(Luận văn thạc sĩ) nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của loài mọt thóc đỏ tribolium castaneum (herbst) gây hại trên hoa cúc khô nhập khẩu tại cửa khẩu chi ma, lạng sơn năm 2019

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ HỒNG MẠNH NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH VẬT HỌC, SINH THÁI HỌC CỦA LOÀI MỌT THÓC ĐỎ Tribolium castaneum Herbst GÂY HẠI TRÊN HOA CÚC KHÔ NHẬP KHẨU TẠI CỬA

Tổng quan về tình hình nghiên cứu

Cơ sở khoa học của đề tài

⚠️The Pollinations legacy text API is being deprecated for **authenticated users**.Please migrate to our new service at https://enter.pollinations.ai for better performance and access to all the latest models.Note: Anonymous requests to text.pollinations.ai are NOT affected and will continue to work normally.

Tình hình nghiên cứu ngoài nước về loài mọt thóc đỏ Tribolium

Vị trí phân loại và danh pháp như sau:

- Ngành chân đốt (Phylum): Arthropoda

- Lớp côn trùng (Class): Insecta

- Bộ cánh cứng (Order): Coleoptera

Tên khác: Colydium castaneum (Herbst), Tribolium navala auct

Theo CABI (2018) mọt thóc đỏ có tên khoa học là Tribolium castaneum

2.2.2 Phạm vi ký chủ và phân bố

2.2.3 Một số đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

2.2.3.1 Đặc điểm hình thái loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

Triborium castaneum và cho rằng chiều dài của nhộng đực là 3,81 ± 0,03 mm và chiều rộng là 1,07 ± 0,03 mm Chiều dài và chiều rộng của nhộng cái là 4,12 ± 0,01 mm và 1,15 ± 0,01 mm

2.2.3.2 Vòng đời và thời gian phát dục các pha loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

Chitrangad (2012), đã nghiên cứu sinh học của loài mọt thóc đỏ Triborium castaneum trên bột mì và cho rằng vòng đời của mọt thóc đỏ Triborium castaneum khoảng 22 ngày

83 ngày, trung bình là 76,5 ngày Thời gian phát dục của nhộng kéo dài từ 6 đến

Tình hình nghiên cứu trong nước

2.3.1 Những nghiên cứu trong công tác kiểm dịch thực vật

2.3.2 Một số đặc điểm hình thái, sinh học, sinh thái của loài mọt thóc đỏ

2.3.2.1 Đặc điểm hình thái loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

Nguyễn Thị Bích Yên (1998), cho rằng trứng dài 0,47 - 0.55mm, rộng 0,29 - 0,33mm (ở 25 o C) và dài 0,52 - 0,56mm, rộng 0,31 - 0,37mm (ở 30 o C); Nhộng dài 3,61mm - 4,0mm và rộng 1,05 - 1,2mm

+ Thân dẹt hình bầu dục hay hình ống

+ Bàn chân trước và giữa có 5 đốt, bàn chân sau có 4 đốt

+ Đốt hang chân trước hình cầu, ở đốt hang kiểu đóng

Hà Thanh Hương (2008), bố trí thí nghiệm nuôi mọt ở 2 ngưỡng nhiệt độ

Theo Vũ Văn Hậu (2013), sâu non mọt thóc đỏ Triborium castaneum có

2.3.2.2 Vòng đời và thời gian phát dục các pha loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

Trong điều kiện tự nhiên của phòng thí nghiệm (t( o C, RHs,5%), kết quả khảo sát chu kỳ sinh sinh trưởng của mọt thóc đỏ có vòng đời trung bình là

2.3.2.3 Một số đặc điểm sinh thái của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

Tribolium castaneum (Herbst) có xu hướng thích ở gần bề mặt

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu

Loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

- Điều tra thành phần sâu mọt gây hại trên hoa cúc khô tại cửa khẩu Chi

- Phòng kỹ thuật Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng 7- Lạng Sơn.

Vật liệu nghiên cứu

- Nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu qua cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn

+ Kính hiển vi, kính lúp, hộp nuôi sâu, sổ sách ghi chép nghiên cứu

+ Cân kỹ thuật có độ nhạy ± 1 gam

+ Cồn 70 0 , formol 5%, lọ thuỷ tinh để lưu mẫu, nhãn ghi rõ thời gian.

