suất của hai giống lúa Hương thơm 1, Bắc thơm 7

Phương pháp nghiên cứu

3.5.1 Thí nghiệm 1: Đánh giá đặc điểm sinh trưởng của 35 dòng lúa được chọn từ hai giống thuần

* Phương pháp bố trí thí nghiệm:

Hương thơm số 1 Bắc thơm 7 ĐC: Hương thơm số 1 ĐC: Bắc thơm 7

H17 H18 H19 3.5.2 Thí nghiệm 2: Nghiên cứu ảnh hưởng của đạm bón đến sinh trưởng, năng suất của hai giống lúa Hương thơm 1, Bắc thơm 7

*Phương pháp bố trí thí nghiệm:

Thí nghiệm gồm 2 nhân tố

Nhân tố chính: 2 giống lúa: G1: Hương thơm số 1

Nhân tố phụ: 4 mức đạm bón khác nhau: N1: 0kg N/ha

*Sơ đồ bố trí thí nghiệm:

3.5.3 Các biện pháp kỹ thuật

3.5.3.1 Làm đất, làm mạ cấy

 Đất cày bừa kỹ, làm sạch cỏ dại, bón lót phân trước khi cấy Bón lót toàn bộ lân + 1/5N + 1/5K2O

 Làm mạ theo phương pháp mạ dược

3.5.3.2 Thời vụ và mật độ cấy

- Mật độ: 42 khóm/ m 2 , mỗi khóm 1 dảnh

Lượng bón cho 1 ha: 90 kg N + 60 kg P2O5 + 60 kg K2O

+ Bón thúc chia làm hai đợt: Đợt 1: 40% N + 50% K2O khi lúa bén rễ hồi xanh Đợt 2: 30% N + 50% K2O trước trỗ khoảng 15 ngày

Nền phân bón: Lân + Kali

Trong giai đoạn mạ cần chủ động tưới tiêu để tạo điều kiện tốt nhất để cho mạ có thể phát triển tốt nhất

3.5.4 Các chỉ tiêu và phương pháp xác định

3.5.4.1 Các chỉ tiêu sinh trưởng

Thời gian sinh trưởng (ngày):

- Từ gieo đến nhổ cấy

- Từ trỗ 50% - chín hoàn toàn

- Từ gieo – chín hoàn toàn

- Đo chiều cao cây: Bắt đầu đo từ sau cấy 1 tuần với tần suất là 7 ngày /1 lần Đo chiều cao từ mặt đất đến vuốt lá cao nhất

- Số nhánh hữu hiệu: Theo dõi 7 ngày một lần, tiến hành theo dõi 5 cây/ ô thí nghiệm

3.5.4.2 Theo dõi tình hình sâu bệnh hại

Theo dõi một số loại sâu bệnh hại chính trên cây lúa như:

* Bệnh khô vằn lúa (IRRI, 2002): Phân cấp dựa trên chiều cao phát triển của vết bệnh

1 Vết bệnh giới hạn tới < 20% chiều cao cây

3 Vết bệnh giới hạn tới 20 – 30% chiều cao cây

9 Vết bệnh giới hạn tới > 65% chiều cao cây

CSB có thể được tính = trung bình cấp bệnh của các cây điều tra

1 1-10% số dảnh chết hoặc bông bạc

3 Gây hại từ 11 – 20% thân cây

9 Gây hại trên 60% thân cây

1 Hơi biến vàng trên 1 số cây

3 Lá biến vàng bộ phận chưa bị cháy rầy lá bị vàng rõ, cây lùn và héo, ít hơn

5 Một nửa số cây bị cháy rầy, cây còn lại lùn nặng lá bị vàng rõ, cây lùn và héo, ít hơn

7 Một nửa số cây bị cháy rầy, cây còn lại bị lùn nặng

9 Tất cả các cây bị chết

3.5.4.3 Các chỉ tiêu sinh lý

3.5.4.4 Các chỉ tiêu về năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất

Vào thời điểm thu hoạch tiến hành lấy mẫu 5 khóm/ ô thí nghiệm để xác định các chỉ tiêu về năng suất:

- Số bông/ khóm: Đếm tổng số bông hữu hiệu trên khóm

- Khối lượng 1000 hạt: Trộn đều hạt chắc của 5 khóm trong ô, đếm 2 lần

500 hạt, nếu chênh lệch giữa hai lần cân không quá 5% thì khối lượng 1000 hạt bằng tổng hai lần cân đó, nếu chênh lệch hơn 5% thì làm lại

NSLT = Số bông/ khóm x số khóm/ m 2 x số hạt/ bông x tỷ lệ hạt chắc x khối lượng 1000 hạt x 10 -4 ( tạ/ ha)

- Năng suất thực thu: Thu hoạch toàn bộ diện tích ô thí nghiệm, tuốt hạt, phơi khô, loại bỏ hạt lép, hạt lửng, tính năng suất hạt ( độ ẩm 13%)

- Hệ số kinh tế ( HSKT):

Năng suất kinh tế HSKT Năng suất sinh vật học

- Hiệu suất sử dụng đạm = Năng suất thực thu (kg) / lượng N sử dụng (kg) 3.5.4.5 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Kết quả nghiên cứu

Đánh giá đặc điểm sinh trưởng của 35 dòng lúa được chọn từ hai giống lúa thuần

4.1.1 Thời gian qua các giai đoạn của một số dòng lúa thuần

Qua quá trình theo dõi về thời gian sinh trưởng của các dòng tham gia thí nghiệm, kết quả được trình bày qua bảng 4.1, 4.2

Bảng 4.1 Thời gian sinh trưởng của các dòng lúa Hương thơm số 1 (ngày)

KH dòng Gieo- cấy Cấy - trỗ Trỗ - chín Tổng TGST Đ/C 40 84 29 153

Bảng 4.2 Thời gian sinh trưởng của các dòng lúa Bắc thơm 7 (ngày)

KH dòng Gieo- cấy Cấy - trỗ Trỗ - chín Tổng TGST Đ/C 40 77 26 143

Qua bảng 4.1 cho thấy các dòng lúa có thời gian sinh trưởng đồng đều và tương đương với công thức Đ/C (Hương thơm số 1) là: H1, H2, H5, H6, H8, H10, H13, H14, H16, H18

Với các dòng Bắc thơm 7: B2, B3, B4, B5, B10, B13, B14, B16 có thời gian sinh trưởng đồng đều và bằng với thời gian sinh trưởng của công thức Đ/C (Bắc thơm 7)

4.1.2 Khả năng tăng trưởng chiều cao của các dòng lúa thuần

Chiều cao các dòng lúa Hương thơm số 1 được thể hiện qua bảng:

Bảng 4.3 Chiều cao cây của các dòng lúa Hương thơm số 1 (cm)

KH dòng 1TSC 2TSC 3TSC 4TSC 5TSC 6TSC CCCC Đ/C 21,4 32,9 41,4 51,4 73,8 83,3 103,3

Qua bảng 4.3 cho thấy chiều cao các dòng lúa Hương thơm số 1 tăng dần qua các tuần theo dõi

Bảng 4.4 chiều cao cây của các dòng lúa Bắc thơm 7 (cm)

KH dòng 1TSC 2TSC 3TSC 4TSC 5TSC 6TSC CCCC Đ/C 18,3 26,8 32,4 40,5 57,3 70,2 94,3

Qua bảng 4.4 ở giai đoạn từ 1TSC – 5TSC chiều cao các dòng lúa Bắc thơm 7 tăng chậm

4.1.3 Động thái đẻ nhánh của các dòng lúa Đẻ nhánh là một đặc điểm nông sinh học của cây lúa có liên quan chặt chẽ đến quá trình hình thành số bông và năng suất lúa sau này Khà năng đẻ nhánh của lúa phụ thộc nhiều vào nhiều yếu tố như: giống, phân bón, đất đai, các yếu tố khí hậu, chế độ thâm canh…Những giống lúa đẻ nhánh sớm, đẻ nhánh tập trung sẽ cho tỷ lệ bông hữu hiệu cao Ngược lại những giống lúa đẻ nhánh muộn, đẻ nhánh lai rai thì tỷ lệ bông hữu hiệu thấp dẫn đến khả năng cho năng suất thấp Động thái đẻ nhánh của các dòng lúa thuần được thể hiện qua bảng 4.5, 4.6 Bảng 4.5 Động thái đẻ nhánh của các dòng lúa Hương thơm số 1