Nội dung nghiên cứu

- Điều tra thành phần sâu mọt hại trên hoa cúc khô nhập khẩu từ Trung Quốc qua cửa khẩu Chi Ma - Lạng Sơn

- Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của của loài mọt thóc đỏ

Tribolium castaneum (Herbst) gây hại trên hoa cúc khô nhập khẩu

- Đánh giá hiệu lực phòng trừ loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum

(Herbst) hại nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu bằng thuốc hoá học Phosphine.

Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp điều tra thành phần sâu mọt gây hại và diễn biến mật độ sâu mọt gây hại trên nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu

Các điểm lấy mẫu được quy định theo nguyên tắc 5 điểm chéo góc x x x x x a=b mặt trên a mặt quy ước b mặt đáy

* Số lượng bao được chỉ định lấy mẫu ban đầu phân bố đều trong lô

Số bao của cả lô Số bao được chỉ định lấy

- Từ 10 - 100 bao 4 bao và cứ thêm 20 bao thì lấy thêm 1 bao được chỉ định

- Từ 101 - 500 bao 8 bao và cứ thêm 50 bao thì lấy thêm 1 bao được chỉ định

- Từ 501 - 1.000 bao 16 bao và cứ thêm 100 bao thì lấy thêm 1 bao được chỉ định

Chú thích: - Trên 1.000 bao thì chia làm nhiều lô nhỏ

- Khối lượng mẫu ban đầu 2 kg/bao

- Trộn đều tất cả các mẫu ban đầu của mỗi lô, phân tách mẫu theo nguyên tắc chéo để lấy mẫu trung bình với khối lượng như sau:

Lưu mẫu qua từng đợt điều tra và mẫu được kiểm tra sau các thời gian 1, 3,

6 tháng theo dõi sự xuất hiện các loài mọt trên các nguyên liệu hoa cúc khô

Chỉ tiêu theo dõi: độ thường gặp (%); mật độ mọt (con/kg)

Hình 3.1 Điều tra thành phần sâu mọt gây hại và diễn biến mật độ sâu mọt gây hại trên nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu

3.4.2 Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái học loài mọt thóc đỏ

Tribolium castaneum (Herbst) trên nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu

3.4.2.1 Nhân nuôi nguồn mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

Nguồn mọt: Thu thập mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) từ các lô hàng hoa cúc khô nhập khẩu tại cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn

3.4.2.2 Nghiên cứu đặc điểm hình thái, thời gian phát triển các pha của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

Theo dõi thời gian phát triển các pha của mọt thóc đỏ theo từng giai đoạn (trứng, sâu non, nhộng và trưởng thành)

Hình 3.2 Hình ảnh nuôi sinh học loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum

Pha trứng: kiểm tra hàng ngày cho đến khi trứng nở thành sâu non

Pha sâu non: hàng ngày theo dõi thời gian sâu non lột xác

3.4.2.3 Nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố nhiệt độ và thức ăn đến thời gian phát triển, sức sinh sản và tỉ lệ trứng nở của mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

Số cá thể thí nghiệm ban đầu (nU) cho mỗi mức nhiệt độ Thức ăn là hoa cúc khô, bột mì

Chỉ tiêu theo dõi: Thời gian phát triển các pha, tỷ lệ sống sót, sức sinh sản, thời gian sống…

3.4.2.4 Nghiên cứu thời gian sống của trưởng thành mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) trong điều kiện có và không có thức ăn

Chỉ tiêu theo dõi: Thời gian sống (ngày)

3.4.2.5 Nghiên cứu mức độ hại của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

Công thức 2: Hoa cúc khô

20, 40, 60, 80, 100, 120 ngày và so sánh với số lọ đối chứng (không có mọt) Chỉ tiêu theo dõi: tỷ lệ hao hụt phần trăm theo Kenton and Carl (1978)

3.4.3 Thử nghiệm hiệu lực của phosphine đối với mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) gây hại nguyên liệu hoa cúc khô

Hóa chất thử nghiệm: Phosphine

PHương pháp bảo quản sâu mọt

Phương pháp xử lý và bảo quản sâu mọt theo Bùi Công Hiển (1995)

- Phương pháp xử lý mẫu:

Phương pháp xử lý số liệu

Số liệu được xử lý bằng phần mềm IRRISTART 4.0 và Microsoft Ecxel 2003

Số liệu thí nghiệm thu thập được xử lý trong Excel, IRRISTAT (Phạm Tiến Dũng, 2003), (Nguyễn Thị Lan và Phạm Tiến Dũng, 2006)

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Thành phần sâu mọt hại nguyên liệu hoa cúc nhập khẩu qua cửa khẩu

Bảng 4.1 Thành phần côn trùng gây hại nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu tại cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn năm 2018 - 2019

TT Tên Việt Nam Tên khoa học Họ Bộ MĐPB

1 Mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) Tenebrionidae Coleoptera ++

2 Mọt răng cưa Oryzaephilus surinamensis Linnaeus Silvanidae Coleoptera +

3 Mọt rõu dài Cryptolestes pusillus (Schửnherr) Cucujidae Coleoptera +

4 Mọt râu dài Cryptolestes ferrugineus (Stephens) Cucujidae Coleoptera + Ghi chú: MĐPB: Mức độ phổ biến

+: Gặp ít (ĐBG từ 25-50%) ++: Thường gặp (ĐBG từ 50-75%)

Hình 4.1 Mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

Oryzaephilus surinamensis (Linnaeus) Hình 4.4 Mọt râu dài

Trong 3 loài côn trùng gây hại, loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum

Kết quả điều tra cũng tương tự như nghiên cứu của Hà Thanh Hương

Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học và sinh thái học của loài mọt

Chúng tôi tiến hành nuôi sinh học mọt thóc đỏ Tribolium castaneum

(Herbst) trong phòng thí nghiệm ở nhiệt độ 25 o C và 30 o C, ẩm độ không khí trung bình 70-80% với thức ăn là hoa cúc khô

4.2.1 Đặc điểm hình thái của mọt Tribolium castaneum (Herbst)

Bảng 4.2 Kích thước các pha phát dục của mọt Tribolium castaneum

(Herbst) ở hai mức nhiệt độ Đơn vị: mm

Chỉ tiêu theo dõi Nhiệt độ 25 o C Nhiệt độ 30 o C

Chiều dài Chiều rộng Chiều dài Chiều rộng Trứng 0,41 ± 0,01 0,25 ± 0,03 0,31 ± 0,02 0,24 ± 0,02 Tuổi 1 1,01 ± 0,06 0,17 ± 0,04 1,02 ± 0,08 0,18 ± 0,04 Tuổi 2 1,85 ± 0,07 0,26 ± 0,02 1,87 ± 0,07 0,27 ± 0,03 Tuổi 3 2,49 ± 0,08 0,53 ± 0,02 2,51 ± 0,07 0,54 ± 0,05 Tuổi 4 3,40 ± 0,09 0,61 ± 0,02 3,42 ± 0,10 0,62 ± 0,04 Tuổi 5 4,50 ± 0,10 0,71 ± 0,02 4,52 ± 0,10 0,72 ± 0,03 Tuổi 6 5,17 ± 0,09 0,77 ± 0,01 5,19 ± 0,10 0,78 ± 0,02 Tuổi 7 5,70 ± 0,09 0,76 ± 0,02 5,72 ± 0,08 0,77 ± 0,02 Tuổi 8 6,21 ± 0,10 0,76 ± 0,01 6,23 ± 0,10 0,77 ± 0,03 Nhộng đực 4,08 ± 0,03 1,21 ± 0,01 4,11 ± 0,03 1,21 ± 0,02 Nhộng cái 4,14 ± 0,05 1,23 ± 0,02 4,16 ± 0,05 1,24 ± 0,02 Trưởng thành đực 3,81 ± 0,03 1,08 ± 0,02 3,87 ± 0,02 1,10 ± 0,02 Trưởng thành cái 4,07 ± 0,04 1,15 ± 0,03 4,08 ± 0,03 1,16 ± 0,03

Trong điều kiện nuôi ở nhiệt độ 25 o C và 30 o C, kích thước sâu non biến đổi từ tuổi 1 đến tuổi 8 được thể hiện như sau

Hình 4.5 Trứng của Tribolium castaneum (Herbst) Hình 4.6 Sâu non tuổi 1 Tribolium castaneum (Herbst)

Hình 4.11 Sâu non tuổi 6 Tribolium castaneum (Herbst) Hình 4.12 Sâu non tuổi 7 Tribolium castaneum (Herbst)

Hình 4.13 Sâu non tuổi 8 Tribolium castaneum (Herbst)