4TSC 5TSC 6TSC 7TSC 8TSC SNHH Đ/C 1,0 1,7 3,3 6,3 5,4 4,7

Bảng 4.6 Động thái đẻ nhánh của các dòng lúa Bắc thơm 7

4TSC 5TSC 6TSC 7TSC 8TSC SNHH Đ/C 1,0 1,2 3,4 8,6 6,6 5,3

B3, B5, B10, B14 có SNHH cao hơn so với công thức Đ/C (5,3 nhánh) Các dòng còn lại đều có SNHH thấp hơn

4.1.4 Khả năng chống chịu sâu bệnh của các dòng lúa thuần

Kết quả theo dõi được trình bày tại Bảng 4.7, 4.8

Bảng 4.7 Tình hình sâu bệnh hại các dòng lúa Hương thơm số 1

Bệnh hại (điểm) Sâu hại (điểm)

Khô vằn Bạc lá Sâu đục thân Sâu cuốn lá Rầy nâu Đ/C 3 0 0 0 0

Bảng 4.8 Tình hình sâu bệnh hại các dòng lúa Bắc thơm 7

KH dòng Bệnh hại (điểm) Sâu hại (điểm)

Khô vằn Bạc lá Sâu đục thân Sâu cuốn lá Rầy nâu Đ/C 0 0 0 0 0

4.1.5 Các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng lúa thuần

4.1.5.1 Các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng lúa Hương thơm số 1

Bảng 4.9 các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng lúa Hương thơm số 1

Số hạt chắc/bôn g (hạt)

Hương thơm ĐC 23,0 4,7 171,6 153,9 89,70 23,40 88,70 62,00 Trắng Thơm

4.1.5.2 Các yếu tố cấu thành năng suất của cá dòng lúa Bắc thơm 7

Bảng 4.10 các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng lúa Bắc thơm 7

Số hạt chắc/ bông (hạt)

Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của một số giống lúa thuần

4.2.1 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến chiều cao cây của các giống lúa thí nghiệm Động thái tăng trưởng chiều cao cây là một chỉ tiêu đánh giá sức sinh trưởng và phát triển của cây lúa Sự tăng trưởng chiều cao cây nhanh hay chậm phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó phân đạm có ảnh hưởng lớn đến quá trình sinh trưởng, phát triển của cây lúa Sự tăng trưởng chiều cao cây mạnh ngay từ ban đầu sẽ thuận lợi cho sinh trưởng về sau vì cây sớm đạt độ đồng hóa và duy trì hệ số đó trong thời gian dài Đây là cơ sở cho việc tăng năng suất cây trồng

Kết quả theo dõi ảnh hưởng của lượng đạm bón đến động thái tăng trưởng chiều cao cây được trình bày tại bảng

Bảng 4.11 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến tăng trưởng chiều cao của các giống lúa thí nghiệm Đơn vị: cm

Công thức Thời điểm theo dõi

1TSC 2TSC 3TSC 4TSC 5TSC 6TSC CCCC

Qua bảng 4.11 cho thấy, hai công thức không bón đạm (G1N1, G2N1) có chiều cao cây thấp nhất ở tất cả các giai đoạn

4.2.2 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến số nhánh của các giống lúa thí nghiệm Đẻ nhánh là một đặc tính sinh học của cây lúa, số nhánh đẻ liên quan chặt chẽ đến quá trình hình thành số bông hữu hiệu và năng suất sau này Song khả năng đẻ nhánh của cây lúa lại phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố: điều kiện thời tiết, chế dộ dinh dưỡng, mật độ, nguồn nước cũng như điều kiện kỹ thuật canh tác Ở giai đoạn đầu, do bộ rễ phát triển chưa hoàn chỉnh nên khả năng đẻ nhánh còn thấp, sau cấy 4 tuần lúc này bộ rễ đã phát triển hoàn chỉnh, phát huy khả năng hút đạm để thúc đẻ nhánh Khả năng đẻ nhánh tăng dần ở những tuần sau đó, số nhánh ở tất cả các công thức đạt tối đa vào giai đoạn 4-6 tuần sau cấy Từ tuần thứ 8 sau cấy những nhánh vô hiệu bắt đầu lụi đi và số nhánh ổn định vào giai đoạn hình thành bông hữu hiệu Kết quả theo dõi động thái đẻ nhánh của hai giống lúa được thể hiện qua bảng:

Bảng 4.12 Ảnh h hưởng của lượng đạm bón đến số nhánh của các giống lúa thí nghiệm

Công thức Thời điểm theo dõi

1TSC 2TSC 3TSC 4TSC 5TSC 6TSC SNHH

Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến chỉ số diện tích lá các giống lúa

Bảng 4.13 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến chỉ số diện tích lá của các giống lúa (m 2 lá/m 2 đất) Đơn vị: m 2 lá/m 2 đất

Công thức Thời điểm theo dõi Đẻ nhánh Trỗ Chín sáp

Qua bảng 4.13 cho thấy: chỉ số diện tích lá đạt cao nhất vào thời kỳ trỗ

Giai đoạn chín sáp chỉ số diện tích lá giảm vì giai đoạn này dinh dưỡng chủ yếu tập trung để nuôi hạt, nhiều lá bị vàng và héo

Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến chỉ số diệp lục lá (spad) của hai giống lúa

Chỉ số diệp lục lá được tiến hành đo vào 3 giai đoạn: đẻ nhánh, trỗ và chín sáp, kết quả được trình bày qua bảng 4.13 như sau:

Bảng 4.14 Chỉ số SPAD của các giống lúa ở các giai đoạn sinh trưởng

Kết quả bảng 4.14 cho thấy chỉ số SPAD của các giống đều giảm dần từ giai đoạn đẻ nhánh rộ đến giai đoạn trỗ giai đoạn chín sáp

Giai đoạn đẻ nhánh rộ chỉ số diệp lục lá của các giống có sự sai khác, tuy nhiên sự sai khác này không khác nhau ở mức ý nghĩa

Giai đoạn trỗ các công thức có chỉ số SPAD dao động từ 39,4 – 48,8, trong đó công thức G1N4 (41,3), G2N4 (48,8) có chỉ số SPAD cao nhất

Khả năng tích lũy chất khô của các giống lúa

Bảng 4.15 Khối lượng chất khô tích lũy của các giống lúa ở các giai đoạn sinh trưởng (gam/khóm) Đơn vị: g/khóm

Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến tình hình sâu bệnh hại của các giống lúa

Tình hình sâu bệnh hại của các giống ở các công thức bón đạm khác nhau được thể hiện qua bảng 4.16

Bảng 4.16 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến tình hình sâu bệnh hại của các giống lúa Đơn vị: Điểm

Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất

4.7.1 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến các yếu tố cấu thành năng suất của các giống lúa

Bảng 4.17 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến các yếu tố cấu thành năng suất của các giống lúa

Công thức Số bông/m 2 Số hạt/bông Tỷ lệ hạt chắc (%)

4.7.2 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến năng suất thực thu và hệ số kinh tế của các giống lúa

Bảng 4.18 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến năng suất thực thu và hệ số kinh tế của các giống lúa Đơn vị: tạ/ha

Công thức NSTT NSSVH HSKT

Ghi chú: Chữ cái giống nhau trong cùng một cột phản ánh sai khác không ý nghĩa ở độ tin cậy 95%

(2014) công thức bón (80-100kg N + 90kg K2O)/ha trên nền 8 tấn phân chuồng + 90kg P2O5/ha cho năng suất thực thu cao nhất

Biểu đồ 4.1 Năng suất thực thu của các công thức bón đạm ở hai giống

Hương thơm số 1 và Bắc thơm 7

4.7.3 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến hiệu suất sử dụng đạm của các giống lúa

Bảng 4.19 Ảnh hưởng của lượng đạm bón đến hiệu suất sử dụng đạm của các giống lúa Đơn vị: kg thóc/ kg N

Hiệu suất sử dụng đạm (kg thóc/kg N)

Định dạng
Số trang	95
Dung lượng	3,2 MB