A Mặt bụng nhộng B Mặt lưng nhộng

Hình 4.14 Nhộng Tribolium castaneum (Herbst)

Kết quả về hình thái và kích thước nhộng đực và cái của chúng tôi hoàn toàn phù hợp với tài liệu mô tả của Hà Thanh Hương (2008)

A Mặt bụng trưởng thành đực, cái B Mặt lưng trưởng thành

C Mặt bụng trưởng thành mới vũ hóa D Mặt lưng trưởng thành mới vũ hóa Hình 4.15 Trưởng thành mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

(2008), Bùi Công Hiển (1995) và Nguyễn Thị Bích Yên (1998)

4.2.2 Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của loài mọt thóc đỏ

4.2.2.1 Ảnh hưởng của nhiệt độ và thức ăn đến vòng đời của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)

(2015) thời gian trứng nở của mọt thóc đỏ là 4 - 5 ngày, như vậy nghiên cứu của chúng tôi tương đương với tác giả

Bảng 4.3 Thời gian phát dục của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) ở 2 mức nhiệt độ khác nhau với thức ăn trên hoa cúc

Nhiệt độ 25 o C Nhiệt độ 30 o C LSD CV%

Dài nhất Trung bình Ngắn nhất

Dài nhất Trung bình Trứng 3,5 7,5 5,35 a ±0,64 3,0 6,0 4,35 a ± 0,14 1,22 3,3 Tuổi 1 4,5 8,5 6,42 a ±0,95 3,5 6,0 5,42 a ±0,75 1,16 4,7 Tuổi 2 5,0 9,5 7,69 a ±0,88 4,0 7,5 6,02 a ± 0,65 1,02 3,5 Tuổi 3 5,5 9,5 7,52 a ±0,97 4,0 7,0 5,75 a ± 0,81 1,01 3,3 Tuổi 4 6,0 10,0 8,08 a ±1,46 4,5 7,5 6,75 a ± 1,42 1,77 3,0 Tuổi 5 6,0 14,5 9,46 a ±0,77 5,0 9,0 8,06 a ± 1,01 1,77 3,6 Tuổi 6 6,5 12,5 8,58 a ±0,84 5,0 9,0 7,81 a ± 0,52 1,94 3,3 Tuổi 7 6,5 9,5 9,38 a ±0,98 5,0 7,5 6,02 a ± 0,72 1,02 4,8 Tuổi 8 7,0 11,5 10,19 a ±1,24 5,5 8,5 7,14 a ± 1,08 1,62 4,9 Tổng SN 50,5 93,0 70,79 a ±1,54 39,5 68,0 53,75 b ± 1,81 4,83 3,2 Nhộng 4,5 10,5 9,17 a ± 0,36 3,5 7,0 6,15 a ± 0,56 1,53 4,9 Tiền đẻ trứng 6,5 15,5 11,08 a ± 0,57 4,0 11,5 9,76 b ± 0,67 1,06 4,6 Vòng đời 62,5 119 92,92 a ±4,02 47 86,5 78,23 b ±2,18 7,94 4,7

Ghi chú: Các chữ cái khác nhau trong phạm vi hàng chỉ sự sai khác ở độ tin cậy p≤ 0,05, ẩm độ 70-80%

Khảo nghiệm thuốc hoá học phòng trừ loài mọt Tribolium castaneum (Herbst) hại nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu

Tribolium castaneum (Herbst) HẠI NGUYÊN LIỆU HOA CÚC KHÔ

Bảng 4.17 Hiệu lực phòng trừ mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) của thuốc Phosphine ở các liều lượng khác nhau Liều lượng

Hiệu lực sau các ngày xử lý (%)

Ghi chú: Các chữ cái khác nhau trong phạm vi cột chỉ sự sai khác ở độ tin cậy p≤ 0,05

Hình 4.23 Hiệu lực phòng trừ mọt Tribolium castaneum (Herbst) của thuốc Phosphine ở các liều lượng khác nhau

Định dạng
Số trang	109
Dung lượng	1,48 MB

Tài liệu tham khảo	Loại	Chi tiết
1. Bộ Nông nghiệp & PTNT (2013). Quy chuẩn Việt Nam 01 - 141:2013/BNNPTNT ngày 14 tháng 6 năm 2013. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương pháp lây mẫu kiểm dịch thực vật	Khác
2. Bộ Nông nghiệp và PTNT (2010). Quy chuẩn Việt Nam 01-19/2010/BNNPTNT ngày 27 tháng 4 năm 2010. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy trình kỹ thuật xông hơi khử trùng	Khác
3. Bùi Công Hiển (1995). Côn trùng hại kho. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội	Khác
5. Cục Bảo vệ thực vật (2002). Điều tra sâu mọt hại kho ở các tỉnh giáp biên thuộc vùng VIII. Báo cáo khoa học của Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VIII. tr. 2-10	Khác
6. Hà Quang Hùng (2006). Giáo trình kiểm dịch thực vật và dịch hại nông sản sau thu hoạch (dùng cho đại học chuyên ngành BVTV và cây trồng)	Khác
7. Hà Thanh Hương (2008). Nghiên cứu một số đặc điểm hình thái, sinh học và sinh thái học của quần thể mọt bột đỏ Tribolium castaneum (Herbst) ở một số tỉnh miền Bắc Việt Nam và khả năng phòng chống chúng bằng biện pháp sinh học.Luận văn Tiến sĩ nông nghiệp. Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội	Khác
8. Nguyễn Thị Bích Yên (1998). Thành phần sâu mọt hại thóc bảo quản trong một số kho tại Hà Nội năm 1998. Đặc điểm hình thái, sinh học của Rhyzopertha dominica, Tribolium castaneum (Herbst) và biện pháp phòng trừ chúng. Luận văn Thạc sỹ khoa học Nông nghiệp. Trường Đại học Nông nghiệp I, Hà Nội	Khác
9. Nguyễn Thị Lan và Phạm Tiến Dũng (2006). Giáo trình phương pháp thí nghiệm. Nhà xuất bản Nông Nghiệp, Hà Nội	Khác
10. Nguyễn Thượng Dong (2006). Nghiên cứu từ thảo dược. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội	Khác
11. Phạm Tiến Dũng (2003). Xử lý kết quả thí nghiệm trên máy vi tính bằng IRRISTAT 4.0 trong Windowws. Nhà xuất bản Nông Nghiệp, Hà Nội	Khác
12. Viện Bảo vệ thực vật (2008). Tuyển tập công trình nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Chào mừng kỷ niệm 40 năm thành lập Viện Bảo vệ thực vật. tr.33-43	Khác
13. Vũ Quốc Trung (1981). Sâu hại nông sản trong kho và phòng trừ. Nhà xuất bản Nông Nghiệp, Hà Nội	Khác
14. Vũ Quốc Trung (2008). Sâu hại nông sản trong kho và biện pháp phòng trừ. Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc	Khác
15. Vũ Văn Hậu (2013). Điều tra thành phần sâu mọt hại trên ngô, sắn bảo quản tại Hà Nội và các vùng phụ cận năm 2012. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của mọt thứ cấp Tribolium castaneum (Herbst) và biện pháp phòng trừ. Luận văn thạc sĩ nông nghiệp. Học viện Nông nghiệp Việt Nam.II. Tài liệu tiếng Anh	Khác
16. Abdelgaleil S. A. M., M. E. I. Badawy, M. S. Shawir and M. I. E. Mohamed (2015). Chemical Composition, Fumigant and Contact Toxicities of Essential Oils Isolated from Egyptian Plants Against the Stored Grain Insects; Sitophilus oryzae L. and Tribolium castaneum (Herbst). ARBER Professional Congress Services, Turkey. pp. 50-57	Khác
17. Adil S. M. K. (1982). Studies on the Biology of the Red-flour beetle Tribolium castaneum (Herbst). (Coleoptera: Tenebrionidae) in different cereal flours, Faculty of Agriculture University of Khartoum	Khác
18. Al I. and Abdulla (2012). The biology of flour rust red beetle on some spices, The Iraqi Journal of Agricultural Sciences. pp. 43	Khác
19. Alan K. D. (1998). Mortality of red our beetle, Tribolium castaneum (Coleoptera: Tenebrionidae) exposed to high temperature and diatomaceous earth combinationsp Journal of Stored Products Research. 35(2). pp. 175-182	Khác
20. Arthur F.H. (1992). Evaluation of prallethrin aerosol to control stored product insect pest, Journal of Stored Products Research. 29. pp. 253 - 257	Khác
21. Beeman R. W., S. Haas and K. Friesen (2012). Beetle wrangling tips (An Introduction to the care and Handling of (Tribolium castaneum)	Khác